{"id":102752,"date":"2023-03-10T17:09:10","date_gmt":"2023-03-10T15:09:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=102752"},"modified":"2023-03-10T14:18:55","modified_gmt":"2023-03-10T12:18:55","slug":"16-00-78","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=102752","title":{"rendered":"Dzieci\u0119ca choroba lewicowo\u015bci"},"content":{"rendered":"

Demonstrachja przeciw reformie prawa w Rishon LeZion, 25 lutego 2023r. (\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia Wikipedia.)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Dzieci\u0119ca choroba lewicowo\u015bci<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n


\nAndrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
Urodzeni ju\u017c w tym stuleciu m\u0142odzi ludzie kojarz\u0105 nazwisko W\u0142odzimierza Lenina, ale na og\u00f3\u0142 ich wiedza o tej postaci jest nadzwyczaj skromna. Nawet dowcipy o Leninie nie trafiaj\u0105 do przekonania, bo czasy si\u0119 zmieni\u0142y. M\u00f3j ulubiony dowcip z czas\u00f3w szkolnych z pytaniem do Lenina, czy komunista mo\u017ce mie\u0107 \u017con\u0119 i kochank\u0119, budzi u m\u0142odych ludzi niepewne u\u015bmiechy. Jak g\u0142osi ten dowcip, Lenin odpowiedzia\u0142, \u017ce mo\u017ce, a nawet powinien, bo wtedy mo\u017cemy \u017conie powiedzie\u0107, \u017ce jeste\u015bmy u kochanki, kochance, \u017ce jeste\u015bmy z \u017con\u0105, a sami mo\u017cemy uda\u0107 si\u0119 do biblioteki i uczy\u0107 si\u0119, uczy\u0107, uczy\u0107.<\/span><\/div>\n

\n

\n

Biblioteki opustosza\u0142y, ksi\u0105\u017cek m\u0142odzi ludzie raczej nie czytaj\u0105, tylko k\u0142amstwo jest nadal modne, ale pochwa\u0142a k\u0142amstwa w tym dowcipie umyka ich uwadze.<\/span><\/p>\n

\n123 lata temu ukaza\u0142a si\u0119 drukiem broszura W\u0142odzimierza Lenina\u00a0 o dzieci\u0119cej chorobie lewicowo\u015bci. Lenin by\u0142 w\u00f3wczas przekonany, \u017ce komunistyczny kalifat niebawem obejmie ca\u0142y \u015bwiat, ale teraz, przed ostateczn\u0105 bitw\u0105, trzeba umie\u0107 zawiera\u0107 kompromisy, \u017ceby m\u00f3c oszuka\u0107 p\u00f3\u017aniej.<\/span><\/p>\n

\nJeden akapit z tej broszury przykuwa dzi\u015b uwag\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105:<\/span><\/p>\n

\n

Rewolucja Lutowa i Pa\u017adziernikowa 1917 roku doprowadzi\u0142a Rady do wszechstronnego rozwoju w skali og\u00f3lnokrajowej, nast\u0119pnie do ich zwyci\u0119stwa w przewrocie proletariackim, socjalistycznym. I w ci\u0105gu niespe\u0142na dw\u00f3ch lat uwydatni\u0142 si\u0119 mi\u0119dzynarodowy charakter Rad, rozszerzenie si\u0119 tej formy walki i organizacji na ruch robotniczy ca\u0142ego \u015bwiata, historyczne powo\u0142anie Rad do odegrania roli grabarza, spadkobiercy, nast\u0119pcy parlamentaryzmu bur\u017cuazyjnego i w og\u00f3le demokracji bur\u017cuazyjnej.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u0141atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zdaniem Lenina rewolucja komunistyczna mia\u0142a by\u0107 grabarzem bur\u017cuazyjnego parlamentaryzmu i w og\u00f3le grabarzem bur\u017cuazyjnej demokracji. Zast\u0105pi\u0107 j\u0105 mia\u0142a \u201ew\u0142adza rad\u201d i dlatego ojczyzna proletariatu mia\u0142a w nazwie s\u0142owo \u201eradziecki\u201d, mia\u0142a by\u0107 dyktatur\u0105 proletariatu, ale okaza\u0142a si\u0119 tylko dyktatur\u0105. Czy Lenin zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z tego k\u0142amstwa o \u201ew\u0142adzy rad\u201d? Chyba tak, (chocia\u017c dobry k\u0142amca umie przekona\u0107 samego siebie), uwa\u017ca\u0142, \u017ce propaganda w walce o \u015bwiatowy komunistyczny kalifat jest r\u00f3wnie wa\u017cna, jak bro\u0144 w operacjach militarnych i \u017ce \u2013 jak pisa\u0142 – podczas gdy armia musi u\u017cywa\u0107 wszystkich dost\u0119pnych \u015brodk\u00f3w uzbrojenia, w mobilizacji mas trzeba u\u017cywa\u0107 wszystkich dost\u0119pnych \u015brodk\u00f3w, a uwa\u017cny czytelnik mo\u017ce bez trudu zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ma na my\u015bli podst\u0119p i k\u0142amstwo.\u00a0<\/span><\/p>\n

