![](\"https:\/\/images.squarespace-cdn.com\/content\/v1\/54132b01e4b0f5bf7ad3ed92\/1663705078959-SBYYNA22XQH5RY4EL0OS\/9781644696408_FC.jpg?format=750w\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/z-naszego.jpg\")
<\/a>Recenzja z ksi\u0105\u017cki Can \u201cThe Whole World\u201d Be Wrong?Judean Rose Can \u201cThe Whole World\u201d Be Wrong? Lethal Journalism, Antisemitism, and Global Jihad<\/span><\/a><\/em><\/strong>\u00a0<\/em>\u00a0[Czy \u201eca\u0142y \u015bwiat\u201d mo\u017ce si\u0119 myli\u0107? Zab\u00f3jcze dziennikarstwo, antysemityzm i globalny d\u017cihad<\/em>]\u00a0<\/em>to ksi\u0105\u017cka, przy kt\u00f3rej cz\u0119sto kr\u0119cisz g\u0142ow\u0105.\u00a0Po prostu nie mo\u017cesz uwierzy\u0107, jak g\u0142upi s\u0105 ludzie.\u00a0G\u0142upie rzeczy, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 i robi\u0105, aby poczu\u0107 si\u0119 lepiej;\u00a0g\u0142upie rzeczy i k\u0142amstwa, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 im nienawidzi\u0107 \u017byd\u00f3w i odwraca\u0107 wzrok od d\u017cihadyst\u00f3w, kt\u00f3rzy zamierzaj\u0105 uderzy\u0107 w nich i ich bliskich.\u00a0Trudno na to patrze\u0107 \u2014 chcesz oderwa\u0107 wzrok od tego powolnego, globalnego samob\u00f3jstwa.\u00a0Ale wyw\u00f3d profesora Richarda Landesa sprawia, \u017ce ta ksi\u0105\u017cka jest tak fascynuj\u0105ca, \u017ce nie masz wyboru i musisz czyta\u0107 dalej, nawet je\u015bli jeste\u015b przy zdrowych zmys\u0142ach i ta lektura przyprawia ci\u0119 o md\u0142o\u015bci.\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div>\n \n Ksi\u0105\u017cka bierze sw\u00f3j tytu\u0142 od s\u0142\u00f3w dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn na temat oszczerstw rytualnych, wypowiedzianych w odst\u0119pie stu lat.\u00a0Kpi\u0105ce s\u0142owa pisarza Ahada Ha’ama (Aszera Ginsburga), z 1897 r., kt\u00f3ry powt\u00f3rzy\u0142 pytanie cz\u0119sto zadawane przez nie\u017cydowskich Europejczyk\u00f3w, kiedy stykali si\u0119 z dowodami na to, \u017ce \u017bydzi nie u\u017cywaj\u0105 krwi chrze\u015bcija\u0144skich dzieci do produkcji macy: \u201eCzy to mo\u017cliwe, \u017ce ca\u0142y \u015bwiat si\u0119 myli, a \u017bydzi maj\u0105 racj\u0119?\u201d<\/span><\/p>\n W 2002 roku, nieco ponad 100 lat p\u00f3\u017aniej, sekretarz generalny ONZ Kofi Annan, odnosz\u0105c si\u0119 do izraelskich zaprzecze\u0144 masakry w Jenin, (kt\u00f3ra nigdy nie mia\u0142a miejsca), powiedzia\u0142: \u201eNie s\u0105dz\u0119, aby ca\u0142y \u015bwiat, w tym przyjaciele narodu izraelskiego i rz\u0105d, mogli si\u0119 myli\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n W ten spos\u00f3b antysemityzm pod\u0105\u017ca swoj\u0105 drog\u0105.\u00a0Poniewa\u017c na \u015bwiecie jest wielu \u017cydo\u017cerc\u00f3w.\u00a0A im jest ich wi\u0119cej, tym bardziej daj\u0105 sobie moralne przyzwolenie na nienawi\u015b\u0107.\u00a0Media, oczywi\u015bcie, s\u0105 po to, aby wzmacnia\u0107 przes\u0105dy, dodaj\u0105c w\u0142asn\u0105 interpretacj\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego oszczerstwa o rytuale krwi.\u00a0Nazywa si\u0119 to \u201ezab\u00f3jczym dziennikarstwem\u201d. U\u017cywaj\u0105 fa\u0142szywego materia\u0142u filmowego, wiedz\u0105c, \u017ce jest fa\u0142szywy.\u00a0K\u0142ami\u0105, poniewa\u017c k\u0142amstwa s\u0105 tym, co chc\u0105 us\u0142ysze\u0107 ich s\u0142uchacze.\u00a0I demonizuj\u0105 Izrael za ka\u017cdym razem, poniewa\u017c, powt\u00f3rzmy: to jest dok\u0142adnie to, czego ich publiczno\u015b\u0107 chce.<\/span><\/p>\n Landes zabiera nas w podr\u00f3\u017c, kt\u00f3ra zaczyna si\u0119 w 2000 roku od mistyfikacji Al Durah, przechodzi do zamachu z 9-11, fa\u0142szywej \u201emasakry\u201d w Jenin i du\u0144skiego skandalu karykatur (Danoongate).\u00a0Na ko\u0144cu ka\u017cdego rozdzia\u0142u Landes podsumowuje g\u0142upie rzeczy, kt\u00f3re r\u00f3\u017cne postacie powiedzia\u0142y w zwi\u0105zku z tymi wydarzeniami.\u00a0Na przyk\u0142ad dziennikarka Catherine Nay powiedzia\u0142a o sfa\u0142szowanym zdj\u0119ciu martwego ch\u0142opca w ramionach ojca: \u201eTa \u015bmier\u0107 wymazuje obraz ch\u0142opca z getta warszawskiego\u201d.