{"id":103413,"date":"2023-04-14T17:09:46","date_gmt":"2023-04-14T15:09:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=103413"},"modified":"2023-04-07T15:03:23","modified_gmt":"2023-04-07T13:03:23","slug":"14-09-81","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=103413","title":{"rendered":"\u201ePami\u0119\u0107 czynu i zas\u0142ugi\u201d \u2013 85 lat temu przyj\u0119to ustaw\u0119 o ochronie czci Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego"},"content":{"rendered":"

J\u00f3zef Pi\u0142sudski. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>\u201ePami\u0119\u0107 czynu i zas\u0142ugi\u201d \u2013 85 lat temu przyj\u0119to ustaw\u0119 o ochronie czci Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Micha\u0142 Szuka\u0142a<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

85 lat temu, 7 kwietnia 1938 r., prezydent Ignacy Mo\u015bcicki podpisa\u0142 \u201eUstaw\u0119 o ochronie Imienia J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego\u201d. Jej zapisy by\u0142y formalnym potwierdzeniem budowanego od 1926 r. kultu Komendanta, kt\u00f3rego \u017ar\u00f3de\u0142 mo\u017cna dopatrywa\u0107 si\u0119 w najwcze\u015bniejszym okresie jego dzia\u0142alno\u015bci.<\/strong><\/p>\n

\n

Na \u0142amach wydanej w 1910 r. pracy Micha\u0142 Sokolnicki, w\u00f3wczas dzia\u0142acz \u015brodowiska niepodleg\u0142o\u015bciowego skupionego wok\u00f3\u0142 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, w broszurze po\u015bwi\u0119conej perspektywom utworzenia w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci polskiej formacji zbrojnej, uzna\u0142, \u017ce jedynym kandydatem na jej dow\u00f3dc\u0119 jest Pi\u0142sudski. Swoj\u0105 prac\u0119 dedykowa\u0142 \u201ePierwszemu \u017bo\u0142nierzowi nowej Polski\u201d. W egzemplarzu podarowanym przysz\u0142emu marsza\u0142kowi dopisa\u0142: \u201eW nadziei, \u017ce nim si\u0119 stanie \u2013 w wierze, \u017ce nim jest\u201d. W 1910 r. Pi\u0142sudski mia\u0142 ju\u017c za sob\u0105 wiele epizod\u00f3w swojej biografii, kt\u00f3re predestynowa\u0142y go do odegrania kluczowej roli w przysz\u0142ych zmaganiach o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Zes\u0142anie na Syberi\u0119, uwi\u0119zienie w Pawilonie X Cytadeli Warszawskiej, ucieczka ze szpitala psychiatrycznego w Petersburgu, udzia\u0142 w rewolucji roku 1905 i wreszcie brawurowa akcja napadu na rosyjski poci\u0105g pod Bezdanami \u2013 by\u0142y fundamentami legendy o niez\u0142omnym bojowniku o wolno\u015b\u0107 i reformy spo\u0142eczne w duchu socjalizmu.<\/span><\/p>\n

\n

Na \u0142amach wydanej w 1910 r. pracy Micha\u0142 Sokolnicki, w\u00f3wczas dzia\u0142acz \u015brodowiska niepodleg\u0142o\u015bciowego skupionego wok\u00f3\u0142 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, w broszurze po\u015bwi\u0119conej perspektywom utworzenia w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci polskiej formacji zbrojnej, uzna\u0142, \u017ce jedynym kandydatem na jej dow\u00f3dc\u0119 jest Pi\u0142sudski. Swoj\u0105 prac\u0119 dedykowa\u0142 \u201ePierwszemu \u017bo\u0142nierzowi nowej Polski\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u201eHistoria tej wojny w Polsce wyd\u017awignie posta\u0107 Pi\u0142sudskiego na spi\u017cowy piedesta\u0142\u201d \u2013 pisa\u0142 u progu niepodleg\u0142o\u015bci Ignacy Daszy\u0144ski. Powr\u00f3t brygadiera Pi\u0142sudskiego do Warszawy 10 listopada 1918 r. ugruntowa\u0142 jego wizerunek jako ojca niepodleg\u0142o\u015bci. Cz\u0119\u015bci\u0105 elity intelektualnej i politycznej rodz\u0105cego si\u0119 pa\u0144stwa mieli sta\u0107 si\u0119 najwierniejsi towarzysze broni Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3rzy trwali u jego boku co najmniej od 1914 r. Sami Legioni\u015bci uwa\u017cali, \u017ce komendant w nowej Polsce powinien dysponowa\u0107 nadrz\u0119dn\u0105 pozycj\u0105 i wykorzysta talenty swoich \u017co\u0142nierzy dla dobra Polski. \u201eJestem \u017co\u0142nierzem Komendanta Pi\u0142sudskiego. Osoba jego daje mi gwarancj\u0119, \u017ce b\u0119d\u0119 u\u017cyty dla dobra ojczyzny i idei demokratycznej\u201d \u2013 pisa\u0142 przysz\u0142y poeta W\u0142adys\u0142aw Broniewski. \u201eDziadek nam krzywdy nie da zrobi\u0107\u201d \u2013 mawiali inni Legioni\u015bci.<\/span><\/p>\n

