{"id":100207,"date":"2022-12-11T17:09:01","date_gmt":"2022-12-11T15:09:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=100207"},"modified":"2022-12-07T09:11:35","modified_gmt":"2022-12-07T07:11:35","slug":"07-09-72","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=100207","title":{"rendered":"Stare ira\u0144skie has\u0142o podbija \u015bwiat"},"content":{"rendered":"

Kr\u00f3tkie has\u0142o \u2013 “kobieta, \u017cycie, wolno\u015b\u0107” \u2013 zainicjowane przez ira\u0144skich demonstrant\u00f3w w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch miesi\u0119cy, znalaz\u0142o, jak si\u0119 wydaje, globalny odd\u017awi\u0119k, jakiego niewielu si\u0119 spodziewa\u0142o. Na zdj\u0119ciu: Protestuj\u0105cy na wiecu zorganizowanym przez “Women Life Freedom Collective” w ramach solidarno\u015bci z kobietami i protestuj\u0105cymi w Iranie, 22 pa\u017adziernika 2022 r., Berlin, Niemcy. (Zdj\u0119cie: Maja Hitij\/Getty Images)<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>
\nStare ira\u0144skie has\u0142o podbija \u015bwiat<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Amir Taheri
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: <\/span>Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Kr\u00f3tkie has\u0142o \u2013 “kobieta, \u017cycie, wolno\u015b\u0107” \u2013 powtarzane przez ira\u0144skich demonstrant\u00f3w przez ostatnie dwa miesi\u0105ce, znalaz\u0142o, jak si\u0119 wydaje, globalny odd\u017awi\u0119k, jakiego niewielu si\u0119 spodziewa\u0142o. Wida\u0107 je na gigantycznych plakatach w Tokio, na \u015bcianie g\u0142\u00f3wnego dworca kolejowego w Amsterdamie, w neonach w Rio de Janeiro i nabazgrane na \u015bcianach od Indonezji po Argentyn\u0119.<\/span><\/p>\n

Setki tysi\u0119cy kobiet ze wszystkich \u015brodowisk na ca\u0142ym \u015bwiecie \u015bcina\u0142o w\u0142osy w ge\u015bcie solidarno\u015bci z ira\u0144skimi protestuj\u0105cymi. Nagle \u015bwiatowa uwaga skupia si\u0119 na kobieco\u015bci jako rzeczywisto\u015bci i koncepcji.<\/span><\/p>\n

S\u0142owo “\u017cycie” r\u00f3wnie\u017c zyskuje nowe zainteresowanie jako poj\u0119cie, przypominaj\u0105c nam, \u017ce prawdziwym zadaniem polityki jest d\u0105\u017cenie do bardziej ludzkiego i spe\u0142nionego \u017cycia dla wszystkich.<\/span><\/p>\n

Jeszcze lepiej sprawdzi\u0142o si\u0119 perskie s\u0142owo oznaczaj\u0105ce wolno\u015b\u0107 (azadi).<\/span><\/p>\n

Sta\u0142o si\u0119 okrzykiem wojennym protestuj\u0105cych przeciwko dyskryminacji religijnej w Indiach i przeciwko represjom talib\u00f3w w Afganistanie. Indyjska pisarka Arundhati Roy opublikowa\u0142a nawet ksi\u0105\u017ck\u0119 ze s\u0142owem Azadi w tytule.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 to has\u0142o?<\/span><\/p>\n

Po raz pierwszy wypowiedziano je w 1977 roku na seminarium na Uniwersytecie Isfahan w \u015brodkowym Iranie, z okazji 25. rocznicy nadania praw wyborczych ira\u0144skim kobietom. Otwieraj\u0105c seminarium, Hushang Ansary, \u00f3wczesny minister finans\u00f3w i gospodarki, zapewni\u0142, \u017ce w nast\u0119pnym stuleciu kobiety b\u0119d\u0105 “zdobywa\u0142y jeden szczyt po drugim”, a wolno\u015b\u0107 stanie si\u0119 “podstawow\u0105 warto\u015bci\u0105 ludzko\u015bci”.<\/span><\/p>\n

Ta prognoza sprawdzi\u0142a si\u0119 szybciej, ni\u017c ktokolwiek si\u0119 spodziewa\u0142.<\/span><\/p>\n

Do 1977 roku \u015bwiat widzia\u0142 tylko trzy kobiety na czele rz\u0105d\u00f3w \u2013 Sirimavo Bandaranaike na Sir Lance, Gold\u0119 Meir w Izraelu i Indir\u0119 Gandhi w Indiach. P\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej ponad 60 kraj\u00f3w mia\u0142o kobiety na stanowiskach premier\u00f3w lub prezydent\u00f3w. W 1977 roku by\u0142a zauwa\u017cana nieobecno\u015b\u0107 kobiet na wysokich stanowiskach nawet w ugruntowanych zachodnich demokracjach, a w kilku kantonach Szwajcarii nie mia\u0142y nawet prawa g\u0142osu.<\/span><\/p>\n