\nS\u0142yszy si\u0119 dzi\u015b, \u017ce podst\u0119p i k\u0142amstwo szerzy si\u0119 dzi\u015b sprawniej ni\u017c kiedykolwiek w historii naszego gatunku, co udowodni\u0107 trudno, ale brzmi dobrze, a podbudowane jest pi\u0119knie przez dominuj\u0105c\u0105 nasz\u0105 tera\u017aniejszo\u015b\u0107 rewolucj\u0119 informatyczn\u0105.<\/span><\/p>\n

\nAmeryka\u0144ski aktor i polityk, Arnold Schwarzenegger\u00a0m\u00f3wi\u0142\u00a0o pokoleniu jego rodzic\u00f3w w nazistowskich Niemczech; pokoleniu, kt\u00f3re zosta\u0142o oszukane, albo raczej, kt\u00f3re da\u0142o si\u0119 oszuka\u0107, kt\u00f3re pozwoli\u0142o, \u017ceby oszustwo zaw\u0142adn\u0119\u0142o ich umys\u0142ami, pozwoli\u0142o, \u017ceby ich umys\u0142y zosta\u0142y okaleczone nienawi\u015bci\u0105. Naiwno\u015bci\u0105 mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 jego propozycja, aby\u015bmy tak \u0107wiczyli sprawno\u015b\u0107 naszych umys\u0142\u00f3w do obrony przed k\u0142amstwem, jak \u0107wiczymy i rozwijamy nasze mi\u0119\u015bnie. A jednak jest w tej propozycji co\u015b urzekaj\u0105cego. Co\u015b, co ka\u017ce nam codziennie, wielokrotnie, z uporem z jakim wielu \u0107wiczy swoje mi\u0119\u015bnie, zadawa\u0107 sobie pytanie \u201esk\u0105d to wiesz?\u201d. Wszyscy mamy t\u0119 piekieln\u0105 tendencj\u0119 do mocnych opinii opartych na s\u0142abych postawach. Kiedy s\u0142yszymy w\u0142a\u015bnie tego by\u0142ego aktora, jak ilustruj\u0105c swoje wezwanie do \u0107wiczenia umys\u0142u w obronie przed oszustwem i samooszustwem swoimi zdj\u0119ciami z si\u0142owni, mo\u017cemy si\u0119 u\u015bmiechn\u0105\u0107, albo u\u015bwiadomi\u0107 sobie trud codziennego sprawdzania s\u0142abo\u015bci naszych opinii.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

\nBur\u017cuazyjny parlamentaryzm, kt\u00f3ry Lenin chcia\u0142 zast\u0105pi\u0107 komunistycznym \u015bwiatowym kalifatem, to zawsze niedoskona\u0142y system reprezentacji, kt\u00f3rego idea oparta jest na \u015bwiadomo\u015bci u\u0142omnej ludzkiej natury i demoralizuj\u0105cego charakteru wszelkiej w\u0142adzy. Konstytucyjne regu\u0142y gier zespo\u0142owych na politycznym boisku maj\u0105 chroni\u0107 przed tyrani\u0105, przed jednow\u0142adz\u0105. Godzimy si\u0119 na tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy, tak \u017ceby zawsze sk\u0142onni do zaborczo\u015bci politycy kontrolowali si\u0119 wzajemnie, z\u00a0 mo\u017cliwie najmniejszymi mo\u017cliwo\u015bciami przechwycenia ca\u0142ej w\u0142adzy przez jednego cz\u0142owieka, czy przez jedn\u0105 grup\u0119. Spory o kszta\u0142t konstytucji i spory o interpretacj\u0119 zasad konstytucyjnych s\u0105 kluczowe dla jako\u015bci naszego \u017cycia spo\u0142ecznego. S\u0105 wyj\u0105tkowo trudne i \u0142atwo je zmieni\u0107 w walk\u0119 na pi\u0119knie brzmi\u0105ce, porywaj\u0105ce umys\u0142y has\u0142a.<\/span><\/p>\n

\nAlan Dershowitz, jeden z najlepszych dzi\u015b ameryka\u0144skich prawnik\u00f3w, pochyli\u0142 si\u0119 nad propozycj\u0105 burmistrza Nowego Jorku, Erica Adamsa, by wprowadzi\u0107 obowi\u0105zek codziennej modlitwy w szko\u0142ach publicznych. Adams wydaje si\u0119 by\u0107 przekonany, \u017ce codzienna modlitwa uczni\u00f3w w szkole mo\u017ce, je\u015bli nie wyeliminowa\u0107, to ograniczy\u0107 codzienn\u0105 obecno\u015b\u0107 w szkole broni palnej. Prawnik, z ca\u0142ym szacunkiem dla przekona\u0144 burmistrza odpowiada, \u017ce by\u0142oby to prawdopodobnie nieskuteczne, a z pewno\u015bci\u0105 sprzeczne z konstytucj\u0105. Nie ma mi\u0119dzyreligijnej modlitwy, kt\u00f3ra mog\u0142aby by\u0107 z przekonaniem odmawiana przez ludzi r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 i \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w. Pierwsza poprawka do ameryka\u0144skiej konstytucji g\u0142osi:<\/span><\/p>\n

