{"id":104605,"date":"2023-06-23T17:09:52","date_gmt":"2023-06-23T15:09:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=104605"},"modified":"2023-06-16T06:59:14","modified_gmt":"2023-06-16T04:59:14","slug":"03-09-84","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=104605","title":{"rendered":"145 lat temu urodzi\u0142 si\u0119 Ferdynand Ossendowski \u2013 demaskator totalitaryzmu komunistycznego"},"content":{"rendered":"

Ferdynand Ossendowski. Fot. NAC<\/em><\/span><\/p>\n

\n

145 lat temu, 27 maja 1878 r., urodzi\u0142 si\u0119 Ferdynand Antoni Ossendowski. Pisarz, podr\u00f3\u017cnik, awanturnik, jeden z pierwszych polskich demaskator\u00f3w systemu sowieckiego oraz kulis\u00f3w rewolucji bolszewickiej. W PRL \u201eskazany na zapomnienie\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\"\"<\/a>
\n145 lat temu urodzi\u0142 si\u0119 Ferdynand Ossendowski \u2013 demaskator totalitaryzmu komunistycznego<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Micha\u0142 Szuka\u0142a<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinnym maj\u0105tku w okolicach Witebska na dzisiejszej Bia\u0142orusi, ale najwcze\u015bniejsz\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142 w Kamie\u0144cu Podolskim, dok\u0105d przeprowadzili si\u0119 rodzice. Nauk\u0119 rozpocz\u0105\u0142 w Petersburgu. Bra\u0142 udzia\u0142 w r\u00f3\u017cnych akademickich sprzysi\u0119\u017ceniach przeciwko w\u0142adzy carskiej. Kiedy studiowa\u0142 nauki przyrodnicze, zaproponowano mu udzia\u0142 w ekspedycjach badawczych na Kaukaz, w okolice Bajka\u0142u, a nawet do Japonii i Indii. Po powrocie z wyprawy nie zaprzesta\u0142 jednak udzia\u0142u w manifestacjach. \u015aledzony przez ochran\u0119, nie chc\u0105c trafi\u0107 na Syberi\u0119 tym razem jako wi\u0119zie\u0144, uciek\u0142 z Rosji i kontynuowa\u0142 studia na paryskiej Sorbonie.<\/span><\/p>\n

Po ich zako\u0144czeniu powr\u00f3ci\u0142 do Rosji i podj\u0105\u0142 prac\u0119 na Uniwersytecie Technicznym w syberyjskim Tomsku. Za uczestnictwo w protestach podczas wojny rosyjsko-japo\u0144skiej zosta\u0142 jednak zatrzymany i \u2013 zgodnie z \u00f3wczesnym prawem wojennym \u2013 skazany na kar\u0119 \u015bmierci, zamienion\u0105 ostatecznie na p\u00f3\u0142tora roku wi\u0119zienia, kt\u00f3r\u0105 odsiedzia\u0142. Kiedy opuszcza\u0142 cel\u0119 w 1905 r. przez imperium przechodzi\u0142a pierwsza fala rewolucyjna. W chaosie tamtych wydarze\u0144 unikn\u0105\u0142 ponownego aresztowania i zamieszka\u0142 w Kijowie.<\/span><\/p>\n