<\/span><\/p>\n R\u00f3wnie szokuj\u0105co g\u0142upie s\u0105 s\u0142owa George’a W. Busha, wypowiedziane w Islamskim Centrum w Waszyngtonie zaledwie w kilka dni po 9-11, 17 wrze\u015bnia 2001 r., \u201eIslam jest religi\u0105 pokoju\u201d.<\/span><\/p>\n O fikcyjnej masakrze w D\u017ceninie, dziennikarka Janine di Giovanni w artykule\u00a0Inside the Camp of the Dead<\/em>, \u201cTimes\u201d, 16 kwietnia 2002 r. napisa\u0142a: \u201eRzadko w ci\u0105gu ponad dekady relacji wojennych z Bo\u015bni, Czeczenii, Sierra Leone, Kossowa widzia\u0142am tak celowe zniszczenie, taki brak szacunku dla ludzkiego \u017cycia\u201d.<\/span><\/p>\n A o Danoongate, reakcjach na karykatury Mahometa, francuski dyrektor wywiadu, przemawiaj\u0105c w 2005 roku, powiedzia\u0142: \u201eTe zamieszki nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z islamem\u201d.<\/span><\/p>\n Landes od ponad dziesi\u0119ciu lat dokumentuje t\u0119 zdumiewaj\u0105c\u0105 g\u0142upot\u0119 i \u015bwiatowe szale\u0144stwo.\u00a0Rezultatem jest to 500-stronicowe kompendium z setkami starannych przypis\u00f3w, kt\u00f3re pozostawiaj\u0105 czytelnika z otwartymi ustami i zdumieniem.\u00a0Zastanawiasz si\u0119: \u201eJak, u licha, tu doszli\u015bmy?\u201d<\/span><\/p>\n Ale ju\u017c wiesz.\u00a0Landes po\u0142\u0105czy\u0142 wszystkie kropki: k\u0142amstwa i zab\u00f3jcze dziennikarstwo oraz spos\u00f3b, w jaki \u015bwiat da\u0142 d\u017cihadowi wolna r\u0119k\u0119, jednocze\u015bnie pot\u0119piaj\u0105c \u017byd\u00f3w.\u00a0Fakty i rozw\u00f3j tego koszmarnego stanu rzeczy zosta\u0142y obszernie w tej ksi\u0105\u017cce om\u00f3wione i zaczynasz rozumie\u0107 g\u0142\u0119bi\u0119 zagro\u017cenia dla naszego dzisiejszego \u015bwiata.\u00a0<\/span><\/p>\n To jest ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3r\u0105 chcesz mie\u0107 na swojej p\u00f3\u0142ce.\u00a0Nie jest to \u0142atwa lektura, ale niezb\u0119dna, je\u015bli chcesz zrozumie\u0107, jak tu doszli\u015bmy \u2013 i jak mamy wydosta\u0107 si\u0119 z tego paskudnego, nienawidz\u0105cego \u017byd\u00f3w, d\u017cihadystycznego bagna z fa\u0142szywymi wiadomo\u015bciami.\u00a0<\/span><\/p>\n Zada\u0142am\u00a0 Richardowi Landesowi kilka pyta\u0144, aby dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej o jego ksi\u0105\u017cce i jej implikacjach na przysz\u0142o\u015b\u0107:<\/span><\/p>\n Tym jednak, co dokumentuj\u0119 w ksi\u0105\u017cce, jest ogromna zmiana pogl\u0105d\u00f3w w nowym stuleciu\/tysi\u0105cleciu na to, co uwa\u017ca si\u0119 za \u201eliberalne\u201d lub \u201epost\u0119powe\u201d.\u00a0W 2003 r. postawa pro-palesty\u0144ska sta\u0142\u0105 si\u0119 \u201epapierkiem lakmusowym liberalnej to\u017csamo\u015bci\u201d (Buruma w \u201eNew York Times\u201d), a by\u0142 to czas, kiedy Palesty\u0144czycy byli zaanga\u017cowani w wojn\u0119 samob\u00f3jczych masowych morderstw izraelskich cywil\u00f3w.\u00a0Wed\u0142ug wszelkich standard\u00f3w prawdziwie liberalnych warto\u015bci by\u0142a to parodia, kt\u00f3ra trwa do dzi\u015b (pomy\u015bl o gejach i LGBTQ solidaryzuj\u0105cych si\u0119 z Palestyn\u0105).\u00a0Wi\u0119c w pewnym sensie ta ksi\u0105\u017cka jest pr\u00f3b\u0105 powrotu do momentu, w kt\u00f3rym ta parodia po raz pierwszy \u201eprzyj\u0119\u0142a si\u0119\u201d i ponownego przemy\u015blenia, jak mog\u0142o si\u0119 to wydarzy\u0107 tak szybko i dok\u0142adnie.\u00a0Ale poniewa\u017c g\u0142\u0119boko wierz\u0119, \u017ce gotowo\u015b\u0107 do s\u0142uchania krytyki i powa\u017cnego traktowania jej jest jednym z kluczowych element\u00f3w liberalnej wra\u017cliwo\u015bci, kieruj\u0119 t\u0119 krytyk\u0119 do libera\u0142\u00f3w wystarczaj\u0105co oddanych swoim warto\u015bciom, aby potraktowa\u0107 j\u0105 powa\u017cnie.<\/span><\/p>\n Dlaczego to ja musia\u0142am to napisa\u0107, a nie kto\u015b inny?\u00a0Nie wiem.\u00a0Ale kto\u015b inny tego nie napisa\u0142.\u00a0Jest tak trudno to uchwyci\u0107 – histori\u0119 w\u0142asnego czasu.\u00a0By\u0107 mo\u017ce historycy pracuj\u0105cy na pocz\u0105tku XI\u00a0wieku, kt\u00f3rzy pisali histori\u0119 prze\u0142omu tego tysi\u0105clecia, sprawili, \u017ce by\u0142 to mo\u017cliwy projekt.\u00a0Oczywi\u015bcie nie pisz\u0119 o wszystkim (oni te\u017c nie).\u00a0Pisz\u0119 dog\u0142\u0119bnie o tym, co uwa\u017cam za b\u0142\u0119dy w os\u0105dzie na p\u0142aszczy\u017anie cywilizacyjnej, kt\u00f3re nadal pope\u0142niaj\u0105 bardzo m\u0105drzy ludzie.