\n

\u017badna ustawa Kongresu nie mo\u017ce wprowadzi\u0107 religii ani zabroni\u0107 swobodnego praktykowania jej, ogranicza\u0107 wolno\u015bci s\u0142owa lub prasy ani prawa ludu do spokojnych zgromadze\u0144 lub do sk\u0142adania naczelnym w\u0142adzom petycji o naprawienie krzywd.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Dershowitz pr\u00f3buje wyja\u015bni\u0107, o co w\u0142a\u015bciwie chodzi z tym rozdzia\u0142em ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa, twierdz\u0105c \u017ce punktem wyj\u015bcia (zapewne nie jedynym, ale wa\u017cnym), by\u0142y s\u0142owa pastora Rogera Williamsa, kt\u00f3ry postrzega\u0142 t\u0119 zasad\u0119 jako ochron\u0119 religii przed korumpuj\u0105cym wp\u0142ywem polityk\u00f3w, chc\u0105cych tak cz\u0119sto uczyni\u0107 z religii narz\u0119dzie wzmacniaj\u0105ce ich ch\u0119\u0107 manipulacji umys\u0142ami. Ta pierwsza poprawka, pisze Dershowitz, musi by\u0107 analizowana wraz z dziesi\u0105tkami spraw s\u0105dowych, w kt\u00f3rych orzekano, \u017ce modlitwy nie powinny mie\u0107 wst\u0119pu do szk\u00f3l publicznych i \u017ce ten zakaz nie dyskryminuje, a chroni zar\u00f3wno wiar\u0119, jak i prawo do niewierzenia.\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

\nSpory o konstytucj\u0119 towarzysz\u0105 nam od pierwszego dnia po upadku komunizmu. Nasz wspania\u0142y przyw\u00f3dca zwi\u0105zkowy nie by\u0142 najlepiej przygotowany do roli prezydenta i w czasie swojej prezydentury \u201efalandyzowa\u0142\u201d prawo, (co by\u0142o ukut\u0105 od nazwiska jego prawnika nazw\u0105 jawnego naci\u0105gania interpretacji istniej\u0105cych praw). Dzi\u015b Lech Wa\u0142\u0119sa pokazuje si\u0119 cz\u0119sto w koszulce z napisem \u201ekonstytucja\u201d, dla poparcia sprzeciwu przeciw ustawicznemu naruszaniu postanowie\u0144 konstytucji przez obecn\u0105 w\u0142adz\u0119. Spory o zasady konstytucyjne nigdy nie s\u0105 \u0142atwe, a ich uczestnicy cz\u0119sto przekonuj\u0105 do swoich racji zakl\u0119ciami, kt\u00f3re maj\u0105 nas sk\u0142oni\u0107 do mocnych pogl\u0105d\u00f3w opartych na s\u0142abych podstawach.<\/span><\/p>\n

\nRaz jeszcze powracam do g\u0142o\u015bnego dzi\u015b sporu o zasady konstytucyjne w dalekim Izraelu, gdzie rozpaleni emocjami przeciwnicy walcz\u0105 o umys\u0142y, czasem \u015bwiadomie, a czasem nie\u015bwiadomie m\u0119tnie prezentuj\u0105c swoje racje, wi\u0119c ilekro\u0107 zdaje mi si\u0119, \u017ce mam ju\u017c jasn\u0105 opini\u0119, musz\u0119 powraca\u0107 do pytania \u201esk\u0105d to wiesz?\u201d<\/span><\/p>\n

\nTam, gdzie toczy si\u0119 w\u015bciek\u0142a walka o umys\u0142y, geograficzna odleg\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce nie mie\u0107 znaczenia, wa\u017cniejsze jest pytanie, czy mamy do\u015b\u0107 si\u0142, by broni\u0107 si\u0119 przed wartkim nurtem i zachowa\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107 umys\u0142u, jak r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nigdy nie mamy wystarczaj\u0105cej wiedzy, by m\u00f3wi\u0107 o absolutnej pewno\u015bci. Czasem, mo\u017ce nawet cz\u0119\u015bciej ni\u017c jeste\u015bmy tego \u015bwiadomi, niepewno\u015b\u0107 jest oznak\u0105 si\u0142y, a nie s\u0142abo\u015bci.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

