{"id":102784,"date":"2023-03-17T17:09:28","date_gmt":"2023-03-17T15:09:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=102784"},"modified":"2023-03-11T14:54:44","modified_gmt":"2023-03-11T12:54:44","slug":"17-09-72","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=102784","title":{"rendered":"Katowice, dawniej Stalinogr\u00f3d. To by\u0142y bardzo dziwne trzy lata"},"content":{"rendered":"

Maciej Jarz\u0119bi\u0144ski \/ Agencja Wyborcza.pl<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Katowice, dawniej Stalinogr\u00f3d. To by\u0142y bardzo dziwne trzy lata<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

JAN DZIADUL<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
Mama m\u00f3wi\u0142a, \u017ce jak jecha\u0142 tramwaj \u201e6\u201d z Chorzowa z napisem docelowym \u201eStalinogr\u00f3d\u201d, to nikt do niego nie wsiada\u0142 ze strachu, gdzie te\u017c mo\u017ce ich wywie\u017a\u0107 \u2013 wspomina Micha\u0142 Og\u00f3rek. Przypominamy, jak to by\u0142o. 5 marca wypada 70. rocznica \u015bmierci J\u00f3zefa Wassarianowicza Stalina D\u017cugaszwilego.<\/span><\/div>\n
\n

Niekt\u00f3rzy to maj\u0105 dziejowego farta \u2013 tylko co przyjd\u0105 na \u015bwiat i\u00a0ju\u017c wpisuj\u0105 si\u0119 w\u00a0karty matki historii. Inni przeciwnie \u2013 haruj\u0105 ca\u0142e \u017cycie i\u00a0pies z\u00a0kulaw\u0105 nog\u0105 nie b\u0119dzie o\u00a0nich pami\u0119ta\u0142. Dlatego zazdroszcz\u0119 urodzonym w\u00a0Stalinogrodzie. Zazdroszcz\u0119, cho\u0107 nie chorobliwie.<\/span><\/p>\n

Od marca 1953 r. do pa\u017adziernika 1956 w\u00a0dumnym mie\u015bcie\u00a0J\u00f3zefa Stalina<\/a>\u00a0\u2013 wcze\u015bniej Katowice, a\u00a0jeszcze wcze\u015bniej niemieckie Kattowitz \u2013 przysz\u0142o na \u015bwiat ponad 16 tys. dzieci. Niekt\u00f3rych stalinogrodzian pozna\u0142em osobi\u015bcie. Niestety nie wszyscy, trzeba uczciwie powiedzie\u0107, podchodz\u0105 do miejsca urodzenia z\u00a0nale\u017cyt\u0105 godno\u015bci\u0105. S\u0105 i\u00a0tacy, kt\u00f3rzy (za przeproszeniem) uwa\u017caj\u0105, \u017ce to \u017cadna chluba, tylko ha\u0144ba. Ludziom nie dogodzisz.<\/span><\/p>\n

J\u00f3zef. Imi\u0119 z moc\u0105 sprawcz\u0105<\/strong><\/h4>\n

Stalinogr\u00f3d \u2013 zwa\u017ccie, jak pi\u0119knie w\u00a0nazwie brzmi staropolski \u201egr\u00f3d\u201d \u2013 istnia\u0142 od 9 marca 1953 r. do 10 grudnia 1956, kiedy to Rada Pa\u0144stwa, z\u00a0nieznanych powod\u00f3w, przywr\u00f3ci\u0142a do \u017cycia miasto Katowice i\u00a0katowickie wojew\u00f3dztwo. Z\u00a0tym \u017ce ju\u017c od pa\u017adziernikowej odwil\u017cy tch\u00f3rzliwie wymazywano z\u00a0przestrzeni publicznej wszystko, co by\u0142o stalinogrodzkie. Tylnymi drzwiami wpycha\u0142y si\u0119 Katowice. W\u00a0urz\u0119dzie stanu cywilnego nie sugerowano ju\u017c rodzicom ch\u0142opc\u00f3w, \u017ce dobrze by by\u0142o nada\u0107 synowi imi\u0119 J\u00f3zef.<\/span><\/p>\n

