{"id":102689,"date":"2024-03-13T18:09:15","date_gmt":"2024-03-13T16:09:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=102689"},"modified":"2024-03-09T14:02:55","modified_gmt":"2024-03-09T12:02:55","slug":"13-09-65","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=102689","title":{"rendered":"CZAROWNIK SWOJEGO PLEMIENIA"},"content":{"rendered":"

Przeciwie\u0144stwem kompromisu jest fanatyzm i \u015bmier\u0107\u201d\u2026 Amos Oz, zdj\u0119cie z 1989 roku. Zdj\u0119cie: Tom Pilston\/The Independent\/Rex\/Shutterstock<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>CZAROWNIK SWOJEGO PLEMIENIA<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

BARTOSZ STASZCZYSZYN<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Ksi\u0105\u017cki Amosa Oza to nie tylko narodowe dramaty, wojna, religia i szalone ideologie. To opowie\u015b\u0107 o zwyk\u0142ych ludziach, ich niezabli\u017anionych ranach i \u017cyciowych wybojach<\/strong><\/h4>\n

.<\/p>\n

Amos Oz lubi rozczarowywa\u0107. Zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy postrzegaj\u0105 go przez pryzmat prasowych wywiad\u00f3w i obiegowych opinii. Ogl\u0105dany z tej perspektywy izraelski pisarz wydaje si\u0119 tw\u00f3rc\u0105 sko\u0144czonym: wielkim, m\u0105drym, znaj\u0105cym najwa\u017cniejsze odpowiedzi. Koturnowym. Jest pacyfist\u0105-bojownikiem, za\u0142o\u017cycielem organizacji \u201ePok\u00f3j teraz\u201d i uniwersyteckim wyk\u0142adowc\u0105. Jest pewny siebie, pot\u0119\u017cny.<\/span><\/p>\n

Ale Amos Oz ma tak\u017ce drug\u0105 twarz \u2013 wra\u017cliwca, osamotnionego my\u015bliciela, kt\u00f3ry ma w sobie wiele niepewno\u015bci. Oz-pisarz zadaje pytania, chwyta \u015bwiat i pr\u00f3buje zamkn\u0105\u0107 go w literackiej klatce, ale czasem po prostu chce opowiedzie\u0107 histori\u0119. Bo autor \u201eFimy\u201d jest tak\u017ce bajkopisarzem, gaw\u0119dziarzem o filozoficznym zaci\u0119ciu. Jest pisarzem zwyczajnym, a przez to ca\u0142kowicie niezwyk\u0142ym. Skromnym i dzi\u0119ki temu \u2013 wielkim.<\/span><\/p>\n

