{"id":103373,"date":"2023-04-13T17:09:27","date_gmt":"2023-04-13T15:09:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=103373"},"modified":"2023-04-06T08:32:37","modified_gmt":"2023-04-06T06:32:37","slug":"13-09-66","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=103373","title":{"rendered":"\u201eZ\u0141OTE PSZCZO\u0141Y. \u017bYDZI MI\u0118DZYWOJENNEJ WARSZAWY. ANTOLOGIA KOMIKS\u00d3W\u201d"},"content":{"rendered":"

\u201eZ\u0142ote pszczo\u0142y. \u017bydzi mi\u0119dzywojennej Warszawy. Antologia komiks\u00f3w\u201d. Tekst Monika Powalisz, rysunki: Anna Czarnota, Zofia Dzier\u017cawska, Joanna Jurczak, Malwina Konopacka, Agata \u201eEndo\u201d Nowicka, Olga Wr\u00f3bel; Gmina Wyznaniowa \u017bydowska w Warszawie, 2011<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>\u201eZ\u0141OTE PSZCZO\u0141Y. \u017bYDZI MI\u0118DZYWOJENNEJ WARSZAWY. ANTOLOGIA KOMIKS\u00d3W\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

JOANNA OSTROWSKA<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\u201eZ\u0142ote pszczo\u0142y\u201d mo\u017cna potraktowa\u0107 jako komiksowy bibelot. Rzeczywi\u015bcie, na pierwszy rzut oka uwodzi czytelnika, ale ostatecznie pozostawia niedosyt.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Komiks historyczny brzmi dumnie, szczeg\u00f3lnie je\u015bli przedstawiana w nim przesz\u0142o\u015b\u0107 dotyczy temat\u00f3w \u017cydowskich, holocaustowych, czy te\u017c \u201edrugowojennych\u201d. Gdyby nie medialna awantura z 2001 roku dotycz\u0105ca klasycznego ju\u017c \u201eMausa\u201d Arta Spiegelmana, komiks jako forma zapisu do\u015bwiadczenia przesz\u0142o\u015bci by\u0142by prawdopodobnie szerzej nierozpoznany. Wojny o \u201epolsk\u0105 twarz\u201d i \u201e\u015bwi\u0144ski rodow\u00f3d\u201d w \u201eMausie\u201d, czy te\u017c standardowe do dzi\u015b przepychanki dotycz\u0105ce \u201ez\u0142ych Polak\u00f3w\u201d, kt\u00f3rzy musz\u0105 by\u0107 zr\u00f3wnowa\u017ceni przedstawieniami tych \u201edobrych\u201d \u2013 by\u0142y tylko pocz\u0105tkiem wielkiej batalii o pami\u0119\u0107.<\/span><\/p>\n

Kilka lat p\u00f3\u017aniej, w\u00a02009 roku, Wydawnictwo K&L Press we wsp\u00f3\u0142pracy z\u00a0Muzeum Auschwitz-Birkenau rozpocz\u0119\u0142o projekt pod tytu\u0142em\u00a0\u201eEpizody z\u00a0Auschwitz\u201d<\/a>. Seria komiks\u00f3w historycznych opartych na relacjach by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w kompleksu obozowego Auschwitz-Birkenau mia\u0142a by\u0107 pomocna przede wszystkim w\u00a0edukacji m\u0142odych ludzi. Kluczowi bohaterowie tej serii to oczywi\u015bcie postaci znane: Mala Zimetbaum i\u00a0Edek Gali\u0144ski, ojciec Maksymilian Kolbe, oraz Witold Pilecki. Wszystko w\u00a0duchu narracji patriotycznej, oczywi\u015bcie wbrew \u201eszkodliwym stereotypom\u201d i\u00a0\u201eideologicznemu zacietrzewieniu\u201d.<\/span><\/p>\n

