{"id":102166,"date":"2024-07-05T17:09:54","date_gmt":"2024-07-05T15:09:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=102166"},"modified":"2024-07-03T15:06:33","modified_gmt":"2024-07-03T13:06:33","slug":"21-09-81","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=102166","title":{"rendered":"Judaizm o zbawieniu wyznawc\u00f3w innych religii"},"content":{"rendered":"

Prof. Stanis\u0142aw Krajewski podczas odbierania Nagrody im. ks. Stanis\u0142awa Musia\u0142a w Collegium Novum w Krakowie 6 marca 2014 r. Fot. Adam Walanus \/ adamwalanus.pl<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Judaizm o zbawieniu wyznawc\u00f3w innych religii<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Stanis\u0142aw Krajewsk<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Misja \u017byd\u00f3w wobec \u015bwiata ma polega\u0107 na byciu \u015bwiadkami Najwy\u017cszego, ale nie na narzucaniu innym jakichkolwiek form religijnej ekspresji.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w miesi\u0119czniku \u201eWi\u0119\u017a\u201d nr 5\/2001<\/a>.<\/strong><\/em><\/p>\n

Judaizm jest religi\u0105 dla \u017byd\u00f3w, a nie dla cz\u0142onk\u00f3w wszystkich innych narod\u00f3w. Zbawienia mo\u017ce dost\u0105pi\u0107 ka\u017cdy \u2013 w tym celu nie trzeba urodzi\u0107 si\u0119 \u017bydem ani te\u017c nim si\u0119 sta\u0107. Nawracanie innych nie powinno by\u0107 nikomu potrzebne. Oto najkr\u00f3tsze streszczenie stanowiska judaizmu w sprawie zbawienia. Mia\u0142bym nawet ochot\u0119 na tym sko\u0144czy\u0107, ale jednak \u2013 gdy spojrze\u0107 na szczeg\u00f3\u0142y i histori\u0119 \u2013 problem troch\u0119 si\u0119 komplikuje.<\/span><\/p>\n

Niew\u0105tpliwie w podej\u015bciu biblijnym najwa\u017cniejsze jest odr\u00f3\u017cnienie Izraela, kt\u00f3ry czci jedynego prawdziwego Boga, od narod\u00f3w poga\u0144skich (gojim<\/i>), kt\u00f3re czcz\u0105 bo\u017ck\u00f3w. Biblia pokazuje, \u017ce Izrael ma dba\u0107 o nieuleganie ba\u0142wochwalstwu, o oddzielanie si\u0119 od tych, kt\u00f3rzy go praktykuj\u0105. Niemniej nawet poza Izraelem mo\u017cna znale\u017a\u0107 takich ludzi, kt\u00f3rzy czcz\u0105 prawdziwego Boga: i Melchizedek, i Hiob, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o Noem \u2013 to ludzie, kt\u00f3rzy wyznaj\u0105 Najwy\u017cszego, nie b\u0119d\u0105c \u017bydami. Co wi\u0119cej, ka\u017cdy si\u0119 mo\u017ce nawr\u00f3ci\u0107 na w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0119, a Pan to doceni \u2013 o tym uczy historia Niniwy, kt\u00f3ra us\u0142ucha\u0142a napomnie\u0144 Jonasza.<\/span><\/p>\n

