{"id":103741,"date":"2023-04-21T17:09:25","date_gmt":"2023-04-21T15:09:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=103741"},"modified":"2023-04-21T13:54:49","modified_gmt":"2023-04-21T11:54:49","slug":"28-09-83","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=103741","title":{"rendered":"Dlaczego Izrael jest oceniany inaczej. Mi\u0119dzynarodowe wyzwania Jerozolimy"},"content":{"rendered":"

Dom zniszczony przez rakiet\u0119 Hamasu, Yahud, Izrael, 22 lipca 2014. Najcz\u0119\u015bciej, gdy pa\u0144stwo \u017cydowskie odpowiada na akty agresji, jest karane za \u201enieproporcjonalne u\u017cycie si\u0142y\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Dlaczego Izrael jest oceniany inaczej.
\nMi\u0119dzynarodowe wyzwania Jerozolimy<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Shale Horowitz
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: <\/span>Ma\u0142gorzata Koraszewska <\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Podczas gdy Izrael \u015bwi\u0119tuje siedemdziesi\u0105t\u0105 pi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 swojego istnienia, pozostaje jedynym pa\u0144stwem na \u015bwiecie, kt\u00f3remu stale grozi unicestwienie ze strony bli\u017cszych i dalszych s\u0105siad\u00f3w. Jednak z niepokoj\u0105c\u0105 regularno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 a\u017c nazbyt dobrze znana w ostatnich dziesi\u0119cioleciach, ilekro\u0107 pa\u0144stwo \u017cydowskie odpowiada na akty agresji, najcz\u0119\u015bciej jest karane za \u201enieproporcjonalne u\u017cycie si\u0142y\u201d. To, \u017ce taka ha\u0144ba zosta\u0142a zarezerwowana wy\u0142\u0105cznie dla Izraela, jest tym bardziej zdumiewaj\u0105ce, zar\u00f3wno dlatego, \u017ce przemienia ofiar\u0119 w agresora, jak i z powodu tolerancyjnego podej\u015bcia spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej do niezliczonych konflikt\u00f3w, kt\u00f3re wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z du\u017co ostrzejszym i bardziej masowym u\u017cyciem si\u0142y w odpowiedzi na znacznie mniejsze zagro\u017cenia. Jak nale\u017cy rozumie\u0107 t\u0119 rozbie\u017cno\u015b\u0107 i jakie s\u0105 jej konsekwencje dla Izraela?<\/span><\/p>\n

\n
Ludob\u00f3jcze cele wrog\u00f3w Izraela<\/strong><\/h5>\n

\nOd pocz\u0105tku konfliktu arabsko-\u017cydowskiego w nast\u0119pstwie I wojny \u015bwiatowej, pa\u0144stwa arabskie i Arabowie palesty\u0144scy d\u0105\u017cyli do zapobie\u017cenia przywr\u00f3ceniu pa\u0144stwowo\u015bci \u017cydowskiej w Ziemi Izraela, zgodnie z postanowieniami Ligi Narod\u00f3w z 1922 r. i jej nast\u0119pczyni, ONZ w 1947 r.\u00a0[1]<\/a>\u00a0Nie mog\u0105c osi\u0105gn\u0105\u0107 tego celu, postanowili zniszczy\u0107 powstaj\u0105ce pa\u0144stwo \u017cydowskie przy urodzeniu \u2013 nie po to, by ustanowi\u0107 pa\u0144stwo arabskie na jego ruinach, ale by podzieli\u0107 jego terytorium mi\u0119dzy s\u0105siednie kraje arabskie.\u00a0Jak przyzna\u0142 \u00a0sekretarz generalny Ligi Arabskiej Abdel Rahman Azzam:<\/span><\/p>\n

\n

[Kr\u00f3l Transjordanii] Abdullah mia\u0142 poch\u0142on\u0105\u0107 centralne regiony g\u00f3rskie Palestyny, z dost\u0119pem do Morza \u015ar\u00f3dziemnego w Gazie.\u00a0Egipcjanie mieli dosta\u0107 Negew.\u00a0[Galilea] posz\u0142aby do Syrii, z wyj\u0105tkiem tego, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 przybrze\u017cna a\u017c do Akki zosta\u0142aby dodana do Libanu.\u00a0[2]<\/a><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Powtarzaj\u0105ce si\u0119 pora\u017cki na polach bitew przekona\u0142y niekt\u00f3re pa\u0144stwa arabskie, \u017ce si\u0142a zbrojna nie zadzia\u0142a, czego kulminacj\u0105 by\u0142 traktat pokojowy egipsko-izraelski z 1979 r., a nast\u0119pnie porozumienie pokojowe jorda\u0144sko-izraelskie z 1994 r. oraz porozumienia Abrahamowe ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi (ZEA), Bahrajnem, Maroko i Sudanem w 2020 r. Jednak wiele pa\u0144stw arabskich stanowczo sprzeciwia\u0142o si\u0119 prawu Izraela do istnienia, od 1979 r. do\u0142\u0105czy\u0142a do nich Islamska Republika Iranu i jej zagraniczne milicje, w szczeg\u00f3lno\u015bci liba\u0144ski Hezbollah.\u00a0Ani jeden palesty\u0144ski przyw\u00f3dca od lat dwudziestych ubieg\u0142ego wieku do tej pory nie pogodzi\u0142 si\u0119 z ide\u0105 \u017cydowskiej pa\u0144stwowo\u015bci ani nie wyrzek\u0142 si\u0119 pragnienia zniszczenia Izraela. Nawet rzekomo najwi\u0119ksz\u0105 oznak\u0119 palesty\u0144skiego umiarkowania \u2013 tzw. proces Oslo, czyli porozumienie mi\u0119dzy Organizacj\u0105 Wyzwolenia Palestyny (OWP) a Izraelem \u2013 kierownictwo palesty\u0144skie uwa\u017ca\u0142o za strategiczny \u015brodek, kt\u00f3ry nie mia\u0142 prowadzi\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia rozwi\u0105zania w postaci dw\u00f3ch pa\u0144stw \u2013 Izraela i palesty\u0144skiego pa\u0144stwa na Zachodnim Brzegu [Judei i Samarii] i w Gazie \u2013 lecz do zast\u0105pienia pa\u0144stwa Izrael palesty\u0144skim pa\u0144stwem arabskim.\u00a0[3]<\/a><\/span><\/p>\n

\nWrogowie Izraela wykorzystali wszystkie dost\u0119pne im \u015brodki, aby zniszczy\u0107 pa\u0144stwo \u017cydowskie \u2013 od bojkotu ekonomicznego i politycznego ostracyzmu, przez powtarzaj\u0105ce si\u0119 wojny mi\u0119dzypa\u0144stwowe, po nieustanne kampanie terrorystyczne.\u00a0Tylko podczas wojny 1948 r. armie arabskie zdo\u0142a\u0142y najecha\u0107 szereg miejscowo\u015bci \u017cydowskich i wyp\u0119dzi\u0107 ca\u0142\u0105 ich ludno\u015b\u0107.\u00a0[4]<\/a>\u00a0Izraelscy cywile zawsze byli zabijani lub deportowani, a jedyn\u0105 przeszkod\u0105 dla tego ludob\u00f3jczego celu jest militarna przewaga Izraela.\u00a0Przez ca\u0142y czas arabskie o\u015bwiadczenia i dzia\u0142ania nie pozostawia\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci co do straszliwego losu, jaki czeka ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 Izraela, gdyby przegra\u0142 cho\u0107 jedn\u0105 wojn\u0119.\u00a0[5]<\/a><\/span><\/p>\n


\nW poszukiwaniu wsp\u00f3\u0142istnienia<\/strong><\/h5>\n

\nNatomiast ruch syjonistyczny i pa\u0144stwo Izrael zawsze d\u0105\u017cy\u0142y do wsp\u00f3\u0142istnienia, zar\u00f3wno z s\u0105siednimi pa\u0144stwami arabskimi, jak i z Arabami palesty\u0144skimi.\u00a0[6]<\/a>\u00a0D\u0105\u017c\u0105c do narodowego samostanowienia w ca\u0142ej Ziemi Izraela \u2013 ojczy\u017anie przodk\u00f3w \u017byd\u00f3w \u2013 przyw\u00f3dcy syjonistyczni i izraelscy, w obliczu ogranicze\u0144 geopolitycznych i demograficznych oraz narzuconych przez siebie ogranicze\u0144 normatywnych, zawsze byli sk\u0142onni do kompromisu w sprawie swoich cel\u00f3w terytorialnych.\u00a0Obejmowa\u0142o to pocz\u0105tkowe zaakceptowanie \u201erozwi\u0105zania w postaci dw\u00f3ch pa\u0144stw\u201d, kiedy zosta\u0142o ono po raz pierwszy przedstawione w lipcu 1937 r. przez Komisj\u0119 Peela,\u00a0[7]<\/a>\u00a0i ponownie przez Zgromadzenie Og\u00f3lne ONZ w listopadzie 1947 r., do dalszej akceptacji pomys\u0142u przez wszystkich izraelskich premier\u00f3w w epoce Oslo (z wyj\u0105tkiem Icchaka Rabina, kt\u00f3ry przewidywa\u0142 \u201eniezale\u017cny byt palesty\u0144ski nie b\u0119d\u0105cy pa\u0144stwem\u201d).\u00a0[8]<\/a>\u00a0Zgodnie z tym my\u015bleniem w 1994 r. utworzono zdominowan\u0105 przez OWP Autonomi\u0119 Palesty\u0144sk\u0105 (AP), kt\u00f3ra do stycznia 1997 r. przej\u0119\u0142a kontrol\u0119 nad 95 procentami palesty\u0144skich mieszka\u0144c\u00f3w Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy. Na spotkaniach na szczycie w Camp David i Annapolis pod auspicjami USA (odpowiednio w lipcu 2000 i listopadzie 2007) Izrael zgodzi\u0142 si\u0119 na utworzenie pa\u0144stwa palesty\u0144skiego w ca\u0142ej Gazie i prawie na ca\u0142ym Zachodnim Brzegu, ale przyw\u00f3dcy OWP odrzucili t\u0119 propozycj\u0119.\u00a0[9]<\/a><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\"Podniesienie<\/div>\n