Izrael jest powie\u015bci\u0105<\/span>
\nDowodem jego literackiego kunsztu s\u0105 m.in. \u201eSceny z \u017cycia wiejskiego\u201d, tom opowiada\u0144 wydanych w\u0142a\u015bnie po polsku. W o\u015bmiu kr\u00f3tkich historiach pisarz zabiera nas do \u015bwiata, kt\u00f3rego nie ma. Zapewne nigdy nie by\u0142o \u2013 bo \u017cycie w Tel Ilan jest cokolwiek nierzeczywiste. Wioska za\u0142o\u017cona przez \u017cydowskich osadnik\u00f3w przypomina Eden \u2013 \u015bwiat pe\u0142en harmonii, ale te\u017c tajemniczy. To tutaj mieszkaj\u0105 bohaterowie Oza. W magicznym, ulotnym \u015bwiecie Tel Ilan rozgrywaj\u0105 si\u0119 dramaciki samotnej lekarki i pi\u0119knej wdowy, m\u0142odego Araba i m\u0119\u017cczyzny trac\u0105cego g\u0142ow\u0119 dla urodziwej dziewczyny. Podobnych postaci jest tutaj wi\u0119cej, wszystkie za\u015b osnute s\u0105 aur\u0105 sekretno\u015bci.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>W ma\u0142ej \u017cydowskiej wiosce \u017cycie podporz\u0105dkowane jest dziwnemu, na po\u0142y magicznemu porz\u0105dkowi. Przeznaczenie pl\u0105ta ludzkie losy, zderza ze sob\u0105 przeciwie\u0144stwa, ka\u017ce bohaterom rozwi\u0105zywa\u0107 gordyjskie w\u0119z\u0142y \u017cycia. W tych opowiadaniach autor zabiera nas bowiem do \u015bwiata nierzeczywistego, ale prawdziwego. M\u00f3wi\u0105c o fikcyjnej rzeczywisto\u015bci, dyskretnie dotyka tajemnic \u017cycia. Jest taktowny \u2013 nie sili si\u0119 na \u017cadne diagnozy, nie stawia fundamentalnych pyta\u0144, ba, jego opowiadania pozbawione s\u0105 point. Te proste opowie\u015bci ukazuj\u0105 Oza mniej znanego, pisarskiego uwodziciela, kt\u00f3ry broni si\u0119 si\u0142\u0105 j\u0119zyka, nie za\u015b atrakcyjno\u015bci\u0105 politycznych temat\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Stefan Bratkowski pisa\u0142 niegdy\u015b o Ozie, \u017ce on sam jest \u201epowie\u015bci\u0105 tak jak powie\u015bci\u0105 jest pa\u0144stwo Izrael\u201d. Trafi\u0142 w sedno. W ksi\u0105\u017ckach Izraelczyka to, co prywatne, spotyka si\u0119 z tym, co publiczne. Osobiste rozterki s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 narodowego dramatu, a intymne zwierzenia bohater\u00f3w opisuj\u0105 w istocie najbardziej charakterystyczne postawy spo\u0142eczne. Zapewne dlatego cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119 o literaturze Oza jako sztuce politycznie zaanga\u017cowanej, antywojennej, b\u0119d\u0105cego g\u0142osem na rzecz pokoju na Bliskim Wschodzie.<\/span><\/p>\n