P\u00f3\u017aniejsza literatura rabiniczna kontynuuje wizj\u0119 biblijn\u0105. M\u00f3wi nie tyle o \u201ezbawieniu wiecznym\u201d, ile o dost\u0105pieniu \u201e\u015bwiata przysz\u0142ego\u201d. Czy nie-\u017bydzi maj\u0105 szans\u0119? W Talmudzie znajdziemy zar\u00f3wno pogl\u0105d, \u017ce nie, jak r\u00f3wnie\u017c opini\u0119, \u017ce tak. To drugie stanowisko jest potem cytowane i przewa\u017ca. Majmonides (XII-XII wiek), a za nim inni, twierdzi, \u017ce pobo\u017cni spo\u015br\u00f3d narod\u00f3w, kt\u00f3rzy zas\u0142u\u017cyli na przysz\u0142y \u015bwiat, to ci, kt\u00f3rzy przestrzegaj\u0105 praw danych Noemu. S\u0105 to zasady podstawowej moralno\u015bci, a tak\u017ce zakaz blu\u017anierstwa i ba\u0142wochwalstwa. To ostatnie stwierdzenie jest niejasne: je\u015bli praktyki ba\u0142wochwalcze s\u0105 zakazane, to czy w\u015br\u00f3d pobo\u017cnych mog\u0105 by\u0107 wyznawcy innych religii? Interpretacja zasadnicza wydaje si\u0119 nast\u0119puj\u0105ca: mog\u0105, ale z jednym wyj\u0105tkiem: nie odnosi si\u0119 to do ziemi Izraela, w kt\u00f3rej rz\u0105dy sprawowaliby \u2013 znowu \u2013 \u017bydzi. Tam obowi\u0105zywa\u0107 ma monoteizm. Czyli co?<\/span><\/p>\n

\n

Obie wielkie religie \u2013 chrze\u015bcija\u0144stwo i islam \u2013 mog\u0105 by\u0107 traktowane jako \u201eubijanie drogi dla krok\u00f3w Mesjasza\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Judaizm okresu diaspory rozwija si\u0119 \u2013 poza okresem pocz\u0105tkowym \u2013 w obecno\u015bci swoich c\u00f3r: chrze\u015bcija\u0144stwa i islamu. Jak traktuje ich wyznawc\u00f3w? Czy jako niewiernych, a wi\u0119c skazanych na pot\u0119pienie, jak chrze\u015bcija\u0144stwo ujmowa\u0142o t\u0119 spraw\u0119 z w\u0142asnego punktu widzenia w stosunku do \u017byd\u00f3w? Czy te\u017c jako innych, ale te\u017c religijnych, id\u0105cych drog\u0105 monoteizmu, cho\u0107 inn\u0105 ni\u017c \u017cydowska? Ot\u00f3\u017c \u2013 jednak to drugie. Islam jest monoteizmem, a chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 mimo kultu obraz\u00f3w i koncepcji sprzecznych z judaizmem, takich jak Wcielenie \u2013 jest jednak odnoszeniem si\u0119 do prawdziwego Boga. Obie wielkie religie mog\u0105 by\u0107 traktowane jako \u201eubijanie drogi dla krok\u00f3w Mesjasza\u201d.<\/span><\/p>\n

Dla ludzi wsp\u00f3\u0142czesnych pojawia si\u0119 problem: jak potraktowa\u0107 buddyzm i inne religie spoza nurtu biblijnego? Tradycja o nich nic nie m\u00f3wi. Jednak nawet dla nich mo\u017cna mie\u0107 szacunek. Judaizmowi stosunkowo \u0142atwo jest okazywa\u0107 szacunek innym, szanowa\u0107 inno\u015b\u0107 drugiego. Przymierze zawarte pod Synajem bowiem obowi\u0105zuje \u017byd\u00f3w, ale nie reszt\u0119 ludzko\u015bci. Nak\u0142ada na \u017byd\u00f3w szczeg\u00f3lne obowi\u0105zki, od innych nie wymaga tak wiele. Misja \u017byd\u00f3w wobec \u015bwiata ma polega\u0107 na byciu \u015bwiadkami Najwy\u017cszego, ale nie na narzucaniu innym jakichkolwiek form religijnej ekspresji. B\u00f3g mo\u017ce mie\u0107 innych pomocnik\u00f3w, do pomy\u015blenia s\u0105 inne powo\u0142ania religijne.<\/span><\/p>\n

