{"id":104304,"date":"2023-05-14T17:09:09","date_gmt":"2023-05-14T15:09:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=104304"},"modified":"2023-05-14T08:05:55","modified_gmt":"2023-05-14T06:05:55","slug":"22-09-80","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=104304","title":{"rendered":"Przedstawia pierwszy turecki samoch\u00f3d elektryczny, woduje pierwszy turecki lotniskowiec, podnosi pensje o po\u0142ow\u0119. Erdogan idzie po wygran\u0105"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Przedstawia pierwszy turecki samoch\u00f3d elektryczny, woduje pierwszy turecki lotniskowiec, podnosi pensje o po\u0142ow\u0119. Erdogan idzie po wygran\u0105<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Marcelina Szumer-Brysz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wn\u0119trze B\u0142\u0119kitnego Meczetu. (Fot. Cezary Aszkie\u0142owicz \/ Agencja Wyborcza.pl)<\/em><\/span><\/p>\n

Turcja przed wyborami: Chrze\u015bcija\u0144skie mozaiki sprzed trzynastu stuleci? Zatynkowa\u0107. Unikat w skali \u015bwiata? Trzecia kadencja jest wa\u017cniejsza.<\/strong><\/span><\/h3>\n

.<\/p>\n

\u2013 Bak, bak \u2013 zaczepia mnie w autobusie miejskim m\u0119\u017cczyzna w \u015brednim wieku, ubrany w narodowe barwy tureckie. Czerwona koszulka z p\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cycem i gwiazd\u0105, taka\u017c czapka. Podsuwa mi ekran smartfona, z kt\u00f3rego przemawia Recep Tayyip Erdogan, turecki prezydent. Bez d\u017awi\u0119ku, podziwiam zabawn\u0105 pantomim\u0119, m\u00f3j towarzysz wniebowzi\u0119ty.<\/span><\/p>\n

\u2013 Wygra? \u2013 pytam. \u2013 Oczywi\u015bcie! \u2013 odpowiada facet. Czekam na typowy w takich sytuacjach wyk\u0142ad o zas\u0142ugach prezydenta, pewnie na ekranie zaraz zobacz\u0119 turecki samoch\u00f3d elektryczny, kt\u00f3rego wielka premiera mia\u0142a miejsce p\u00f3\u0142tora miesi\u0105ca przed wyborami, a kt\u00f3rym na trasy ju\u017c ruszyli tureccy ministrowie, albo scen\u0119 z inauguracji pierwszego tureckiego lotniskowca, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie zacz\u0105\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119. Ale nie, facet ani my\u015bli rozmawia\u0107 o wyborach. Pokazuje mi ameryka\u0144skiego poszukiwacza z\u0142ota, potem ogromny grzyb z tropikalnego lasu. I nie przestaje si\u0119 u\u015bmiecha\u0107.<\/span><\/p>\n

Mniej optymistyczny jest sprzedawca zas\u0142on na sobotnim bazarze. Wzdycha, wzrusza ramionami, nie przekonuje go \u017caden kandydat \u2013 wierni wyznawcy Erdogana, podobnie jak zwolennicy jego g\u0142\u00f3wnego (jest jeszcze dw\u00f3ch) kontrkandydata Kemala Kili\u00e7daroglu, na og\u00f3\u0142 ochoczo podejmuj\u0105 rozmow\u0119, a partyjne barwy prezentuj\u0105 z dum\u0105 tak\u0105 sam\u0105 jak barwy klub\u00f3w pi\u0142karskich.<\/span><\/p>\n

Wiem, na kogo nie zag\u0142osuje starszy sprzedawca, gdy w uliczce pojawiaj\u0105 si\u0119 dwie wolontariuszki z logo rz\u0105dz\u0105cej AKP. Min\u0119 ma tak\u0105, \u017ce dziewczyny nie podchodz\u0105. Upatrzy\u0142y sobie turyst\u0119, kupuj\u0105cego na s\u0105siednim straganie podr\u00f3bki koszulek Hugo Bossa. T\u0142umaczy, \u017ce jest cudzoziemcem, nie mo\u017ce g\u0142osowa\u0107, ale dziewczyn to nie zra\u017ca. \u2013 Dla ka\u017cdego jest miejsce na spotkaniu z prezydentem. Nasz prezydent zaprasza ka\u017cdego.<\/span><\/p>\n

Wyci\u0105gn\u0105\u0142 r\u0119k\u0119 do Kurd\u00f3w. Na chwil\u0119<\/strong><\/span><\/h4>\n

\u2013 Chyba \u017ce jest gejem, \u201ekrzy\u017cowcem” albo wyborc\u0105 HDP \u2013 prycha Nursel, nauczycielka z Izmiru. Przez 20 lat g\u0142osowa\u0142a na kemalist\u00f3w, ale w ostatnich wyborach odda\u0142a g\u0142os na parti\u0119 prokurdyjsk\u0105. Gdyby jej by\u0142y lider Selahattin Demirtas nie siedzia\u0142 w wi\u0119zieniu, w wyborach prezydenckich zag\u0142osowa\u0142aby na niego, bo jest pewna, \u017ce by wystartowa\u0142 i odni\u00f3s\u0142 zwyci\u0119stwo. Zdaniem Nursel ani CHP, ani AKP nie maj\u0105 oferty dla os\u00f3b o liberalnych pogl\u0105dach. Wieczne odwo\u0142ywanie si\u0119 do dziedzictwa Atat\u00fcrka, to \u2013 jej zdaniem \u2013 troch\u0119 za ma\u0142o, by zaskarbi\u0107 sympati\u0119 wyborc\u00f3w, kt\u00f3rym na sercu le\u017c\u0105 prawa mniejszo\u015bci i kobiet. Kurdyjscy deputowani zaj\u0119li si\u0119 wszystkimi tymi problemami i umie\u015bcili je w programie wyborczym. Ale nie wiadomo, ilu kandydat\u00f3w dotrwa do wybor\u00f3w na wolno\u015bci.<\/span><\/p>\n

