{"id":104138,"date":"2023-05-30T17:09:44","date_gmt":"2023-05-30T15:09:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=104138"},"modified":"2023-05-23T10:38:37","modified_gmt":"2023-05-23T08:38:37","slug":"15-09-82","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=104138","title":{"rendered":"Leszek Ko\u0142akowski 23.10.1927\u201417.07.2009"},"content":{"rendered":"

Leszek Ko\u0142akowski, fot. Piotr W\u00f3jcik, Agencja Gazeta<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Leszek Ko\u0142akowski
\n23.10.1927\u201417.07.2009<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Monika Rogowska-Stangret<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Leszek Ko\u0142akowski to jedna z najbardziej znanych i popularnych twarzy polskiej filozofii. Wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca warszawskiej szko\u0142y historyk\u00f3w idei, zainteresowany histori\u0105 filozofii nowo\u017cytnej, szczeg\u00f3lnie marksizmem, filozofi\u0105 religii i kultury europejskiej. Autor licznych ksi\u0105\u017cek naukowych, esej\u00f3w, powiastek oraz bajek filozoficznych. Filozof akademicki i popularyzator filozofii. Obro\u0144ca pytaj\u0105cych o “oczywisto\u015bci” b\u0142azn\u00f3w.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

\n
\n
\n

Leszek Ko\u0142akowski urodzi\u0142 si\u0119 23 pa\u017adziernika 1927 roku w Radomiu w rodzinie inteligenckiej. Ojciec \u2013 Jerzy Julian Ko\u0142akowski by\u0142 pedagogiem i publicyst\u0105 (u\u017cywa\u0142 pseudonimu Jerzy Karon), matka \u2013 nauczycielk\u0105. Dzieci\u0144stwo filozofa by\u0142o trudne \u2013 jego matka umar\u0142a, gdy mia\u0142 zaledwie trzy lata, a m\u0142odzie\u0144cze lata przypad\u0142y na czas wojny. W latach 30. wraz z ojcem Ko\u0142akowski przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do \u0141odzi, ale pierwsze wojenne lata sp\u0119dzi\u0142 poza miastem (zosta\u0142 z niego wysiedlony). W 1943 roku jego ojciec zosta\u0142 aresztowany i stracony przez Niemc\u00f3w, co symbolicznie sko\u0144czy\u0142o dzieci\u0144stwo filozofa.<\/span><\/p>\n

Po wojnie w 1945 roku Ko\u0142akowski powr\u00f3ci\u0142 do \u0141odzi i podj\u0105\u0142 studia na wydziale humanistycznym Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego. Tam te\u017c zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 komunistyczn\u0105, mi\u0119dzy innymi wst\u0105pi\u0142 do Akademickiego Zwi\u0105zku Walki M\u0142odych “\u017bycie”. W 1949 roku przeprowadzi\u0142 si\u0119 wraz z \u017con\u0105 Tamar\u0105 Ko\u0142akowsk\u0105 do Warszawy, kontynuowa\u0142 studia, zosta\u0142 asystentem profesora Tadeusza Kotarbi\u0144skiego, a nast\u0119pnie profesora Adama Schaffa, podj\u0105\u0142 tak\u017ce prac\u0119 w Instytucie Kszta\u0142cenia Kadr Naukowych przy KC PZPR. W 1953 roku obroni\u0142 prac\u0119 doktorsk\u0105 zatytu\u0142owan\u0105 “Spinoza jako zjawisko historyczne swojej epoki” i kontynuowa\u0142 prac\u0119 akademick\u0105 obejmuj\u0105c katedr\u0119 filozofii nowo\u017cytnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w krzewienie w Polsce komunizmu i do 1966 roku pozostawa\u0142 cz\u0142onkiem PZPR. Zas\u0142yn\u0105\u0142 zw\u0142aszcza atakiem na Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki i religi\u0119. Religia b\u0119dzie zreszt\u0105 jednym z temat\u00f3w towarzysz\u0105cych Ko\u0142akowskiemu przez ca\u0142y czas jego filozoficznej drogi, a jego podej\u015bcie do niej b\u0119dzie si\u0119 zmienia\u0107. Pocz\u0105tkowo jednoznaczny krytyk, z czasem argumentowa\u0142, \u017ce kondycja ludzka, a zw\u0142aszcza cierpienie i \u015bmier\u0107, wymagaj\u0105 mitu. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce w ostatnich latach filozof “uzna\u0142 sacrum<\/em>“, nie by\u0142 mu jednak bliski Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako instytucja, tu zachowa\u0142 nieufno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Od 1957 roku Ko\u0142akowski z wyra\u017anego zwolennika komunizmu, zmienia si\u0119 w jego krytyka, czego wyraz daje w artyku\u0142ach i esejach zgromadzonych w zbiorze “Pochwa\u0142a niekonsekwencji. Pisma rozproszone z lat 1955-1968”. W wyniku jego wypowiedzi i postawy, sta\u0142 si\u0119 jednym z wrog\u00f3w w\u0142adzy: wyrzucono go z partii, \u015bledzono, obj\u0119to zakazem publikacji, a w wyniku Marca \u201968 wyrzucono z pracy. W\u00f3wczas filozof podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o emigracji. Po pobytach w Kanadzie i Francji ostatecznie osiad\u0142 w Anglii, gdzie zawodowo zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Uniwersytetem Oksfordzkim. W latach 1972-1991 by\u0142 badaczem i wyk\u0142adowc\u0105 w All Souls College, prowadzi\u0142 te\u017c liczne seminaria i wyk\u0142ady go\u015bcinne, mi\u0119dzy innymi na uniwersytetach ameryka\u0144skich.<\/span><\/p>\n