Wojna, religia, fundamentalizm stanowi\u0105 w tw\u00f3rczo\u015bci Oza o\u015b z\u0142a. Pisz\u0105c o ludziach mieszkaj\u0105cych w Izraelu, autor \u201eFimy\u201d kre\u015bli obraz \u015bwiata pogr\u0105\u017conego w nieustannym konflikcie, n\u0119kanego wojennym l\u0119kiem. Tutaj \u015bmier\u0107 jest czym\u015b codziennym, a zamachy bombowe i rakietowe ostrza\u0142y stanowi\u0105 niemal integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 krajobrazu. Jego bohaterowie rozdarci s\u0105 mi\u0119dzy poczuciem obowi\u0105zku wobec pa\u0144stwa i narodu a powinno\u015bciami wobec samych siebie. Jak David, bohater \u201ePozna\u0107 kobiet\u0119\u201d, postaci Oza musz\u0105 sprzeciwia\u0107 si\u0119 wizji \u015bwiata narzucanej przez spo\u0142ecze\u0144stwo. S\u0105 zakleszczone w szcz\u0119kach sprzecznych ideologii, w ciasnych politycznych doktrynach i partykularnych interesach. Wojna jest bowiem do\u015bwiadczeniem wypalaj\u0105cym \u2013 pozbawia indywidualizmu, zamieniaj\u0105c go na plemienn\u0105 solidarno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Oz zna t\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107. Sam bra\u0142 udzia\u0142 w wojnie sze\u015bciodniowej i Jom Kippur. W licznych wywiadach wspomina\u0142, \u017ce wiele lat po tamtych wydarzeniach budzi\u0142 si\u0119 w nocy, czuj\u0105c od\u00f3r wojny \u0142\u0105cz\u0105cy w sobie zapach palonych cia\u0142, metalu i p\u0142on\u0105cej gumy. Ale dramatyczne wydarzenia z m\u0142odo\u015bci autora \u201eCzarnej skrzynki\u201d nie uczyni\u0142y go wcale niepoprawnym idealist\u0105. Oz m\u00f3wi o sobie: \u201eNie jestem pacyfist\u0105 i nie nadstawiam drugiego policzka\u201d. W\u0142a\u015bnie dlatego popiera\u0142 akcj\u0119 odwetow\u0105 prowadzon\u0105 w Strefie Gazy po tym, jak na miasta i wioski \u017cydowskie przez lata spada\u0142y rakiety Hamasu. Oz wie, \u017ce wojna bywa polityczn\u0105 konieczno\u015bci\u0105, a najwa\u017cniejsze jest to, by nawet w jej czasie nie przekracza\u0107 granic cz\u0142owiecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Fundamentalizm jest jeden<\/span>
\nIzraelski prozaik zdaje sobie te\u017c spraw\u0119, \u017ce to nie kule s\u0105 najgro\u017aniejszym narz\u0119dziem wojny, ale ideologia. W jego powie\u015bciach najbardziej przera\u017caj\u0105 potulni ekstremi\u015bci. Jak Michel w \u201eCzarnej skrzynce\u201d, ciep\u0142y facet o radykalnych przekonaniach, kt\u00f3ry ledwie mo\u017ce utrzyma\u0107 rodzin\u0119, ale co miesi\u0105c przelewa znaczn\u0105 kwot\u0119 na konto Ruchu Wsp\u00f3lnoty \u017bydowskiej. Wierzy, \u017ce \u201e\u017byd bez Tory jest gorszy od dzikiej bestii\u201d, a ziemie nale\u017c\u0105ce do potomk\u00f3w Moj\u017cesza powinny wr\u00f3ci\u0107 w ich r\u0119ce. W powie\u015bciach Oza to w\u0142a\u015bnie ludzie za\u015blepieni, zbyt pewni w\u0142asnych racji, s\u0105 najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem. Oni nakr\u0119caj\u0105 spiral\u0119 zbrojnego konfliktu. W eseju z tomu \u201eCzarownik swojego plemienia\u201d Oz pisze: \u201ekonfrontacja mi\u0119dzy \u017bydami powracaj\u0105cymi do Syjonu a arabskimi mieszka\u0144cami nie przypomina westernu ani eposu, bardziej tragedi\u0119 greck\u0105. Jest to konflikt prawa z prawem (\u2026) nie ma nadziei na szcz\u0119\u015bliwe pojednanie\u201d.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>W \u015bwiecie przeciwstawnych fundamentalizm\u00f3w nie ma miejsca na pojednanie i pok\u00f3j. Radyka\u0142owie po obu stronach barykady wzajemnie si\u0119 wspieraj\u0105; \u015bcieraj\u0105c si\u0119 ze sob\u0105, dostarczaj\u0105 sobie nowych racji. W wywiadzie udzielonym Paw\u0142owi Smole\u0144skiemu pisarz m\u00f3wi\u0142 wprost: \u201eFundamentalizm jest jeden. R\u00f3\u017cni si\u0119 kolorem, ale nie sposobem my\u015blenia\u201d. O niszcz\u0105cym wp\u0142ywie ideologii, o za\u015blepieniu i nienawi\u015bci opowiada tak\u017ce w swych ksi\u0105\u017ckach. Jej destrukcyjnemu urokowi poddaj\u0105 si\u0119 m.in. bohaterowie nowel wydanych w tomie \u201eA\u017c do \u015bmierci\u201d \u2013 dow\u00f3dca wyprawy krzy\u017cowej i \u017byd ogarni\u0119ty antyrosyjsk\u0105 obsesj\u0105. M\u00f3wi\u0105c o ludziach omamionych przez ideologie, Oz m\u00f3wi o duszy wsp\u00f3\u0142czesnego Izraela. Jego tematem nie s\u0105 \u017cydowsko-arabskie spory i religijna wojna.<\/span><\/p>\n