Antologia komiks\u00f3w autorstwa Moniki Powalisz i\u00a0sze\u015bciu rysowniczek to kolejna pr\u00f3ba zmierzenia si\u0119 z\u00a0form\u0105 komiksu historycznego. Jako autorka scenariuszy wszystkich sze\u015bciu historii Powalisz zdecydowa\u0142a si\u0119 skoncentrowa\u0107 na wybranych biografiach os\u00f3b \u017cydowskiego pochodzenia, kt\u00f3re by\u0142y zwi\u0105zane z\u00a0Warszaw\u0105 dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego. Wszystko w\u00a0duchu odzyskiwania \u017cydowskiej przesz\u0142o\u015bci przedwojennej, kt\u00f3ra zosta\u0142a ca\u0142kowicie \u201ezaw\u0142aszczona\u201d przez pami\u0119\u0107 Zag\u0142ady.<\/span><\/p>\n

Ka\u017cdy z\u00a0komiks\u00f3w narysowa\u0142a inna rysowniczka. Dob\u00f3r biografii bohater\u00f3w\/bohaterek do autorek rysunk\u00f3w by\u0142 prawdopodobnie czysto losowy. Obok \u201ebywalczyni warszawskich salon\u00f3w\u201d, Izabeli Stachowicz \u201eCzajki\u201d, w\u015br\u00f3d komiksowych postaci mamy m.in.: warszawskich architekt\u00f3w Gelbarda i\u00a0Sigalina, wydawc\u0119 Jak\u00f3ba Mortkowicza, czy rze\u017abiarza Natana Rapaporta. Odzyskane i\u00a0narysowane historie to przede wszystkim epizody, kr\u00f3tkie impresje. W przypadku Ity Kalisz, c\u00f3rki otwockiego cadyka Mendla Kalisza, komiks koncentruje si\u0119 dos\u0142ownie na pojedynczym wydarzeniu w\u00a0jej \u017cyciu \u2013 \u015bmierci ojca (tytu\u0142owe \u201eZ\u0142ote pszczo\u0142y\u201d). Podobnie zosta\u0142a przedstawiona historia Guty Berliner, zawodniczki \u201eMaccabi Warszawa\u201d, kt\u00f3ra pozowa\u0142a Adamowi Rubinowi i\u00a0po\u015brednio r\u00f3wnie\u017c Natanowi Rapaportowi w\u00a0jego pracowni rze\u017aby (\u201eDziewczyna z\u00a0fotografii\u201d).<\/span><\/p>\n

\u201eZ\u0142ote pszczo\u0142y\u201d mo\u017cna potraktowa\u0107 jako komiksowy bibelot. Rzeczywi\u015bcie na pierwszy rzut oka uwodzi czytelnika, ale ostatecznie pozostawia niedosyt. \u015awietnie przygotowane wydawnictwo, w\u00a0kt\u00f3rym \u2013 a\u00a0to nie zdarza si\u0119 cz\u0119sto \u2013 opr\u00f3cz przedmowy Belli Szwarcman-Czarnoty z\u00a0odwo\u0142aniami do innych \u201e\u017cydowskich komiks\u00f3w\u201d \u2013 takich jak cho\u0107by \u201ewizualna relacja\u201d autorstwa berli\u0144skiej \u017byd\u00f3wki\u00a0Charlotte Salomon (\u201eLeben? Oder Theater?\u201d)<\/a>, czy serii \u201eWonder Woman\u201d \u2013 znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c tekst samej Powalisz, a\u00a0tak\u017ce historyczne pos\u0142owie i\u00a0bibliografia pomocna w\u00a0tworzeniu scenariuszy. We wszystkich tych elementach dominuje jeden g\u0142os \u2013 przywracanie historii przedwojennych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3re koniec ko\u0144c\u00f3w, ju\u017c w\u00a0samych komiksach, zostaje ograniczone jedynie do wy\u017cej wspomnianych pojedynczych impresji. Oczywi\u015bcie \u201eZ\u0142ote pszczo\u0142y\u201d mog\u0142yby by\u0107 pocz\u0105tkiem serii, ale, niestety, prawdopodobnie nie jest to zamiarem autorek.<\/span><\/p>\n