\n
\n

Cho\u0107 to Erdogan, na pocz\u0105tku swoich rz\u0105d\u00f3w, wyci\u0105gn\u0105\u0142 r\u0119k\u0119 do kurdyjskich obywateli, sprawiaj\u0105c \u2013 jak twierdzi m\u00f3j kurdyjski przyjaciel, kt\u00f3ry przem\u00f3wie\u0144 prezydenta s\u0142ucha nawet w aucie \u2013 \u017ce przestali czu\u0107 si\u0119 obywatelami drugiej kategorii, cho\u0107 to za jego premierowania nawi\u0105zano rozmowy z uwa\u017can\u0105 za organizacj\u0119 terrorystyczn\u0105 Parti\u0105 Pracuj\u0105cych Kurdystanu, kt\u00f3ra w latach 90. sia\u0142a w Turcji postrach, dokonuj\u0105c krwawych zamach\u00f3w, co doprowadzi\u0142o do trwaj\u0105cego wiele lat zawieszenia broni. Kurdowie odwdzi\u0119czali mu si\u0119 regularnie przy urnach wyborczych. Do czasu, gdy w 2015 r. zag\u0142osowali nie na AKP, ale na w\u0142asn\u0105 parti\u0119, pozbawiaj\u0105c ugrupowanie, na kt\u00f3rego czele stoi Erdogan (kilka lat temu zmieniono tureckie prawo, by prezydent m\u00f3g\u0142 by\u0107 szefem partii), parlamentarnej wi\u0119kszo\u015bci. Wybory powt\u00f3rzono kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, w zupe\u0142nie innej atmosferze, bo dosz\u0142o do kilku zamach\u00f3w, a w niekt\u00f3rych zamieszkanych g\u0142\u00f3wnie przez Kurd\u00f3w miastach pojawi\u0142y si\u0119 czo\u0142gi.<\/span><\/p>\n

I cho\u0107 PKK zarzeka\u0142a si\u0119, \u017ce to nie ona zerwa\u0142a zwieszenie broni, zapomniany nieco temat terroryzmu poprowadzi\u0142 parti\u0119 Erdogana do zwyci\u0119stwa (cho\u0107 nie tak spektakularnego, jak oczekiwano). Od tamtej pory wydarzy\u0142o si\u0119 wiele. Cz\u0119\u015b\u0107 kurdyjskich burmistrz\u00f3w zast\u0105piono komisarzami, a kolejne lata przynosi\u0142y aresztowania os\u00f3b zwi\u0105zanych z HDP. W 2020 r. wiadomo by\u0142o o 20 tys. aresztowanych i 10 tys. pos\u0142anych do wi\u0119zienia. Tu\u017c przed wyborami nad parti\u0105 zawis\u0142o widmo delegalizacji. Sprawa toczy si\u0119 przed tureckim trybuna\u0142em konstytucyjnym. Prokurator \u017c\u0105da rozwi\u0105zania partii, konfiskaty jej maj\u0105tku i pi\u0119cioletniego zakazu dzia\u0142alno\u015bci politycznej i cz\u0142onkostwa w innych ugrupowaniach dla jej polityk\u00f3w. Termin \u201eobrony” wyznaczony by\u0142 na marzec, a nast\u0119pnie przesuni\u0119ty na kwiecie\u0144, ale HDP zrezygnowa\u0142a z tej mo\u017cliwo\u015bci, gdy jej wniosek o zawieszenie sprawy na czas wybor\u00f3w zosta\u0142 przez s\u0119dzi\u00f3w odrzucony.<\/span><\/p>\n

Partia do wybor\u00f3w idzie pod innym szyldem, startuj\u0105c ze wsp\u00f3lnych list z Parti\u0105 Zielonej Lewicy (YSP). Je\u015bli sonda\u017ce si\u0119 potwierdz\u0105, Kurdowie z lewic\u0105 b\u0119d\u0105 trzeci\u0105 si\u0142\u0105 w tureckim parlamencie. Aresztowania os\u00f3b zwi\u0105zanych z ugrupowaniem nie usta\u0142y, pod koniec kwietnia zatrzymano ponad 100 prawnik\u00f3w, dziennikarzy, aktywist\u00f3w i polityk\u00f3w. Kandyduj\u0105cej do parlamentu Ayten D\u00f6nmez przedstawiono zarzuty przynale\u017cno\u015bci do organizacji terrorystycznej. Media obieg\u0142y jej zdj\u0119cia z grup\u0105 kobiet pozuj\u0105cych w strojach charakterystycznych dla kurdyjskiej partyzantki.<\/span><\/p>\n

Prezydent z b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem<\/strong><\/h4>\n

\u2013 To nie jest zwyk\u0142e zdj\u0119cie! \u2013 przekonuje mnie Idris, in\u017cynier z konserwatywnego Elazig, gdy pytam, czy fotografia z m\u0142odo\u015bci to wystarczaj\u0105cy dow\u00f3d na to, by aresztowa\u0107 opozycyjn\u0105 polityczk\u0119. \u2013 Czy twoim zdaniem to przypadek, \u017ce jest tak ubrana? My\u015blisz, \u017ce je\u015bli taka osoba ma ojca albo wujka w PKK, to wyrwie si\u0119 spod ich wp\u0142yw\u00f3w? Oczywi\u015bcie, \u017ce maj\u0105 zwi\u0105zki z terrorystami.<\/span><\/p>\n

Idris, zdolny, wykszta\u0142cony w Europie, od lat powtarza, \u017ce najlepsze, co mog\u0142o si\u0119 przydarzy\u0107 krajowi, to rz\u0105dy Erdogana i system prezydencki. Demokracja parlamentarna to pomy\u0142ka, czego dowodzi fakt, \u017ce przez lata ci\u0105gle upada\u0142y koalicyjne rz\u0105dy. Przeczy powszechnemu na Zachodzie prze\u015bwiadczeniu, \u017ce kolejne kadencje zapewniaj\u0105 prezydentowi proste masy z g\u0142\u0119bokiej Anatolii.<\/span><\/p>\n