W lutym 1919 r. Pi\u0142sudski doczeka\u0142 si\u0119 oficjalnego uznania swojej pozycji i zas\u0142ug. \u201eSejm przyjmuje o\u015bwiadczenie J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, \u017ce sk\u0142ada w r\u0119ce Sejmu urz\u0105d Naczelnika Pa\u0144stwa do wiadomo\u015bci i wyra\u017ca Mu podzi\u0119kowanie za pe\u0142ne trud\u00f3w sprawowanie urz\u0119du w s\u0142u\u017cbie dla Ojczyzny\u201d \u2013 g\u0142osi\u0142a uchwa\u0142a Sejmu Ustawodawczego, nazywana ma\u0142\u0105 konstytucj\u0105. Podziw dla Pi\u0142sudskiego si\u0119gn\u0105\u0142 zenitu wiosn\u0105 1920 r. po zdobyciu Kijowa przez si\u0142y polsko-ukrai\u0144skie. Braterstwo broni obu narod\u00f3w odbierano jako powr\u00f3t do tradycji wielkiej Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w. Po powitaniu marsza\u0142ka w Warszawie, nawet endecka \u201eGazeta Warszawska\u201d podsumowywa\u0142a: \u201ePolska umie czci\u0107 bohater\u00f3w\u201d. W prasie, niezale\u017cnie od afiliacji politycznych, por\u00f3wnywano Naczelnika Pa\u0144stwa do Boles\u0142awa Chrobrego, Tadeusza Ko\u015bciuszki i ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego. Ponadpartyjna zgoda co do zas\u0142ug Pi\u0142sudskiego dla odrodzenia Polski wygas\u0142a wraz z kl\u0119skami ponoszonymi latem 1920 r. Prasa endecka uzna\u0142a zwyci\u0119stwo pod Warszaw\u0105 za \u201ecud nad Wis\u0142\u0105\u201d, tym samym sugeruj\u0105c, \u017ce naczelny dow\u00f3dca nie by\u0142 faktycznym autorem triumfu. Krytykowano tak\u017ce \u0142\u0105czenie przez Pi\u0142sudskiego funkcji g\u0142owy pa\u0144stwa i dow\u00f3dcy armii, uznaj\u0105c je za przejaw tendencji do jednow\u0142adztwa. Krytyk\u0119 wzmocni\u0142o uchwalenie we wrze\u015bniu 1920 r. rozporz\u0105dzenia Rady Obrony Pa\u0144stwa o ochronie czci Naczelnika Pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Po wycofaniu si\u0119 z \u017cycia politycznego w maju 1923, Pi\u0142sudski zamieszka\u0142 w dworku w Sulej\u00f3wku. Dworek zwany \u201eMilusinem\u201d sta\u0142 si\u0119 celem podr\u00f3\u017cy zwolennik\u00f3w Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3rzy odwiedzali marsza\u0142ka, by odda\u0107 mu ho\u0142d. Szczeg\u00f3lnie obchodzono jego imieniny, kt\u00f3re z czasem sta\u0142y si\u0119 manifestacjami politycznymi maj\u0105cymi sk\u0142ania\u0107 Pi\u0142sudskiego do powrotu do \u017cycia politycznego. Podczas listopadowych obchod\u00f3w odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci wyg\u0142aszano przem\u00f3wienia do marsza\u0142ka jako m\u0119\u017ca opatrzno\u015bciowego niepodleg\u0142ej Polski.<\/span><\/p>\n