Pierwszy imiennik wielkiego wodza urodzi\u0142 si\u0119 9 marca, w\u00a0dniu, kiedy Rada Pa\u0144stwa i\u00a0Rada Ministr\u00f3w podj\u0119\u0142y dziejowo, politycznie i\u00a0historycznie s\u0142uszn\u0105 uchwa\u0142\u0119 o\u00a0zmianie Katowic na Stalinogr\u00f3d<\/a>. Wtedy pa\u0144stwu K\u0119dziorom urodzi\u0142 si\u0119 syn, kt\u00f3rego w\u00a0szpitalu zapisano niefortunnie jako Zbigniew Andrzej. Kiedy nast\u0119pnego dnia szcz\u0119\u015bliwy ojciec poszed\u0142 z\u00a0wypisem do USC, urz\u0119dowo go zawstydzono.<\/span><\/p>\n

Bo nie uchodzi wszak, \u017ceby pierwszy ch\u0142opak w\u00a0nowym mie\u015bcie nie nosi\u0142 imienia J\u00f3zef! Poza tym stalinogrodzka Miejska Rada Narodowa ma w\u00a0tej sprawie niebawem podj\u0105\u0107 stosown\u0105 uchwa\u0142\u0119 i\u00a0by\u0142oby wysoce niestosowne zmienia\u0107 porz\u0105dek rzeczy. W\u00a0metryce urodzenia stan\u0119\u0142o wi\u0119c: J\u00f3zef Zbigniew Andrzej K\u0119dzior. Jak wida\u0107, w\u00a0stosownej kolejno\u015bci. To imi\u0119 mia\u0142o w\u00f3wczas moc sprawcz\u0105.<\/span><\/p>\n

Pierwszy obywatel Stalinogrodu<\/strong><\/h4>\n

Ojciec dziejowego noworodka, \u017co\u0142nierz zawodowy, s\u0142u\u017cy\u0142 w\u00a0Krakowie, gdzie oczekiwa\u0142 na mieszkanie. P\u00f3ki co rodzina wynajmowa\u0142a pok\u00f3j w\u0142a\u015bnie w\u00a0Stalinogrodzie, dawniejszych Katowicach. Kiedy w\u0142adze dowiedzia\u0142y si\u0119, \u017ce pierwszy obywatel miasta Stalina mo\u017ce wyjecha\u0107 do Krakowa, mieszcza\u0144skiego grodu podejrzanych inteligent\u00f3w, to w\u00a0mig przydzielono K\u0119dziorom mieszkanie w\u00a0nowych blokach w\u00a0stalinogrodzkiej dzielnicy Koszutka. Ojca, oczywi\u015bcie, przeniesiono s\u0142u\u017cbowo do Stalinogrodu.<\/span><\/p>\n

\u201eW pa\u017adzierniku 1956 r. Miejska Rada Narodowa zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do rodzic\u00f3w, \u017ceby z\u0142o\u017cyli wniosek, je\u017celi chc\u0105, o\u00a0wycofanie imienia J\u00f3zef\u201d \u2013 wspomina\u0142 Zbigniew K\u0119dzior, pilot instruktor, na portalu \u015al\u0105zag.pl. Ju\u017c samo jego przyj\u015bcie na \u015bwiat by\u0142o niezwyk\u0142e: \u201eMama zacz\u0119\u0142a rodzi\u0107 w\u00a0Katowicach, a\u00a0pocz\u0119\u0142a w\u00a0Stalinogrodzie…\u201d.<\/span><\/p>\n

Istny cud, mo\u017cna by powiedzie\u0107, gdyby nie to, \u017ce Stalin, alumn seminarium duchownego w\u00a0Tbilisi, w\u00a0p\u00f3\u017aniejszych latach nie wierzy\u0142 w\u00a0Boga i\u00a0zwi\u0105zane z\u00a0nim cuda.<\/span><\/p>\n