Oza interesuje \u017cydowska to\u017csamo\u015b\u0107 i samo pa\u0144stwo Izrael, ta wielka psychologiczna powie\u015b\u0107 pisana od sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu dw\u00f3ch lat. Autor \u201eMojego Michaela\u201d odczytuje j\u0105 z zaciekawieniem i jednoczesnym przera\u017ceniem. W jednym z wywiad\u00f3w m\u00f3wi\u0142: \u201eIzrael musi rozczarowywa\u0107, bo to pa\u0144stwo, kt\u00f3re powsta\u0142o z marze\u0144. A to, co rodzi si\u0119 z marze\u0144, zawsze jest rozczarowaniem. Do tego Izrael nie jest owocem jednego marzenia, lecz syntez\u0105 wielu\u201d. Na Bliskim Wschodzie wszyscy maj\u0105 swoj\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata i swoj\u0105 racj\u0119. Analizuj\u0105c \u017cydowski mesjanizm i pe\u0142en samoudr\u0119czenia kult Shoah, Oz dostrzega, \u017ce w Izraelu \u201eprawie wszyscy uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za potencjalnych premier\u00f3w czy Mesjaszy\u201d.<\/span><\/p>\n

Starcie \u017cywio\u0142\u00f3w<\/span>
\nWielkie tematy, filozoficzne pytania i globalne problemy zajmuj\u0105 w tw\u00f3rczo\u015bci Oza miejsce niepodwa\u017calne. Nie da si\u0119 o nich zapomnie\u0107, nie spos\u00f3b nie us\u0142ysze\u0107 rozpaczliwego nieraz g\u0142osu pisarza patrz\u0105cego na wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat. Warto jednak czyta\u0107 jego opowiadania i powie\u015bci tak\u017ce na innym poziomie. Oz jest bowiem jednym z najbardziej wra\u017cliwych znawc\u00f3w ludzkich dusz, a jego ksi\u0105\u017cki \u2013 spojrzeniem do wn\u0119trz bohater\u00f3w, obrazem egzystencji prozaicznej i zarazem donios\u0142ej.<\/span><\/p>\n

M\u00f3wi\u0105c o swoich bohaterach, Oz cz\u0119sto odrywa od nich wzrok, by wyjrze\u0107 przez okno i podpatrywa\u0107 zwyczajnych ludzi. Przygl\u0105da si\u0119 sprzedawcy warzyw przestawiaj\u0105cemu skrzynki, handlarzowi nafty, starej pannie, kt\u00f3ra co dzie\u0144 kilkakrotnie zamiata chodnik przy swojej kamienicy. Dopisuj\u0105c historie ich \u017cycia, splata poruszaj\u0105cy obraz \u017cydowskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, kolorow\u0105 mozaik\u0119 ludzkich typ\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Tym, co zajmuje go r\u00f3wnie mocno jak polityka, s\u0105 mi\u0119dzyludzkie zwi\u0105zki. Zw\u0142aszcza za\u015b relacje damsko-m\u0119skie, raz podobne do strategicznej gry, innym razem \u2013 do walki \u017cywio\u0142\u00f3w. Autor \u201eCzarnej skrzynki\u201d otwarcie przyznaje, \u017ce kobieca psychika jest dla niego jedn\u0105 z najwi\u0119kszych tajemnic. W powie\u015bciach i w prasowych wywiadach przypomina cz\u0119sto rozmow\u0119, jak\u0105 odby\u0142 ze swym dziadkiem, wytrawnym kobieciarzem, kt\u00f3ry jako 92-latek uwi\u00f3d\u0142 o po\u0142ow\u0119 m\u0142odsz\u0105 \u201elolitk\u0119\u201d. Swego doros\u0142ego ju\u017c wnuka poucza\u0142: \u201eWidzisz, ch\u0142opcze, kobiety s\u0105 w pewnym sensie takie same, jak my. W innym za\u015b sensie s\u0105 ca\u0142kiem odmienne. Ale pod jakim wzgl\u0119dem s\u0105 takie same, a pod jakim inne \u2013 tego w\u0142a\u015bnie wci\u0105\u017c staram si\u0119 dociec\u201d.<\/span><\/p>\n