\nW tamtym sporze obserwator atakowany jest zdj\u0119ciami tysi\u0119cznych t\u0142um\u00f3w, z morzem flag dostarczanych ci\u0119\u017car\u00f3wkami i rozdawanych uczestnikom. Jeden z uczestnik\u00f3w tych demonstracji, Matti Friedman, jest jednym\u00a0 z najlepszych dziennikarzy jakich znam, jest w tym sporze przeciwko reformom prawa, ale twierdzi, \u017ce nie chodzi o reformy, \u017ce partie centrowe gotowe s\u0105 do wsp\u00f3\u0142pracy z Likudem byle tylko Netanjahu ust\u0105pi\u0142. To ciekawy g\u0142os, \u015bwiadcz\u0105cy o l\u0119ku przed podzia\u0142ami i zacietrzewieniem. Nie mog\u0119 go ignorowa\u0107, a r\u00f3wnocze\u015bnie trudno mi ignorowa\u0107 zamazywan\u0105 istot\u0119 sporu.<\/span><\/p>\n

\nIzraelskie media bombarduj\u0105 mnie informacjami o rozmiarach protestu przeciwko reformie, r\u00f3wnocze\u015bnie co innego wynika \u00a0z najnowszego\u00a0badania opinii publicznej<\/a>, kt\u00f3re pokazuje, \u017ce 78 procent spo\u0142ecze\u0144stwa w tej lub inne formie popiera reformy. Tylko 22 procent badanych opowiada si\u0119 za bezwzgl\u0119dnym pozostawieniem sytuacji bez zmian. Postawy s\u0105 tu zr\u00f3\u017cnicowane w r\u00f3\u017cnych poszczeg\u00f3lnych kwestiach. Pytano o stosunek do zmiany sk\u0142adu komisji wybieraj\u0105cej s\u0119dzi\u00f3w SN, o to, czy S\u0105d Najwy\u017cszy powinien mie\u0107 prawo uniewa\u017cniania ustaw, a je\u015bli tak, to w jakim sk\u0142adzie, na jak d\u0142ugi czas wybiera\u0107 prezesa SN.<\/span><\/p>\n

\nIzraelski sp\u00f3r o zasady konstytucyjne nie jest w \u017caden spos\u00f3b nowy, od dziesi\u0119cioleci obserwujemy go w USA, w r\u00f3\u017cnych formach jest stale obecny we wszystkich krajach demokratycznych. W 1985 roku znana szwedzka prawniczka napisa\u0142a g\u0142o\u015bn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 pod znamiennym tytu\u0142em \u201ePrzywr\u00f3ci\u0107 pa\u0144stwo prawa\u201d. Pisa\u0142a w niej o narastaj\u0105cym trendzie\u00a0 zmiany postrzegania prawa nie jako tego, co okre\u015bla czego obywatelowi nie wolno, ale jako czego\u015b deklaruj\u0105cego, jak by\u0107 powinno. Oczywi\u015bcie prowadzi to do woluntaryzmu w\u0142adz, zmienia ide\u0119 niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w i w efekcie prowadzi do ograniczania swob\u00f3d obywatelskich i burzy tradycyjne zasady konstytucyjne.<\/span><\/p>\n

\nCzy izraelski sp\u00f3r jest ilustracj\u0105 tego trendu, kt\u00f3ry nie tylko trwa, ale wyra\u017anie si\u0119 nasila? Mam takie wra\u017cenie, ale z moimi s\u0105dami wol\u0119 by\u0107 ostro\u017cny.<\/span><\/p>\n

\nW obliczu konkretnych pyta\u0144 rozpada si\u0119 twierdzenie, \u017ce izraelskie spo\u0142ecze\u0144stwo jest przeciwne reformom. Chaos na scenie politycznej i zalew propagandy spowodowa\u0142 nie tylko przesuni\u0119cia sympatii dla poszczeg\u00f3lnych partii politycznych, ale r\u00f3wnie\u017c powa\u017cny odp\u0142yw widz\u00f3w od tych stacji telewizyjnych, kt\u00f3re najbardziej agresywnie zwalczaj\u0105 proponowane reformy.<\/span><\/p>\n

\nCzy powinno nas interesowa\u0107, o co chodzi w tym sporze w male\u0144kim, le\u017c\u0105cym tysi\u0105ce kilometr\u00f3w od nas kraiku? By\u0107 mo\u017ce mamy do czynienia ze zjawiskiem, kt\u00f3re wykracza daleko poza Izrael i pr\u00f3ba zrozumienia ich sporu mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c lekcj\u0105 dla nas?\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n

\nEvelyn Gordon jest izraelsk\u0105 dziennikark\u0105 specjalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 w problemach prawnych i obserwuj\u0105c\u0105 narastaj\u0105cy kryzys konstytucyjny w tym kraju od 30 lat.\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

\nW obszernej (maj\u0105cej prawie 20 stron)\u00a0analizie tego konfliktu<\/a>\u00a0jest nie tylko krytyczna wobec wszystkich stron (z wyj\u0105tkiem prezydenta Icchaka Herzoga), ale pokazuje zar\u00f3wno genez\u0119 tego konfliktu jak i rzeczowo prezentuje stanowiska i argumenty stron. Jak pisze Evelyn Gordon:<\/span><\/p>\n