Zbigniew K\u0119dzior opowiada o\u00a0miejscu urodzenia: \u201eDotar\u0142o to do mnie, chyba kiedy by\u0142em trzylatkiem. Pami\u0119tam, jak moi starsi kuzyni witali mnie ze \u015bmiechem: \u00bbPierwszy obywatel Stalinogrodu przyjecha\u0142\u00ab\u201d. Tak pisali o\u00a0nim w\u00a0\u201eTrybunie Robotniczej\u201d, \u201eDzienniku Zachodnim\u201d i\u00a0\u201ePanoramie\u201d. \u201eJednak w\u00a0momencie, w\u00a0kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142bym si\u0119 zastanawia\u0107, co to oznacza, to Stalinogrodu ju\u017c nie by\u0142o\u201d.<\/span><\/p>\n

Gdyby Stalinogr\u00f3d przetrwa\u0142, to wielkim cz\u0142owiekiem dumnego miasta zosta\u0142by bez w\u0105tpienia Micha\u0142 Og\u00f3rek, urodzony w\u00a01955 r., a\u00a0dodatkowo 22 lipca! I\u00a0niech kto powie, \u017ce nie ma r\u00f3wnych i\u00a0r\u00f3wniejszych. Taki przywilej od ko\u0142yski! Tak, z\u00a0tych Og\u00f3rk\u00f3w, z\u00a0tych. Micha\u0142 lubi wraca\u0107 do historii swojego miasta: \u2013\u00a0Mama m\u00f3wi\u0142a, \u017ce tu\u017c po zmianie nazwy, jak jecha\u0142 tramwaj \u201e6\u201d z\u00a0Chorzowa z\u00a0napisem docelowym \u201eStalinogr\u00f3d\u201d, to nikt do niego nie wsiada\u0142 ze strachu, gdzie te\u017c mo\u017ce ich wywie\u017a\u0107. A\u00a0przecie\u017c wtedy wagony by\u0142y oblepione lud\u017ami jak winogronami<\/em>.<\/span><\/p>\n

Swego czasu dumni stalinogrodzianie:\u00a0Krystyna Bochenek<\/a>, urodzona 30 czerwca 1953 r., w\u00f3wczas dziennikarka Radia Katowice, i\u00a0Micha\u0142 Og\u00f3rek, felietonista \u201eGazety Wyborczej\u201d, zorganizowali uroczyste \u015bniadanie na cze\u015b\u0107 patrona miejsca swojego pocz\u0119cia. G\u0142\u00f3wnymi daniami w\u00a0menu by\u0142 chleb ze smalcem, sznitka \u00e0 la Bochenek i\u00a0og\u00f3rek \u00e0 la Og\u00f3rek. Ozdob\u0105 sto\u0142u by\u0142 tort w\u00a0kszta\u0142cie g\u0142owy Stalina ozdobionej r\u00f3\u017cyczkami. Konsumpcja przebiega\u0142a z\u00a0nale\u017cyt\u0105 powag\u0105, atmosfera by\u0142a podnios\u0142a. By\u0142em przekonany, \u017ce rocznicowe \u015bniadania wpisz\u0105 si\u0119 na zawsze w\u00a0marcowe uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce Stalinogr\u00f3d.<\/span><\/p>\n

\n
\n

Ale gdzie tam… Kiedy Micha\u0142 zakrzykn\u0105\u0142: \u201eA teraz, w\u00a0punkcie kulminacyjnym, b\u0119dzie poder\u017cni\u0119cie gard\u0142a Stalinowi!\u201d, to wiadomo by\u0142o, \u017ce jest po ptokach. \u017be to pierwsza i\u00a0ostatnia zarazem impreza, bo na wi\u0119cej w\u0142adze nie dadz\u0105 pozwolenia. I\u00a0tak by\u0142o, i\u00a0na tym si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Tym bardziej \u017ce kwietniowy los w\u00a02010 r. uszczupli\u0142 ten duet \u017cartownisi\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W pami\u0119ci pozosta\u0142y tylko ciep\u0142e s\u0142owa Krysi o\u00a0Stalinogrodzie: \u201eTo by\u0142y okrutne czasy, ale ludzie przecie\u017c te\u017c normalnie wtedy \u017cyli, ca\u0142owali si\u0119 w\u00a0parku, rodzi\u0142y si\u0119 dzieci… Wymazywanie tego okresu z\u00a0pami\u0119ci nie ma sensu\u201d.<\/span><\/p>\n