Ostatnie dziesi\u0119ciolecia by\u0142y \u015bwiadkami przyspieszaj\u0105cej feminizacji polityki na ca\u0142ym \u015bwiecie. Wida\u0107 to w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w na wszystkich poziomach, nawet w tradycyjnych spo\u0142ecze\u0144stwach patriarchalnych. Co wa\u017cniejsze, widzimy to r\u00f3wnie\u017c w kontek\u015bcie debat politycznych. Tradycyjne kwestie macho, takie jak d\u0105\u017cenie do chwa\u0142y narodowej, pr\u0119\u017cenie militarnych musku\u0142\u00f3w i nacisk na prawo i porz\u0105dek, zosta\u0142y odsuni\u0119te na bok, aby otworzy\u0107 przestrze\u0144 dla spraw “kobiecych”, takich jak zdrowie, edukacja i solidarno\u015b\u0107 spo\u0142eczno-ekonomiczna.<\/span><\/p>\n

Feminizacja skupi\u0142a si\u0119 na “\u017cyciu” jako centralnej trosce polityki. Stanowi to zagro\u017cenie dla autokratycznych re\u017cim\u00f3w, takich jak chomeinowski w Iranie, kt\u00f3re op\u0119tane swoj\u0105 ideologi\u0105 nie radz\u0105 sobie z problemami “chleba powszedniego”, skazuj\u0105c w ten spos\u00f3b swoje spo\u0142ecze\u0144stwa na pog\u0142\u0119bianie si\u0119 ub\u00f3stwa. Pod wzgl\u0119dem sta\u0142ej si\u0142y nabywczej przeci\u0119tny Ira\u0144czyk jest dzi\u015b o 40 procent biedniejszy ni\u017c by\u0142 w 1977 roku.<\/span><\/p>\n

Paradoksalnie jednak przeci\u0119tna Iranka jest dzi\u015b lepiej wykszta\u0142cona ni\u017c jej koledzy w por\u00f3wnaniu z rokiem 1977.<\/span><\/p>\n

Udzia\u0142 kobiet w\u015br\u00f3d 20 milion\u00f3w Ira\u0144czyk\u00f3w z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem szacuje si\u0119 na oko\u0142o 60 procent, podczas gdy stopa bezrobocia w\u015br\u00f3d kobiet jest dwukrotnie wy\u017csza ni\u017c w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn. W 1977 roku kobiety mia\u0142y symboliczn\u0105 obecno\u015b\u0107 na eksponowanych stanowiskach.<\/span><\/p>\n

Iran mia\u0142 kobiet\u0119 w\u015br\u00f3d s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego przed Stanami Zjednoczonymi i kobiety na stanowiskach ministr\u00f3w przed niekt\u00f3rymi zachodnimi demokracjami. Za rz\u0105d\u00f3w szacha Iran mianowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c pierwsze kobiety jako ambasadorki i \u015bwi\u0119towa\u0142 pierwsz\u0105 kobiet\u0119 genera\u0142a brygady w wojsku. Iran mia\u0142 policjantki, a nawet pilotki my\u015bliwc\u00f3w. Kobiety dokona\u0142y te\u017c spektakularnego wej\u015bcia w \u015bwiat sztuki, kina, teatru, literatury i medi\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Cho\u0107 kobiety traktowano jako symbol post\u0119powych ambicji re\u017cimu i wisienki na torcie narodowym, powszechnie oczekiwano, \u017ce rozpoczynaj\u0105 one drog\u0119 ku pe\u0142nemu i r\u00f3wnemu obywatelstwu. Podr\u00f3\u017c t\u0119 przerwali mu\u0142\u0142owie, kt\u00f3rzy przej\u0119li w\u0142adz\u0119 w 1979 roku.<\/span><\/p>\n

Re\u017cim Chomeiniego zasygnalizowa\u0142 sw\u00f3j zamiar stworzenia apartheidu p\u0142ci, uchwalaj\u0105c dwa prawa, kt\u00f3re na\u0142o\u017cy\u0142y na kobiety surowy kod ubioru. Obejmowa\u0142o to nowy polityczny “hid\u017cab”, inspirowany nakryciem g\u0142owy chrze\u015bcija\u0144skich zakonnic, zaprojektowany po raz pierwszy przez wyznawc\u00f3w imama Musy Sadra w Libanie.<\/span><\/p>\n

Przed przej\u0119ciem w\u0142adzy przez Chomeiniego wiele ira\u0144skich kobiet dobrowolnie nosi\u0142o r\u00f3\u017cne nakrycia g\u0142owy, z kt\u00f3rych co najmniej 14 mo\u017cna zobaczy\u0107 w Muzeum Etnologicznym w Teheranie. Chomeinowski “hid\u017cab” by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 munduru politycznego, tak jak Lenin i Mao Zedong narzucili swoje wersje p\u0142\u00f3ciennej czapki narodom rosyjskiemu i chi\u0144skiemu.<\/span><\/p>\n