Po przej\u015bciu na emerytur\u0119 otrzyma\u0142 honorowy tytu\u0142 cz\u0142onka spo\u0142eczno\u015bci akademickiej (Honorary member of Staff). W 1971 opublikowa\u0142 w paryskiej “Kulturze” esej pod tytu\u0142em “Tezy o nadziei i beznadziejno\u015bci”, kt\u00f3ry doda\u0142 mu rozg\u0142osu w\u015br\u00f3d opozycjonist\u00f3w inspiruj\u0105c do stworzenia KOR-u. Sam Ko\u0142akowski by\u0142 oficjalnym przedstawicielem tego ruchu na emigracji. Podobnie wa\u017cnym tekstem dla inteligencji opozycyjnej by\u0142 esej “Kap\u0142an i b\u0142azen”, w kt\u00f3rym opowiada si\u0119 za postaw\u0105 b\u0142azna w filozofii, a zatem kogo\u015b, kto nieustannie pyta, zachowuje dystans wobec rozmaitych stanowisk i nie ustaje w podwa\u017caniu oczywisto\u015bci. Taka “b\u0142aze\u0144ska” postawa b\u0119dzie bliska filozofowi do ko\u0144ca \u017cycia, w przedmowiedo swojej ostatniej ksi\u0105\u017cki (“Czy Pan B\u00f3g jest szcz\u0119\u015bliwy i inne pytania”, 2009) pisze:<\/span><\/p>\n

\n

Jak we wszystkim prawie, com pisa\u0142 w ostatnich latach kilkudziesi\u0119ciu, nie potrafi\u0119 w sprawach najwa\u017cniejszych dotrze\u0107 do konkluzji ostatecznych i ci\u0105gle potykam si\u0119 o k\u0142opoty, kt\u00f3re trzeba wymin\u0105\u0107 niezr\u0119cznym i uciekinierskim powiedzeniem \u2018z jednej strony\u2026, ale z drugiej strony\u2026\u2019. By\u0107 mo\u017ce jest to przypad\u0142o\u015b\u0107 czy raczej u\u0142omno\u015b\u0107 umys\u0142u autora, by\u0107 mo\u017ce jednak \u2013 zn\u00f3w sobie pochlebiam \u2013 przypad\u0142o\u015b\u0107 bytu. Tak ko\u0144cz\u0119.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n