Podniesienie flagi Izraela w Ejlacie pod koniec wojny 1948 r., w marcu 1949 r. Interwencja wielkich mocarstw uratowa\u0142a armie arabskie przed zniszczeniem w wojnach z Izraelem w latach 1948 i 1973.<\/span><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n

Co wi\u0119cej, podczas gdy wzgl\u0119dna pot\u0119ga militarna Jerozolimy znacznie z biegiem czasu wzros\u0142a, stanowi ona jedynie ograniczone zagro\u017cenie dla swoich wrog\u00f3w.\u00a0Izrael nie tylko nigdy nie d\u0105\u017cy\u0142 do podboju i zniszczenia otaczaj\u0105cych go pa\u0144stw arabskich, nawet gdy one d\u0105\u017cy\u0142y do jego zniszczenia, ale jego umiarkowanie i podatno\u015b\u0107 na presj\u0119 ze strony wielkich mocarstw dawa\u0142y jego wrogom znaczn\u0105 swobod\u0119 przeprowadzania konwencjonalnych i niekonwencjonalnych atak\u00f3w bez obawy o katastrofalne skutki.\u00a0Interwencja wielkich mocarstw uratowa\u0142a armie arabskie przed zniszczeniem w wojnach 1948 i 1973, zapobieg\u0142a utracie terytori\u00f3w kontrolowanych przez Arab\u00f3w w 1948 i 1956 i przynios\u0142a Arabom zdobycze terytorialne w 1973 r.\u00a0[10]<\/a>\u00a0Wojna z 1967 r., w kt\u00f3rej Izrael zdoby\u0142 i utrzyma\u0142 wieloletni\u0105 kontrol\u0119 nad Zachodnim Brzegiem, Gaz\u0105 i Wzg\u00f3rzami Golan, by\u0142a wyj\u0105tkiem potwierdzaj\u0105cym t\u0119 regu\u0142\u0119, poniewa\u017c jej wynik przeczy\u0142 oczekiwaniom wynikaj\u0105cym z wcze\u015bniejszych konflikt\u00f3w.\u00a0W okresach mi\u0119dzy wojnami Izrael odpowiada\u0142 na ataki terrorystyczne odwetem, kt\u00f3ry by\u0142 ograniczony nie tylko brakiem dalekosi\u0119\u017cnych cel\u00f3w wykraczaj\u0105cych poza odstraszanie, ale tak\u017ce ch\u0119ci\u0105 zminimalizowania ofiar w\u015br\u00f3d ludno\u015bci cywilnej i unikni\u0119cia eskalacji do wojny totalnej.\u00a0Ta pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 z kolei os\u0142abi\u0142a odstraszanie, cz\u0119sto prowadz\u0105c do bardziej d\u0142ugotrwa\u0142ych atak\u00f3w o niskiej intensywno\u015bci i wi\u0119kszej liczbie izraelskich ofiar cywilnych i wojskowych.<\/span><\/p>\n


\nBrak marginesu pozwalaj\u0105cego na b\u0142\u0105d<\/strong><\/h5>\n

\nMimo rosn\u0105cej pot\u0119gi militarnej Izraela, ludob\u00f3jcze cele jego wrog\u00f3w i niewielkie rozmiary kraju, spowodowa\u0142y powstanie ci\u0105gle zmieniaj\u0105cego si\u0119 wachlarza strategicznych zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re pozostawiaj\u0105 niewielki margines dla b\u0142\u0119du.\u00a0Wojna 1973 roku pokaza\u0142a druzgoc\u0105ce konsekwencje strategicznego zaskoczenia, gdy nowo nabyta przez Egipt radziecka bro\u0144 niemal przynios\u0142a zwyci\u0119stwo militarne, a Izrael desperacko b\u0142aga\u0142 o dostawy ameryka\u0144skiej \u00a0broni na du\u017c\u0105 skal\u0119, aby utrzyma\u0107 swoj\u0105 pozycj\u0119.\u00a0[11]<\/a><\/span><\/p>\n

\nPodobnie nowe i niekonwencjonalne metody i technologie wielokrotnie grozi\u0142y ogromnymi kosztami i pogorszeniem warunk\u00f3w \u017cycia w Izraelu.\u00a0Obejmowa\u0142o to transgraniczne ataki terrorystyczne z Egiptu, Syrii, Jordanii i Libanu w latach 1950-1980, poprzez ci\u0105g\u0142e ataki rakietami i pociskami artyleryjskimi z Libanu dokonywane przez OWP i Hezbollah, wojn\u0119 terroru Jasera Arafata z lat 2000-04 (eufemistycznie nazywanej \u201eIntifad\u0105 Al-Aksa\u201d), do trwaj\u0105cych od dziesi\u0119cioleci atak\u00f3w rakietowych Hamasu na skupiska ludno\u015bci Izraela. Najbardziej niebezpieczne ze wszystkich by\u0142y irackie, syryjskie i ira\u0144skie zawzi\u0119te starania o bro\u0144 nuklearn\u0105 z towarzysz\u0105cym im egzystencjalnym zagro\u017ceniem dla Izraela.\u00a0I cho\u0107 Izrael zniszczy\u0142 irackie i syryjskie reaktory j\u0105drowe, ka\u017cdy z nich jednym nalotem, zniszczenie programu broni j\u0105drowej Teheranu,\u00a0kt\u00f3re szybko zbli\u017ca si\u0119 do uko\u0144czenia, mo\u017ce nie tylko wykracza\u0107 poza mo\u017cliwo\u015bci operacyjne Izraela, ale tak\u017ce musi wywo\u0142a\u0107 totaln\u0105 wojn\u0119 z Iranem i Hezbollahem.\u00a0Ten pe\u0142nomocnik Iranu zgromadzi\u0142 obecnie oko\u0142o 150 tysi\u0119cy rakiet i pocisk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 uderza\u0107 w skupiska ludno\u015bci i strategiczne cele na ca\u0142ym terytorium Izraela.<\/span><\/p>\n


\nPor\u00f3wnanie konflikt\u00f3w<\/strong><\/h5>\n

\nTrudno znale\u017a\u0107 pojedynczy konflikt mi\u0119dzypa\u0144stwowy w okresie powojennym, kt\u00f3ry obejmowa\u0142by tak ra\u017c\u0105c\u0105 asymetri\u0119 cel\u00f3w, \u015brodk\u00f3w i poziom\u00f3w zagro\u017cenia, jak konflikt arabsko-izraelski.\u00a0Na przyk\u0142ad Pakistan przeprowadzi\u0142 dwie nieudane inwazje na kontrolowane przez Indie cz\u0119\u015bci spornego regionu Kaszmiru i wykorzystuje islamistycznych rebeliant\u00f3w do zdestabilizowania tych terytori\u00f3w;\u00a0Azerbejd\u017can i Armenia od czasu do czasu \u015bciera\u0142y si\u0119 o sporny region G\u00f3rskiego Karabachu, a Etiopia i Somalia wielokrotnie walczy\u0142y o pustyni\u0119 Ogaden.\u00a0Moskwa dokona\u0142a inwazji na Afganistan w grudniu 1979 roku i od 2014 roku jest uwik\u0142ana w trwaj\u0105c\u0105 konfrontacj\u0119 z Kijowem, kiedy to najecha\u0142a wschodnie regiony Ukrainy i zaanektowa\u0142a Krym.\u00a0Jednak wszystkie te konflikty mi\u0119dzypa\u0144stwowe oraz inne\u00a0wi\u0105za\u0142y si\u0119 z ograniczonymi celami terytorialnymi i zwi\u0105zanymi z bezpiecze\u0144stwem oraz mia\u0142y ograniczony wp\u0142yw na szersze spo\u0142ecze\u0144stwa tych kraj\u00f3w.\u00a0Nie zagra\u017ca\u0142y istnieniu walcz\u0105cych pa\u0144stw.\u00a0Rosyjska inwazja z lutego 2022 r. mia\u0142a na celu zaj\u0119cie cz\u0119\u015bci terytorium Ukrainy i odtworzenie ukrai\u0144skiego pa\u0144stwa satelickiego.\u00a0Nie d\u0105\u017cy\u0142a do eksterminacji narodu ukrai\u0144skiego.[12]<\/a>\u00a0Jedynymi pa\u0144stwami, kt\u00f3re stoj\u0105 w obliczu hipotetycznej gro\u017aby wygini\u0119cia, s\u0105 Tajwan i Korea Po\u0142udniowa, ale te przypadki dotycz\u0105 zjednoczenia podzielonych kraj\u00f3w lub grup etnicznych i narodowych, co nie poci\u0105ga za sob\u0105 \u017cadnej gro\u017aby ludob\u00f3jstwa w rodzaju tej, jaka czyha na izraelskich \u017byd\u00f3w.\u00a0Ta r\u00f3\u017cnica zosta\u0142a \u017cywo zilustrowana przez ponowne zjednoczenie Wietnamu i Niemiec.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