Mu\u0142\u0142owie pr\u00f3bowali, cho\u0107 bezskutecznie, anulowa\u0107 wielu praw, w tym prawa do g\u0142osowania i kandydowania, nadanego kobietom przez szacha. Realizowali jednak polityk\u0119 marginalizacji kobiet w \u017cyciu publicznym. Republika Islamska mia\u0142a jedn\u0105 kobiet\u0119-ministra, p\u00f3\u0142 tuzina “asystentek prezydenta”, dwie kobiety-ambasadorki w odleg\u0142ych i ma\u0142o znacz\u0105cych stolicach oraz, o ile mi wiadomo, cztery kobiety na stanowiskach burmistrz\u00f3w ma\u0142ych miasteczek. Kobiety nie mog\u0105 ju\u017c zasiada\u0107 jako s\u0119dziowie.<\/span><\/p>\n

W ci\u0105gu ostatnich 40 lat z\u0142e zarz\u0105dzanie gospodark\u0105 zniszczy\u0142o wiele ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u, kt\u00f3re oferowa\u0142y kobietom zatrudnienie, w szczeg\u00f3lno\u015bci tkanie dywan\u00f3w, kt\u00f3re przez ponad 1000 lat by\u0142o klejnotem w koronie tradycyjnych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u.<\/span><\/p>\n

S\u0142abo zamaskowan\u0105 ideologiczn\u0105 fobi\u0119 re\u017cimu wobec kobiet ilustruje utworzenie pod rz\u0105dami prezydenta Muhammada Chatamiego, “reformistycznego” mu\u0142\u0142y, policji moralno\u015bci, znanej jako Gasht-e-Ershad (Patrol Islamskiego Przewodnictwa), kt\u00f3ra rozmieszcza uzbrojone jednostki “przewodnik\u00f3w”, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 zar\u00f3wno z m\u0119\u017cczyzn, jak i kobiet, aby upewni\u0107 si\u0119, \u017ce kobiety nie naruszaj\u0105 chomeinowskiego ubioru.<\/span><\/p>\n

\u00d3wczesny minister ds. islamskiego przewodnictwa, Ata-Allah Mohad\u017cerani twierdzi\u0142, \u017ce si\u0142y zosta\u0142y zaprojektowane w celu “edukacji” kobiet w zakresie w\u0142a\u015bciwego islamskiego zachowania, a nie jako narz\u0119dzie represji. Jednak “przewodnicy”, kt\u00f3rzy przeszli szkolenie bojowe, maj\u0105 prawo wyg\u0142asza\u0107 kazania, kara\u0107, bi\u0107 lub aresztowa\u0107 kobiety, kt\u00f3re ich zdaniem naruszaj\u0105 zasady ubioru.<\/span><\/p>\n

To \u015bmier\u0107 22-letniej kobiety, Mahsy Amini, podczas zatrzymania przez policj\u0119 moralno\u015bci, wywo\u0142a\u0142a obecne powstanie narodowe.<\/span><\/p>\n

Mahmoud Ahmadine\u017cad, kt\u00f3ry zast\u0105pi\u0142 Chatamiego na stanowisku prezydenta, obieca\u0142 rozwi\u0105za\u0107 policj\u0119 moralno\u015bci, ale najwyra\u017aniej nie uda\u0142o mu si\u0119 przekona\u0107 “Najwy\u017cszego Przewodnika”, ajatollaha Alego Chameneiego.<\/span><\/p>\n

Obecne powstanie zmusi\u0142o jednak policj\u0119 moralno\u015bci do wyciszenia swoich dzia\u0142a\u0144, poniewa\u017c coraz wi\u0119cej kobiet zrzuca oficjalny hid\u017cab przy przynajmniej milcz\u0105cym poparciu wielu, je\u015bli nie wi\u0119kszo\u015bci m\u0119\u017cczyzn.<\/span><\/p>\n

Potr\u00f3jny temat “kobiety, \u017cycie i wolno\u015b\u0107” wyra\u017ca aspiracje wsp\u00f3\u0142czesnej ludzko\u015bci daleko poza oficjalnymi granicami Iranu.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kr\u00f3tkie has\u0142o \u2013 “kobieta, \u017cycie, wolno\u015b\u0107” \u2013 zainicjowane przez ira\u0144skich demonstrant\u00f3w w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch miesi\u0119cy, znalaz\u0142o, jak si\u0119 wydaje, globalny odd\u017awi\u0119k, jakiego niewielu si\u0119 spodziewa\u0142o. Na zdj\u0119ciu: Protestuj\u0105cy na wiecu zorganizowanym przez “Women Life Freedom Collective” w ramach solidarno\u015bci z kobietami i protestuj\u0105cymi w Iranie, 22 pa\u017adziernika 2022 r., Berlin, Niemcy. (Zdj\u0119cie: Maja Hitij\/Getty […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100207"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=100207"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100207\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":100336,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/100207\/revisions\/100336"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=100207"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=100207"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=100207"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}