Zreszt\u0105 nawet w\u015br\u00f3d Kurd\u00f3w s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy nie pozwol\u0105 powiedzie\u0107 o prezydencie Erdoganie z\u0142ego s\u0142owa. Uwa\u017caj\u0105, \u017ce je\u015bli reis \u2013 w\u00f3dz, jak okre\u015blany jest prezydent \u2013 powiedzia\u0142, \u017ce kto\u015b jest terroryst\u0105, to jest. \u017be \u2013 to cytat z komentarza, jaki znalaz\u0142 si\u0119 pod relacj\u0105 z wyst\u0105pienia prezydenta na niedawnych targach Teknofest \u2013 je\u015bli wygra opozycja, PKK w dwa miesi\u0105ce przejmie rz\u0105dy w Turcji. Ludzie b\u0142ogos\u0142awi\u0105 Erdoganowi i zanosz\u0105 do Allaha mod\u0142y, by zn\u00f3w zwyci\u0119\u017cy\u0142. Kto da\u0142 narodowi samoch\u00f3d elektryczny? Erdogan. Bayraktar? Zas\u0142uga Erdogana. Kaan \u2013 narodowy samolot bojowy? Erdogan. TCG Anadolu \u2013 pierwszy turecki lotniskowiec (na razie uzbrojony w drony) \u2013 to te\u017c jego zas\u0142uga. I cho\u0107 koszulki z Erdoganem jeszcze nie powiewaj\u0105 na straganach, niejeden fan ustawi\u0142 sobie prezydenta jako zdj\u0119cie profilowe w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych.<\/span><\/p>\n

\u2013 Bo to bardzo dobry prezydent \u2013 kiwa g\u0142ow\u0105 starsza pani w chu\u015bcie, \u0142owi\u0105ca ryby na w\u0119dk\u0119 na publicznej pla\u017cy. \u2013 Mieszka\u0142am w Niemczech. Wr\u00f3ci\u0142am do Turcji ponad 20 lat temu, jak wysz\u0142am za m\u0105\u017c. W Niemczech wtedy by\u0142o wszystko, a tu nic. Nie by\u0142o dr\u00f3g. Zakupy robi\u0142o si\u0119 tylko na bazarach. Przyszed\u0142 Erdogan. I mamy pi\u0119kne drogi, centra handlowe. \u2013 A inflacja? \u2013 Wzros\u0142a po trz\u0119sieniu ziemi. Za kilka miesi\u0119cy spadnie. Zreszt\u0105 prezydent podni\u00f3s\u0142 p\u0142ace. Wzros\u0142y nasze emerytury \u2013 zbywa kontrowersyjny temat.<\/span><\/p>\n

Minarety prawem w\u0142asno\u015bci<\/h4>\n

Rzeczywi\u015bcie, gdy kontrowersyjne pomys\u0142y ekonomiczne prezydenta Turcji (kt\u00f3ry \u2013 wbrew wielu ekonomistom \u2013 uwa\u017ca, \u017ce to obni\u017canie, a nie podnoszenie st\u00f3p procentowych tchnie wiatr w \u017cagle Tureckiej gospodarki) doprowadzi\u0142y do pot\u0119\u017cnej inflacji, kt\u00f3ra wed\u0142ug kwietniowych danych wynios\u0142a w skali roku 105 proc. (oficjalne rz\u0105dowe dane m\u00f3wi\u0105 o niespe\u0142na 44 proc.), prezydent zdecydowa\u0142 o podniesieniu o 55 proc. p\u0142acy minimalnej (455 dolar\u00f3w). Potem podni\u00f3s\u0142 najni\u017csz\u0105 emerytur\u0119. A pierwsze domy, kt\u00f3re obieca\u0142 po niszczycielskim trz\u0119sieniu ziemi, ju\u017c stoj\u0105.<\/span><\/p>\n

Agresywna kampania wyborcza obozu rz\u0105dz\u0105cego, kt\u00f3ry \u2013 poinformowa\u0142a w\u0142a\u015bnie opozycja \u2013 dosta\u0142 u publicznego nadawcy TRT 3600 minut, podczas gdy opozycja zaledwie 42, przynosi efekty. Przewaga Kili\u00e7daroglu topnieje, w zale\u017cno\u015bci od tego, kto robi sonda\u017c, ale nie na tyle, by \u2013 jak to mia\u0142o miejsce przy poprzednich wyborach \u2013 spocz\u0105\u0107 na laurach i spokojnie czeka\u0107. W ostatnich latach AKP sporo straci\u0142a \u2013 musia\u0142a nawet wej\u015b\u0107 w koalicje z nacjonalistyczn\u0105 MHP \u2013 podobnie jak prezydent, przed kt\u00f3rym pierwszy raz stoi widmo drugiej tury wybor\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Mobilizacja konserwatywnego elektoratu przed podw\u00f3jnymi \u2013 parlamentarnymi i prezydenckimi \u2013 wyborami trwa wi\u0119c nie od kilku miesi\u0119cy, ale od kilku lat. Cho\u0107 Turcja, jak chwali si\u0119 Erdogan, ma najwi\u0119cej na \u015bwiecie meczet\u00f3w, konserwatywny lud od dawna marzy\u0142 o jeszcze jednym. Tym, kt\u00f3ry pocz\u0105tkowo by\u0142 ko\u015bcio\u0142em, p\u00f3\u017aniej meczetem, a w ko\u0144cu muzeum. Pr\u00f3by \u201ezwr\u00f3cenia” Hagii Sophii islamskiemu \u015bwiatu trwa\u0142y d\u0142ugo. W chrze\u015bcija\u0144skiej Europie g\u0142o\u015bnym echem odbija\u0142y si\u0119 ju\u017c te decyzje, dzi\u0119ki kt\u00f3rym w muzeum odbywa\u0142y si\u0119 islamskie modlitwy z udzia\u0142em prezydenta (tak sta\u0142o si\u0119 np. podczas obchod\u00f3w 567. rocznicy podboju Stambu\u0142u przez Mehmeda II). Spraw\u0105 przez kilka lat, w r\u00f3\u017cnych konfiguracjach, zajmowa\u0142y si\u0119 tureckie s\u0105dy. W ko\u0144cu s\u0105d najwy\u017cszy przyzwoli\u0142 \u2013 mieszaj\u0105c nieco prawne porz\u0105dki (\u015bwiecki i religijny) \u2013 by Hagia Sophia sta\u0142a si\u0119 zn\u00f3w \u015bwi\u0105tyni\u0105. Apele tych prawnik\u00f3w, kt\u00f3rym takie manipulowanie prawem i histori\u0105 niezbyt si\u0119 podoba\u0142o, pozosta\u0142y bez odzewu, w lipcu 2020 r. s\u0142owo sta\u0142o si\u0119 cia\u0142em: Erdogan podpisa\u0142 dekret przekazuj\u0105cy piecz\u0119 nad muzeum Diyanetowi \u2013 urz\u0119dowi do spraw religii.<\/span><\/p>\n