Mimo tych ograniczonych zagro\u017ce\u0144, z wyj\u0105tkiem Ukrainy od 2022 r. i Indii, wszyscy walcz\u0105cy w tych konfliktach brutalnie atakowali ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105, czy to w formie masowych zab\u00f3jstw i czystek etnicznych, czy umy\u015blnych atak\u00f3w na infrastruktur\u0119 cywiln\u0105 i skupiska ludno\u015bci.\u00a0[13]<\/a>\u00a0Stoi to w jaskrawym kontra\u015bcie do ci\u0105g\u0142ego d\u0105\u017cenia Izraela do unikania ofiar w\u015br\u00f3d os\u00f3b nieb\u0119d\u0105cych uczestnikami walk, pomimo ludob\u00f3jczych cel\u00f3w i brutalnych strategii jego wrog\u00f3w w ostatnich dziesi\u0119cioleciach: w szczeg\u00f3lno\u015bci ze strony Iranu i jego pe\u0142nomocnik\u00f3w Hezbollahu i Hamasu, kt\u00f3rych ogromne arsena\u0142y rakietowe wymierzone s\u0105 wy\u0142\u0105cznie w \u017cydowskie skupiska ludno\u015bci i infrastruktur\u0119 cywiln\u0105 \u2013 a jest to jednoznaczna zbrodnia wojenna i zbrodnia przeciwko ludzko\u015bci.<\/span><\/p>\n

.<\/em><\/span><\/p>\n

Podobny wzorzec dotyczy w zasadzie du\u017co bardziej powszechnych konflikt\u00f3w wewn\u0119trznych w okresie po II wojnie \u015bwiatowej.\u00a0Prawie wszystkie ruchy narodowowyzwole\u0144cze w tym okresie d\u0105\u017cy\u0142y do samostanowienia na terytoriach uwa\u017canych za dziedzictwo narodowe, ale nie po\u017c\u0105da\u0142y terytori\u00f3w swoich s\u0105siad\u00f3w, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o ich ca\u0142kowitym unicestwieniu: Moluka\u0144czycy, mieszka\u0144cy Papuy Zachodniej i Timoru Wschodniego nie d\u0105\u017cyli do zniszczenia Indonezji;\u00a0Tybeta\u0144czycy i Ujgurzy nie d\u0105\u017cyli do unicestwienia Chin;\u00a0Kurdowie nie zagrozili istnieniu Iraku, Iranu czy Turcji;\u00a0Saharyjczycy nie zagrozili ca\u0142emu Maroku;\u00a0Po\u0142udniowi Suda\u0144czycy nie po\u017c\u0105dali ca\u0142ego Sudanu;\u00a0Erytrejczycy i Oromowie nie d\u0105\u017cyli do unicestwienia Etiopii;\u00a0Alba\u0144czycy z Kosowa nie d\u0105\u017cyli do wyeliminowania Serbii;\u00a0i katolicy z Irlandii P\u00f3\u0142nocnej nie d\u0105\u017cyli do zniszczenia Wielkiej Brytanii. I tak dalej, i tak dalej.<\/span><\/p>\n

\nNawet na terytoriach postrzeganych jako cz\u0119\u015b\u0107 ojczyzny narodowej ruchy te zwykle nie d\u0105\u017cy\u0142y do zniszczenia rywalizuj\u0105cych z nimi grup etnicznych.\u00a0Rebelianci islamscy walcz\u0105cy z nie-muzu\u0142ma\u0144skimi wrogami byli zdecydowanie najbardziej jaskrawym wyj\u0105tkiem od tej regu\u0142y, cz\u0119sto powracaj\u0105c do czystek etnicznych w ramach kampanii maj\u0105cej na celu wyp\u0119dzenie wrogich grup z terytori\u00f3w, do kt\u00f3rych ro\u015bcili sobie tytu\u0142 w\u0142asno\u015bci.\u00a0Takie kampanie mia\u0142y miejsce tam, gdzie islami\u015bci mieli niezb\u0119dne mo\u017cliwo\u015bci \u2013 na przyk\u0142ad w niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach po\u0142udniowych Filipin, w po\u0142udniowej Tajlandii, w kontrolowanej przez Indie cz\u0119\u015bci Kaszmiru oraz w regionie Cabo Delgado w Mozambiku.\u00a0Gdzie indziej takie kampanie by\u0142y podejmowane, ale nie powiod\u0142y si\u0119 w obliczu bardziej zdolnych i bezwzgl\u0119dnych pa\u0144stw \u2013 na przyk\u0142ad w Dagestanie i innych cz\u0119\u015bciach rosyjskiego Zakaukazia oraz w mocno somalijskich regionach Etiopii.\u00a0[14]<\/a>\u00a0Jednak w \u017cadnym z tych przypadk\u00f3w islamistyczni rebelianci nie stanowili znacz\u0105cego zagro\u017cenia dla ca\u0142ego kraju.<\/span><\/p>\n

\nW znacznie bardziej powszechnym przypadku, gdy grupy nie d\u0105\u017cy\u0142y do ca\u0142kowitego unicestwienia wrog\u00f3w etnicznych, ich dzia\u0142ania wojenne ogranicza\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do terytori\u00f3w b\u0119d\u0105cych przedmiotem sporu, a ataki na ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 by\u0142y zwykle bardziej pow\u015bci\u0105gliwe.\u00a0Na przyk\u0142ad w Timorze Wschodnim rebelianci Fretilin atakowali g\u0142\u00f3wnie indonezyjskie si\u0142y bezpiecze\u0144stwa;\u00a0i chocia\u017c zabili setki ludzi, kt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142pracowali z w\u0142adzami indonezyjskimi, nie atakowali bezkrytycznie cywil\u00f3w z Indonezji lub Timoru Wschodniego.\u00a0To samo dotyczy\u0142o rebeliant\u00f3w z Ruchu Wolnej Papui w Papui Zachodniej oraz tybeta\u0144skich rebeliant\u00f3w walcz\u0105cych o wyparcie chi\u0144skiego re\u017cimu komunistycznego z Tybetu.\u00a0[15]<\/a>\u00a0Iraccy kurdyjscy rebelianci cz\u0119sto walczyli ze sob\u0105 podczas wojny z re\u017cimem w Bagdadzie i dokonywali ukierunkowanych zab\u00f3jstw politycznych, ale nie atakowali systematycznie ludno\u015bci cywilnej.\u00a0[16]<\/a>\u00a0Rebelianci z Sahrawi d\u0105\u017cyli do niepodleg\u0142o\u015bci Sahary Zachodniej, ale nie atakowali maroka\u0144skich cywil\u00f3w.\u00a0[17]<\/a>\u00a0Igbo i inni rebelianci z Biafry skoncentrowali ataki na nigeryjskich si\u0142ach bezpiecze\u0144stwa.\u00a0[18]<\/a><\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/a><\/p>\n

\n
\n
\"Muzu\u0142ma\u0144scy<\/div>\n

Muzu\u0142ma\u0144scy uchod\u017acy uciekaj\u0105cy ze Srebrenicy gromadz\u0105 si\u0119 we wschodniej Bo\u015bni, 13 lipca 1995 r. Serbscy rebelianci bo\u015bniaccy zabijali muzu\u0142ma\u0144skich i chorwackich cywil\u00f3w w ramach kampanii czystek etnicznych.<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n