\n

Prof. Pawe\u0142 Wieczorkiewicz: W\u015br\u00f3d wielu pr\u00f3b zg\u0142\u0119bienia leninowskiego fenomenu najwi\u0119ksze powodzenie mia\u0142y przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 dwie ksi\u0105\u017cki pisane niemal na gor\u0105co: w\u0142oskiego dziennikarza i publicysty Curzia Malapartego i w\u0142a\u015bnie Antoniego Ossendowskiego. Ta ostatnia w modnym w\u00f3wczas gatunku powie\u015bci biograficznej, szeroko i szczerze, bez lukru i niezdrowej fascynacji.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Pocz\u0105tkowo pracowa\u0142 jako robotnik, p\u00f3\u017aniej zarabia\u0142 na \u017cycie dziennikarstwem. W tej roli cz\u0119sto bywa\u0142 w Petersburgu, mia\u0142 wi\u0119c okazj\u0119 widzie\u0107 narodziny bolszewizmu, przeciwko kt\u00f3remu odruchowo buntowa\u0142 si\u0119 od pocz\u0105tku. W Petersburgu zobaczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c sam\u0105 rewolucj\u0119, pierwsze represje i krew na ulicach. W 1918 r. uciek\u0142 z Petersburga, pojecha\u0142 zn\u00f3w na Syberi\u0119, gdzie przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do \u201ebia\u0142ej\u201d armii Aleksandra Ko\u0142czaka. Do\u015bwiadczenie sowieckiej dyktatury sprawi\u0142o, \u017ce antykomunizm sta\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w jego rysu intelektualnego.<\/span><\/p>\n

W nigdy niewyja\u015bnionych w pe\u0142ni okoliczno\u015bciach Ossendowski wszed\u0142 w posiadanie dokument\u00f3w ameryka\u0144skiego ambasadora w Rosji Edgara Sissona, \u015bwiadcz\u0105cych, \u017ce przyjazd Lenina by\u0142 zorganizowany przez rz\u0105d niemiecki, a tak\u017ce o tym, \u017ce w\u0142a\u015bnie z Niemiec p\u0142yn\u0119\u0142y pieni\u0105dze na pierwsz\u0105 faz\u0119 rewolucji. Sean McMeekin, autor \u201eRewolucji rosyjskiej. Nowej historii\u201d obliczy\u0142, \u017ce Niemcy sfinansowa\u0142y dzia\u0142alno\u015b\u0107 bolszewik\u00f3w kwot\u0105 oko\u0142o 50 milion\u00f3w \u00f3wczesnych marek. G\u0142\u00f3wnym narz\u0119dziem destabilizacji carskiej Rosji by\u0142 Lenin, w kt\u00f3rym Niemcy s\u0142usznie widzieli przyw\u00f3dc\u0119 mog\u0105cego dokona\u0107 skutecznego przewrotu.<\/span><\/p>\n