Stalinogrody to by\u0142y w Rosji!<\/strong><\/h4>\n

Innym znowu Stalinogr\u00f3d jest lub by\u0142 oboj\u0119tny. Ot, cho\u0107by prof. Krystynie Doktorowicz, dziekan Wydzia\u0142u Filmowego Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, urodzonej 23 lipca 1955 r.: \u201eNie ma si\u0119 czym chwali\u0107, \u017ce Katowice mia\u0142y tak\u0105 nazw\u0119. Nikt te\u017c nie chce do tej historii wraca\u0107\u201d. Z\u00a0kolei Micha\u0142 Smolorz (1955\u20132013), urodzony 7 maja 1955 r., a\u00a0wi\u0119c w\u00a0samym sercu epoki Stalinogrodu, w\u00a0swojej publicystyce troch\u0119 go omija\u0142, ale jak ju\u017c co\u015b powiedzia\u0142, to powiedzia\u0142: \u201eKatowice, w\u00a0pewnym sensie mentalno\u015bci, do dzisiaj pozostaj\u0105 Stalinogrodem\u201d (\u201eTu Stalinogr\u00f3d!\u201d, film dokumentalny Macieja Muzyczuka z\u00a02013 r.).<\/span><\/p>\n

Niestety, s\u0105 i\u00a0tacy urodzeni w\u00a0mie\u015bcie Stalina, kt\u00f3rym na to wspomnienie otwiera si\u0119 n\u00f3\u017c w\u00a0kieszeni. Przewodzi im\u00a0Lech Majewski<\/a>, re\u017cyser urodzony 30 sierpnia 1953 r.: \u201eStalinogr\u00f3d pojawi\u0142 si\u0119 jako wielkie k\u0142amstwo, wielkie oszustwo… To tak, jakby jakie\u015b miasto dosta\u0142o nazw\u0119 Hitlerstadt. (\u2026) Uwa\u017cam to za jedn\u0105 z\u00a0najwi\u0119kszych ha\u0144b, \u017ceby moje miasto nazwa\u0107 imieniem bandyty\u201d.<\/span><\/p>\n

Nie mo\u017cna tak z\u00a0marszu i\u00a0w czambu\u0142 pot\u0119pia\u0107 okrutnej oceny Stalinogrodu dokonanej przez tw\u00f3rc\u0119 \u201eAngelusa\u201d, \u201eWojaczka\u201d, \u201eWi\u0119\u017ania Rio\u201d, \u201eDoliny Bog\u00f3w\u201d… Trzeba zrozumie\u0107 powody jego goryczy. Dozna\u0142 upokorze\u0144 z\u00a0powodu swego miejsca urodzenia, no i\u00a0zosta\u0142 uderzony po kieszeni. W\u00a0latach 80. Lech Majewski ubiega\u0142 si\u0119 o\u00a0obywatelstwo USA. Z\u0142o\u017cy\u0142 wymagane papiery z\u00a0odpisem aktu urodzenia w\u0142\u0105cznie. Wynika\u0142o z\u00a0nich, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 w\u00a0Stalinogrodzie, a\u00a0aktualnie mieszka przy ulicy… Armii Czerwonej. Urz\u0119dnik spojrza\u0142 w\u00a0dokumenty, potem na Majewskiego, zakl\u0105\u0142 szpetnie po swojemu i\u00a0r\u0105bn\u0105\u0142 r\u0119k\u0105 w\u00a0biurko: \u201eKrzycza\u0142, \u017ce oszukuj\u0119 ameryka\u0144skie s\u0142u\u017cby, bo on czyta\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119, z\u00a0kt\u00f3rej wynika, \u017ce wszystkie Stalinogrody by\u0142y w\u00a0Rosji. Rzuci\u0142 do mnie: You are not Polish! You are Russki!\u201d.<\/span><\/p>\n