Franz Rosenzweig stworzy\u0142 wielk\u0105 wizj\u0119, kt\u00f3ra przypisuje szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 zar\u00f3wno judaizmowi, jak i chrze\u015bcija\u0144stwu. Judaizm ma pilnowa\u0107 ognia Objawienia, a chrze\u015bcija\u0144stwo roznosi\u0107 pochodnie z tym ogniem po ca\u0142ym \u015bwiecie. Rosenzweig nie przyznawa\u0142 wprawdzie szczeg\u00f3lnej misji islamowi i religiom Wschodu, ale otworzy\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 m\u00f3wienia o religiach ju\u017c nie tylko jako r\u00f3wnoleg\u0142ych drogach, ale r\u00f3wnoleg\u0142ych a r\u00f3wnie wa\u017cnych misjach. Chodzi o wa\u017cno\u015b\u0107 wobec ludzko\u015bci, cenno\u015b\u0107 w oczach Stw\u00f3rcy.<\/span><\/p>\n

Na fundamencie pogl\u0105d\u00f3w tradycyjnych oraz podej\u015bcia w stylu Rosenzweiga mo\u017cliwy jest powa\u017cny dialog mi\u0119dzyreligijny. Jak bardzo mo\u017ce by\u0107 on powa\u017cny, widzimy po fundamentalnej akceptacji chrze\u015bcija\u0144stwa zawartej w o\u015bwiadczeniu \u201eDabru emet\u201d, podpisanym rok temu przez ponad 150 rabin\u00f3w i teolog\u00f3w \u017cydowskich. W o\u015bwiadczeniu tym czytamy m.in.: \u201e\u017bydzi i chrze\u015bcijanie czcz\u0105 tego samego Boga. Przed powstaniem chrze\u015bcija\u0144stwa \u017bydzi byli jedynymi, kt\u00f3rzy czcili Boga Izraela. Jednak chrze\u015bcijanie r\u00f3wnie\u017c czcz\u0105 Boga Abrahama, Izaaka i Jakuba, Stworzyciela nieba i ziemi. Cho\u0107 chrze\u015bcija\u0144skie praktyki religijne nie s\u0105 \u017cyciodajnym religijnym wyborem dla \u017byd\u00f3w, my, jako \u017cydowscy teologowie, cieszymy si\u0119, \u017ce poprzez chrze\u015bcija\u0144stwo setki milion\u00f3w ludzi wesz\u0142o w zwi\u0105zki z Bogiem Izraela. [\u2026] Chrze\u015bcijanie poznaj\u0105 Boga i s\u0142u\u017c\u0105 mu poprzez Jezusa Chrystusa i tradycj\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. \u017bydzi poznaj\u0105 Boga i s\u0142u\u017c\u0105 mu poprzez Tor\u0119 i tradycj\u0119 \u017cydowsk\u0105\u201d. Mam nadziej\u0119, \u017ce \u201eDabru emet\u201d wyznacza przysz\u0142y kierunek my\u015blenia wi\u0119kszo\u015bci \u017byd\u00f3w, tak\u017ce religijnych konserwatyst\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n

O ile judaizmowi nie zagra\u017ca wyw\u0142aszczanie innych z ich tradycji poprzez dzia\u0142alno\u015b\u0107 misyjn\u0105, to musi mierzy\u0107 si\u0119 on z innym niebezpiecze\u0144stwem: judaizm \u0142atwiej pozwala na odwracanie si\u0119 do innych plecami<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Warunkiem dialogu \u2013 ze strony \u017cydowskiej \u2013 jest pewno\u015b\u0107, \u017ce nie chodzi o nawracanie. W tym wzgl\u0119dzie po stronie judaizmu jest wobec chrze\u015bcija\u0144stwa wiele podejrzliwo\u015bci. \u017bydzi s\u0105 natomiast przekonani, \u017ce judaizm nigdy nie by\u0142 misyjny, cho\u0107 historycy m\u00f3wi\u0105, \u017ce w staro\u017cytno\u015bci bywa\u0142o inaczej. W judaizmie istnieje problem misyjno\u015bci do wewn\u0105trz: niekt\u00f3rzy \u017bydzi, np. chasydzi z grupy Lubawicza, chc\u0105 koniecznie sk\u0142oni\u0107 innych \u017byd\u00f3w do swojej formy judaizmu. Niemniej jednak z perspektywy judaizmu stosunkowo \u0142atwiej akceptowa\u0107 jest niewierz\u0105cych ni\u017c w islamie czy chrze\u015bcija\u0144stwie, tzn. akceptowa\u0107 ich jako ludzi i jako pe\u0142noprawnych \u017byd\u00f3w. Dobrze by by\u0142o, gdyby byli pobo\u017cni, ale i tak s\u0105 drogocenni w oczach Stw\u00f3rcy.<\/span><\/p>\n