Filozof otrzyma\u0142 wiele nagr\u00f3d i wyr\u00f3\u017cnie\u0144, w tym: Nagrod\u0119 Polskiego PEN Clubu in. Jana Parandowskiego, Order Or\u0142a Bia\u0142ego, Nagrod\u0119 Biblioteki Kongresu Stan\u00f3w Zjednoczonych im. Johna Klugego (zosta\u0142 jej pierwszym laureatem), Nagrod\u0119 Jerozolimsk\u0105 i inne. Zmar\u0142 17 lipca 2009 w Oksfordzie, pochowany zosta\u0142 na Cmentarzu Pow\u0105zkowskim w Warszawie.<\/span><\/p>\n

Jednym z wa\u017cnym w\u0105tk\u00f3w tw\u00f3rczo\u015bci filozofa by\u0142a filozofia marksistowska \u2013 m\u0142odzie\u0144cze lata po\u015bwi\u0119cone intelektualnej walce o komunizm w Polsce i lata p\u00f3\u017aniejsze, w kt\u00f3rych rozlicza si\u0119 i krytykuje filozofi\u0119 marksistowsk\u0105, a przede wszystkim spos\u00f3b jej wcielania w \u017cycie zaowocuj\u0105 trzytomowymi “G\u0142\u00f3wnymi nurtami marksizmu”. Ksi\u0105\u017cka ta pomy\u015blana by\u0142a jako podr\u0119cznik historii marksizmu (historii doktryny, a nie idei). Nad pierwszym tomem pracowa\u0142 filozof po odsuni\u0119ciu go od pracy akademickiej na Uniwersytecie Warszawskim w 1968 roku, tom ten by\u0142 p\u00f3\u017aniej poprawiany i zmieniany. Kolejne dwa powsta\u0142y w latach 1970-1976 ju\u017c na emigracji w Oksfordzie.<\/span><\/p>\n

Jednocze\u015bnie Ko\u0142akowski prowadzi bardzo r\u00f3\u017cnorodne \u017cycie filozoficzne. Zajmuj\u0105 go mi\u0119dzy innymi kwestie zwi\u0105zane z filozofi\u0105 kultury, religii, religijno\u015bci\u0105, mitem (“Kultura i fetysze” (1967), “Obecno\u015b\u0107 mitu” (1972) i histori\u0105 filozofii (swojemu oczytaniu daje wyraz w licznych esejach, publikuj\u0105c tak\u017ce ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cone miedzy innymi Spinozie czy Bergsonowi). Ciekawi\u0105 go te\u017c niekonwencjonalne (nieakademickie) sposoby uprawiania filozofii, zas\u0142yn\u0105\u0142 Ko\u0142akowski jako autor powiastek filozoficznych takich jak “13 bajek z Kr\u00f3lestwa Lailonii” (1963), “Rozmowy z diab\u0142em” (1965) czy bajek dla dzieci jak “Kto z was chcia\u0142by rozweseli\u0107 pechowego nosoro\u017cca”(1986). Szersz\u0105 popularno\u015b\u0107 zyska\u0142 jako popularyzator filozofii. By\u0142 autorem programu telewizyjnego “Mini wyk\u0142ady o maxi sprawach” emitowanego w 1996 w Telewizji Polskiej, podczas kt\u00f3rego w formie kilkuminutowych wyk\u0142ad\u00f3w podejmowa\u0142 refleksj\u0119 nad zagadnieniami takimi jak m.in. cnota, odpowiedzialno\u015b\u0107 zbiorowa, B\u00f3g, szacunek dla natury, nicnierobienie, zawi\u015b\u0107 czy sprawiedliwo\u015b\u0107. Od 2004 roku z kolei rozpocz\u0105\u0142 seri\u0119 program\u00f3w “O co nas pytaj\u0105 wielcy filozofowie”, w kt\u00f3rych przybli\u017ca\u0142 g\u0142\u00f3wne idee filozof\u00f3w staro\u017cytnych, \u015bredniowiecznych, nowo\u017cytnych i wsp\u00f3\u0142czesnych. Obie serie telewizyjne sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 dla ksi\u0105\u017cek zbieraj\u0105cych wypowiedzi Ko\u0142akowskiego.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n