Majewski musia\u0142 wynaj\u0105\u0107 prawnika, kt\u00f3ry zdoby\u0142 dokumenty w\u00a0ambasadzie polskiej i\u00a0ministerstwie spraw wewn\u0119trznych, po\u015bwiadczaj\u0105ce zmian\u0119 nazwy Katowic na Stalinogr\u00f3d i\u00a0odwrotnie. Niech\u0119\u0107 Majewskiego do Stalinogrodu mo\u017cna wi\u0119c od biedy wyt\u0142umaczy\u0107, no i\u00a0zrozumie\u0107.<\/span><\/p>\n

Trwali jak Stalin<\/strong><\/h4>\n

Z drugiej strony nie tak \u0142atwo zosta\u0107 stalinogrodzianinem z\u00a0odpowiednim imieniem. Dzie\u0144 po \u015bmierci Stalina, 6 marca 1953 r., na \u015bwiat przyszed\u0142\u00a0J\u00f3zef Globisz<\/a>. Badacze dziej\u00f3w Stalinogrodu zacierali r\u0119ce, \u017ce to jemu, a\u00a0nie J\u00f3zefowi Zbigniewowi Andrzejowi K\u0119dziorze, nale\u017cy si\u0119 palma pierwsze\u0144stwa w\u015br\u00f3d ch\u0142opc\u00f3w tu urodzonych, kt\u00f3rym nadano dumne imi\u0119 wodza. Matka \u2013 domy\u015blano si\u0119, \u017ce na wie\u015b\u0107 o\u00a0\u015bmierci Stalina \u2013 postanowi\u0142a nada\u0107 synkowi jego imi\u0119 jeszcze w\u00a0Katowicach. Bez \u017cadnych sugestii. Mo\u017ce zwyczajna rozpacz ni\u0105 kierowa\u0142a?<\/span><\/p>\n

No i\u00a0ma\u0142o nie dosz\u0142o do skandalu, bo wyda\u0142o si\u0119, \u017ce pani Globisz mia\u0142a brata J\u00f3zefa, kt\u00f3rego wcielono do Wehrmachtu. Zgin\u0105\u0142 w\u00a0Stalingradzie. Imi\u0119 by\u0142o na jego cze\u015b\u0107 i\u00a0ku pami\u0119ci. W\u00a0tym przypadku wszystko jasne.<\/span><\/p>\n

Kiedy\u015b z\u00a0zazdro\u015bci\u0105 gratulowa\u0142em Krysi Bochenek miejsca urodzenia. \u201eA ty gdzie przyszed\u0142e\u015b na \u015bwiat?\u201d, zapyta\u0142a dociekliwie, jak to ona. W\u00a0moim starym zielonym dowodzie osobistym jako miejsce urodzenia mia\u0142em wpisany ZSRR. \u201eNo widzisz, urodzi\u0142e\u015b si\u0119 w\u00a0takim dupnym Stalinogrodzie: od Bugu po W\u0142adywostok\u201d. No i\u00a0porozmawiaj z\u00a0tak\u0105 powa\u017cnie \u2013 pomy\u015bla\u0142em wtedy, ale czu\u0142em si\u0119 dowarto\u015bciowany. Wiedzia\u0142em ju\u017c, na czym stoj\u0119.<\/span><\/p>\n

C\u00f3\u017c, trzeba robi\u0107 swoje. Kiedy tylko mog\u0119, zg\u0142\u0119biam histori\u0119 Stalinogrodu. Ma swoje bardzo ciekawe zakamarki. To w\u00a0tamtym czasie w\u00a0diecezji stalinogrodzkiej doko\u0144czono budow\u0119 i\u00a0konsekrowano olbrzymi\u0105 Katedr\u0119 Chrystusa Kr\u00f3la. I\u00a0wiecie co? Doszed\u0142em do ciekawych wniosk\u00f3w. Ot\u00f3\u017c my\u015bl\u0119 sobie, \u017ce \u017cycie codzienne w\u00a0latach 1953\u201356 w\u00a0Stalinogrodzie nie r\u00f3\u017cni\u0142o si\u0119 tak bardzo od tego w\u00a0Warszawie. Troch\u0119 tak, ale nie tak bardzo.<\/span><\/p>\n