Nied\u0142ugo potem zacz\u0119\u0142y si\u0119 prace nad ponown\u0105 zamian\u0105 Hagii Sophii w meczet. Cz\u0119\u015b\u0107 malowide\u0142 zas\u0142oni\u0119to kotarami, zamkni\u0119to wst\u0119p na galeri\u0119, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 najwspanialsze bizantyjskie mozaiki, pod\u0142og\u0119 za\u015b pokry\u0142 mi\u0119kki, turkusowy dywan, po kt\u00f3rym we wszystkie strony turlaj\u0105 si\u0119 dzieci zwiedzaj\u0105ce meczet z rodzicami. Podczas tegorocznego ramadanu to mi\u0119dzy minaretami Hagii Sophii zawis\u0142y tradycyjne lampki. Znajduj\u0105cy si\u0119 po s\u0105siedzku B\u0142\u0119kitny Meczet spowija\u0142a ciemno\u015b\u0107. I cho\u0107 jej powodem s\u0105 prace remontowe trwaj\u0105ce w \u201ezdetronizowanej” przez Hagi\u0119 Sophi\u0119 \u015bwi\u0105tyni, idealnie oddaj\u0105 to, na podkre\u015bleniu czego tak zale\u017ca\u0142o prezydentowi \u2013 \u017ce mimo p\u0142acz\u00f3w i rozpaczy \u201ekrzy\u017cowc\u00f3w” (w prawos\u0142awnej Grecji w dniu, w kt\u00f3rym Hagia Sophia sta\u0142a si\u0119 meczetem, bi\u0142y \u017ca\u0142obne dzwony), odda\u0142 wiernym to, co do nich nale\u017cy.<\/span><\/p>\n

Freski sprzed 1300 lat? Zatynkowa\u0107<\/strong><\/h4>\n

Hagia Sophia nie by\u0142a jednak pierwszym ko\u015bcio\u0142em, kt\u00f3ry Erdogan uczyni\u0142 meczetem. Ju\u017c kilkana\u015bcie lat temu taki los spotka\u0142 \u015bwi\u0105tyni\u0119 o tej samej nazwie stoj\u0105c\u0105 w Izniku. Pami\u0119taj\u0105cy sob\u00f3r nicejski z 787 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 najpierw odrestaurowany i udost\u0119pniony zwiedzaj\u0105cym, a potem \u2013 mimo protest\u00f3w \u2013 zamieniony w islamsk\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119. Przed rokiem meczetem sta\u0142 si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 Enez Hagia Sophia z Edirne, wci\u0105\u017c trwaj\u0105 prace maj\u0105ce przygotowa\u0107 do tej roli stambulski ko\u015bci\u00f3\u0142 Chora. Dekret w jego sprawie Erdogan podpisa\u0142 zaledwie miesi\u0105c po tym, jak w meczet zamieni\u0142 Hagi\u0119 Sophi\u0119, a wci\u0105\u017c nie wiadomo, jaki los spotka zjawiskowe freski zdobi\u0105ce dos\u0142ownie ka\u017cdy centymetr \u015bwi\u0105tyni. Ju\u017c kilka razy do medi\u00f3w wyciek\u0142y zdj\u0119cia, na kt\u00f3rych wszystkie malowid\u0142a by\u0142y pokryte tynkiem i ukryte za podwieszanym sufitem, ale nie wiadomo, czy to nie fa\u0142szywki.<\/span><\/p>\n

Mahir Polat, urz\u0119dnik stambulskiego magistratu, przypuszcza, \u017ce \u2013 niestety \u2013 zdj\u0119cia s\u0105 prawdziwe. \u201eZniszczyli\u015bcie jedno z arcydzie\u0142 \u015bwiatowej sztuki, zabijaj\u0105c charakter \u015bwi\u0105tyni” \u2013 napisa\u0142 na Twitterze. Ludzie prezydenta niezbyt si\u0119 przej\u0119li. \u201eNaszym prawem w\u0142asno\u015bci s\u0105 minarety” \u2013 m\u00f3wi\u0142 szef Diyanetu prof. Ali Erbas podczas kolejnego wielkiego otwarcia, a konserwatywni politycy wieszali psy na europejskich (zw\u0142aszcza greckich) politykach, kt\u00f3rzy wyra\u017cali swoje oburzenie. Swego czasu dosta\u0142o si\u0119 nawet papie\u017cowi Franciszkowi, kt\u00f3ry ostatecznie zosta\u0142 nawet zaproszony na otwarcie meczetu, ale nie przyjecha\u0142.<\/span><\/p>\n