Ko\u0142akowski by\u0142 autorytetem moralnym i mistrzem dla wielu swoich uczni\u00f3w i uczennic. Marcin Kr\u00f3l w ksi\u0105\u017cce “Czego nas uczy Leszek Ko\u0142akowski?” wspomina\u0142:<\/span><\/p>\n

\n

Powtarzamy, \u017ce Leszek Ko\u0142akowski by\u0142 naszym mistrzem. Co to jednak znaczy? Kim jest mistrz? I na czym polega oddzia\u0142ywanie mistrza na innych? Mistrz stanowi punkt odniesienia. Innymi s\u0142owy, mistrz wyznacza wzory i standardy. (…) Tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o w przypadku filozofii Leszka Ko\u0142akowskiego. Czasem b\u0142\u0119dnie przypisuje si\u0119 mistrzowi rol\u0119 charyzmatyczn\u0105. Tymczasem oddzia\u0142uje nie osoba mistrza, lecz jego my\u015bl. Leszek Ko\u0142akowski by\u0142 bardzo ciep\u0142ym i spokojnym cz\u0142owiekiem. Nie mia\u0142 w sobie nic ani z przyw\u00f3dcy, ani z trybuna ludowego lub duchowego guru. Mistrzem by\u0142 wtedy, kiedy pisa\u0142 i czasem, kiedy m\u00f3wi\u0142.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Sam filozof w sprawach charyzmy nie mia\u0142 jednoznacznego pogl\u0105du. W sferze polityki charyzma mo\u017ce myli\u0107 si\u0119 z populist\u0105 d\u0105\u017c\u0105cym do w\u0142adzy i niekieruj\u0105cym si\u0119 realnym spo\u0142ecznym interesem, sk\u0142adaj\u0105cym puste obietnice “pod publiczk\u0119”. Dlatego zdaniem Ko\u0142akowskiego potrzebujemy polityk\u00f3w nie charyzmatycznych, a “rozumnych i uczciwych, \u017cyczliwych ludziom, niewype\u0142nionych w\u015bciek\u0142o\u015bci\u0105 i niemiotaj\u0105cych pogr\u00f3\u017cek”. Z drugiej strony trudno zaprzeczy\u0107 silnej potrzebie charyzmatycznych przewodniczek, mistrz\u00f3w i nauczycielek, zw\u0142aszcza chodzi tu o kwestie moralno\u015bci i religijno\u015bci. Szukamy ludzi, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 tak, jak nauczaj\u0105, przy nich przestajemy czu\u0107 si\u0119 bezsilnymi; sprawiaj\u0105 oni, \u017ce brzemi\u0119 odpowiedzialno\u015bci na naszych barkach ci\u0105\u017cy nam nieco mniej. Niestety tego brzemienia nie zrzucimy realnie, cho\u0107 mo\u017cemy stosowa\u0107 r\u00f3\u017cne sposoby na uwolnienie si\u0119 ode\u0144. Nadal to my sami musimy wiedzie\u0107, czym jest dobro, czym z\u0142o.<\/span><\/p>\n