Z drugiej strony wiele grup rebeliant\u00f3w o umiarkowanych celach nie mia\u0142o \u017cadnych skrupu\u0142\u00f3w przed stosowaniem ekstremalnych metod.\u00a0Rebelianci w pakista\u0144skim Belud\u017cystanie, domagaj\u0105cy si\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, atakowali cywil\u00f3w \u00a0nie-Belud\u017c\u00f3w, urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych oraz chi\u0144skich dyplomat\u00f3w i pracownik\u00f3w.\u00a0[19]<\/a>\u00a0Tamilowie ze Sri Lanki wyp\u0119dzili inne grupy etniczne z terytori\u00f3w, kt\u00f3re zaj\u0119li, prowadz\u0105c kampanie terroru zar\u00f3wno przeciwko tamilskim, jak i nie-tamilskim cywilom.\u00a0[20]<\/a>\u00a0Rebelianci Jumma w Bangladeszu dokonywali powtarzaj\u0105cych si\u0119 masowych zab\u00f3jstw bengalskich cywil\u00f3w; asamscy rebelianci regularnie zabijali nie-asamskich mieszka\u0144c\u00f3w i migrant\u00f3w w indyjskim regionie Asam;\u00a0abchascy rebelianci wyp\u0119dzili prawie wszystkich etnicznych Gruzin\u00f3w z Abchazji, a bo\u015bniaccy Serbowie zabijali bo\u015bniackich muzu\u0142man\u00f3w i chorwackich cywil\u00f3w w ramach kampanii czystek etnicznych.\u00a0[21]<\/a><\/span><\/p>\n


\nWywa\u017cona reakcja Izraela<\/strong><\/h5>\n

\nJak wypada trwaj\u0105ca od dziesi\u0119cioleci walka antyterrorystyczna Izraela na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy w por\u00f3wnaniu z innymi strategiami przeciwpartyzanckimi i antyterrorystycznymi w wewn\u0119trznych konfliktach?\u00a0W przeciwie\u0144stwie do powszechnego b\u0142\u0119dnego przedstawiania kontroli nad tymi terytoriami po 1967 roku jako \u201esystematycznego ucisku\u201d, Izrael przyj\u0105\u0142 polityk\u0119 bezczynno\u015bci w sferze politycznej i administracyjnej, kt\u00f3ra mia\u0142a na celu zachowanie normalno\u015bci na terytoriach poprzez po\u0142\u0105czenie bod\u017ac\u00f3w ekonomicznych i minimalnej izraelskiej interwencji.\u00a0W po\u0142\u0105czeniu z dost\u0119pem do dotychczas odci\u0119tej znacznie wi\u0119kszej i bardziej zaawansowanej gospodarki Izraela, Zachodni Brzeg i Strefa Gazy do\u015bwiadczy\u0142y nies\u0142ychanego wr\u0119cz o\u017cywienia spo\u0142eczno-gospodarczego, kt\u00f3re wysun\u0119\u0142o ich mieszka\u0144c\u00f3w przed wi\u0119kszo\u015b\u0107 ich arabskich s\u0105siad\u00f3w.\u00a0Do tego stopnia, \u017ce w latach 70.\u00a0terytoria te stanowi\u0142y czwart\u0105 najszybciej rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 gospodark\u0119 na \u015bwiecie \u2014 wyprzedzaj\u0105c takie \u201ecuda\u201d, jak Singapur, Hongkong i Kore\u0119, i znacznie wyprzedzaj\u0105c sam Izrael.\u00a0W rezultacie w\u015br\u00f3d miejscowej ludno\u015bci, w ci\u0105gu dw\u00f3ch i p\u00f3\u0142 dekady od przej\u0119cia tych terytori\u00f3w do rozpocz\u0119cia procesu z Oslo we wrze\u015bniu 1993 r. na Zachodnim Brzegu i w Gazie by\u0142o bardzo niewiele zbrojnego oporu, przy czym wi\u0119kszo\u015b\u0107 atak\u00f3w terrorystycznych pochodzi\u0142a z zewn\u0105trz \u2013 z Jordanii pod koniec lat 60., a nast\u0119pnie z Libanu.[22]<\/a><\/span><\/p>\n

\nJak na ironi\u0119, dopiero po tym, jak Izrael zrzek\u0142 si\u0119 kontroli nad 95 procentami ludno\u015bci palesty\u0144skiej na tych terytoriach w styczniu 1997 r., terroryzm osi\u0105gn\u0105\u0142 niespotykane dot\u0105d rozmiary.\u00a0W ci\u0105gu dw\u00f3ch i p\u00f3\u0142 dekady izraelskiej okupacji poprzedzaj\u0105cej porozumienia z Oslo zamordowano oko\u0142o 400 Izraelczyk\u00f3w;\u00a0od czasu zawarcia tych \u201epokojowych\u201d porozumie\u0144 ponad 1700 Izraelczyk\u00f3w zosta\u0142o zamordowanych, a kolejne 10 tysi\u0119cy zosta\u0142o rannych – czterokrotnie wi\u0119cej ni\u017c \u015brednia ofiar \u015bmiertelnych w poprzednich dziesi\u0119cioleciach.\u00a0[23]<\/a>\u00a0Towarzyszy\u0142o temu przekszta\u0142cenie Strefy Gazy, od 2007 roku znajduj\u0105cej si\u0119 pod kontrol\u0105 Hamasu, w trwa\u0142y bastion terroryst\u00f3w, z kt\u00f3rego wystrzelono dziesi\u0105tki tysi\u0119cy rakiet i pocisk\u00f3w mo\u017adzierzowych na skupiska ludno\u015bci Izraela i wywo\u0142a\u0142 cztery nierozstrzygni\u0119te wojny: grudzie\u0144 2008 \u2013 stycze\u0144 2009, listopad 2012, lipiec-sierpie\u0144 2014 i maj 2021.<\/span><\/p>\n

\nReakcja Izraela na wojn\u0119 terroru Arafata \u2013 najbardziej niszczycielski wybuch palesty\u0144skiej przemocy od wojny 1948 roku \u2013 by\u0142a zaskakuj\u0105co powolna i niepewna.\u00a0Chocia\u017c Ariel Szaron doszed\u0142 do w\u0142adzy w lutym 2001 r., u szczytu spo\u0142ecznych \u017c\u0105da\u0144 st\u0142umienia \u201eIntifady Al-Aksa\u201d, ponad rok zaj\u0119\u0142o Arielowi Szaronowi zezwolenie na zakrojon\u0105 na szerok\u0105 skal\u0119 operacj\u0119 w kwietniu 2002 r., maj\u0105c\u0105 na celu zniszczenie terrorystycznej infrastruktury OWP na Zachodnim Brzegu, pozostawiaj\u0105c terroryzm w Gazie praktycznie nietkni\u0119ty.\u00a0I nawet to nast\u0105pi\u0142o tu\u017c po trwaj\u0105cej miesi\u0105c serii zamach\u00f3w samob\u00f3jczych, w kt\u00f3rych zamordowano 126 Izraelczyk\u00f3w \u2013 29, gdy obchodzili Pesach w nadmorskim hotelu.<\/span><\/p>\n

\nReakcja Jerozolimy na lata nieustannych atak\u00f3w rakietowych Hamasu na izraelskie miasta i wioski by\u0142a podobnie pow\u015bci\u0105gliwa.\u00a0Tylko dwie z czterech wojen w Strefie Gazy obejmowa\u0142y szerzej zakrojone operacje l\u0105dowe.\u00a0Te r\u00f3wnie\u017c powstrzyma\u0142y si\u0119 od pr\u00f3by zniszczenia organizacji terrorystycznej, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o zaj\u0119ciu ca\u0142ej Gazy.\u00a0Ci\u0119\u017car operacyjny kampanii antyterrorystycznych spoczywa\u0142 zatem na izraelskich si\u0142ach powietrznych (IAF), kt\u00f3re robi\u0142y wszystko, co w ich mocy, aby unikn\u0105\u0107 ofiar w\u015br\u00f3d os\u00f3b nie walcz\u0105cych, w tym przyj\u0119\u0142y bezprecedensow\u0105 taktyk\u0119 \u201epukania w dach\u201d.\u00a0Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z wystrzeleniem nie\u015bmierciono\u015bnej amunicji w budynki, w kt\u00f3rych znajdowa\u0142y si\u0119 bazy terrorystyczne lub sk\u0142ady broni, aby umo\u017cliwi\u0107 mieszka\u0144com opuszczenie ich przed faktycznym atakiem. Oczywi\u015bcie wielu terroryst\u00f3w wykorzysta\u0142o wczesne ostrze\u017cenie, aby uciec z miejsca zdarzenia.\u00a0W jednym przypadku IAF umy\u015blnie u\u017cy\u0142 bomby znacznie mniejszej ni\u017c potrzebna do ataku na spotkanie przyw\u00f3dc\u00f3w Hamasu, z obawy o mo\u017cliwe cywilne ofiary, rezygnuj\u0105c w ten spos\u00f3b z wyj\u0105tkowej mo\u017cliwo\u015bci wyeliminowania ca\u0142ego przyw\u00f3dztwa tej organizacji za jednym razem.<\/span><\/p>\n


\nKraje, kt\u00f3re dokonuj\u0105 rzezi<\/strong><\/h5>\n<\/div>\n
\n
\n
\"Muzu\u0142ma\u0144scy<\/div>\n

Muzu\u0142ma\u0144scy uchod\u017acy Rohingja w Bangladeszu.\u00a0Mjanma, dawniej Birma, w kampaniach przeciwko etnicznym grupom rebeliant\u00f3w anga\u017cuje si\u0119 w systematyczne zab\u00f3jstwa ludno\u015bci cywilnej i przymusowe wyp\u0119dzenia.<\/span><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n