\u00a0Wszyscy kochamy bajk\u0119 o nowych szatach cesarza, ale niewielu z nas chce przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce dzieje si\u0119 to naprawd\u0119.\u00a0Kto\u015b \u017cartobliwie powiedzia\u0142, \u017ce Amazon powinien po\u0142\u0105czy\u0107 moj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 nie z inn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, ale z antydepresantami.\u00a0To mroczna ksi\u0105\u017cka.\u00a0Bardzo przygn\u0119biaj\u0105ca.\u00a0Bez poczucia humoru nie by\u0142bym w stanie patrze\u0107 na to przez dziesi\u0119ciolecia.<\/span><\/p>\n 1)\u00a0Spo\u0142ecze\u0144stwa honoru i ha\u0144by<\/strong>: Jako mediewista pracuj\u0119 nad spo\u0142ecze\u0144stwami, w kt\u00f3rych zdobywanie\/zachowywanie honoru i unikanie\/odwet za ha\u0144b\u0119 by\u0142y kluczowymi sk\u0142adnikami \u017cycia publicznego, gdzie by\u0142o to legalne, akceptowane, a nawet wymaga\u0142o przelania krwi w imi\u0119 honoru.\u00a0Bez zrozumienia tej dynamiki nie mo\u017cna zrozumie\u0107 arabskiej kultury politycznej.\u00a0Teraz Edward Sa\u00efd uczyni\u0142 tabu z omawiania tych spraw (kwintesencja \u201eorientalizmu\u201d) i robi\u0105c to, o\u015blepi\u0142 Zach\u00f3d na kulturow\u0105 dynamik\u0119 tego regionu.\u00a0W mojej ksi\u0105\u017cce pokazuj\u0119, jak Porozumienia z Oslo opiera\u0142y si\u0119 na przekonaniu, \u017ce Arafat i arabska kultura polityczna byli gotowi na porzucenie pogl\u0105du, \u017ce samo istnienie Izraela jest tak haniebne, \u017ce musi zosta\u0107 zniszczony, i na przej\u015bcie do mentalno\u015bci gry o sumie pozytywnej, gdzie wygrywaj\u0105 obie strony, takiej jak\u0105 symbolizuje has\u0142o \u201eziemia za pok\u00f3j\u201d, z korzy\u015bci\u0105 zar\u00f3wno dla Izraelczyk\u00f3w, jak i Palesty\u0144czyk\u00f3w.\u00a0I jak ignorowanie tej dynamiki oznacza\u0142o, \u017ce do ostatniej sekundy negocjatorzy pokojowi my\u015bleli, \u017ce byli \u201etak blisko\u201d.\u00a0I nadal to robi\u0105.<\/span><\/p>\n 2)\u00a0Apokaliptyczni millenary\u015bci<\/strong>: d\u017cihady\u015bci s\u0105 klasycznym wyrazem (ale nie wy\u0142\u0105cznie) \u015bredniowiecznej formy my\u015blenia eschatologicznego, a mianowicie przyjmuj\u0105 \u201eaktywny katastroficzny scenariusz apokaliptyczny\u201d \u2013 z\u0142o przenika \u015bwiat, a my jeste\u015bmy agentami Boga w jego niszczeniu \u2013 d\u0105\u017c\u0105c do hierarchicznego tysi\u0105clecia \u2013 islam zdominuje \u015bwiat, niewierni albo zaakceptuj\u0105 pozycj\u0119\u00a0dhimmi<\/em>\u00a0(podporz\u0105dkowania), albo nawr\u00f3c\u0105 si\u0119, albo zgin\u0105.\u00a0Wsp\u00f3\u0142czesnym naprawd\u0119 trudno jest powa\u017cnie traktowa\u0107 wierzenia apokaliptyczne, poniewa\u017c za ka\u017cdym razem, gdy ludzie byli tak poruszeni, mylili si\u0119, czasem katastrofalnie.\u00a0(Dotyczy\u0142o to r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142czesnych historyk\u00f3w \u015bredniowiecza.) W wyniku tego b\u0142\u0119du poznawczego i nacisk\u00f3w poprawno\u015bci politycznej w XXI\u00a0wieku, by unika\u0107 wszystkiego, co nazbyt negatywne w stosunku do islamu (nie m\u00f3w \u201eradykalny islam\u201d), powsta\u0142a kultura na Zachodzie, kt\u00f3ra nie potrafi zobaczy\u0107 swojego wroga (uciele\u015bniona w absurdalnej formule \u201ewojna z terroryzmem\u201d).<\/span><\/p>\n 3)\u00a0Tajemnice poliszynela:<\/strong>\u00a0\u00a0z powod\u00f3w, kt\u00f3rych nie jestem pewien, zar\u00f3wno w mojej karierze akademickiej, jak i dziennikarskiej odkry\u0142em i zbada\u0142em tajemnice poliszynela, czyli co\u015b, o czym wiedz\u0105 wszyscy \u201ewtajemniczeni\u201d, ale je\u015bli chodzi o publiczne rejestry, zaprzeczaj\u0105 jakiejkolwiek wiedzy lub istnienia danego problemu.\u00a0W \u015bredniowieczu, Karol Wielki zosta\u0142 koronowany pierwszego dnia roku 6000 od Stworzenia \u2013 tysi\u0105cletnia data, kt\u00f3r\u0105 chrze\u015bcija\u0144scy kronikarze \u015bledzili przez ponad 6 wiek\u00f3w \u2013 a jednak nikt, kto pisa\u0142 o koronacji lub okresie jego cesarstwa, nie wspomnia\u0142 o tym.