Podobne dociekania znajdujemy w prozie Oza. Jego kobiety to istoty fascynuj\u0105ce i tajemnicze. Cho\u0107 s\u0105 w\u0142adcze, same potrzebuj\u0105 w\u0142adzy, kt\u00f3ra je ujarzmi. Hanna, bohaterka debiutanckiej powie\u015bci Oza \u2013 \u201eMojego Michaela\u201d \u2013 jest zamkni\u0119ta w kokonie codzienno\u015bci. Studentka literatury, kt\u00f3ra po\u015bwi\u0119ca w\u0142asne ambicje, by spe\u0142ni\u0107 si\u0119 mog\u0142y zawodowe plany jej ukochanego, nie bez przyczyny nazwana zosta\u0142a \u201e\u017cydowsk\u0105 pani\u0105 Bovary\u201d. Snuj\u0105c swoj\u0105 opowie\u015b\u0107, Hanna uzmys\u0142awia sobie, \u017ce jej \u017cycie niepostrze\u017cenie rozsypuje si\u0119, kruszeje. Znudzona, smutna kobieta jest postaci\u0105 tyle\u017c tragiczn\u0105, co zwyczajn\u0105. Ilana ze \u015bwietnej \u201eCzarnej skrzynki\u201d wysz\u0142a za m\u0105\u017c za grzecznego m\u0119\u017cczyzn\u0119, lecz wci\u0105\u017c marzy o kim\u015b, kto ni\u0105 zaw\u0142adnie, zostaj\u0105c \u201epanem jej nienawi\u015bci i t\u0119sknoty\u201d. Takie w\u0142a\u015bnie s\u0105 kobiety Oza \u2013 nieprzeniknione.<\/span><\/p>\n

Nieporadni m\u0119\u017cczy\u017ani<\/span>
\nDylematy i mi\u0142osne rozterki nieobce s\u0105 tak\u017ce m\u0119skim bohaterom. Na tym jednak ko\u0144cz\u0105 si\u0119 mi\u0119dzyp\u0142ciowe podobie\u0144stwa \u2013 m\u0119\u017cczy\u017ani Oza to ludzie przyziemni, ma\u0142ostkowi i nieporadni. Cho\u0107by Fima, bohater jednej z najg\u0142o\u015bniejszych powie\u015bci Izraelczyka, jakby nakre\u015blony wed\u0142ug archetypowego obrazu intelektualisty: \u017ale zorganizowanego, niesamodzielnego i gubi\u0105cego si\u0119 w rzeczywisto\u015bci. M\u0119\u017cczy\u017ani Oza budz\u0105 wsp\u00f3\u0142czucie. Nostalgiczni i refleksyjni, s\u0105 zaanga\u017cowani w polityk\u0119, maj\u0105 wykszta\u0142cenie, pogl\u0105dy i ideologiczny kr\u0119gos\u0142up. Rzadko rozumiej\u0105 jednak samych siebie. Jak Joel Ravid \u2013 bohater \u201ePozna\u0107 kobiet\u0119\u201d \u2013 by\u0142y szpieg, kt\u00f3ry po \u015bmierci \u017cony pr\u00f3buje zrekonstruowa\u0107 w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, na nowo okre\u015bli\u0107 zagubion\u0105 gdzie\u015b osobowo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 postaciom z kart powie\u015bci Oza, czasem trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce s\u0105 one alter ego<\/em> samego autora. Ironiczne, czasami k\u0105\u015bliwe portrety maj\u0105 w sobie co\u015b z autokarykatury m\u0119\u017cczyzny, intelektualisty, cz\u0142owieka politycznie zaanga\u017cowanego. Pisz\u0105c o nich, Oz pisze zarazem o sobie, o cz\u0142owieku wychowanym na filmach z Humphreyem Bogartem i Garym Cooperem, kt\u00f3ry mierzy si\u0119 z wzorcem m\u0119\u017cczyzny, z wyzwaniami kultury, spo\u0142ecze\u0144stwa, kobiet. Dla Oza bowiem sztuka nie jest ucieczk\u0105 od rzeczywisto\u015bci, ale jej zg\u0142\u0119bianiem, przek\u0142adaniem jej na inny, bardziej usystematyzowany j\u0119zyk.<\/span><\/p>\n