Wa\u017cnym tekstem Ko\u0142akowskiego z zakresu etyki i poruszanych powy\u017cej zagadnie\u0144 jest esej “Etyka bez kodeksu” ze zbioru “Kultura i fetysze”. Mierzy si\u0119 w nim filozof z kwesti\u0105 odpowiedzialno\u015bci za \u015bwiat. Owa odpowiedzialno\u015b\u0107 wynika z samego faktu istnienia: istniej\u0105c bowiem, godz\u0119 si\u0119 na \u015bwiat, jakim jest: “\u015awiat jest spadkiem, kt\u00f3ry obejmujemy w dniu urodzin”. Mo\u017cemy t\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 odrzuci\u0107 \u2013 stajemy si\u0119 w\u00f3wczas albo nihilistami, albo konserwatystami. Nihilista to, zdaniem Ko\u0142akowskiego kto\u015b, kto uchyla si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci, poniewa\u017c z g\u00f3ry zak\u0142ada, \u017ce wszelkie dzia\u0142ania \u201enaprawcze\u201d s\u0105 skazane na pora\u017ck\u0119. Nihilizm jest l\u0119kiem przed podejmowaniem decyzji w obliczu przekonania o tym, \u017ce cokolwiek nie zrobimy, nie zmienimy \u015bwiata ani na lepsze, ani na gorsze. Nie znaczy to jednak, \u017ce nihilista stoi poza procesem decyzyjnym \u2013 \u017cyj\u0105c zawsze podejmujemy jakie\u015b decyzje. Z drugiej strony mamy konserwatyst\u0119, kt\u00f3ry stoi na stanowisku ja\u0142owo\u015bci zmian, poniewa\u017c \u015bwiat jest taki, jaki jest. Sprzeciwia si\u0119 zatem jakimkolwiek pr\u00f3bom reform, bliskie s\u0105 mu takie warto\u015bci jak: trwa\u0142o\u015b\u0107, ustalony \u0142ad spo\u0142eczny, wierno\u015b\u0107, pos\u0142usze\u0144stwo, honor, przewidywalno\u015b\u0107 przysz\u0142o\u015bci. Zdaniem Ko\u0142akowskiego konserwatysta tak\u017ce uchyla si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci, poniewa\u017c odwo\u0142uje si\u0119 do “trwa\u0142ych i bezwzgl\u0119dnych hierarchii warto\u015bci”, czyli kodeks\u00f3w etycznych, kt\u00f3re czyni\u0105 z niego wyznawc\u0119 pewnych zasad, a nie kogo\u015b, kto aktywnie my\u015bli nad swoj\u0105 postaw\u0105 wobec \u015bwiata. Kodeks etyczny jest wyrazem ludzkiego d\u0105\u017cenia do bezpiecze\u0144stwa. Je\u015bli potrzeba bezpiecze\u0144stwa zostanie zaspokojona czujemy si\u0119 zwolnieni z odpowiedzialno\u015bci za z\u0142o, a jednocze\u015bnie mo\u017ce nas to znieczuli\u0107 na moralne dylematy, konflikty, sytuacje pozbawione dobrego rozwi\u0105zania czy niejednoznaczne. Kodeks rozstrzyga w spos\u00f3b niesprzeczny, dzi\u0119ki czemu \u015bwiat rysuje si\u0119 w bezpiecznych bia\u0142o-czarnych barwach. Jednocze\u015bnie nie sprzyja postawie tolerancji, oczekujemy bowiem od innych dzia\u0142ania zgodnego z jednoznacznie sformu\u0142owanymi zasadami kodeksu i uznajemy nasze w\u0142asne przekonania za jedynie s\u0142uszn\u0105 drog\u0119: “Kodeks poucza nas, jak zosta\u0107 \u015bwi\u0119tym, a raczej, co gorsze, jak zdoby\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce si\u0119 jest \u015bwi\u0119tym”. W zwi\u0105zku z tymi rozwa\u017caniami Ko\u0142akowski proponuje inne etyczne stanowisko \u2013 tytu\u0142ow\u0105 \u2013 etyk\u0119 bez kodeksu. B\u0119dzie ona od nas wymaga\u0142a wzi\u0119cia odpowiedzialno\u015bci za ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119, z kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zmagamy i nie oferuje \u017cadnych dr\u00f3g na skr\u00f3ty w postaci gotowego zbioru rad i drogowskaz\u00f3w. Warto\u015bci nie s\u0105 bowiem u\u0142o\u017cone w raz na zawsze ustalone hierarchie. Owe hierarchie s\u0105 raczej wyrazem l\u0119ku przed przysz\u0142o\u015bci\u0105 i zmian\u0105, ni\u017c obiektywnie istniej\u0105cymi instancjami rozstrzygaj\u0105cymi. Oczywi\u015bcie mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o jakim\u015b elementarnym zestawie warto\u015bci, ale zawiera on puste miejsca, kt\u00f3re modyfikuje i wype\u0142nia praktyka \u017cycia codziennego, do\u015bwiadczenie i decyzje, kt\u00f3re w toku \u017cycia podejmujemy: “Jest to obraz \u015bwiata z dziurami, kt\u00f3re nasz ruch swobodny zape\u0142nia, aby otwiera\u0107 nowe [dziury]”.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n