PS Co by nie powiedzie\u0107, to Warszawa zgotowa\u0142a Katowicom i\u00a0wojew\u00f3dztwu ten los. Gustaw Morcinek, kt\u00f3ry s\u0142usznie argumentowa\u0142 w\u00a0Sejmie, \u017ceby Katowice\/Kattowitz zmieni\u0107 na Stalinogr\u00f3d, by\u0142 tylko pos\u0142usznym narz\u0119dziem sto\u0142ecznych elit partyjnych. Gdyby z\u00a0Moskwy przyszed\u0142 prikaz: Warszawa ma by\u0107 Stalinowszaw\u0105, to pewnie by tak by\u0142o. Za\u0142o\u017cymy si\u0119? Tak na marginesie: r\u00f3\u017cnie czczono \u015bmier\u0107 Wielkiego Stalina, taki W\u0142adys\u0142aw Broniewski wygra\u0142 konkurs na wiersz o\u00a0nim (\u201eStalin, s\u0142owo jak dzwon\u201d):<\/span><\/p>\n

\u201eRewolucja \u2013 parow\u00f3z dziej\u00f3w<\/span>
\nchwa\u0142a jej maszynistom!<\/span>
\nC\u00f3\u017c, \u017ce wrogie wiatry powiej\u0105?<\/span>
\nChwa\u0142a p\u0142on\u0105cym iskrom!<\/span><\/p>\n

Chwa\u0142a tym, co w\u015br\u00f3d ognia i\u00a0mrozu<\/span>
\njak z\u0142om granitowy trwali,<\/span>
\njak wcielona wola i\u00a0rozum<\/span>
\njak Stalin\u201d.<\/span><\/p>\n

Pi\u0119knie powiedziane, nie? Tak si\u0119 potem sta\u0142o, \u017ce na europejskich salonach Broniewski spotka\u0142 si\u0119 z\u00a0Jerzym Giedroyciem, no i\u00a0niepotrzebnie si\u0119 krygowa\u0142 za ten wiersz. Giedroy\u0107 poda\u0142 mu r\u0119k\u0119 (o u\u015bcisku nied\u017awiedzia \u017ar\u00f3d\u0142a nie wspominaj\u0105) i\u00a0rzuci\u0142: \u201eW\u0142adys\u0142awie, tre\u015b\u0107 dla mnie okropna, ale literacko bez zarzutu\u201d. Poprawno\u015b\u0107 ponad wszystko. I\u00a0tego si\u0119 trzymajmy.<\/span><\/p>\n

\n

\"JanJan Dziadul\u00a0<\/strong> – Z \u201ePolityk\u0105\u201d zwi\u0105zany od 1989 r. Publicysta, absolwent prawa Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego. Mieszka na \u015al\u0105sku, na polityka.pl prowadzi blog o \u015bl\u0105sko\u015bci. Autor ksi\u0105\u017cek: \u201eRozstrzelana kopalnia\u201d o pacyfikacji kopalni \u201eWujek\u201d (na jej podstawie powsta\u0142 film Kazimierza Kutza \u201e\u015amier\u0107 jak kromka chleba\u201d), \u201eZanim pad\u0142y strza\u0142y\u201d o powojennej historii \u015al\u0105ska i Zag\u0142\u0119bia oraz \u201eMoja melodia PRL-u\u201d, powie\u015bci biograficznej o Kazimierzu Zarzyckim, by\u0142ym osobistym sekretarzu Edwarda Gierka, znanym \u015bl\u0105skim dziennikarzu.<\/em><\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Maciej Jarz\u0119bi\u0144ski \/ Agencja Wyborcza.pl Katowice, dawniej Stalinogr\u00f3d. To by\u0142y bardzo dziwne trzy lata JAN DZIADUL Mama m\u00f3wi\u0142a, \u017ce jak jecha\u0142 tramwaj \u201e6\u201d z Chorzowa z napisem docelowym \u201eStalinogr\u00f3d\u201d, to nikt do niego nie wsiada\u0142 ze strachu, gdzie te\u017c mo\u017ce ich wywie\u017a\u0107 \u2013 wspomina Micha\u0142 Og\u00f3rek. Przypominamy, jak to by\u0142o. 5 marca wypada 70. rocznica […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102784"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=102784"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102784\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":102796,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/102784\/revisions\/102796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=102784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=102784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=102784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}