\n

Obecna sytuacja, w kt\u00f3rej po\u0142owa spo\u0142ecze\u0144stwa g\u0142\u0119boko nie ufa S\u0105dowi Najwy\u017cszemu, jest wyra\u017anie nie do utrzymania dla jakiegokolwiek kraju, kt\u00f3ry chce pozosta\u0107 demokracj\u0105;\u00a0poniewa\u017c s\u0105dy s\u0105 kluczowym mechanizmem rozstrzygania spor\u00f3w w spos\u00f3b pokojowy, a nie si\u0142owy, wi\u0119c je\u015bli traktowane s\u0105 z powszechn\u0105 nieufno\u015bci\u0105, przestaj\u0105 pe\u0142ni\u0107 swoj\u0105 rol\u0119.\u00a0Jednocze\u015bnie jednak niekt\u00f3re obawy zg\u0142aszane przez przeciwnik\u00f3w s\u0105 uzasadnione i zas\u0142uguj\u0105 na powa\u017cne potraktowanie.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Jak wielu innych autor\u00f3w powa\u017cnie analizuj\u0105cych ten konflikt, Gordon przypomina, \u017ce Izrael nie ma konstytucji, a S\u0105d Najwy\u017cszy ma w tym kraju status niespotykany nigdzie indziej. Prawnicza rewolucja zacz\u0119\u0142a si\u0119 w latach osiemdziesi\u0105tych, kiedy SN jednostronnie zni\u00f3s\u0142 dwa ograniczenia jego uprawnie\u0144 dotycz\u0105ce rozpoznawania spraw.<\/span><\/p>\n

\nWcze\u015bniej, zgodnie z normami prawnymi obowi\u0105zuj\u0105cymi w innych krajach, mog\u0142a wnosi\u0107 sprawy do SN tylko osoba prawna lub fizyczna, kt\u00f3rej konkretna decyzja w\u0142adz bezpo\u015brednio dotyczy\u0142a. \u201eNowa polityka \u2013 pisze Gordon – pozwala\u0142a ka\u017cdemu, w tym organizacjom lub osobom, kt\u00f3rych dana sprawa nie dotyczy\u0142a, ale pozywaj\u0105cy uznawa\u0142 j\u0105 za nies\u0142uszn\u0105, na sk\u0142adanie zaskar\u017cenia do s\u0105du w dowolnej sprawie\u201d. W efekcie, jak z zadowoleniem obwie\u015bci\u0142 autor tej reformy, \u00f3wczesny prezes SN Aharon Barak, od dzisiaj\u201ewszystko podlega sprawiedliwo\u015bci\u201d.\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Nie do\u015b\u0107 na tym, SN postanowi\u0142, \u017ce mo\u017ce ocenia\u0107 decyzje polityk\u00f3w z punku widzenia ich \u201erozs\u0105dno\u015bci\u201d, czyli \u017ce mo\u017cna uniewa\u017cni\u0107 decyzj\u0119 w\u0142adzy ustawodawczej lub wykonawczej, bo zdaniem s\u0119dzi\u00f3w s\u0105 \u201etak nierozs\u0105dne, \u017ce a\u017c nielegalne\u201d.<\/span><\/p>\n

\n

Zgodnie z decyzj\u0105 pierwszego Knesetu z 1950 r. o odroczeniu projektu konstytucji i \u00a0uchwaleniu jej fragmentarycznie, Ustawy Zasadnicze mia\u0142y by\u0107 budulcem przysz\u0142ej konstytucji.\u00a0Ale wszystkie Knesety i wszystkie S\u0105dy Najwy\u017csze do 1995 r. traktowa\u0142y je jako pozbawione jakiegokolwiek statusu konstytucyjnego, dop\u00f3ki konstytucja nie zostanie uko\u0144czona i ratyfikowana.\u00a0<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Jak Evelyn Gordon pisze dalej \u201ejedn\u0105 z kluczowych luk instytucjonalnych jest to, \u017ce nadal nie ma rygorystycznego procesu przyjmowania lub ratyfikacji Ustaw Zasadniczych\u201d, wi\u0119c by\u0142y one przyjmowane zwyk\u0142\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w, cz\u0119sto przy pustych \u0142awach poselskich i stanowi\u0105 bardzo niesp\u00f3jn\u0105 mozaik\u0119. S\u0105d Najwy\u017cszy z jednej strony twierdzi, \u017ce Ustawy Zasadnicze s\u0105 konstytucj\u0105, a z drugiej strony zachowuje sobie prawo do ich uniewa\u017cnienia lub ograniczania. Tak wi\u0119c SN nie tylko interpretuje \u201ekonstytucj\u0119\u201d, ale \u017c\u0105da prawa do jej krocz\u0105cego stanowienia. Co wi\u0119cej, obalanie ustaw przeg\u0142osowanych w parlamencie przez SN jest dziecinnie proste, wystarczy posiedzenie trzech s\u0119dzi\u00f3w (z pi\u0119tnastu) i spraw\u0119 ju\u017c rozstrzyga wi\u0119kszo\u015b\u0107 dw\u00f3ch g\u0142os\u00f3w do jednego. (Tak ma\u0142y sk\u0142ad zdarza si\u0119 rzadko, ale pi\u0119cioosobowy nie jest ju\u017c rzadko\u015bci\u0105. Gordon przypomina, \u017ce pierwsze uchylenie ustawy przez SN w 1995 roku by\u0142o przez pi\u0119cioosobowy s\u0105d. Dodatkowym problemem jest to, \u017ce o tym, kto b\u0119dzie zasiada\u0142 w danej sprawie ostatecznie decyduje prezes SN, wi\u0119c ma ogromny wp\u0142yw na to, jakie b\u0119dzie orzeczenie.)<\/span><\/p>\n