W innym eseju pod tytu\u0142em “Pochwa\u0142a niekonsekwencji” filozof b\u0119dzie pisa\u0142 o “sytuacjach elementarnych”, zdarza si\u0119 bowiem, \u017ce \u015bwiat w istocie jest czarno-bia\u0142y:<\/span><\/p>\n

\n

Sytuacje elementarne to te, gdzie zamiera taktyka, to jest takie sytuacje ludzkie, do kt\u00f3rych nasz stosunek moralny pozostaje niezmieniony, bez wzgl\u0119du na okoliczno\u015bci, w jakich te sytuacje dochodz\u0105 do skutku. Je\u017celi cz\u0142owiek umiera z g\u0142odu, a mog\u0119 mu da\u0107 je\u015b\u0107, w\u00f3wczas nie ma \u017cadnego zbiegu okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych by\u0142oby rzecz\u0105 s\u0142uszn\u0105 powiedzie\u0107: \u2018taktycznie jednak lepiej pozwoli\u0107 mu umrze\u0107\u2019; lub je\u015bli nie mog\u0119 mu pom\u00f3c, powiedzie\u0107: \u2018taktycznie lepiej przemilcze\u0107 spraw\u0119 jego \u015bmierci g\u0142odowej\u2019. Elementarnymi sytuacjami s\u0105 ewidentne agresje wojenne, ludob\u00f3jstwo, tortury, zn\u0119canie si\u0119 nad bezbronnymi\u2026 W elementarnych sytuacjach warto\u015bci niekonsekwencji przestaj\u0105 odgrywa\u0107 rol\u0119. Tutaj spotykamy nagle \u015bwiat dwuwarto\u015bciowy.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Ko\u0142akowski \u2013 podobnie jak inni filozofowie \u2013 diagnozuje rozdarcie cz\u0142owieka mi\u0119dzy d\u0105\u017ceniem do ca\u0142kowitego bezpiecze\u0144stwa a pragnieniem ca\u0142kowitej wolno\u015bci. Konflikt ten w gruncie rzeczy jest niezb\u0119dny, by nie popa\u015b\u0107 w niepokoj\u0105ce skrajno\u015bci. Z jednej strony d\u0105\u017cenie do absolutnego bezpiecze\u0144stwa grozi totalitaryzmem, a wi\u0119c ca\u0142kowitym wyzbyciem si\u0119 wolno\u015bci i odpowiedzialno\u015bci, zrzeczeniem si\u0119 wolno\u015bci wyboru. Z drugiej strony wolno\u015b\u0107 ca\u0142kowita przeradza si\u0119 w swoje przeciwie\u0144stwo: “skoro wszystko jest dozwolone, dozwolone jest r\u00f3wnie\u017c organizowanie si\u0119 w celu ustanowienia niewolnictwa lub tyranii”. Ludzko\u015b\u0107 nie ustawa\u0142a w utopijnych pr\u00f3bach pogodzenia absolutnego bezpiecze\u0144stwa z absolutn\u0105 wolno\u015bci\u0105, jak zauwa\u017ca jednak filozof: “ze wszystkich pr\u00f3b zbudowania mieszkania doskona\u0142ego dla ludzko\u015bci pozosta\u0142y ruiny i nieszcz\u0119\u015bcia”. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jednak rozw\u00f3j nauki i technologii podsyca zar\u00f3wno d\u0105\u017cenie do absolutnej wolno\u015bci (poczucie sprawstwa, pragnienie nowo\u015bci nap\u0119dzane konsumpcjonizmem i wiar\u0105 w progres), jak i d\u0105\u017cenie do bezpiecze\u0144stwa (takie kwestie jak \u017cywno\u015b\u0107 genetycznie modyfikowana, rozw\u00f3j biotechnologii i medycyny s\u0105 \u017cywo dyskutowane i wywo\u0142uj\u0105 wiele spo\u0142ecznych l\u0119k\u00f3w, w\u0105tpliwo\u015bci i niepokoj\u00f3w, zw\u0142aszcza w obliczu rosn\u0105cej specjalizacji, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce zwyk\u0142emu cz\u0142owiekowi brak kompetencji i zrozumienia dla wsp\u00f3\u0142czesnej nauki i technologii). Wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat staje si\u0119 obiektem coraz bardziej eksperckiej wiedzy i coraz bardziej zaw\u0119\u017caj\u0105cych si\u0119 specjalizacji. W takiej sytuacji trudno zorientowa\u0107 si\u0119 o co w obserwowanych zmianach i nowinkach technicznych chodzi \u2013 w opinii Ko\u0142akowskiego \u2013 skazuje nas to na tkwienie w rozkroku mi\u0119dzy wygodami innowacji a t\u0119sknot\u0105 za prostot\u0105 \u017cycia.<\/span><\/p>\n