Polityk\u00f3w z Europy cz\u0119sto przedstawia jako islamofob\u00f3w, kt\u00f3rzy tak naprawd\u0119 maj\u0105 chrapk\u0119 na tureckie dobra. Pi\u0119\u0107 lat temu Erdogan straszy\u0142, \u017ce je\u015bli wygra opozycja, Stambu\u0142 zostanie Konstantynopolem, a meczety \u2013 ko\u015bcio\u0142ami. I cho\u0107 akurat je\u015bli chodzi o wiernych, to za rz\u0105d\u00f3w islamist\u00f3w poprawi\u0142a si\u0119 sytuacja wszystkich, nie tylko muzu\u0142man\u00f3w, bo odnawiane s\u0105 synagogi, dawne mienie zwracane jest chrze\u015bcija\u0144skim i \u017cydowskim wsp\u00f3lnotom, trwaj\u0105 remonty synagog, a dekad\u0119 temu w Stambule zbudowano pierwszy od czas\u00f3w republiki nowy ko\u015bci\u00f3\u0142, to jednak w\u0142a\u015bnie religia jest narz\u0119dziem stosowanym przez polityk\u00f3w. Entuzjazm religijnych wyborc\u00f3w gwarantuje bowiem odrobienie \u2013 przynajmniej cz\u0119\u015bciowo \u2013 sonda\u017cowych strat. Jeszcze p\u00f3\u0142tora roku temu w badaniu Metropoll Erdogana bi\u0142o a\u017c dw\u00f3ch polityk\u00f3w opozycji. Wtedy nie by\u0142o co prawda wiadomo, kto wystartuje przeciwko niemu w wyborach, sprawdzano wi\u0119c wszystkie opcje. Dzi\u015b, gdy znane jest nazwisko kontrkandydata, spisywany ju\u017c przez wielu na straty Erdogan, kt\u00f3rego zmie\u015b\u0107 mia\u0142y kryzys ekonomiczny, kryzys demokracji, a w ko\u0144cu trz\u0119sienie ziemi, idzie z nim \u0142eb w \u0142eb.<\/span><\/p>\n

Zm\u0119czeni libera\u0142owie<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Oni maj\u0105 klapki na oczach. S\u0142uchaj\u0105 propagandy. Nie my\u015bl\u0105. S\u0105 jak stado baran\u00f3w, kt\u00f3rym da si\u0119 kierowa\u0107 \u2013 denerwuje si\u0119 Mehmet, muzyk po izmirskim konserwatorium, gdy pytam, sk\u0105d takie poparcie dla Erdogana. Nie wie, kto wygra. Nie ufa sonda\u017com i w\u0142adzy. S\u0105dzi, \u017ce mo\u017ce doj\u015b\u0107 do pr\u00f3by wyborczych oszustw. Ju\u017c wcze\u015bniej zdarza\u0142o si\u0119 przecie\u017c, \u017ce za wa\u017cne uznawano podejrzane karty wyborcze, te bez stempla komisji.<\/span><\/p>\n

W liberalnym Izmirze jeszcze si\u0119 nie zdarzy\u0142o, \u017ceby partia Erdogana i on sam uzyskali spektakularne wyniki, ale na kwietniowym wiecu w tym mie\u015bcie prezydenta wita\u0142y t\u0142umy. \u201eNo, Izmir wreszcie zm\u0105drza\u0142!”, \u201ePad\u0142a twierdza CHP!” \u2013 mo\u017cna przeczyta\u0107 w komentarzach pod relacj\u0105 z wydarzenia, na kt\u00f3rym prezydent przypomina\u0142, co zrobi\u0142 dla miasta w ci\u0105gu 20 lat, \u201edzie\u0144 i noc pracuj\u0105c dla Izmiru”. Wymieni\u0142 drogi (959 km), uniwersytety (4), tamy (37), autostrady (Stambu\u0142\u2013Izmir i Menemen\u2013Aliaga\u2013\u00c7andarli) i wiele innych. Nie wr\u00f3ci\u0142 jednak pami\u0119ci\u0105 do swoich wypowiedzi sprzed kilku lat, w kt\u00f3rych nawi\u0105zywa\u0142 do powiedzenia \u201egavur Izmir” \u2013 niewierne miasto.<\/span><\/p>\n

Prezydencki rzecznik g\u0119sto si\u0119 wtedy za szefa t\u0142umaczy\u0142, ale izmirczycy nie zapomnieli. Oaza swobody, miasto, w kt\u00f3rego restauracjach has\u0142em do wi-fi bywa data urodzin albo \u015bmierci Atat\u00fcrka i w kt\u00f3rym s\u0142owo \u201elaiklik” (\u015bwiecko\u015b\u0107) odmieniane jest przez wszystkie przypadki, od lat jest dla rz\u0105du AKP twierdz\u0105 nie do zdobycia. Sk\u0105d wi\u0119c t\u0142umy na wiecu AKP? \u2013 Zwie\u017ali ich \u2013 prycha Mehmet, cho\u0107 sam wie, \u017ce to raczej ma\u0142o prawdopodobne, bo Izmir to nie tylko izmirczycy z dziada pradziada, kt\u00f3rzy republika\u0144skie warto\u015bci wyssali z mlekiem matki, ani Lewanty\u0144czycy, potomkowie europejskich kupc\u00f3w i przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy w szufladzie maj\u0105 paszport turecki, ale i w\u0142oski czy francuski. To tak\u017ce przyjezdni z prowincji, kt\u00f3rzy tu pracuj\u0105 albo si\u0119 ucz\u0105, i ci, kt\u00f3rzy latami czuli si\u0119 \u017ale traktowani przez intelektualn\u0105 elit\u0119. Ci pierwsi czuj\u0105, \u017ce Erdogan co\u015b im odebra\u0142, \u017ce pogrzeba\u0142 \u015bwieckie dziedzictwo Atat\u00fcrka, wolno\u015b\u0107, swobody obywatelskie. Ci drudzy, \u017ce co\u015b im da\u0142: dum\u0119 bycia tym, kim s\u0105.<\/span><\/p>\n