Dla kontrastu, wiele pa\u0144stw \u2013 w tym niekt\u00f3re demokracje \u2013 stosowa\u0142o ekstremalne metody w swoich kampaniach przeciwko powsta\u0144com i terrorystom.\u00a0Po inwazji i aneksji Timoru Wschodniego w 1975 r. si\u0142y Indonezji walcz\u0105ce z partyzantami regularnie zabija\u0142y lub masakrowa\u0142y cywil\u00f3w, zabijaj\u0105c ponad 10 procent populacji do czasu uzyskania przez region niepodleg\u0142o\u015bci w 1999 r.;\u00a0nag\u0142\u0105 utrat\u0119 populacji zast\u0105pili imigranci z Indonezji, kt\u00f3rzy utworzyli now\u0105 elit\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105.\u00a0[24]<\/a>\u00a0Podobne wydarzenia mia\u0142y miejsce w Papui Zachodniej, gdzie po przej\u0119ciu terytorium przez Indonezj\u0119 od Holendr\u00f3w, od 1965 roku tocz\u0105 si\u0119 walki. Masowe zab\u00f3jstwa cywil\u00f3w prawdopodobnie wynios\u0142y 5-10 procent rdzennej ludno\u015bci Melanezji.\u00a0Migranci sprowadzeni z innych cz\u0119\u015bci Indonezji ponownie utworzyli now\u0105 elit\u0119, stanowi\u0105c\u0105 obecnie oko\u0142o 900 tysi\u0119cy z 2,4-milionowej populacji.\u00a0[25]<\/a>\u00a0Cofaj\u0105c si\u0119 do 1949 r., Birma toczy\u0142a seri\u0119 zaciek\u0142ych wojen z r\u00f3\u017cnymi etnicznymi grupami rebeliant\u00f3w \u2013 najbardziej intensywne i najd\u0142u\u017csze boje toczy\u0142y si\u0119 przeciwko rebeliantom Karen i Kachin, a nie przeciw, jak obecnie w nowszych i szeroko nag\u0142o\u015bnionych bojach przeciwko Rohingjom.\u00a0Systematyczne zab\u00f3jstwa podejrzanych cywil\u00f3w, masowe dzia\u0142ania wojenne i przymusowe wyp\u0119dzenia by\u0142y regularn\u0105 taktyk\u0105.\u00a0[26]<\/a><\/span><\/p>\n

\nKiedy bengalski ruch samostanowienia zdoby\u0142 zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 w pierwszych demokratycznych wyborach w Pakistanie w 1971 roku, Islamabad odpowiedzia\u0142 kampani\u0105 \u201eterroryzowania ludno\u015bci\u201d \u2013 zabijaj\u0105c setki tysi\u0119cy ludzi (wed\u0142ug niekt\u00f3ry szacunk\u00f3w oko\u0142o trzech milion\u00f3w), gwa\u0142c\u0105c oko\u0142o dwie\u015bcie tysi\u0119cy kobiet i wyp\u0119dzaj\u0105c dziesi\u0105tki milion\u00f3w wewn\u0105trz kraju i do Indii.\u00a0[27]<\/a>\u00a0W Belud\u017cystanie w latach 1974-77 pakista\u0144skie si\u0142y bezpiecze\u0144stwa masowo atakowa\u0142y wioski, w kt\u00f3rych przebywali powsta\u0144cy, i celowo atakowa\u0142y cywil\u00f3w z takich wiosek.\u00a0[28]<\/a>\u00a0Od 2004 r. pakista\u0144skie si\u0142y bezpiecze\u0144stwa i islamistyczne zast\u0119pcze milicje, w obliczu bardziej nieuchwytnych rebeliant\u00f3w Belud\u017ci, kt\u00f3rzy unikaj\u0105 bezpo\u015bredniej walki, powr\u00f3ci\u0142y do strategii \u201ezabij i porzu\u0107\u201d, polegaj\u0105cej na przymusowych wysiedleniach i morderstwach podejrzanych rebeliant\u00f3w i zwolennik\u00f3w Belud\u017c\u00f3w.\u00a0Od 2021 r. zagin\u0119\u0142o oko\u0142o 7 tysi\u0119cy os\u00f3b, opr\u00f3cz tych, o kt\u00f3rych wiadomo, \u017ce zosta\u0142y zabite.\u00a0[29]<\/a><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\"Protestuj\u0105cy<\/div>\n

Protestuj\u0105cy pokazuj\u0105 flagi ISIS i Pakistanu podczas protestu w Srinagar, D\u017cammu-Kaszmir.\u00a0Pakistan przeprowadzi\u0142 dwie nieudane inwazje na kontrolowane przez Indie cz\u0119\u015bci Kaszmiru i wykorzysta\u0142 islamskich pe\u0142nomocnik\u00f3w do zdestabilizowania tych terytori\u00f3w.<\/span><\/em>
\nBangladesz ustanowi\u0142 bengalski program osadniczy wraz z kampani\u0105 przymusowej asymilacji na zdominowanych przez Jumma wzg\u00f3rzach Chittagong, a kiedy Jumma zbuntowali si\u0119, w\u0142adze Bangladeszu dokonywa\u0142y masowych mord\u00f3w i przymusowych wyp\u0119dze\u0144 ludno\u015bci cywilnej. [30]<\/a>\u00a0Chiny w Tybecie i Sinciangu prowadzi\u0142y d\u0142ugoterminowe kampanie przymusowej asymilacji przeciwko mniejszo\u015bciom etnicznym i osiedli\u0142y du\u017ce populacje Chi\u0144czyk\u00f3w Han, jednocze\u015bnie bezlito\u015bnie atakuj\u0105c cywilnych zwolennik\u00f3w lub przypadkowych ludzi wraz z rebeliantami.\u00a0Ostatnio Pekin zintensyfikowa\u0142 kampani\u0119 przymusowej asymilacji w Sinciangu, gdzie ponad milion muzu\u0142ma\u0144skich Ujgur\u00f3w jest przetrzymywanych w obozach pracy przymusowej.\u00a0[31]<\/a><\/span><\/div>\n<\/div>\n

\n

Bo\u015bniaccy muzu\u0142manie, w odpowiedzi na zab\u00f3jstwa i wyp\u0119dzenia muzu\u0142ma\u0144skich cywil\u00f3w przez bo\u015bniackich Serb\u00f3w, zem\u015bcili si\u0119 morderstwami i wyp\u0119dzeniami bo\u015bniackich Serb\u00f3w oraz zainicjowali podobn\u0105 rund\u0119 wzajemnych zab\u00f3jstw cywil\u00f3w i wyp\u0119dze\u0144 z bo\u015bniackimi Chorwatami.\u00a0[32]<\/a>\u00a0Serbskie pa\u0144stwo Slobodana Milo\u0161evicia, odpowiadaj\u0105c na dzia\u0142ania kosowskich alba\u0144skich powsta\u0144c\u00f3w, zabija\u0142o cywil\u00f3w w ramach kampanii maj\u0105cej na celu wyp\u0119dzenie etnicznych Alba\u0144czyk\u00f3w z Kosowa.\u00a0[33]<\/a>\u00a0Irak, w trakcie trwaj\u0105cego od dziesi\u0119cioleci powstania kurdyjskiego, wymordowa\u0142 du\u017c\u0105 liczb\u0119 cywil\u00f3w, zniszczy\u0142 ponad cztery tysi\u0105ce wiosek i systematycznie wyp\u0119dza\u0142 Kurd\u00f3w z region\u00f3w przygranicznych i bogatych w rop\u0119.\u00a0W latach 1987-9 operacje te nasili\u0142y si\u0119: bro\u0144 chemiczna i zorganizowane morderstwa poch\u0142on\u0119\u0142y \u017cycie oko\u0142o stu tysi\u0119cy cywil\u00f3w, a ponad milion wydalono z ich dom\u00f3w.\u00a0[34]<\/a><\/span><\/p>\n