\n

Literatura:<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n

L. Ko\u0142akowski, Czy Pan B\u00f3g jest szcz\u0119\u015bliwy i inne pytania, Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2009.<\/em><\/span><\/p>\n

L. Ko\u0142akowski, G\u0142\u00f3wne nurty marksizmu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009 (wyd. 7).<\/em><\/span><\/p>\n

L. Ko\u0142akowski, Obecno\u015b\u0107 mitu, Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa ca. 2009.<\/em><\/span><\/p>\n

L. Ko\u0142akowski, Z. Mentzel, Czas ciekawy, czas niespokojny, cz. 1, Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2007.<\/em><\/span><\/p>\n

L. Ko\u0142akowski, Mini wyk\u0142ady o maxi sprawach, Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2004.<\/em><\/span><\/p>\n

L. Ko\u0142akowski, O co nas pytaj\u0105 wielcy filozofowie, Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 2004 (seria pierwsza), 2005 (seria druga), 2006 (seria trzecia).<\/em><\/span><\/p>\n

L. Ko\u0142akowski, Kultura i fetysze: eseje, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000 (wyd. 2).<\/em><\/span><\/p>\n

L. Ko\u0142akowski, Pochwa\u0142a niekonsekwencji. Pisma rozproszone z lat 1955-1968, Puls Publications, Londyn 1989 (trzy tomy).<\/em><\/span><\/p>\n

L. Ko\u0142akowski, Kto z was chcia\u0142by rozweseli\u0107 pechowego nosoro\u017cca, Oficyna Literacka,1986.<\/em><\/span><\/p>\n

L. Ko\u0142akowski, 13 bajek z Kr\u00f3lestwa Lailonii dla du\u017cych i ma\u0142ych, Czytelnik, Warszawa 1963.<\/em><\/span><\/p>\n

L. Ko\u0142akowski, Rozmowy z diab\u0142em, Pa\u0144stwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1965.<\/em><\/span><\/p>\n

M. Kr\u00f3l, Czego nas uczy Leszek Ko\u0142akowski?, Wydawnictwo Czerwone i Czarne, Warszawa 2010.<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Leszek Ko\u0142akowski, fot. Piotr W\u00f3jcik, Agencja Gazeta Leszek Ko\u0142akowski 23.10.1927\u201417.07.2009 Monika Rogowska-Stangret Leszek Ko\u0142akowski to jedna z najbardziej znanych i popularnych twarzy polskiej filozofii. Wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca warszawskiej szko\u0142y historyk\u00f3w idei, zainteresowany histori\u0105 filozofii nowo\u017cytnej, szczeg\u00f3lnie marksizmem, filozofi\u0105 religii i kultury europejskiej. Autor licznych ksi\u0105\u017cek naukowych, esej\u00f3w, powiastek oraz bajek filozoficznych. Filozof akademicki i popularyzator filozofii. Obro\u0144ca […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104138"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=104138"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104138\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":104351,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104138\/revisions\/104351"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=104138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=104138"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=104138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}