\u00a0W tej ksi\u0105\u017cce g\u0142\u00f3wn\u0105 tajemnic\u0105 poliszynela, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zajmuj\u0119, jest to, \u017ce Palesty\u0144czycy ca\u0142y czas fa\u0142szuj\u0105 materia\u0142y informacyjne i \u017ce prasa jest przez nich tak g\u0142\u0119boko zastraszona, \u017ce przedstawiaj\u0105 palesty\u0144skie \u201e\u015bmierciono\u015bne narracje\u201d jako wiadomo\u015bci.\u00a0To nieuznawane, wr\u0119cz zaprzeczane zjawisko ma olbrzymi wp\u0142yw na rodzaj zab\u00f3jczego dziennikarstwa, jakie nieustannie serwuj\u0105 nam nasze media.<\/span><\/p>\n <\/strong><\/span><\/p>\n Richard Landes: Po pierwsze dlatego, \u017ce jest to techniczny termin w ekonomii i teorii gier okre\u015blaj\u0105cy kogo\u015b, kto krzywdzi kogo\u015b innego bez uzyskania jakiejkolwiek korzy\u015bci (Cipolla).\u00a0Po drugie dlatego, \u017ce to zjawisko jest tak osza\u0142amiaj\u0105co widoczne w naszych czasach. \u201eZdumiewaj\u0105c\u0105 g\u0142upot\u0119\u201d definiuj\u0119 jako tworzenie korzy\u015bci dla zdeklarowanego wroga.\u00a0I o ile wiem, jest to sp\u00f3jny wzorzec w\u015br\u00f3d zachodnich lider\u00f3w opinii \u2013 dziennikarzy, naukowc\u00f3w, intelektualist\u00f3w publicznych, polityk\u00f3w i decydent\u00f3w \u2013 przez ostatnie dwie dekady.\u00a0Jak to uj\u0105\u0142 Elder of Ziyon, moja ksi\u0105\u017cka jest \u201enowoczesn\u0105 wersj\u0105 Nowych Szat Cesarza\u201d.\u00a0A kiedy znalaz\u0142em komentarz\u00a0Bonhoeffera<\/strong>\u00a0(kt\u00f3re zamie\u015bci\u0142em w epigramatach) \u2013 kt\u00f3ry te\u017c \u017cy\u0142 w czasach, gdy jego spo\u0142ecze\u0144stwo opanowywa\u0142y apokaliptyczne memy \u2013 o niemo\u017cno\u015bci polemiki z w\u0142a\u015bnie tak\u0105 autodestrukcyjn\u0105 g\u0142upot\u0105, wiedzia\u0142em, \u017ce jestem na w\u0142a\u015bciwej drodze.\u00a0<\/span><\/p>\n Nast\u0119pnie, aby wyja\u015bni\u0107, jak to si\u0119 mog\u0142o sta\u0107, przyjrza\u0142em si\u0119 g\u0142\u00f3wnym graczom: 1) kultura arabska nap\u0119dzana ha\u0144b\u0105 i honorem;\u00a02) apokaliptyczne, tysi\u0105cletnie przekonania d\u017cihadystyczne \u2013 kt\u00f3rych nazywam Kalifatorami (zwolennikami kalifatu);\u00a03) Liberalni egocentrycy poznawczy: ludzie, kt\u00f3rzy przypisuj\u0105 swoje warto\u015bci o sumie dodatniej kulturom, kt\u00f3re ich nie podzielaj\u0105;\u00a04) radykalni post\u0119powcy, o\u015blepieni atakiem Saida na orientalizm, w ko\u0144cu sprzymierzaj\u0105 si\u0119 z najbardziej imperialistycznym ruchem na \u015bwiecie, poniewa\u017c jest on \u201eantyimperialistyczny\u201d, tj. anty-USA i anty-Izrael;\u00a05) \u015bmierciono\u015bni dziennikarze, kt\u00f3rzy radykalnie dezorientuj\u0105 swoich odbiorc\u00f3w powtarzaj\u0105c palesty\u0144skie \u201ewiadomo\u015bci\u201d;\u00a0i 6) sygnalizuj\u0105cy cnoty \u017bydzi, kt\u00f3rzy przyjmuj\u0105 narracj\u0119 swojego wroga (co\u015b, co przepowiedzia\u0142 apokaliptyczny Kalifator w 2001 r.), dodaj\u0105c w ten spos\u00f3b skrzyde\u0142 w\u0142a\u015bnie temu rodzajowi eksterminacyjnego antysemityzmu, kt\u00f3ry podsyca\u0142 nazistowskie szale\u0144stwo.<\/span><\/p>\n Ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 szkicuje rozw\u00f3j wydarze\u0144 w ci\u0105gu nast\u0119pnych p\u00f3\u0142torej dekady (od po\u0142owy lat 2000. do teraz), identyfikuj\u0105c niekt\u00f3re zjawiska tak uderzaj\u0105ce w naszej obecnej kulturze, \u017ce my\u015bl\u0119, \u017ce ten atak z prze\u0142omu tysi\u0105cleci pom\u00f3g\u0142 wprawi\u0107 w ruch \u2013 \u201eprzebudzenie\u201d, polityk\u0119 anulowania kultury,\u00a0fake news<\/em>, dyskursu antyrasistowskiego i tego, co nazywam prewencyjn\u0105 postaw\u0105\u00a0dhimmi<\/em>, a mianowicie przyj\u0119cie przez nasze elity informacyjne postawy podporz\u0105dkowania si\u0119 muzu\u0142ma\u0144skim \u017c\u0105daniom szacunku, co ko\u0144czy si\u0119 atakiem nie na naje\u017ad\u017ac\u00f3w kultury demokratycznej, ale na tych (takich jak ja), kt\u00f3rzy ostrzegaj\u0105 i mobilizuj\u0105 przeciwko tym wrogom.<\/span><\/p>\n Je\u015bli chodzi o haiku, pisz\u0119 je odk\u0105d natkn\u0105\u0142em si\u0119 na t\u0119 form\u0119 w m\u0142odo\u015bci.\u00a0Ten dla al Durah (rozdzia\u0142 pierwszy) zosta\u0142 pierwotnie napisany dla roku 2000: \u201eNie musieli\u015bmy \/ Oddycha\u0107 przez otwarte usta, kiedy \/ G\u00f3wno uderzy\u0142o w wentylator\u201d.