W Sudanie g\u0142\u00f3wne wojny przeciwko rebeliantom z po\u0142udnia mia\u0142y miejsce w latach 1963-72 i 1983-2005.\u00a0W obu wojnach Sudan d\u0105\u017cy\u0142 do zwyci\u0119stwa, unicestwiaj\u0105c cywiln\u0105 obecno\u015b\u0107 na obszarach wiejskich kontrolowanych przez rebeliant\u00f3w \u2013 masowo zabijaj\u0105c cywil\u00f3w, niszcz\u0105c wioski i \u017ar\u00f3d\u0142a \u017cywno\u015bci oraz powoduj\u0105c ogromne fale uchod\u017ac\u00f3w i kl\u0119ski g\u0142odowe.\u00a0Szacunki s\u0105 r\u00f3\u017cne, ale w pierwszej wojnie prawdopodobnie zgin\u0119\u0142o 5-10 procent populacji na po\u0142udniu kraju, a w drugiej znacznie ponad 10 procent.\u00a0[35]<\/a>\u00a0W Etiopii pod rz\u0105dami Mengistu Haile Mariam (1977-91) podobne systematyczne ataki na ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 mia\u0142y miejsce na obszarach dzia\u0142alno\u015bci rebeliant\u00f3w Erytrei, Tigraj i Oromo, w tym przymusowe wyp\u0119dzenia i relokacje oraz g\u0142\u00f3d spowodowany przez w\u0142adze.\u00a0W Erytrei i Tigraju mog\u0142o zgin\u0105\u0107 5 lub 10 procent populacji.\u00a0Po upadku Mengistu etiopskie operacje przeciwko Oromo, Somalii, a ostatnio rebeliantom Tigraju, by\u0142y mniej brutalne, ale opiera\u0142y si\u0119 w du\u017cej mierze na arbitralnych represjach policyjnych, a czasem na masowym u\u017cyciu si\u0142 konwencjonalnych i niszczeniu wiosek.\u00a0W Tigraj ostatnia blokada spowodowa\u0142a g\u0142\u00f3d na du\u017c\u0105 skal\u0119.\u00a0[36]<\/a>\u00a0Maroko, walcz\u0105c z saharyjskimi rebeliantami w Saharze Zachodniej, u\u017cy\u0142o masowej si\u0142y, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a oko\u0142o po\u0142owy populacji Saharyjczyk\u00f3w do szukania schronienia za granic\u0105 w Algierii i wprowadzi\u0142a wystarczaj\u0105c\u0105 liczb\u0119 maroka\u0144skich migrant\u00f3w i \u017co\u0142nierzy, aby uczyni\u0107 z Saharyjczyk\u00f3w mniejszo\u015b\u0107.\u00a0[37]<\/a>\u00a0W Nigerii, kiedy Igbo zbuntowali si\u0119 w odpowiedzi na masowe zab\u00f3jstwa i wyp\u0119dzenia cywil\u00f3w Igbo, nigeryjskie wojsko okresowo masakrowa\u0142o i regularnie zabija\u0142o cywil\u00f3w i gwa\u0142ci\u0142o kobiety oraz wielokrotnie bombardowa\u0142o cele cywilne, jednocze\u015bnie nak\u0142adaj\u0105c blokad\u0119, kt\u00f3ra zag\u0142odzi\u0142a ogromn\u0105 liczb\u0119 Igbo.\u00a0[38]<\/a><\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3re pa\u0144stwa stosuj\u0105ce tak ekstremalne metody, w tym Bo\u015bnia, Pakistan, Irak i Nigeria, stan\u0119\u0142y w obliczu zagro\u017cenia ze strony rebeliant\u00f3w na wi\u0119kszych, wa\u017cniejszych terytoriach.\u00a0Innym, takim krajom jak Indonezja, Bangladesz, Chiny, Serbia, Sudan i Maroko, grozi\u0142a utrata mniej znacz\u0105cych, bardziej peryferyjnych terytori\u00f3w.\u00a0Nikomu jednak nie grozi\u0142a ca\u0142kowita zag\u0142ada, tak jak Izraelowi.<\/span><\/p>\n


\nKonflikty Turcji<\/strong><\/h5>\n<\/div>\n
\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

We\u017amy r\u00f3wnie\u017c pod uwag\u0119 Turcj\u0119, kt\u00f3ra po ludob\u00f3jstwie dokonanym na Ormianach w I wojnie \u015bwiatowej i powojennych czystkach etnicznych g\u0142\u00f3wnie greckich mniejszo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich, w 1974 r.<\/em><\/span><\/p>\n

Turcja dokona\u0142a podboju p\u00f3\u0142nocnego Cypru (oko\u0142o 36 procent terytorium wyspy) i deportacji ca\u0142ej greckiej ludno\u015bci. Od tego czasu osadnicy z Turcji podwoili pierwotn\u0105 populacj\u0119 Turk\u00f3w cypryjskich. [39]<\/a>\u00a0Ankara r\u00f3wnie\u017c uporczywie prze\u015bladuje swoj\u0105 liczn\u0105 mniejszo\u015b\u0107 kurdyjsk\u0105, kt\u00f3ra czasami rozszerza\u0142a si\u0119 na antykurdyjskie operacje w Syrii i Iraku.\u00a0Poniewa\u017c ojciec za\u0142o\u017cyciel wsp\u00f3\u0142czesnej Turcji, Mustafa Kemal Atat\u00fcrk, zapobieg\u0142 ustanowieniu niezale\u017cnego pa\u0144stwa kurdyjskiego po I wojnie \u015bwiatowej, tureccy Kurdowie zostali og\u0142oszeni \u201eTurkami g\u00f3rskimi\u201d, a j\u0119zyk i kultura kurdyjska by\u0142y represjonowane w edukacji, w \u015brodkach masowego przekazu i w \u017cyciu codziennym.\u00a0W okresie mi\u0119dzywojennym wobec bunt\u00f3w kurdyjskich, kt\u00f3re zwykle d\u0105\u017cy\u0142y do pewnego poziomu politycznego samostanowienia, stosowano te same metody, jakie stosowano wobec anatolijskich chrze\u015bcijan \u2013 przymusowe wyp\u0119dzenia i masakry.<\/span><\/p>\n

Konflikt wybuch\u0142 ponownie w 1984 r., kiedy Partia Pracuj\u0105cych Kurdystanu (Partiya Karker\u00ean Kurdistan, PKK) rozpocz\u0119\u0142a wewn\u0119trzn\u0105 i transgraniczn\u0105 rebeli\u0119 maj\u0105c\u0105 na celu uzyskanie pa\u0144stwowo\u015bci w zamieszka\u0142ym przez Kurd\u00f3w po\u0142udniowo-wschodnim regionie Turcji.\u00a0Ankara odpowiedzia\u0142a represyjn\u0105 kampani\u0105 w p\u00f3\u017anych latach 80. i 90., kt\u00f3ra zniszczy\u0142a oko\u0142o 3500-4000 kurdyjskich wiosek i wygna\u0142a z dom\u00f3w oko\u0142o dw\u00f3ch do trzech milion\u00f3w ludzi.\u00a0[40]<\/a>\u00a0Schwytanie i uwi\u0119zienie przyw\u00f3dcy PKK Abdullaha \u00d6calana w 1999 r. doprowadzi\u0142o do ograniczenia przemocy, ale nie do jej ca\u0142kowitej eliminacji, przy czym rebelia o mniejszej intensywno\u015bci i rz\u0105dowe \u015brodki zaradcze by\u0142y kontynuowane z przerwami obok nieudanych negocjacji.\u00a0I chocia\u017c w 2003 roku Ankara zmieni\u0142a prawo, zezwalaj\u0105c na u\u017cywanie j\u0119zyka kurdyjskiego w \u015brodkach masowego przekazu i w pozaszkolnej dzia\u0142alno\u015bci kulturalnej, w praktyce nie mia\u0142o to wi\u0119kszego znaczenia, poniewa\u017c w\u0142adze \u015bciga\u0142y kurdyjskoj\u0119zyczne media i usuwa\u0142y kurdyjskich przyw\u00f3dc\u00f3w kulturalnych i politycznych.\u00a0[41]<\/a><\/span><\/p>\n


\nWniosek<\/strong><\/h5>\n

\nPatrz\u0105c z perspektywy por\u00f3wnawczej, zachowanie militarne Jerozolimy jest niezwykle pow\u015bci\u0105gliwe, zw\u0142aszcza w obliczu nieustannego egzystencjalnego zagro\u017cenia, przed kt\u00f3rym stoi.\u00a0Jednak jego prawo do samoobrony, a nawet do narodowej egzystencji, jest nadal kwestionowane, podczas gdy jawne ludob\u00f3jcze zamiary i masowe praktyki jego wrog\u00f3w s\u0105 ignorowane lub wybielane.\u00a0Podczas gdy nieumy\u015blne zabicie jednego palesty\u0144skiego cywila w trakcie izraelskiej operacji antyterrorystycznej mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 wrzaw\u0119, masakra ponad p\u00f3\u0142 miliona Syryjczyk\u00f3w dokonana przez ich niewybranego w\u0142adc\u0119 i trwaj\u0105ce dziesi\u0119ciolecia represje wobec narodu ira\u0144skiego przez ich islamskich w\u0142adc\u00f3w nie s\u0105 warte wzmianki w mediach.<\/span><\/p>\n

\nT\u0119 niezwyk\u0142\u0105 anomali\u0119 mo\u017cna wyja\u015bni\u0107, bior\u0105c pod uwag\u0119 robocz\u0105 definicj\u0119 antysemityzmu opublikowan\u0105 w maju 2016 roku przez Mi\u0119dzynarodowy Sojusz na rzecz Pami\u0119ci o Holokau\u015bcie (IHRA), organizacj\u0119 mi\u0119dzyrz\u0105dow\u0105 zrzeszaj\u0105c\u0105 trzydzie\u015bci cztery pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie, w tym Kanad\u0119, Wielk\u0105 Brytani\u0119, Stany Zjednoczone i dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 spo\u015br\u00f3d dwudziestu siedmiu cz\u0142onk\u00f3w UE.\u00a0IHRA podkre\u015bli\u0142a, \u017ce \u201ekrytyka Izraela podobna do tej skierowanej przeciwko jakiemukolwiek innemu krajowi nie mo\u017ce by\u0107 uznana za antysemick\u0105\u201d.\u00a0Niemniej identyfikuje stosowanie podw\u00f3jnych standard\u00f3w \u201epoprzez wymaganie od [Izraela] zachowania, jakiego nie oczekuje si\u0119 ani nie wymaga si\u0119 od \u017cadnego innego demokratycznego narodu\u201d, jak r\u00f3wnie\u017c \u201eodmawianie narodowi \u017cydowskiemu prawa do samostanowienia\u201d jako wybitne przejawy wsp\u00f3\u0142czesnego antysemityzm.\u00a0[42]<\/a><\/span><\/p>\n