\n

W obecnej dyskusji cz\u0119sto pada argument, \u017ce Izrael nie posiada izby wy\u017cszej (senatu), wi\u0119c decyzje wi\u0119kszo\u015bci parlamentarnej musz\u0105 by\u0107 kontrolowane przez SN, pe\u0142ni\u0105cy podobne funkcje jak senat, ale senat to nadal reprezentacja polityk\u00f3w z wyboru, a nie samoodtwarzaj\u0105ca si\u0119 grupa 15 prawnik\u00f3w. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Ostatni element rewolucji s\u0105downiczej by\u0142 wyj\u0105tkowy, poniewa\u017c wzmocni\u0142 w\u0142adz\u0119 nie s\u0105d\u00f3w, ale ustanawianych przez SN prawnik\u00f3w rz\u0105du – prokuratora generalnego, kt\u00f3ry jest r\u00f3wnie\u017c \u201edoradc\u0105 rz\u0105du\u201d i doradc\u00f3w w poszczeg\u00f3lnych ministerstwach.<\/span><\/p>\n

\nObserwatorzy izraelskiej sceny mogli si\u0119 zastanawia\u0107, dlaczego w Knesecie propozycj\u0119 reformy sk\u0142ada przewodnicz\u0105cy parlamentarnej komisji, podczas gdy prasa ca\u0142y czas pisa\u0142a o propozycji ministra sprawiedliwo\u015bci. Tajemnica kry\u0142a si\u0119 w tym, \u017ce ministrowi nie wolno przedstawi\u0107 \u017cadnej propozycji w parlamencie przed zatwierdzeniem jej przez tzw. doradc\u0119 prawnego ministerstwa (a doradca nie mia\u0142 czasu na udzielenie odpowiedzi, czy si\u0119 zgadza).\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n

\nDlaczego \u017c\u0105danie reformy wybuch\u0142o teraz, z nie 30 lat temu, bezpo\u015brednio po rewolucji s\u0105downiczej? Wielu prawnik\u00f3w od pocz\u0105tku kwestionowa\u0142o wprowadzone w\u00f3wczas zmiany. Dla wi\u0119kszo\u015bci izraelskich obywateli by\u0142y to jednak abstrakcyjne, trudne do zrozumienia problemy, kt\u00f3re nie przek\u0142ada\u0142y si\u0119 na centraln\u0105 kwesti\u0119 w wyborach. Dopiero kiedy ten uk\u0142ad doprowadzi\u0142 do parali\u017cu w\u0142adzy wykonawczej i zagrozi\u0142 parali\u017cem w\u0142adzy ustawodawczej, sprawa stan\u0119\u0142a na ostrzu no\u017ca.\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

\nPodobnie jak rozdzia\u0142 ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa chroni religi\u0119 przed jej zaw\u0142aszczaniem przez polityk\u00f3w, tak przywr\u00f3cenie roli SN do instytucji nadzoruj\u0105cej, a nie stanowi\u0105cej prawo, jest warunkiem przywr\u00f3cenia autorytetu wymiarowi sprawiedliwo\u015bci, tak by jego wyroki by\u0142y akceptowane powszechnie, a nie tylko partyjnie. \u017baden s\u0105d nie powinien orzeka\u0107, \u017ce taka czy inna decyzja rz\u0105du jest \u201enierozs\u0105dna\u201d, czyli sprzeczna z osobistymi pogl\u0105dami s\u0119dzi\u00f3w, nikt jednak nie kwestionuje potrzeby s\u0105dowej kontroli zgodno\u015bci stanowionych praw z istniej\u0105cymi prawami nadrz\u0119dnymi.\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Uznaj\u0105c, \u017ce reforma jest konieczna i pilna, Evelyn Gordon za najbardziej skandaliczny element propozycji ministra sprawiedliwo\u015bci uwa\u017ca przyznanie zwyk\u0142ej wi\u0119kszo\u015bci parlamentarnej (61 g\u0142os\u00f3w) uprawnienia do obalenia orzeczenia S\u0105du Najwy\u017cszego. To bowiem prowadzi\u0142oby do pozwolenia dowolnemu rz\u0105dowi na obalanie orzecze\u0144 SN jako, \u017ce praktycznie ka\u017cda koalicja dysponuje tak\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105. Gdyby ograniczy\u0107 uprawnienia SN do nadzoru nad zgodno\u015bci\u0105 ustaw z prawem, wszelkie orzeczenia o charakterze konstytucyjnym winnym by\u0107 w parlamencie rozstrzygane kwalifikowan\u0105, a nie zwyk\u0142\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Utrudnienie SN obalanie zwyk\u0142ych ustaw jest konieczne, ale projekt ministra sprawiedliwo\u015bci ustala\u0142 poprzeczk\u0119 zbyt wysoko wymagaj\u0105c zgodno\u015bci 13 s\u0119dzi\u00f3w z 15. (Obecnie uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 pewien kompromis i strona rz\u0105dowa zesz\u0142a do minimum 11 s\u0119dzi\u00f3w.) Dlaczego nie zwyk\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107?\u00a0Gordon przypomina, \u017ce \u201einterpretacja prawna nie jest nauk\u0105 \u015bcis\u0142\u0105;\u00a0rzadko istnieje tylko jedna mo\u017cliwa odpowied\u017a na pytanie, w jaki spos\u00f3b prawo lub konstytucja ma zastosowanie do danej sprawy, a nawet najlepsi eksperci prawni cz\u0119sto nie zgadzaj\u0105 si\u0119 co do prawid\u0142owej interpretacji.\u00a0W\u0142a\u015bnie dlatego niejednoznaczne decyzje s\u0105 powszechne w s\u0105dach najwy\u017cszych na ca\u0142ym \u015bwiecie\u201d.<\/span><\/p>\n