\u00a0Moim ulubionym jest ten z rozdzia\u0142u o \u017bydach przeciwko sobie samym: \u201eCzy kiedykolwiek wcze\u015bniej\/baranki donosi\u0142y na baranki, kt\u00f3re odmawiaj\u0105\/le\u017cenia z lwami?\u201d<\/span><\/p>\n \u201eKsi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra sama si\u0119 pisze\u201d Richard Landes<\/strong>: Tak, to \u0142adnie podsumowuje.\u00a0Dzi\u0119ki\u00a0Evernote<\/strong>\u00a0(mam tam ponad 35 000 notatek) mog\u0142em zachowa\u0107 dost\u0119p do artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych nie mo\u017cna ju\u017c znale\u017a\u0107 w Internecie.\u00a0Ze wstydem musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce ksi\u0105\u017cka powstawa\u0142a ponad dziesi\u0119\u0107 lat.\u00a0Roboczy tytu\u0142 \u2013\u00a0They’re so smart,\u00a0<\/em>cause<\/em>\u00a0we\u2019re so Stupid<\/em>\u00a0[Oni s\u0105 tacy sprytni, bo my jeste\u015bmy tacy g\u0142upi] \u2013 zosta\u0142 zainspirowany masakr\u0105 w Fort Hood (2009), w kt\u00f3rej palesty\u0144sko-ameryka\u0144ski major armii, po szeroko zakrojonych przejawach sympatii dla d\u017cihadyst\u00f3w, zastrzeli\u0142 trzynastu i zrani\u0142 ponad 30 swoich koleg\u00f3w-\u017co\u0142nierzy i zainspirowa\u0142\u00a0Marka Steyna<\/a><\/strong>\u00a0do napisania artyku\u0142u zatytu\u0142owanego: \u201eW dzisiejszych czasach \u0142atwiej jest by\u0107 jeszcze g\u0142upszym po zdarzeniu\u201d.\u00a0Po prostu trudno jest napisa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 historyczn\u0105 o w\u0142asnych czasach.\u00a0Jak ujmuje to\u00a0Yossi Kuperwasser<\/strong>: \u201eTo ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra sama si\u0119 pisze\u201d. Kiedy\u00a0Shireen abu Akleh<\/strong>\u00a0zosta\u0142a zabita, wiedzia\u0142em, \u017ce nie mog\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 tej katastrofy, dziej\u0105cej si\u0119 w zwolnionym tempie na moich oczach.<\/span><\/p>\n \nJe\u015bli chodzi o przypisy, zawsze pragn\u0119 a) posiada\u0107 ich wiele oraz b) umieszcza\u0107 je na dole strony.\u00a0Z papierowej ksi\u0105\u017cki wyj\u0105\u0142em wszystkie adresy URL, kt\u00f3re mo\u017cna \u0142atwo znale\u017a\u0107, ale dla tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 je zdoby\u0107, umie\u015bci\u0142em je na mojej osobistej stronie internetowej po\u015bwi\u0119conej ksi\u0105\u017cce:\u00a0https:\/\/richard-landes.com\/<\/a>\u00a0ca\u0142y-\u015bwiat\/<\/strong>\u00a0.\u00a0<\/span><\/p>\n \nAle zdecydowanie dwa najgorsze komentarze to: a) kiedy kolega z wydzia\u0142u historii odpowiedzia\u0142 na moje op\u0142akiwanie samob\u00f3jczej wojny terrorystycznej Palesty\u0144czyk\u00f3w komentarzem: \u201eJaki oni maj\u0105 wyb\u00f3r?\u201d\u00a0oraz b) dziennikarka Catherine Nay m\u00f3wi\u0105ca, \u017ce wizerunek al Durah \u201ewymaza\u0142, zast\u0105pi\u0142\u201d obraz ch\u0142opca w getcie warszawskim.\u00a0Trudno o wi\u0119ksz\u0105 empiryczn\u0105 i moraln\u0105 dezorientacj\u0119, a jednak ludzie s\u0142yszeli tego typu uwagi i ze zrozumieniem kiwali g\u0142owami.<\/span><\/p>\n \nRichard Landes:<\/span> \n2) \u017ce znaczenia poj\u0119\u0107 \u201eliberalny\u201d i \u201epost\u0119powy\u201d zosta\u0142y strasznie zniekszta\u0142cone, a wr\u0119cz zdradzone w XXI wieku.\u00a0<\/span><\/p>\n \n3) \u017ce kiedy renomowane media donosz\u0105, \u017ce Izrael zrobi\u0142 co\u015b strasznego, a izraelskie \u017ar\u00f3d\u0142a temu zaprzeczaj\u0105 (lub nawet przyznaj\u0105 si\u0119 do tego tylko cz\u0119\u015bciowo), mo\u017cliwe, \u017ce renomowane media myl\u0105 si\u0119.<\/span><\/p>\n \n4) \u017ce wpakowali\u015bmy si\u0119 w ten ba\u0142agan, poniewa\u017c wielu mi\u0142ych i pe\u0142nych dobrych intencji ludzi da\u0142o sob\u0105 pomiata\u0107, ucisza\u0107 i zastrasza\u0107 przez tych wype\u0142nionych nami\u0119tn\u0105 intensywno\u015bci\u0105, i musimy zabra\u0107 g\u0142os.<\/span><\/p>\n \n5) \u017ce dalsze pod\u0105\u017canie t\u0105 drog\u0105 oznacza katastrof\u0119.<\/span><\/p>\n \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 ***<\/span><\/p>\n Landes, R. (2022).\u00a0Can \u201cThe Whole World\u201d Be Wrong?: Lethal Journalism, Antisemitism, and Global Jihad (Antisemitism in America).