Kt\u00f3rych jest wi\u0119cej? W Izmirze tych pierwszych, o czym \u015bwiadcz\u0105 nieprzebrane t\u0142umy na wiecu Kemala Kili\u00e7daroglu, odbytym w mie\u015bcie dwa dni po spotkaniu z Erdoganem. A w Turcji? Trudno powiedzie\u0107. Jasny podzia\u0142 z miliona powod\u00f3w nieco si\u0119 zatar\u0142. Nie ka\u017cda osoba w chu\u015bcie g\u0142osuje na Erdogana, na wiecu Kili\u00e7daroglu te\u017c mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 powiewaj\u0105cych flagami m\u0119\u017cczyzn z islamskimi brodami i charakterystycznymi czapeczkami na g\u0142owie. Erdogan straszy tym, co si\u0119 stanie, je\u015bli wygra kandydat opozycji (zbanuje chusty, dogada si\u0119 z PKK, a zwyci\u0119stwo \u015bwi\u0119towa\u0107 b\u0119d\u0105 od rana do nocy, pij\u0105c). Prorz\u0105dowe media pokazuj\u0105 filmiki, na kt\u00f3rych Kili\u00e7daroglu \u015bciska d\u0142onie dzia\u0142aczkom HDP, i archiwalne nagrania tego, jak w czasach sprzed doj\u015bcia AKP do w\u0142adzy studentki, kt\u00f3re mimo zakazu przysz\u0142y na uczelni\u0119 w hid\u017cabach, traktowano policyjnymi pa\u0142kami.<\/span><\/p>\n

Dziadek Kemal<\/strong><\/h4>\n

Kili\u00e7daroglu, kt\u00f3ry w Turcji ma kilka przydomk\u00f3w: Bay Kemal (Pan Kemal) czy Kemal Dede (dziadek Kemal), stara si\u0119 prezentowa\u0107 jako kandydat my\u015bl\u0105cy o wszystkich Turkach. Poniewa\u017c nieraz wypominano mu alawickie pochodzenie (alawizm to od\u0142am islamu, kt\u00f3ry do niedawna nie cieszy\u0142 si\u0119 specjalnym powa\u017caniem tureckich w\u0142adz, cho\u0107 przed wyborami zrobi\u0142y w jego stron\u0119 kilka uk\u0142on\u00f3w, a Erdogan zjad\u0142 nawet kolacj\u0119 w camevi \u2013 alawickim domu modlitwy), a kilka tygodni temu zarzucono brak szacunku dla wiary ze wzgl\u0119du na podeptanie roz\u0142o\u017conego na pod\u0142odze modlitewnego dywanika, opublikowa\u0142 w internecie filmik, w kt\u00f3rym m\u00f3wi o swoim wyznaniu. \u201eTak, jestem alawit\u0105. To nie \u017ar\u00f3d\u0142o mojej to\u017csamo\u015bci, to moja to\u017csamo\u015b\u0107” \u2013 m\u00f3wi w nagraniu, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 w pewnym momencie najcz\u0119\u015bciej ogl\u0105danym filmikiem w Turcji.<\/span><\/p>\n

Opowiada w nim, \u017ce nie chce ju\u017c, by w kraju koncentrowano si\u0119 na to\u017csamo\u015bciach, ale na osi\u0105gni\u0119ciach, nie na podzia\u0142ach i r\u00f3\u017cnicach, ale na marzeniach. Obiecuje przekroczenie podzia\u0142\u00f3w, zmian\u0119 re\u017cimu i stworzenie spo\u0142ecze\u0144stwa o wsp\u00f3lnych celach. \u201eC\u00f3\u017c, to nie jest styl defensywnego polityka, kt\u00f3ry boi si\u0119 swojego sekciarskiego rywala, jakby by\u0142 alawit\u0105 o mi\u0119kkim sercu. To styl lidera” \u2013 oceni\u0142 Kadri Gursel z Halk TV w rozmowie z portalem Duvar.<\/span><\/p>\n

Nie bardzo w\u0142a\u015bciwie wiadomo, kiedy Kili\u00e7daroglu wyr\u00f3s\u0142 na lidera. Jeszcze kilka lat temu Erdogan \u017cartobliwie dzi\u0119kowa\u0142 Allahowi za takiego przeciwnika, kt\u00f3ry ci\u0105gle przegrywa. Nie\u0142atwy by\u0142 te\u017c sam proces wy\u0142onienia kandydata na prezydenta, koalicyjny St\u00f3\u0142 Sze\u015bciu, przy kt\u00f3rym spotykali si\u0119 liderzy partii przeciwnych kierunkowi, w jakim zmierza pa\u0144stwo. Co ciekawe, jest w\u015br\u00f3d nich by\u0142y przyjaciel Erdogana i by\u0142y wicepremier Ali Babacan, kt\u00f3ry po odej\u015bciu z AKP za\u0142o\u017cy\u0142 parti\u0119 DEVA. D\u0142ugo przy tym stole debatowali nad tym, kto ma kandydowa\u0107. Meral Aksener z partii IYI na chwil\u0119 opu\u015bci\u0142a nawet koalicj\u0119, bo stawia\u0142a na burmistrza Ankary Mansura Yavasa lub burmistrza Stambu\u0142u Ekrema Imamoglu. Ostatecznie wr\u00f3ci\u0142a i dzi\u015b ca\u0142y antyerdoganowy team w r\u00f3\u017cnych konfiguracjach je\u017adzi po Turcji, przekonuj\u0105c wyborc\u00f3w, by g\u0142osowali na Kili\u00e7daroglu.<\/span><\/p>\n

Prawda jest jednak taka, \u017ce CHP pod jego wodz\u0105 od 20 lat nie by\u0142a w stanie pokona\u0107 AKP, a kandydaci na prezydenta wystawiani przez parti\u0119 (dw\u00f3ch, prezydenta w wyborach powszechnych wybiera si\u0119 w Turcji dopiero od 2014 r.) przegrywali w pierwszej turze. W 2013 r. krajem wstrz\u0105sn\u0119\u0142y protesty, kt\u00f3re sw\u00f3j pocz\u0105tek mia\u0142y w parku Gezi, gdy niewielki zagajnik w \u015brodku stambulskiego placu Taksim mia\u0142 by\u0107 wyci\u0119ty pod budow\u0119 kolejnego centrum handlowego. Obrona kilku drzewek zamieni\u0142a si\u0119 w pot\u0119\u017cny, antyrz\u0105dowy ruch, gdy do m\u0142odzie\u017cy do\u0142\u0105czyli intelektuali\u015bci, muzycy i filantropi. CHP nie by\u0142a jednak wtedy zbyt aktywna. Kemal Kili\u00e7daroglu wezwa\u0142 wtedy Erdogana do wycofania policji, bo pr\u00f3cz gazu i armatek wodnych w ruch posz\u0142y kule i by\u0142y ofiary \u015bmiertelne.<\/span><\/p>\n