rys. Agata Nowicka Endo<\/em><\/span><\/p>\n

Je\u015bli skonfrontowa\u0107 komiks Moniki Powalisz i\u00a0jej rysowniczek z\u00a0\u201eBerlinem\u201d Jasona Lutesa, niedosyt staje si\u0119 wr\u0119cz nie do zniesienia. Oczywi\u015bcie wizualna historia ostatnich lat Republiki Weimarskiej to jeden z\u00a0najlepszych angloj\u0119zycznych komiks\u00f3w na \u015bwiecie (zgodnie z\u00a0list\u0105 tygodnika \u201eTime\u201d z\u00a02005 roku), ale mimo wszystko warto go w\u00a0tym przypadku przywo\u0142a\u0107. Ju\u017c pierwszy tom \u201eBerlin. Miasto z\u00a0kamienia\u201d, kt\u00f3ry sk\u0142ada si\u0119 z\u00a0o\u015bmiu rozdzia\u0142\u00f3w, to historia przeplataj\u0105cych si\u0119 los\u00f3w kilku bohater\u00f3w r\u00f3\u017cnych opcji politycznych, r\u00f3\u017cnego pochodzenia, z\u00a0r\u00f3\u017cnym \u017cyciowym do\u015bwiadczeniem. Fabu\u0142a pierwszej cz\u0119\u015bci ko\u0144czy si\u0119 masakr\u0105 robotnik\u00f3w 1\u00a0maja 1929 roku, kt\u00f3ra staje si\u0119 punktem wyj\u015bcia dla kolejnej cz\u0119\u015bci. Spo\u0142ecze\u0144stwo niemieckie wy\u0142aniaj\u0105ce si\u0119 z\u00a0komiksu Lutesa to skomplikowany tw\u00f3r, w\u00a0kt\u00f3rym to\u017csamo\u015bci religijnej i\u00a0narodowej, ideologii, czy klasy spo\u0142ecznej nie mo\u017cna zamkn\u0105\u0107 w\u00a0naiwnym \u201eobrazku\u201d antysemickiego odrzucenia.<\/span><\/p>\n

W przypadku \u201eZ\u0142otych pszcz\u00f3\u0142\u201d, mimo mocnych deklaracji pokazania \u201er\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u201d \u017cydowskiego \u015bwiata dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, mamy do czynienia jedynie ze zbiorem lu\u017ano po\u0142\u0105czonych epizod\u00f3w. Podobnie jak w\u00a0ksi\u0105\u017ckach dla dzieci przekonuj\u0105 one, \u017ce \u017bydzi istnieli, przyja\u017anili si\u0119 z\u00a0polskimi tw\u00f3rcami kultury, byli nara\u017ceni na antysemityzm i\u00a0czasami udawa\u0142o im si\u0119 wyjecha\u0107 do \u201eZiemi \u015awi\u0119tej\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eZ\u0142ote pszczo\u0142y\u201d, stworzone w szczytnym celu \u201eprzypominania\u201d, stanowi\u0105 jedynie punkt wyj\u015bcia dla wi\u0119kszej narracji, kt\u00f3ra mog\u0142aby mie\u0107 podtytu\u0142: \u201e\u017bydzi Mi\u0119dzywojennej Warszawy\u201d.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eZ\u0142ote pszczo\u0142y. \u017bydzi mi\u0119dzywojennej Warszawy. Antologia komiks\u00f3w\u201d. Tekst Monika Powalisz, rysunki: Anna Czarnota, Zofia Dzier\u017cawska, Joanna Jurczak, Malwina Konopacka, Agata \u201eEndo\u201d Nowicka, Olga Wr\u00f3bel; Gmina Wyznaniowa \u017bydowska w Warszawie, 2011 \u201eZ\u0141OTE PSZCZO\u0141Y. \u017bYDZI MI\u0118DZYWOJENNEJ WARSZAWY. ANTOLOGIA KOMIKS\u00d3W\u201d JOANNA OSTROWSKA \u201eZ\u0142ote pszczo\u0142y\u201d mo\u017cna potraktowa\u0107 jako komiksowy bibelot. Rzeczywi\u015bcie, na pierwszy rzut oka uwodzi czytelnika, ale ostatecznie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103373"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=103373"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103373\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":104286,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103373\/revisions\/104286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=103373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=103373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=103373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}