\n

Czy sp\u00f3r o polityczne wybieranie nowych s\u0119dzi\u00f3w jest uzasadniony i czy zr\u00f3wnowa\u017cony udzia\u0142 sektor\u00f3w w\u0142adzy zak\u0142\u00f3ci podzia\u0142 w\u0142adzy? Gordon odpowiada, \u017ce jest to ma\u0142o prawdopodobne, poniewa\u017c raz mianowani s\u0119dziowie mog\u0105 zosta\u0107 odwo\u0142ani tylko za ra\u017c\u0105ce przewinienia lub, w przypadku Izraela, po osi\u0105gni\u0119ciu wieku emerytalnego (70 lat). W propozycji w\u0142adza wykonawcza ma minimaln\u0105 przewag\u0119 w komisji nominacyjnej, co oznacza, \u017ce podobnie jak w wi\u0119kszo\u015bci zachodnich demokracji, rz\u0105d b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 uzupe\u0142nia\u0107 swoimi s\u0119dziami SN (ale nie b\u0119dzie tu mia\u0142 ca\u0142kowicie wolnej r\u0119ki).\u00a0 \u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Proponowana zmiana roli radc\u00f3w prawnych jest w zasadzie pr\u00f3b\u0105 powrotu do stanu sprzed 1995 roku. Pozbawia tych doradc\u00f3w nadzwyczajnych uprawnie\u0144, daj\u0105c im podobnie jak w innych demokracjach rol\u0119 doradcz\u0105, pozostawiaj\u0105c SN mo\u017cliwo\u015b\u0107 formalnego orzeczenia o zgodno\u015bci b\u0105d\u017a niezgodno\u015bci z konstytucj\u0105 (ustawami zasadniczymi). \u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Evelyn Gordon uwa\u017ca zarzuty, \u017ce to premier Netajahu naciska na t\u0119 reform\u0119 w celu unikni\u0119cia odpowiedzialno\u015bci karnej, za ca\u0142kowicie absurdalne. Reforma nie ma nic wsp\u00f3lnego z prawem karnym, Netanjahu mia\u0142 wiele okazji wcze\u015bniej, by naciska\u0107 na reform\u0119 i tego nie robi\u0142. Ten zarzut jest nie tylko myl\u0105cy, ale cz\u0119sto odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce jest \u015bwiadomym i celowym wprowadzaniem w b\u0142\u0105d. Inne zarzuty s\u0105 powa\u017cniejsze.<\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Po pierwsze wzrost radykalizacji polityk\u00f3w, co wymaga wzmocnionej kontroli nad \u00a0parlamentem. Jest to jednak argument obosieczny, bo radykalizacja jest w du\u017cej mierze konsekwencj\u0105 zak\u0142\u00f3cenia r\u00f3wnowagi.<\/span><\/p>\n

\n

\u201ePrzez 30 lat pos\u0142owie przyzwyczaili si\u0119 do idei, \u017ce to, co proponuj\u0105, ma bardzo ma\u0142e znaczenie, poniewa\u017c s\u0105d i tak obali ka\u017cdy pomys\u0142, kt\u00f3ry im si\u0119 nie podoba.\u00a0W rezultacie wiele wniosk\u00f3w legislacyjnych sta\u0142o si\u0119 niczym wi\u0119cej ni\u017c komunikatami prasowymi, kt\u00f3re trafia\u0142y na pierwsze strony gazet.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Kiedy konsekwencje z\u0142ych dzia\u0142a\u0144 polityk\u00f3w zostan\u0105 przywr\u00f3cone, politycy i wyborcy prawdopodobnie szybko p\u00f3jd\u0105 po rozum do g\u0142owy, wiedz\u0105c \u017ce b\u0142\u0119dy i grzechy nadmiernego radykalizmu przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na g\u0142osy wyborc\u00f3w i reakcje mi\u0119dzynarodowe. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\u201eWielu Izraelczyk\u00f3w autentycznie obawia si\u0119, \u017ce reformy podwa\u017c\u0105 izraelsk\u0105 demokracj\u0119, tworz\u0105c niekontrolowan\u0105 w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105;\u00a0fakt, \u017ce obecny rz\u0105d wykaza\u0142 niewiele oznak pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci w jakiejkolwiek sprawie, zaostrzy\u0142 ten strach.<\/strong>\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n