Nie \u015bmiej si\u0119 z prezydenta<\/strong><\/h4>\n

Niekt\u00f3rzy uczestnicy tamtych wydarze\u0144 po dzi\u015b dzie\u0144 siedz\u0105 w wi\u0119zieniach. Jedn\u0105 z takich os\u00f3b jest biznesmen i filantrop Osman Kavala, kt\u00f3rego w\u0142adze oskar\u017caj\u0105 o sponsorowanie protest\u00f3w. By\u0142 kilkukrotnie aresztowany, a potem uniewinniany, jego sprawa trafi\u0142a nawet do Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nakaza\u0142 jego uwolnienie, ale wci\u0105\u017c pozostaje on za kratami. W ci\u0105gu ostatnich 20 lat w tureckich wi\u0119zieniach zrobi\u0142o si\u0119 naprawd\u0119 t\u0142oczno. Wed\u0142ug tureckiego urz\u0119du statystycznego w 2021 r. przebywa\u0142o w nich 272 tys. os\u00f3b. Na pocz\u0105tku 2023 r. ju\u017c 340 tys. Na budow\u0119 zak\u0142ad\u00f3w karnych wydano w ci\u0105gu siedmiu lat 30 mld lir, w zesz\u0142ym roku rz\u0105d rozpocz\u0105\u0142 budow\u0119 kilkudziesi\u0119ciu kolejnych wi\u0119zie\u0144.<\/span><\/p>\n

T\u0142oczno za kratami zrobi\u0142o si\u0119 siedem lat temu, po nieudanym puczu wojskowym. Wtedy pojawi\u0142a si\u0119 nowa kategoria przest\u0119pcy: gulenista, czyli osoba zwi\u0105zana z ruchem oskar\u017canego o pucz duchownego Fethullaha G\u00fclena. Aresztowano dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi, a drugie tyle straci\u0142o prac\u0119 lub zosta\u0142o zawieszonych w obowi\u0105zkach. Ale za kraty zaprowadzi\u0107 mo\u017ce nie tylko oskar\u017cenie o terroryzm. Tak\u017ce obraza uczu\u0107 religijnych, o czym przekona\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie znana piosenkarka G\u00fclsen. Po tym, gdy za\u017cartowa\u0142a na temat wykszta\u0142cenia, jakie zdobywa si\u0119 w szkole imam hatip (takie liceum ko\u0144czy\u0142 Erdogan), prokurator za\u017c\u0105da\u0142 dla niej kilku lat wi\u0119zienia. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na dziesi\u0119ciu miesi\u0105cach, wyrok og\u0142oszono na pocz\u0105tku maja.<\/span><\/p>\n

Osobna kategoria to przest\u0119pstwo polegaj\u0105ce na obrazie prezydenta. Nie bez przyczyny Kemal Kili\u00e7daroglu obiecuje, \u017ce usunie z kodeksu karnego artyku\u0142 299. W ci\u0105gu dw\u00f3ch kadencji Erdogana przes\u0142uchano w zwi\u0105zku z tym zarzutem 160 tys. os\u00f3b, z kt\u00f3rych jedna czwarta stan\u0119\u0142a przed s\u0105dem, a 13 tys. otrzyma\u0142o wyroki. A obrazi\u0107 mo\u017cna na r\u00f3\u017cne sposoby: rysunkiem, satyrycznym komentarzem, zerwaniem plakatu z podobizn\u0105 albo przez publikacj\u0119 artyku\u0142u. Turcja przoduje te\u017c na niechlubnej li\u015bcie pa\u0144stw, w kt\u00f3rych za kratami przebywa najwi\u0119cej dziennikarzy (363 osoby), przy czym te liczby \u2013 alarmuje nowojorski Komitet Obrony Dziennikarzy \u2013 z ka\u017cdym rokiem si\u0119 zwi\u0119kszaj\u0105 (w 2021 uwieziono 18 os\u00f3b, w 2022 ju\u017c 40). To zreszt\u0105 aresztowanie by\u0142ego redaktora kemalistycznego dziennika \u201eCumhuryet” Cana Dundara i zast\u0119pcy szefa stambulskich struktur CHP Enisa Berberoglu (pierwszy opublikowa\u0142 zdj\u0119cia wypakowanych broni\u0105 ci\u0119\u017car\u00f3wek tureckich s\u0142u\u017cb specjalnych jad\u0105ce do Syrii, drugi mia\u0142 mu je dostarczy\u0107) zapocz\u0105tkowa\u0142o w 2017 r. wielki, zorganizowany przez Kili\u00e7daroglu poch\u00f3d protest, znany pod nazw\u0105 Adalet Marsi \u2013 Marsz Sprawiedliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Potem ma\u0142o ju\u017c by\u0142o zorganizowanych protest\u00f3w w obronie demokracji, cho\u0107 trzeba przyzna\u0107, \u017ce wielu Turk\u00f3w \u2013 mimo perspektywy trafienia za kratki \u2013 nieraz wychodzi\u0142o na ulic\u0119. Robili to studenci przeciwni obsadzaniu stanowisk rektor\u00f3w lud\u017ami bliskimi w\u0142adzy, robi\u0142y to organizacje kobiece, gdy przed dwoma laty Erdogan wypowiedzia\u0142 \u201egodz\u0105c\u0105 w islamskie rodziny i promuj\u0105c\u0105 ideologi\u0119 LGBT” konwencj\u0119 antyprzemocow\u0105, kt\u00f3r\u0105 wcze\u015bniej jako pierwszy podpisa\u0142, robili to literaci i intelektuali\u015bci, publikuj\u0105c otwarte listy w obronie nies\u0142usznie wi\u0119zionych koleg\u00f3w. Niekt\u00f3rzy z nich dzi\u015b pisz\u0105 ju\u017c na obczy\u017anie.<\/span><\/p>\n