Po zamachu stanu w 1926 r., wbrew oczekiwaniom swoich zwolennik\u00f3w, Pi\u0142sudski nie przyj\u0105\u0142 urz\u0119du prezydenta. Jego decyzj\u0119 zinterpretowano jako dow\u00f3d na jego odpowiedzialno\u015b\u0107 i niech\u0119\u0107 do \u201erz\u0105dzenia przy pomocy bata\u201d. Swoim zamachem stanu komendant mia\u0142 mie\u0107 na celu otwarcie drogi do odnowy pa\u0144stwa. \u201ePi\u0142sudski w blaskach mniejszej lub wi\u0119kszej formalnej w\u0142adzy, kroczy przed nami\u201d \u2013 argumentowa\u0142 Wojciech Stpiczy\u0144ski, \u017co\u0142nierz Polskiej Organizacji Wojskowej, dziennikarz pi\u0142sudczykowskiego \u201eG\u0142osu Prawdy\u201d.<\/span><\/p>\n

W\u0142adze pa\u0144stwowe organizowa\u0142y tak\u017ce akcje wysy\u0142ania Pi\u0142sudskiemu kartek z \u017cyczeniami imieninowymi. Kiedy w 1931 roku marsza\u0142ek przebywa\u0142 na urlopie na Maderze, przys\u0142ano mu tam ponad milion kartek i list\u00f3w z Polski. Imieniny Pi\u0142sudskiego mia\u0142y by\u0107 tak\u017ce okazj\u0105 do podsumowa\u0144 wysi\u0142k\u00f3w na rzecz Polski. \u201eIle\u017c to cegie\u0142ek tw\u00f3rczych Mu dostarczyli\u015bmy. Czym przyczynili\u015bmy si\u0119 do scementowania wielkiego gmachu pa\u0144stwa naszego\u201d \u2013 argumentowano w wydanej w Wilnie broszurze z okazji imienin komendanta w 1935 r.<\/span><\/p>\n

\n

W\u0142adze pa\u0144stwowe organizowa\u0142y tak\u017ce akcje wysy\u0142ania Pi\u0142sudskiemu kartek z \u017cyczeniami imieninowymi. Kiedy w 1931 roku marsza\u0142ek przebywa\u0142 na urlopie na Maderze, przys\u0142ano mu tam ponad milion kartek i list\u00f3w z Polski.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Od pocz\u0105tku lat trzydziestych postaci Pi\u0142sudskiego po\u015bwi\u0119cano coraz wi\u0119cej miejsca w programach nauczania. Tw\u00f3rca Legion\u00f3w mia\u0142 by\u0107 centraln\u0105 i w zasadzie jedyn\u0105 postaci\u0105, kt\u00f3rej Polska zawdzi\u0119cza\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Program dla klas pierwszych szk\u00f3\u0142 powszechnych zak\u0142ada\u0142 zapoznanie uczni\u00f3w z portretem marsza\u0142ka podczas lekcji o symbolach narodowych. W liceach wybrana ksi\u0105\u017cka Pi\u0142sudskiego \u2013 \u201eMoje pierwsze boje\u201d lub \u201eRok 1920\u201d \u2013 by\u0142a lektur\u0105 obowi\u0105zkow\u0105. Dzia\u0142ania w\u0142adz cz\u0119sto przybiera\u0142y absurdalne formy. W 1933 r. wstrzymano kolporta\u017c periodyku \u201eM\u0142odzie\u017c \u015al\u0105ska\u201d, w kt\u00f3rym zamieszczono apel o \u201emodlitw\u0119 i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo bo\u017ce dla J\u00f3zef\u00f3w\u201d. \u201eRedakcja nie zdaje sobie sprawy z tego, \u017ce nie mo\u017cna i nie nale\u017cy \u017cadnego +J\u00f3zefa+ przyr\u00f3wnywa\u0107 do postaci J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, a tym bardziej gen. Hallera\u201d \u2013 argumentowa\u0142 urz\u0119dnik Ministerstwo Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego.<\/span><\/p>\n