<\/em>\u00a0Boston : Academic Studies Press, 2022.\u00a0<\/span><\/p>\n (dost\u0119pna w\u00a0Amazon<\/a><\/strong>.)<\/span><\/p>\n<\/div>\n *Judean Rose<\/strong>\u00a0(Varda Epstein)\u00a0<\/strong>– izraelska dziennikarka i blogerka.\u00a0\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em> Recenzja z ksi\u0105\u017cki Can \u201cThe Whole World\u201d Be Wrong? Judean Rose T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska Can \u201cThe Whole World\u201d Be Wrong? Lethal Journalism, Antisemitism, and Global Jihad\u00a0\u00a0[Czy \u201eca\u0142y \u015bwiat\u201d mo\u017ce si\u0119 myli\u0107? Zab\u00f3jcze dziennikarstwo, antysemityzm i globalny d\u017cihad]\u00a0to ksi\u0105\u017cka, przy kt\u00f3rej cz\u0119sto kr\u0119cisz g\u0142ow\u0105.\u00a0Po prostu nie mo\u017cesz uwierzy\u0107, jak g\u0142upi s\u0105 ludzie.\u00a0G\u0142upie rzeczy, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103256"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=103256"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":103274,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103256\/revisions\/103274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=103256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=103256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=103256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: <\/span>Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/strong><\/span><\/p>\n
\n\n\n
\nVarda Epstein: Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pisarzy my\u015bli o tym, dla kogo pisze, i dostosowuje swoje pisanie do tego czytelnika.\u00a0Czy \u201eca\u0142y \u015bwiat\u201d mo\u017ce si\u0119 myli\u0107?<\/em>\u00a0wydaje si\u0119 identyfikowa\u0107, kim czytelnik\u00a0nie<\/em>\u00a0jest.\u00a0Ksi\u0105\u017cka zaczyna si\u0119 od ostrze\u017cenia, ale jest to raczej wyzwanie, a nawet gro\u017aba \u2013 jakby\u015b chcia\u0142 odstraszy\u0107 czytelnika: \u201eJe\u015bli czujesz si\u0119 na si\u0142ach\u2026\u00a0.\u00a0.\u00a0przewr\u00f3\u0107 stron\u0119.\u00a0Je\u015bli nie, po prostu sied\u017a w swojej ba\u0144ce i tweetuj o rasistowskim przywileju bia\u0142ych, podczas gdy ty si\u0119 wykrwawiasz\u201d.<\/strong><\/span><\/p>\n
\nKogo wyobra\u017casz sobie jako swojego czytelnika?\u00a0Do kogo pr\u00f3bujesz dotrze\u0107?<\/strong><\/span><\/p>\n
\nRichard Landes<\/strong>: Moim idealnym czytelnikiem jest kto\u015b, kto naprawd\u0119 dba o liberalne i post\u0119powe warto\u015bci.\u00a0W rzeczywisto\u015bci przedstawi\u0142em swoje obawy w rozdziale wprowadzaj\u0105cym, por\u00f3wnuj\u0105c warto\u015bci gier o sumie zerowej i dodatniej oraz stwierdzaj\u0105c, \u017ce jednoznacznie preferuj\u0119 t\u0119 drug\u0105, przyznaj\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce ta pierwsza jest nieuchronnie obecna w naszym \u017cyciu i ostrzegaj\u0105c, \u017ce ci, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105, \u017ce mog\u0105 wyeliminowa\u0107 gry o sumie zerowej nie tylko oszukuj\u0105 si\u0119 mesja\u0144skimi marzeniami, ale ostatecznie przeciwstawiaj\u0105 si\u0119 dominuj\u0105cym si\u0142om \u017cyciowym.<\/span><\/p>\n
\nVarda Epstein: Czy niepokoisz si\u0119, \u017ce przemawiasz do przekonanych?\u00a0Czy w og\u00f3le aspirujesz do dotarcia do mas?<\/strong><\/span><\/p>\n
\nRichard Landes<\/strong>: Trudno powiedzie\u0107.\u00a0Oczywi\u015bcie 500-stronicowa ksi\u0105\u017cka z przypisami na dole ka\u017cdej strony nie jest dla \u201emas\u201d.\u00a0Ale mi\u0119dzy masami a przekonanymi le\u017cy niejeden kr\u0105g czytelnik\u00f3w.\u00a0Oczywi\u015bcie \u201eprzekonani\u201d proizraelscy ludzie przyjm\u0105 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u017cyczliwie.\u00a0Wiele os\u00f3b napisa\u0142o do mnie o poch\u0142oni\u0119ciu ksi\u0105\u017cki za jednym ci\u0105giem i dzi\u0119kowali mi: \u201eWreszcie kto\u015b ma s\u0142owa na wszystko, co stara\u0142em si\u0119 powiedzie\u0107!\u201d\u00a0napisa\u0142a jedna osoba.\u00a0A je\u015bli pomaga im to w dyskusjach z innym, to \u015bwietnie.\u00a0Ale moj\u0105 prawdziw\u0105 publiczno\u015bci\u0105 s\u0105 ci, kt\u00f3rych mo\u017cna nazwa\u0107 kozami.