Czarni Turcy i mi\u0119so\u017cerny Islamistan<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Naprawd\u0119 go nie lubi\u0105? \u2013 dziwi si\u0119 pani od ryb, gdy wspominam, \u017ce nie we wszystkich miastach Erdogan ma gorliwych zwolennik\u00f3w. \u2013 No nic, ich prawo \u2013 kwituje i zarzuca w\u0119dk\u0119. Wida\u0107 nie nale\u017cy do tych \u2013 a jest ich niema\u0142o \u2013 kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 si\u0119 wyk\u0142\u00f3ca\u0107, awanturowa\u0107 albo bi\u0107. Wzi\u0105wszy pod uwag\u0119 poziom polaryzacji tureckiego spo\u0142ecze\u0144stwa, to a\u017c dziwne, jak rzadko dochodzi do k\u0142\u00f3tni czy b\u00f3jek z powod\u00f3w politycznych. Cho\u0107 i te si\u0119 zdarzaj\u0105, zw\u0142aszcza w nerwowym, przedwyborczym czasie. Ledwo kilka dni temu media obieg\u0142 filmik, na kt\u00f3rym z restauracji wyganiany jest starszy pan rozdaj\u0105cy ulotki HDP. \u201eNie chcemy tu terroryst\u00f3w!”\u00a0\u2013 krzyczy do niego w\u0142a\u015bciciel przybytku, rzecz dziwna o tyle, \u017ce w Turcji starszych ludzi darzy si\u0119 du\u017cym szacunkiem. W Trabzonie przechodnie pok\u0142\u00f3cili si\u0119 w trakcie ulicznej ankiety przeprowadzanej przez dziennikark\u0119 En Son Haber, a podczas g\u0142osowania w Londynie dosz\u0142o do r\u0119koczyn\u00f3w, o czym \u017cyczliwie donios\u0142y prorz\u0105dowe stacje, awantur\u0119 wszcz\u0119li bowiem wyborca HDP i cz\u0142onek komisji z ramienia CHP\u2026<\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo sonda\u017ce dawa\u0142y Kili\u00e7daroglu spor\u0105 przewag\u0119 nad Erdoganem. Z tygodnia na tydzie\u0144 r\u00f3\u017cnica topnieje i dzi\u015b nikt ju\u017c nie wie, jak zako\u0144cz\u0105 si\u0119 wybory. Cz\u0119\u015b\u0107 tureckich libera\u0142\u00f3w zastanawia si\u0119, czy ta popieraj\u0105ca urz\u0119duj\u0105cego prezydenta po\u0142owa jest \u015blepa i g\u0142ucha? Czy nie przeszkadzaj\u0105 im aresztowania? Ani to, \u017ce w \u015bwiatowym indeksie wolno\u015bci prasy Turcja plasuje si\u0119 na 165. miejscu mi\u0119dzy Rosj\u0105 (pi\u0119tro wy\u017cej) i Egiptem?<\/span><\/p>\n

By znale\u017a\u0107 odpowied\u017a, warto si\u0119gn\u0105\u0107 do artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re ukazywa\u0142y si\u0119 w liberalnych gazetach nied\u0142ugo po przej\u0119ciu w\u0142adzy przez AKP. \u201eCzarni Turcy”, \u201eMi\u0119so\u017cerny Islamistan” \u2013 to tylko kilka, wcale nie najgorszych okre\u015ble\u0144, jakimi na \u0142amach prasy raczono wyborc\u00f3w Erdogana, przybyszy z prowincji. W artykule znalaz\u0142o si\u0119 nawet stwierdzenie, \u017ce gdyby te kobiety \u2013 od g\u00f3ry do do\u0142u w czadorach \u2013 grillowa\u0142y ryby, a nie mi\u0119so, nie by\u0142yby tak grube\u2026 Omawiano zdj\u0119cia Turczynek w hid\u017cabach, imputuj\u0105c im najgorsze cechy, i na r\u00f3\u017cne sposoby o\u015bmieszano ich przywi\u0105zanie do wiary czy pochodzenie. To Erdogan zwr\u00f3ci\u0142 im godno\u015b\u0107 i poczucie \u2013 z\u0142udne czy nie \u2013 \u017ce kraj nale\u017cy te\u017c do nich. Za kilka dni oka\u017ce si\u0119, czy przekona\u0142o ich to, co ma im do zaoferowania Kili\u00e7daroglu, ze swoim spokojem, obietnic\u0105 zako\u0144czenia podzia\u0142\u00f3w, obalenia jednoosobowego re\u017cimu; ze swoj\u0105 religijno\u015bci\u0105, inn\u0105 ni\u017c ich w\u0142asna.<\/span><\/p>\n

Na razie nikt jeszcze nie sk\u0142ada broni.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przedstawia pierwszy turecki samoch\u00f3d elektryczny, woduje pierwszy turecki lotniskowiec, podnosi pensje o po\u0142ow\u0119. Erdogan idzie po wygran\u0105 Marcelina Szumer-Brysz Wn\u0119trze B\u0142\u0119kitnego Meczetu. (Fot. Cezary Aszkie\u0142owicz \/ Agencja Wyborcza.pl) Turcja przed wyborami: Chrze\u015bcija\u0144skie mozaiki sprzed trzynastu stuleci? Zatynkowa\u0107. Unikat w skali \u015bwiata? Trzecia kadencja jest wa\u017cniejsza. . \u2013 Bak, bak \u2013 zaczepia mnie w autobusie miejskim […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104304"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=104304"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":104318,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104304\/revisions\/104318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=104304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=104304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=104304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}