Najwi\u0119ksz\u0105 manifestacj\u0105 kultu Pi\u0142sudskiego by\u0142 jego pogrzeb. Uroczysto\u015bci \u017ca\u0142obne, zwie\u0144czone pogrzebem na Wawelu, trwa\u0142y sze\u015b\u0107 dni. Specyficznym wyrazem kultu by\u0142o wyj\u0119cia z cia\u0142a jego m\u00f3zgu, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 przedmiotem pieczo\u0142owitych bada\u0144 neuroanatomicznych, maj\u0105cych wskaza\u0107 szczeg\u00f3lne cechy, typowe dla os\u00f3b wybitnych.<\/span><\/p>\n

W kolejnych latach jego imieniem nazywano place, ulice, szko\u0142y, uniwersytety w ca\u0142ej Polsce. Budowana w Warszawie Dzielnica Reprezentacyjna mia\u0142a by\u0107 szczeg\u00f3lnym miejscem uosabiaj\u0105cym my\u015bl pa\u0144stwotw\u00f3rcz\u0105 Pi\u0142sudskiego. Jednak jego ideowi nast\u0119pcy przyk\u0142adali ogromn\u0105 uwag\u0119 tak\u017ce do utrwalenia jego wp\u0142ywu na kszta\u0142t pa\u0144stwa. Potrzebowali legitymizacji stworzonego przez Pi\u0142sudskiego systemu. Konstytucja kwietniowa wydawa\u0142a si\u0119 zapewnia\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 w\u0142adzy systemu politycznego budowanego od maja 1926 r., ale jego symbole wymaga\u0142y skutecznej ochrony prawnej. Okazja do jej zapewnienia przysz\u0142a z najmniej oczekiwanej strony.<\/span><\/p>\n

\n

Najwi\u0119ksz\u0105 manifestacj\u0105 kultu Pi\u0142sudskiego by\u0142 jego pogrzeb. Uroczysto\u015bci \u017ca\u0142obne, zwie\u0144czone pogrzebem na Wawelu, trwa\u0142y sze\u015b\u0107 dni. Specyficznym wyrazem kultu by\u0142o wyj\u0119cia z cia\u0142a jego m\u00f3zgu, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 przedmiotem pieczo\u0142owitych bada\u0144 neuroanatomicznych, maj\u0105cych wskaza\u0107 szczeg\u00f3lne cechy, typowe dla os\u00f3b wybitnych.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

30 stycznia 1938 r. na \u0142amach endeckiego \u201eDziennika Wile\u0144skiego\u201d ukaza\u0142a si\u0119 recenzja ksi\u0105\u017cki Melchiora Wa\u0144kowicza po\u015bwi\u0119conej budowie Centralnego Okr\u0119gu Przemys\u0142owego. Jej autor, wyk\u0142adowca historii literatury na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, Stanis\u0142aw Julian Cywi\u0144ski wykorzysta\u0142 okazj\u0119 do krytyki pi\u0142sudczyk\u00f3w. Jego zdaniem Wa\u0144kowicz, opisuj\u0105c sukces budowy nowych fabryk i miast, zada\u0142 \u201ek\u0142am s\u0142owom pewnego kabotyna, kt\u00f3ry mawia\u0142 o Polsce, \u017ce jest jak obwarzanek: tylko to co\u015b warte co jest po brzegach, a w \u015brodku pustka\u201d. Nie wymieni\u0142 przy tym nazwiska owego \u201ekabotyna\u201d. Dopiero po kilku tygodniach gazeta zwi\u0105zana z Obozem Zjednoczenia Narodowego zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce s\u0142owa te wyg\u0142osi\u0142 na spotkaniu z m\u0142odzie\u017c\u0105 akademick\u0105 w 1931 r. J\u00f3zef Pi\u0142sudski. Dzie\u0144 po ukazaniu si\u0119 artyku\u0142u w \u201eNarodzie i Pa\u0144stwie\u201d Cywi\u0144ski zosta\u0142 pobity we w\u0142asnym mieszkaniu przez oficer\u00f3w garnizonu wile\u0144skiego, kt\u00f3rym dowodzi\u0142 oddany sanacji gen. Stefan D\u0105b-Biernacki. W odpowiedzi endecy zorganizowali na ulicach Wilna wiece pod has\u0142em: \u201ePrecz z bandytami w mundurach oficerskich\u201d. W ci\u0105gu kolejnych kilkunastu dzia\u0142aczy prawicy zosta\u0142o aresztowanych i internowanych w obozie w Berezie Kartuskiej. Aresztowany zosta\u0142 tak\u017ce Cywi\u0144ski. W jego obronie intelektuali\u015bci zwi\u0105zani z endecj\u0105 s\u0142ali do wdowy po marsza\u0142ku Aleksandry Pi\u0142sudskiej i prezydenta Ignacego Mo\u015bcickiego listy z apelem o jego uwolnienie, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142o dopiero po kilku miesi\u0105cach.<\/span><\/p>\n