\nBior\u0105c pod uwag\u0119 wszechobecno\u015b\u0107 obu element\u00f3w w tocz\u0105cej si\u0119 wojnie: ostracyzm i delegitymizacj\u0119 Izraela \u2013 z my\u015bl\u0105 o jego ostatecznym zniszczeniu \u2013 jego wrog\u00f3w nale\u017cy nazywa\u0107 nie tylko antysemitami.\u00a0Musz\u0105 tak\u017ce zosta\u0107 wezwani do wskazania jednego pa\u0144stwa, kt\u00f3re w podobnych okoliczno\u015bciach dzia\u0142a\u0142o lepiej ni\u017c Izrael.\u00a0Trzeba ich poprosi\u0107 o wyja\u015bnienie, dlaczego wy\u0142\u0105cznie pa\u0144stwo \u017cydowskie jest uporczywie poddawane takim podw\u00f3jnym standardom, podczas gdy znacznie bardziej brutalnym pa\u0144stwom daje si\u0119 woln\u0105 r\u0119k\u0119.\u00a0W obliczu szybkiego upowszechniania si\u0119 antysemityzmu w ca\u0142ym zachodnim \u015bwiecie, zdecydowany, sta\u0142y wysi\u0142ek na rzecz ujawnienia tej rzeczywisto\u015bci jest nie tylko kluczowy dla odwiecznej walki Izraela o przetrwanie, ale tak\u017ce dla przysz\u0142o\u015bci spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

\n

[1]\u00a0“The Palestine Mandate, July 24, 1922<\/a>,” Avalon Project, Yale Law School, New Haven, Conn.; “United Nations General Assembly Resolution 181, November 29, 1947<\/a>.”<\/p>\n

[2]\u00a0Efraim Karsh,\u00a0Palestine Betrayed<\/em>\u00a0(New Haven: Yale University Press, 2010), p. 233.<\/p>\n

[3]\u00a0Efraim Karsh, “Arafat’s Grand Strategy,”\u00a0Middle East Quarterly<\/em>,\u00a0Spring 2004<\/a>, pp. 3-11.<\/p>\n

[4]\u00a0Karsh,\u00a0Palestine Betrayed<\/em>, p. 211; Benny Morris,\u00a01948: A History of the First Arab-Israeli War<\/em>\u00a0(New Haven: Yale University Press, 2008), pp. 397, 409.<\/p>\n

[5]\u00a0Martin Gilbert,\u00a0The Routledge Atlas of the Arab-Israeli Conflict<\/em>\u00a0(New York: Routledge, 2008), pp. 10-25, 52, 56, 58, 63-4, 71-2, 75-9, 99-100, 107, 114, 127, 147, 152-3, 162-6.<\/p>\n

[6]\u00a0David Ben-Gurion,\u00a0My Talks with Arab Leaders<\/em>\u00a0(Jerusalem: Keter Books, 1972); Neil Kaplan,\u00a0Futile Diplomacy, Vol. I: Early Arab-Zionist Negotiations Attempts 1930-1931<\/em>\u00a0(London: Frank Cass, 1983); Kaplan,\u00a0Futile Diplomacy, Vol. II: Arab-Zionist Negotiations and the End of the Mandate<\/em>\u00a0(London: Frank Cass, 1986).<\/p>\n

[7]\u00a0“Report. Presented to the Secretary of State for the Colonies in Parliament by Command of his Majesty, July 1937,” Palestine Royal Commission (London: HMSO; rep. 1946).<\/p>\n

[8]\u00a0Yitzhak Rabin address, 376th sess., 13th Knesset, Oct. 5, 1995.<\/p>\n

[9]\u00a0Gilbert,\u00a0The Routledge Atlas of the Arab-Israeli Conflict<\/em>, pp. 22, 36, 115, 135, 148, 150-5, 170, 180-2; Efraim Karsh,\u00a0Arafat’s War<\/em>\u00a0(New York: Grove, 2003), pp. 57, 136, 139, 151-2, 160-1, 168; Amira Schiff, “The ‘Annapolis Process’: A chronology of failure,”\u00a0Israel Affairs<\/em>, Nov. 2013, pp. 660-78.<\/p>\n

[10]\u00a0Morris,\u00a01948<\/em>, pp. 327, 329, 351, 365-71, 403-4; Chaim Herzog,\u00a0The Arab-Israeli Wars<\/em>\u00a0(London: Arms and Armour Press, 1984), pp. 82, 94, 97, 101-4, 138-40, 166, 180, 278-9, 283-4, 299, 321-2.<\/p>\n

[11]\u00a0Herzog,\u00a0The Arab-Israeli Wars<\/em>, pp. 229, 307-10, 322.<\/p>\n

[12]\u00a0Frederick Kagan, “The Case against Negotiations with Russia<\/a>,” Institute for the Study of War, Washington, D.C., Nov. 17, 2022.<\/p>\n

[13]\u00a0Michael Croissant,\u00a0The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications<\/em>\u00a0(Westport: Praeger, 1998), pp. 28, 37-42, 78-87, 92-5, 139; Alexei Zverev, “Ethnic Conflicts in the Caucasus, 1988-1994,” in Bruno Coppieters, ed.,\u00a0Contested Borders in the Caucasus<\/em>\u00a0(Brussels: VUB Press, 1996);\u00a0Evil Days: Thirty Years of War and Famine in Ethiopia<\/em>\u00a0(New York: Human Rights Watch, 1991), pp. 74-9.<\/p>\n

[14]\u00a0Zachary Abuza,\u00a0Conspiracy of Silence: The Insurgency in Southern Thailand<\/em>\u00a0(Washington, D.C.: U.S. Institute of Peace Press, 2009), pp. 72-3, 127-33, 211-8;\u00a0Richard Sakwa, ed., Chechnya: From Past to Future (London: Anthem Press, 2005), pp.\u00a0<\/em>3-4, 11-16, 22, 80-6, 99, 101, 227, 230-5;\u00a0<\/em>“Jammu and Kashmir: Assessment, 2001<\/a>,” South Asia Terrorism Portal, Institute for Conflict Management, New Delhi, 2002; Sunguta West, “Islamist Militants in Mozambique Intensify Attacks in Cabo Delgado Province<\/a>,”\u00a0Terrorism Monitor<\/em>, June 3, 2020.<\/p>\n

[15]\u00a0James Dunn,\u00a0East Timor: A Rough Passage to Independence<\/em>\u00a0(Longueville, Astl.: Double Bay, 2003), pp. 251-2, 263-7, 276; Dunn, “Genocide in East Timor,” in Samuel Totten and William S. Parsons, eds.,\u00a0Centuries of Genocide: Essays and Eyewitness Accounts<\/em>\u00a0(New York: Taylor and Francis, 2012), pp. 304-7, 314; Otto Ondawame, “‘One People<\/a>, One Soul’: West Papuan Nationalism and Organisasi Papua Merdeka (OPM)\/Free Papua Movement” (PhD Dissertation: Australian National University, 2000), pp. 126, 129-40, 145-61, 207-8, 399, 401, 403-12; Christopher Paul, Colin P. Clarke, Beth Grill, and Molly Dunigan,\u00a0Paths to Victory: Detailed Insurgency Case Studies<\/em>\u00a0(Santa Monica, Calif.: RAND Corporation, 2013), pp. 126-9.<\/p>\n

[16]\u00a0David McDowall,\u00a0A Modern History of the Kurds<\/em>\u00a0(New York: I.B. Tauris, 2000), pp. 307-17, 337, 343-51.<\/p>\n

[17]\u00a0Paul et al.,\u00a0Paths to Victory<\/em>, pp. 126-9.<\/p>\n

[18]\u00a0Michael Gould,\u00a0The Struggle for Modern Nigeria: The Biafran War, 1967-1970<\/em>\u00a0(London: I.B. Tauris, 2012), pp. 63-5, 87, 97-102.<\/p>\n

[19]\u00a0Abreen Agha, “Pakistan: Unending Tragedy in Balochistan\u2014Analysis<\/a>,”\u00a0Eurasia Review<\/em>, Dec. 3, 2012; “Balochistan: Assessment, 2021,” South Asia Terrorism Portal, New Delhi.<\/p>\n

[20]\u00a0Jagath P. Senaratne,\u00a0Political Violence in Sri Lanka, 1977-1990<\/em>\u00a0(Amsterdam: VU University Press, 1997), pp. 16, 75, 148.<\/p>\n