Autor \u201eRym\u00f3w \u017cycia i \u015bmierci\u201d wie, \u017ce sztuka jest gr\u0105 wyobra\u017ani wij\u0105cej si\u0119 mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105 i fantazj\u0105. To tak\u017ce spos\u00f3b na zmierzenie si\u0119 z w\u0142asnym bytem. W pisaniu powie\u015bci \u2013 m\u00f3wi Oz \u2013 mam nieuczciwego konkurenta: samo \u017cycie. Ta walka mo\u017ce nie jest uczciwa, ale bardzo stymuluj\u0105ca. W swych powie\u015bciach Oz przygl\u0105da si\u0119 bowiem \u015bwiatu, zaczynaj\u0105c od samego siebie. Kre\u015bli autoportret artysty w r\u00f3\u017cnych stadiach \u017cycia.<\/span><\/p>\n

W genialnej \u201eOpowie\u015bci o mi\u0142o\u015bci i mroku\u201d pisa\u0142 zgry\u017aliwie: \u201enapalony dziennikarz i kiepski czytelnik zawsze chc\u0105 si\u0119 dowiedzie\u0107, w jakiej mierze fabu\u0142a zawiera w\u0105tki autobiograficzne\u201d. Nie znaczy to wcale, \u017ce nie warto czyta\u0107 literatury Oza jako monumentalnej autobiografii rozpisanej na pojedyncze tomy. W jego powie\u015bciach powracaj\u0105 wci\u0105\u017c te same wspomnienia: samob\u00f3jcza \u015bmier\u0107 matki, zmiana nazwiska, opuszczenie ojca i p\u00f3\u017aniejsze \u017cycie w kibucu.<\/span><\/p>\n

Ale od podobie\u0144stwa los\u00f3w bohater\u00f3w i autora w literaturze izraelskiego prozaika ciekawsza jest jego autobiografia intelektualna \u2013 dialog pisarza, kt\u00f3ry podwa\u017ca w\u0142asne s\u0105dy, konfrontuje ze sob\u0105 r\u00f3\u017cne punkty widzenia, by lepiej poj\u0105\u0107 otaczaj\u0105cy go \u015bwiat, polityczn\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 przestrze\u0144 Izraela. Pi\u0119kne jest to zmaganie si\u0119 z w\u0142asnym umys\u0142em, wojna my\u015bli ukryta pod warstw\u0105 pozornie banalnych fabu\u0142. Dzi\u0119ki m\u0105dro\u015bci i skromno\u015bci Oza jego ksi\u0105\u017cki nios\u0105 ukojenie i zarazem rzucaj\u0105 wyzwanie. Warto je przyj\u0105\u0107, by obcowa\u0107 z pisarzem tak znakomitym jak Amos Oz.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przeciwie\u0144stwem kompromisu jest fanatyzm i \u015bmier\u0107\u201d\u2026 Amos Oz, zdj\u0119cie z 1989 roku. Zdj\u0119cie: Tom Pilston\/The Independent\/Rex\/Shutterstock CZAROWNIK SWOJEGO PLEMIENIA BARTOSZ STASZCZYSZYN Ksi\u0105\u017cki Amosa Oza to nie tylko narodowe dramaty, wojna, religia i szalone ideologie. To opowie\u015b\u0107 o zwyk\u0142ych ludziach, ich niezabli\u017anionych ranach i \u017cyciowych wybojach . Amos Oz lubi rozczarowywa\u0107. Zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy postrzegaj\u0105 go przez pryzmat prasowych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102689"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=102689"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":111213,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102689\/revisions\/111213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=102689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=102689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=102689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}