7 marca senator W\u0142adys\u0142aw Malski na posiedzeniu izby zaapelowa\u0142 o reagowanie na ka\u017cdy atak na \u201eimi\u0119 komendanta\u201d. Podobne apele skierowano do rz\u0105du, ostrzegaj\u0105c, \u017ce brak reakcji mo\u017ce prowadzi\u0107 do samos\u0105d\u00f3w na dzia\u0142aczach narodowej demokracji. Ju\u017c 12 marca premier Felicjan S\u0142awoj Sk\u0142adkowski zdecydowa\u0142 o w\u0142\u0105czeniu do zespo\u0142u projekt\u00f3w ustaw przesy\u0142anych do Sejmu projektu ustawy o \u201eochronie imienia J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, pierwszego marsza\u0142ka Polski\u201d. 15 marca projekt trafi\u0142 pod obrady. \u201eWszystkie z\u0142e moce godz\u0105ce w wielko\u015b\u0107 tego Dzie\u0142a \u2013 pokonamy. Syk gadzin, kt\u00f3re usi\u0142uj\u0105 zatru\u0107 \u017cycie Polski po \u015bmierci Wodza, st\u0142umi\u0107 nale\u017cy si\u0142\u0105, si\u0142\u0105 zorganizowan\u0105 si\u0142\u0105 legaln\u0105\u201d \u2013 argumentowa\u0142 przedstawiaj\u0105cy projekt premier Sk\u0142adkowski. Po nim g\u0142os zabra\u0142 pose\u0142 gen. Tadeusz Kasprzycki, kt\u00f3ry zauwa\u017cy\u0142, \u017ce Polska nie mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na podkopywanie swoich fundament\u00f3w ideowych w momencie rosn\u0105cego napi\u0119cia mi\u0119dzynarodowego. \u201eJak has\u0142o obrony pa\u0144stwa jest w\u0142asno\u015bci\u0105 ca\u0142ego Narodu, tak dum\u0105 ca\u0142ego Narodu jest posta\u0107 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142.<\/span><\/p>\n

\n

\u201eWysoka Izbo! Uchwalona ustawa budzi w nas dreszcz tak niedawnych wspomnie\u0144 \u2013 stawia ona przed oczy posta\u0107 Wielkiego Marsza\u0142ka. W pe\u0142ni kultu dla tej postaci ustanawiamy dzi\u015b szczeg\u00f3ln\u0105 ochron\u0119 Jego czci\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 marsza\u0142ek Senatu Aleksander Prystor.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Ustawa zosta\u0142a jednog\u0142o\u015bnie przyj\u0119ta przez Sejm, z pomini\u0119ciem prac w komisjach, i odes\u0142ana do Senatu. \u201eWysoka Izbo! Uchwalona ustawa budzi w nas dreszcz tak niedawnych wspomnie\u0144 \u2013 stawia ona przed oczy posta\u0107 Wielkiego Marsza\u0142ka. W pe\u0142ni kultu dla tej postaci ustanawiamy dzi\u015b szczeg\u00f3ln\u0105 ochron\u0119 Jego czci\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 marsza\u0142ek Senatu Aleksander Prystor. Senat jednog\u0142o\u015bnie popar\u0142 przyj\u0119cie ustawy. 7 kwietnia ustaw\u0119 podpisa\u0142 prezydent Ignacy Mo\u015bcicki.<\/span><\/p>\n