[21]\u00a0Amena Mohsin,\u00a0The Chittagong Tracts, Bangladesh: On the Difficult Road to Peace<\/em>\u00a0(London: Lynne Rienner, 2003), p. 34; Nani Gopal Mahanta,\u00a0Confronting the State: ULFA’s Struggle for Sovereignty<\/em>\u00a0(New Delhi: Sage, 2013), pp. 67-71, 102-5; Zverev, “Ethnic Conflicts,” sect. 4 (no pagination); Steven L. Burg and Paul S. Shoup,\u00a0The War in Bosnia-Herzegovina: Ethnic Conflict and International Intervention<\/em>\u00a0(Armonk, N.Y.: M.E. Sharpe, 1999), pp. 171-81.<\/p>\n

[22]\u00a0Efraim Karsh, “What Occupation?”\u00a0Commentary Magazine<\/em>, July\/Aug 2002.<\/p>\n

[23]\u00a0Efraim Karsh, “The Oslo Disaster<\/a>,”\u00a0Mideast Security and Policy Studies<\/em>, no. 123, Begin-Sadat Center for Strategic Studies, Bar-Ilan University, 2016, p. 18-19.<\/p>\n

[24]\u00a0Dunn,\u00a0East Timor<\/em>, pp. 244-7, 253, 260-6, 271-5, 283-8, 292-6; Dunn, “Genocide,” pp. 304-17.<\/p>\n

[25]\u00a0“United Liberation Movement for West Papua (ULMWP), Free Papua Movement-Organisasi Papua Merdeka (OPM)<\/a>,” Globalsecurity.org,; Ondawame, “One People<\/a>,” pp. 64-5, 98, 100, 108, 124, 138-41, 150-7, 177-8, 206-7, 390, 395-9, 402; Robin Osborne,\u00a0Indonesia’s Secret War: The Guerrilla Struggle in Irian Jaya<\/em>\u00a0(Boston: Allen and Unwin, 1985), pp. 37, 50-1, 58-61, 66-9, 71-3, 87-8, 93, 100-2, 127-33, 141-6.<\/p>\n

[26]\u00a0Martin Smith,\u00a0Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity<\/em>\u00a0(London: Zed, 1999), pp. 116-7, 207-21, 257-61, 307-8, 321, 378-9, 398, 401, 425-31; Andrew Selth,\u00a0Interpreting Myanmar: A Decade of Analysis<\/em>\u00a0(Acton: ANU Press, 2020), p. 439.<\/p>\n

[27]\u00a0Rounaq Jahan, “Genocide in Bangladesh,” in Totten and Parsons,\u00a0Centuries of Genocide,<\/em>\u00a0pp. 269-76.<\/p>\n

[28]\u00a0Paul et al.,\u00a0Paths to Victory<\/em>, pp. 358-61.<\/p>\n

[29]\u00a0Agha, “Pakistan<\/a>“; “Balochistan,” South Asia Terrorism Portal.<\/p>\n

[30]\u00a0Syed Aziz-al Ahsan and Bhumitra Chakma, “Problems of National Integration in Bangladesh: The Chittagong Hill Tracts,”\u00a0Asian Survey<\/em>, Oct. 1989, pp. 963-8; Suhas Chakma, “Chittagong Hill Tracts: Appalling Violence,”\u00a0Economic and Political Weekly<\/em>, Oct. 1992, pp. 2295-6; Mohsin,\u00a0The Chittagong Tracts, Bangladesh,<\/em>\u00a0pp. 24, 32-5.<\/p>\n

[31]\u00a0Paul et al.,\u00a0Paths to Victory<\/em>, pp. 126-9; Gerry Groot, “Internment and Indoctrination\u2014Xi’s ‘New Era’ in Xinjiang,” in Jane Golley et al., eds.,\u00a0Power: China Story Yearbook<\/em>\u00a0(Acton: ANU Press, 2019), pp. 98-112.<\/p>\n

[32]\u00a0Burg and Shoup,\u00a0The War in Bosnia-Herzegovina<\/em>, pp. 171-81; Charles R. Shrader,\u00a0The Muslim-Croat War in Central Bosnia: A Military History, 1992-1994<\/em>\u00a0(College Station: Texas A&M University Press, 2003), pp. 160-2.<\/p>\n

[33]\u00a0Henry H. Perritt, Jr.,\u00a0Kosovo Liberation Army: The Inside Story of an Insurgency<\/em>\u00a0(Urbana: University of Illinois Press, 2008), pp. 9, 49-54.<\/p>\n

[34]\u00a0Michiel Leezenberg, “The\u00a0Anfal<\/em>\u00a0Operations in Iraqi Kurdistan,” in Totten and Parsons,\u00a0Centuries of Genocide,<\/em>\u00a0pp. 414-6, 420-1, 425; McDowall,\u00a0A Modern History of the Kurds<\/em>, pp. 327-40, 348-61, 371-5.<\/p>\n

[35]\u00a0J. Bowyer Bell, “The Conciliation of Insurgency: The Sudanese Experience,”\u00a0Military Affairs<\/em>, Oct. 1975, pp. 106-10; Alex De Waal, “The Nuba Mountains, Sudan,” in Totten and Parsons,\u00a0Centuries of Genocide<\/em>, pp. 441-7.<\/p>\n

[36]\u00a0Evil Days<\/em>, pp. 3-16; “Suppressing Dissent: Human Rights Abuses and Political Repression in Ethiopia’s Oromo Region<\/a>,” Human Rights Watch, New York, May 9, 2005; “Ethiopia: Probe Years of Abuse in the Somali Region<\/a>,” Human Rights Watch, Aug. 20, 2018; “Famine as Weapon of War. Tigray Timeline: January 2022-Current<\/a>,” Reliefweb.int, Oct. 19, 2022.<\/p>\n

[37]\u00a0Geoffrey Jensen,\u00a0War and Insurgency in the Western Sahara<\/em>\u00a0(Carlisle: Army War College Press, 2013), pp. 16, 23, 59.<\/p>\n

[38]\u00a0Toyin Falola and Matthew M. Heaton,\u00a0A History of Nigeria<\/em>\u00a0(Cambridge: Cambridge University Press, 2008), p. 174; Gould,\u00a0The Struggle for Modern Nigeria<\/em>, pp. 31-4, 42-8, 65, 76-80, 85-6, 96, 141-3, 203.<\/p>\n

[39]\u00a0Van Coufoudakis,\u00a0Cyprus: A Contemporary Problem in Historical Perspective<\/em>\u00a0(Minneapolis: University of Minnesota Modern Greek Studies, 2006), pp. 74-8, 87-9.<\/p>\n

[40]\u00a0McDowall,\u00a0A Modern History of the Kurds<\/em>, pp. 420-6, 440-2; James Ciment,\u00a0The Kurds<\/em>\u00a0(New York: Facts on File, 1996), p. 157; Mustafa Cosar Unal,\u00a0Counterterrorism in Turkey: Policy Choices and Policy Effects toward the Kurdistan Workers’ Party (PKK)<\/em>\u00a0(London: Routledge, 2011), pp. 60-6.<\/p>\n

[41]\u00a0Unal,\u00a0Counterterrorism in Turkey<\/em>, pp. 5-11, 78, 121-9; McDowall,\u00a0A Modern History of the Kurds<\/em>, pp. 424, 427, 429; Paul White,\u00a0The PKK: Coming Down from the Mountains<\/em>\u00a0(London: Zed, 2015), pp. 43, 51-4, 61.<\/p>\n

[42]\u00a0“Non-legally binding working definition of antisemitism,” International Holocaust Remembrance Alliance, Berlin,\u00a0May 26, 2016<\/a><\/p>\n


\nWhy Israel is Judged Differently<\/a><\/p>\n

Middle East Quarterly\u00a030, 2 (Wiosna 2023).<\/p>\n

T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/p>\n


\n*<\/strong><\/em>Shale Horowitz<\/strong><\/em>\u00a0jest profesorem nauk politycznych na University of Wisconsin. W swoich badaniach Horowitz koncentruje si\u0119 na mi\u0119dzynarodowych konfliktach, z szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem wschodniej i po\u0142udniowej Azji oraz by\u0142ego obozu komunistycznego.<\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dom zniszczony przez rakiet\u0119 Hamasu, Yahud, Izrael, 22 lipca 2014. Najcz\u0119\u015bciej, gdy pa\u0144stwo \u017cydowskie odpowiada na akty agresji, jest karane za \u201enieproporcjonalne u\u017cycie si\u0142y\u201d. Dlaczego Izrael jest oceniany inaczej. Mi\u0119dzynarodowe wyzwania Jerozolimy Shale Horowitz T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska Podczas gdy Izrael \u015bwi\u0119tuje siedemdziesi\u0105t\u0105 pi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 swojego istnienia, pozostaje jedynym pa\u0144stwem na \u015bwiecie, kt\u00f3remu stale grozi unicestwienie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103741"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=103741"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":103748,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/103741\/revisions\/103748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=103741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=103741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=103741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}