\u00a0Jak wiedz\u0105 pasterze, je\u015bli masz mniej wi\u0119cej jedn\u0105 koz\u0119 na dziesi\u0119\u0107 owiec, to kiedy pojawia si\u0119 problem, owce zwracaj\u0105 si\u0119 do k\u00f3z.\u00a0Je\u015bli kozy s\u0105 spokojne, p\u0142ochliwe owce uspokajaj\u0105 si\u0119. Podobnie, nie s\u0105dz\u0119, \u017ce dotr\u0119 do jakiego\u015b geja, kt\u00f3ry jest tak poch\u0142oni\u0119ty swoj\u0105 grup\u0105 r\u00f3wie\u015bnicz\u0105, \u017ce powtarza nonsensy o byciu pasjonatem kultury politycznej, kt\u00f3ra nienawidzi gej\u00f3w.\u00a0Ale je\u015bli uda mi si\u0119 dotrze\u0107 do my\u015bl\u0105cych, to mo\u017ce\u00a0oni<\/em>\u00a0mu to wyt\u0142umacz\u0105.<\/span><\/p>\n
\nVarda Epstein: Piszesz: \u201eW pewnym sensie ta ksi\u0105\u017cka nie powinna by\u0142a powsta\u0107, a ja powinienem m\u00f3c do woli pracowa\u0107 nad pochodzeniem wsp\u00f3\u0142czesnej zachodniej cywilizacji w demotycznym milenializmie XI-wiecznej Francji\u201d.\u00a0Dlaczego ksi\u0105\u017cka\u00a0Czy \u201eca\u0142y \u015bwiat\u201d mo\u017ce si\u0119 myli\u0107?<\/em>\u00a0musia\u0142a by\u0107 napisana, i dlaczego przez ciebie, Richarda Landesa?\u00a0W ko\u0144cu, jak m\u00f3wisz, zab\u00f3jcze dziennikarstwo, antysemityzm i globalny d\u017cihad nie s\u0105 twoj\u0105 wybran\u0105 dziedzin\u0105.<\/strong><\/span><\/p>\n
\nRichard Landes<\/strong>: C\u00f3\u017c, w\u0142a\u015bciwie globalny d\u017cihad\u00a0jest<\/em>\u00a0moj\u0105 dziedzin\u0105, poniewa\u017c jest to apokaliptyczny ruch milenijny i pojawi\u0142 si\u0119 w moim polu widzenia w po\u0142owie lat 90. dzi\u0119ki pracy dyplomowej\u00a0Davida Cooka<\/a><\/strong>\u00a0(obecnie w Rice University).\u00a0W\u0142a\u015bciwie w po\u0142owie lat 90., w mojej pracy nad\u00a0XI wiekiem zacz\u0105\u0142em opracowywa\u0107 model antysemityzmu, kt\u00f3ry szed\u0142 falami, zaczynaj\u0105c od filosemityzmu, prowadz\u0105c do wa\u017cnych zmian spo\u0142eczno-ekonomicznych, kt\u00f3re ostatecznie wywo\u0142a\u0142y reakcj\u0119 antysemick\u0105.\u00a0Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce okres po Holokau\u015bcie (tj. moje \u017cycie) by\u0142 najd\u0142u\u017cszym i najbardziej filosemickim okresem w zapisanej historii (zw\u0142aszcza w USA, gdzie dorasta\u0142em), spekulowa\u0142em, \u017ce nadej\u015bcie roku 2000 mo\u017ce oznacza\u0107 ponowne pojawienie si\u0119 antysemityzmu na Zachodzie.\u00a0W tamtym czasie my\u015bla\u0142em, \u017ce wyjdzie to od apokaliptycznej \u201eprawicy\u201d \u2013 fundamentalistycznych chrze\u015bcija\u0144skich syjonist\u00f3w rozczarowanych, \u017ce Porwanie Ko\u015bcio\u0142a nie mia\u0142o miejsca, oraz muzu\u0142man\u00f3w-d\u017cihadyst\u00f3w, kt\u00f3rzy ju\u017c byli otwarcie i zaciekle antysemiccy.\u00a0To, czego nie przewidzia\u0142em, to dwa powi\u0105zane ze sob\u0105 zjawiska: 1) atrakcyjno\u015b\u0107 dla \u201elewicy\u201d \u00a0apokaliptycznej narracji d\u017cihadystycznej, \u017ce Izrael i Stany Zjednoczone s\u0105 \u201eszatanami\u201d\/antychrystami,\u00a0oraz 2) zupe\u0142nej pora\u017cki libera\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli siln\u0105 obecno\u015b\u0107 w sferze publicznej i mogli stawia\u0107 temu oporu.\u00a0W rezultacie to, co uwa\u017ca\u0142em za fal\u0119 nienawi\u015bci do \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rej mogliby\u015bmy si\u0119 oprze\u0107, przez ponad 20 lat zdumiewaj\u0105cych i autodestrukcyjnych nadu\u017cy\u0107 sta\u0142o si\u0119 egzystencjalnym zagro\u017ceniem nie tylko dla Izraela, ale dla demokracji na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n
\nVarda Epstein: W jaki spos\u00f3b, je\u015bli w og\u00f3le, twoja praca jako mediewisty wp\u0142ywa na twoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, a w szczeg\u00f3lno\u015bci na twoje zainteresowanie XI-wieczn\u0105 Francj\u0105?\u00a0Czy twoja praca nad histori\u0105 Al Durah, o kt\u00f3rej wspominasz w swojej ksi\u0105\u017cce, ma z tym co\u015b wsp\u00f3lnego?\u00a0Cytujesz wiele francuskich \u017ar\u00f3de\u0142 i wrzucasz francuskie zwroty w swojej ksi\u0105\u017cce.\u00a0Mam wra\u017cenie, \u017ce jeste\u015b frankofilem \u2014 ale nie!<\/strong><\/span><\/p>\n
\nRichard Landes<\/strong>: Je\u015bli chodzi o \u015bredniowiecze, istniej\u0105 trzy kluczowe kwestie:<\/span><\/p>\n