\u201ePami\u0119\u0107 czynu i zas\u0142ugi J\u00d3ZEFA PI\u0141SUDSKIEGO \u2013 Wskrzesiciela Niepodleg\u0142o\u015bci Ojczyzny i Wychowawcy Narodu \u2013 po wsze czasy nale\u017cy do skarbnicy ducha narodowego i pozostaje pod szczeg\u00f3ln\u0105 ochron\u0105 prawa\u201d \u2013 g\u0142osi\u0142 pierwszy artyku\u0142 ustawy. Kolejny przewidywa\u0142 kar\u0119 do pi\u0119ciu lat wi\u0119zienia za uw\u0142aczanie imieniu pierwszego marsza\u0142ka.<\/span><\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na wybuch wojny i kres rz\u0105d\u00f3w stronnictwa pi\u0142sudczykowskiego przepisy ustawy zastosowano tylko kilka razy, mi\u0119dzy innymi wobec rysownika i redaktora \u201eObrony Ludu\u201d, organu prasowego Stronnictwa Pracy. Zostali skazani na 18 i 8 miesi\u0119cy wi\u0119zienia.<\/span><\/p>\n

Przez kolejne dziesi\u0119ciolecia kultywowanie pami\u0119ci o J\u00f3zefie Pi\u0142sudskim by\u0142o mo\u017cliwe jedynie na emigracji oraz od ko\u0144ca lat siedemdziesi\u0105tych przez stronnictwa antykomunistyczne odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do jego dziedzictwa, mi\u0119dzy innymi Konfederacja Polski Niepodleg\u0142ej. Wizerunek Pi\u0142sudskiego w narracji historiografii PRL by\u0142 jednoznacznie negatywny. W drugiej po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych junta Wojciecha Jaruzelskiego postanowi\u0142a wykorzysta\u0107 siedemdziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci do zezwolenie na pojawienie si\u0119 w oficjalnym obiegu dzie\u0142 oceniaj\u0105cych Pi\u0142sudskiego w spos\u00f3b bardziej umiarkowany. W ten spos\u00f3b zamierzano stworzy\u0107 wra\u017cenie, \u017ce Jaruzelski jest kontynuatorem tradycji silnego pa\u0144stwa propagowanej przez Marsza\u0142ka. Swoisty prze\u0142om w przywracaniu pami\u0119ci historycznej o Naczelniku Pa\u0144stwa nast\u0105pi\u0142 dopiero w pierwszych latach III Rzeczypospolitej. W 1990 r. przywr\u00f3cono jego mi\u0119dzywojenny patronat nad dotychczasowym placem Zwyci\u0119stwa. W jego s\u0105siedztwie 14 sierpnia 1995 r., w przeddzie\u0144 75 rocznicy bitwy warszawskiej prezydent Lech Wa\u0142\u0119sa i c\u00f3rka Marsza\u0142ka Jadwiga Pi\u0142sudska-Jaraczewska ods\u0142onili pomnik I Marsza\u0142ka Polski.(PAP)<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

J\u00f3zef Pi\u0142sudski. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons \u201ePami\u0119\u0107 czynu i zas\u0142ugi\u201d \u2013 85 lat temu przyj\u0119to ustaw\u0119 o ochronie czci Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego Micha\u0142 Szuka\u0142a 85 lat temu, 7 kwietnia 1938 r., prezydent Ignacy Mo\u015bcicki podpisa\u0142 \u201eUstaw\u0119 o ochronie Imienia J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego\u201d. Jej zapisy by\u0142y formalnym potwierdzeniem budowanego od 1926 r. kultu Komendanta, kt\u00f3rego \u017ar\u00f3de\u0142 mo\u017cna dopatrywa\u0107 si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103413"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=103413"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":103444,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103413\/revisions\/103444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=103413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=103413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=103413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}