Kompromis chwilowo wydaje si\u0119 niewyobra\u017calny. Zwolennicy reformy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce lewica sp\u0119dzi\u0142a ostatnie trzy dekady stanowczo odrzucaj\u0105c ka\u017cd\u0105 mo\u017cliw\u0105 zmian\u0119, nawet propozycje znacznie skromniejsze ni\u017c obecna, jako antydemokratyczne.\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

\u201ePrezydent Isaac Herzog, kt\u00f3ry w po\u0142owie lutego przedstawi\u0142 swoje w\u0142asne kompromisowe propozycje, potencjalnie mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na obydwie strony.\u00a0Herzog zaproponowa\u0142 uchwalenie Ustawy Zasadniczej: ustawodawstwo, kt\u00f3ra zawiera\u0142oby trzy elementy: ustalenie procedur stanowienia Ustaw Zasadniczych;\u00a0upowa\u017cnienie s\u0105du do obalenia zwyk\u0142ego ustawodawstwa, ale nie ustaw zasadniczych;\u00a0oraz stworzenie procedury, za pomoc\u0105 kt\u00f3rej Kneset m\u00f3g\u0142by uchyla\u0107 decyzje s\u0105d\u00f3w w niekt\u00f3rych przypadkach.\u00a0Wezwa\u0142 r\u00f3wnie\u017c do reorganizacji Komitetu Nominacji S\u0119dzi\u00f3w, aby zapewni\u0107 wszystkim trzem pionom w\u0142adzy r\u00f3wn\u0105 reprezentacj\u0119 i gwarantuj\u0105c, \u017ce \u017cadna ze stron nie b\u0119dzie mia\u0142a automatycznej wi\u0119kszo\u015bci.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Analiza Evelyn Gordon, jak mi si\u0119 wydaje, pokazuje stopie\u0144 z\u0142o\u017cono\u015bci tego izraelskiego zamieszania i je\u015bli kto\u015b chce mie\u0107 opini\u0119 na ten akurat temat opart\u0105 nie na g\u0142osach zacietrzewionych stron, to raz jeszcze przypominam link:\u00a0https:\/\/mosaicmagazine.com\/essay\/israel-zionism\/2023\/03\/israels-judicial-reckoning\/<\/a><\/span><\/p>\n

\nJaki b\u0119dzie ci\u0105g dalszy? Czy dzieci\u0119ca choroba lewicowo\u015bci wygra w tym starciu przyczyniaj\u0105c si\u0119 do dalszej radykalizacji polityki, tego na tym etapie nikt nie wie.<\/span><\/p>\n

\nPodczas gdy protesty nie ustaj\u0105, po cichu\u00a0tocz\u0105 si\u0119 jednak<\/a>\u00a0negocjacje i pr\u00f3by uczynienia tej reformy bardziej akceptowaln\u0105 dla obu stron (albo raczej dla tych, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 \u015brodek).<\/span><\/p>\n

\nCzy jest tu jaka\u015b lekcja dla nas? Chwilowo nie widz\u0119 innej ni\u017c to, \u017ce konstytucja jest wa\u017cna, \u017ce niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w jest nies\u0142ychanie wa\u017cna, ale nie powinno to oznacza\u0107 prawa do rz\u0105dzenia dekretami przez S\u0105d Najwy\u017cszy, a wreszcie, \u017ce ostre spory przy s\u0142abej znajomo\u015bci fakt\u00f3w mog\u0105 by\u0107 czym\u015b znacznie gro\u017aniejszym ni\u017c tylko strat\u0105 czasu.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Demonstrachja przeciw reformie prawa w Rishon LeZion, 25 lutego 2023r. (\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia Wikipedia.) Dzieci\u0119ca choroba lewicowo\u015bci Andrzej Koraszewski Urodzeni ju\u017c w tym stuleciu m\u0142odzi ludzie kojarz\u0105 nazwisko W\u0142odzimierza Lenina, ale na og\u00f3\u0142 ich wiedza o tej postaci jest nadzwyczaj skromna. Nawet dowcipy o Leninie nie trafiaj\u0105 do przekonania, bo czasy si\u0119 zmieni\u0142y. M\u00f3j ulubiony dowcip […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102752"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=102752"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102752\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":102780,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102752\/revisions\/102780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=102752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=102752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=102752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}