\nVarda Epstein: W twojej ksi\u0105\u017cce jest du\u017co o g\u0142upocie \u2013 nazywasz j\u0105 po imieniu, kiedy tylko j\u0105 widzisz, u\u017cywaj\u0105c dok\u0142adnie tego s\u0142owa \u201eg\u0142upi\u201d w r\u00f3\u017cnych formach.\u00a0Dlaczego u\u017cywanie w\u0142a\u015bnie tego okre\u015blenia jest dla Ciebie wa\u017cne i jak t\u0142umaczysz jej ogromn\u0105 ilo\u015b\u0107 na \u015bwiecie?<\/p>\n
\nVarda Epstein: Jak zdecydowa\u0142e\u015b o strukturze ksi\u0105\u017cki?\u00a0W jaki spos\u00f3b pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 uzupe\u0142nia drug\u0105?\u00a0Dlaczego nie mie\u0107 tego w, powiedzmy, dw\u00f3ch tomach?\u00a0Aha, i musisz nam powiedzie\u0107 o haiku!\u00a0To musia\u0142o by\u0107 zabawne.<\/strong><\/span><\/p>\n
\nRichard Landes<\/strong>: Struktura napisa\u0142a si\u0119 sama.\u00a0Pierwsze cztery rozdzia\u0142y to \u201ehistoria moich czas\u00f3w\u201d, a mianowicie cztery incydenty z pocz\u0105tku XXI wieku, kt\u00f3re s\u0105 kronik\u0105 kluczowych moment\u00f3w ataku globalnego d\u017cihadu na zachodnie demokracje, oraz zdumiewaj\u0105co g\u0142upiego sposobu, w jaki Zach\u00f3d przetwarza\u0142 to, co mu si\u0119 przydarzy\u0142o: wybuch intifady i afera al Durah;\u00a09-11;\u00a0\u201emasakra w D\u017ceninie\u201d;\u00a0i du\u0144ski skandal karykatur.<\/span><\/p>\n
\nVarda Epstein: Bardzo doceniam wszystkie szczeg\u00f3\u0142owe przypisy, kt\u00f3re umie\u015bci\u0142e\u015b na dole ka\u017cdej strony (nienawidz\u0119, kiedy autorzy daj\u0105 je na ko\u0144cu i musz\u0119 przewraca\u0107 strony w t\u0119 i z powrotem).\u00a0Ale to by\u0142o trudne zadanie!\u00a0Musia\u0142e\u015b robi\u0107 obszerne notatki przez lata, kiedy czyta\u0142e\u015b, ogl\u0105da\u0142e\u015b, rozmawia\u0142e\u015b.\u00a0.\u00a0.\u00a0czy to podsumowuje spraw\u0119?\u00a0<\/strong>Ile lat powstawa\u0142a ta ksi\u0105\u017cka?\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n\n\n![\"<span>\u201eKsi\u0105\u017cka,](\"http:\/\/www.listyznaszegosadu.pl\/upload\/article\/bild\/8430\/988522\/Tat-Aluf_Yossi_Kuperwasser_s.jpg\")
<\/span><\/div>\n
\nTat Aluf Yossi Kuperwasser<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n
\nVarda Epstein: W twojej ksi\u0105\u017cce jest tak wiele szokuj\u0105cych fragment\u00f3w, kt\u00f3re wci\u0105\u017c ko\u0142acz\u0105 mi w g\u0142owie.\u00a0Na przyk\u0142ad ta uwaga kolegi: \u201eC\u00f3\u017c, \u017bydzi si\u0119 o to prosili, a teraz, dzi\u0119ki Bogu, mo\u017cemy wreszcie powiedzie\u0107, co my\u015blimy\u201d.<\/strong><\/span><\/p>\n
\nRichard Landes<\/strong>: Dla mnie zawsze b\u0119dzie to Charles Enderlin, kiedy zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 na to, ile fa\u0142szerstw mia\u0142o miejsce na Netzarim Junction w dniu rzekomego postrzelenia Muhammada al Durah, m\u00f3wi\u0105cy mi: \u201eO tak, robi\u0105 to ca\u0142y czas\u201d.<\/span><\/p>\n
\nVarda Epstein: Co najbardziej ci\u0119 zszokowa\u0142o w twoich odkryciach?\u00a0Domy\u015blam si\u0119, \u017ce to g\u0142upota.\u00a0.\u00a0.<\/strong><\/span><\/p>\n
\nRichard Landes<\/strong>: Mo\u017cna to uj\u0105\u0107 w ten spos\u00f3b.\u00a0Tch\u00f3rzostwo to inny spos\u00f3b.\u00a0Ujmuj\u0105c to tak, jak\u00a0bym ja to uj\u0105\u0142<\/em>\u00a0w latach 90.: mog\u0142em by\u0107 \u015bwiadkiem fali antysemityzmu nadchodz\u0105cej w latach 2000, a tak\u017ce fali atak\u00f3w d\u017cihadu na Zach\u00f3d, ale nigdy nie przypuszcza\u0142em, \u017ce zachodnie demokracje zareaguj\u0105 tak nieodpowiedzialnie i nieudolnie.<\/span><\/p>\n
\nVarda Epstein: Co chcia\u0142by\u015b, aby czytelnik wyni\u00f3s\u0142 z Twojej ksi\u0105\u017cki?<\/strong><\/span><\/p>\n
\n1) \u017ce kiedy \u201eca\u0142y \u015bwiat\u201d z czym\u015b si\u0119 zgadza (niezale\u017cnie od tego, czy chodzi o dworzan cesarza, czy te\u017c naukowc\u00f3w, dziennikarzy i ekspert\u00f3w, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105, \u017ce przemawiaj\u0105 w imieniu \u201eca\u0142ego \u015bwiata\u201d i s\u0105 pewni, \u017ce maj\u0105 racj\u0119), mog\u0105 (i maj\u0105, i s\u0105 i b\u0119d\u0105) czasami by\u0107 w b\u0142\u0119dzie.<\/span><\/p>\n
\n
\n\n\n\n
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"