O ile judaizmowi nie zagra\u017ca wyw\u0142aszczanie innych z ich tradycji poprzez dzia\u0142alno\u015b\u0107 misyjn\u0105 (gro\u017aba zawsze obecna w religiach misyjnych), to musi mierzy\u0107 si\u0119 on z innym niebezpiecze\u0144stwem: judaizm \u0142atwiej pozwala na odwracanie si\u0119 do innych plecami. Kwestia zbawienia wyznawc\u00f3w innych religii staje si\u0119 wtedy ma\u0142o istotna. Jak si\u0119 wydaje, wielu \u017byd\u00f3w my\u015bli wed\u0142ug mniej wi\u0119cej takiego schematu: \u201ew zasadzie inni maj\u0105 szans\u0119 na \u017cycie wieczne, ale to ich sprawa, nie nasza\u201d. Mam wra\u017cenie, \u017ce nie ma ucieczki od trudno\u015bci, jak\u0105 sprawia znalezienie w\u0142a\u015bciwej postawy, by okazywa\u0107 szacunek wyznawcom innych religii. Bo albo si\u0119 ich nawraca, czy cho\u0107by my\u015bli o nawracaniu, a wtedy mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o braku szacunku dla inno\u015bci drugiej osoby, albo si\u0119 drugiego cz\u0142owieka nie nawraca, akceptuje go \u2013 ale wtedy stajemy wobec gro\u017aby oboj\u0119tno\u015bci na los drugiego, ten doczesny i ten wieczny. By\u0107 mo\u017ce rozwi\u0105zanie sugeruje tradycyjna postawa judaizmu: nie wszyscy maj\u0105 by\u0107 \u017bydami, ale wszyscy powinni zosta\u0107 monoteistami, wyznawcami jednego Boga.<\/span><\/p>\n

Perspektywa eschatologiczna judaizmu jest jasna: wszyscy kiedy\u015b uznaj\u0105 prawdziwego Boga i doceni\u0105 wierno\u015b\u0107 Izraela. To perspektywa mesja\u0144ska.<\/span><\/p>\n

\n

Stanis\u0142aw Krajewski<\/strong> – ur. 1950, profesor w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, \u017cydowski wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy Polskiej Rady Chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w od jej powstania w roku 1990. Autor m.in. ksi\u0105\u017cek \u201e\u017bydzi, judaizm, Polska\u201d; \u201e54 komentarze do Tory dla nawet najmniej religijnych spo\u015br\u00f3d nas\u201d; \u201ePoland and the Jews: Reflections of a Polish Polish Jew\u201d; \u201eTajemnica Izraela a tajemnica Ko\u015bcio\u0142a\u201d; \u201eNasza \u017cydowsko\u015b\u0107\u201d; \u201eCo zawdzi\u0119czam dialogowi mi\u0119dzyreligijnemu i chrze\u015bcija\u0144stwu\u201d.<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Stanis\u0142aw Krajewski podczas odbierania Nagrody im. ks. Stanis\u0142awa Musia\u0142a w Collegium Novum w Krakowie 6 marca 2014 r. Fot. Adam Walanus \/ adamwalanus.pl Judaizm o zbawieniu wyznawc\u00f3w innych religii Stanis\u0142aw Krajewsk Misja \u017byd\u00f3w wobec \u015bwiata ma polega\u0107 na byciu \u015bwiadkami Najwy\u017cszego, ale nie na narzucaniu innym jakichkolwiek form religijnej ekspresji. . Tekst ukaza\u0142 si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102166"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=102166"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":113150,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102166\/revisions\/113150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=102166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=102166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=102166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}