Po kl\u0119sce wojsk genera\u0142a Aleksandra Ko\u0142czaka Ossendowskiemu uda\u0142o si\u0119 dotrze\u0107 do Mongolii. Nie bez przyg\u00f3d \u2013 swoj\u0105 samotn\u0105 zazwyczaj podr\u00f3\u017c po syberyjskich bezdro\u017cach opisa\u0142 w swojej bodaj najg\u0142o\u015bniejszej ksi\u0105\u017cce \u201ePrzez kraj ludzi, zwierz\u0105t i bog\u00f3w\u201d. Pisa\u0142 tam: \u201ePrzybywszy do tego miasta [Urga, dzi\u015b U\u0142an Bator \u2013 przyp. aut.], od razu pogr\u0105\u017cyli\u015bmy si\u0119 w wir nami\u0119tnej polityki. W\u0142a\u015bnie powsta\u0142o poruszenie w\u015br\u00f3d Mongo\u0142\u00f3w doprowadzonych do rozpaczy uciskiem chi\u0144skich w\u0142adz, kt\u00f3re pastwi\u0142y si\u0119 nad nimi. Rosyjscy koloni\u015bci podzielili si\u0119 na partie i prowadzili z sob\u0105 za\u017carty sp\u00f3r, w Mongolii Wschodniej na czele rosyjsko-mongolskich wojsk walczy\u0142 z Chi\u0144czykami buddysta, Niemiec, rosyjski genera\u0142, baron Ungern von Sternberg, broni\u0105cy niepodleg\u0142o\u015bci Mongolii i cesarskich praw +\u017bywego Boga+. Rosyjscy oficerowie-uciekinierzy skupiali si\u0119 w oddzia\u0142y, przygotowuj\u0105c powstanie przeciwko bolszewikom na Syberii; mongolskie w\u0142adze na og\u00f3\u0142 bardzo przychylnie patrzy\u0142y na te oddzia\u0142y, lecz za to chi\u0144scy urz\u0119dnicy prze\u015bladowali i gn\u0119bili Rosjan, a wraz z nimi innych cudzoziemc\u00f3w. Sowiecki rz\u0105d, zaniepokojony mobilizacj\u0105 Rosjan-uciekinier\u00f3w, posuwa\u0142 coraz dalej w g\u0142\u0105b Mongolii swoje wojska, a chi\u0144scy gubernatorzy ch\u0119tnie wchodzili w jakie\u015b tajne umowy z bolszewickimi komisarzami\u201d.<\/span><\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci baron nazywa\u0142 si\u0119 Roman Ungern-Sternberg i by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 Azjatyckiej Dywizji Konnej, kt\u00f3ra rzeczywi\u015bcie do 1921 r. bardzo skutecznie walczy\u0142a z bolszewikami. Ossendowski zapomnia\u0142 jednak doda\u0107, \u017ce mia\u0142 on przydomek \u201eKrwawy Baron\u201d lub w innej wersji \u201eSzalony Baron\u201d, a to z powodu wielu mord\u00f3w, okalecze\u0144 i rabunk\u00f3w, jakich dokonywa\u0142. Po jego \u015bmierci, a zgin\u0105\u0142 rozstrzelany przez bolszewik\u00f3w w\u0142a\u015bnie w 1921 r., w Mongolii zarz\u0105dzono modlitwy za jego dusz\u0119, dodaj\u0105c, \u017ce \u201ez pewno\u015bci\u0105 b\u0119d\u0105 one potrzebne\u201d. Nie do ko\u0144ca wiadomo, jak\u0105 rol\u0119 spe\u0142nia\u0142 u jego boku Ossendowski, a niewiedza ta da\u0142a pocz\u0105tek legendom g\u0142osz\u0105cym, i\u017c Polak jedyny zna\u0142 lokalizacj\u0119 zrabowanych przez barona kosztowno\u015bci. Pewne jest natomiast, \u017ce pisarz nie by\u0142 \u015bwiadkiem \u015bmierci Ungerna. Ju\u017c bowiem w 1920 r. przebywa\u0142 w Nowym Jorku, gdzie ko\u0144czy\u0142 pisanie \u201ePrzez kraj ludzi, zwierz\u0105t i bog\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

\n

Najg\u0142o\u015bniejsza ksi\u0105\u017cka Ossendowskiego wy\u0142amywa\u0142a si\u0119 z awanturniczo-podr\u00f3\u017cniczej konwencji jego narracji. W 1930 r. opublikowa\u0142 fabularyzowan\u0105 biografi\u0119 Lenina. Celem Ossendowskiego by\u0142a dekonstrukcja kultu bolszewickiego zbrodniarza oraz faktycznych cel\u00f3w partii bolszewickiej, kt\u00f3ra obiecywa\u0142a \u201elepszy \u015bwiat\u201d. <\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Ta ksi\u0105\u017cka przynios\u0142a Ossendowskiemu fortun\u0119 i s\u0142aw\u0119. Od momentu ukazania si\u0119 w 1922 r. w Nowym Jorku i rok p\u00f3\u017aniej w Londynie i w Warszawie zosta\u0142a przet\u0142umaczona na dziewi\u0119tna\u015bcie j\u0119zyk\u00f3w (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, sam pisarz zna\u0142 siedem). A\u017c takiego sukcesu nie odnios\u0142a ju\u017c \u017cadna z blisko osiemdziesi\u0119ciu kolejnych ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re napisa\u0142 po powrocie do Polski w 1922 r., cho\u0107 sprzedawa\u0142y si\u0119 doskonale, a sam Ossendowski by\u0142 w recenzjach zestawiany z Karolem Mayem czy Rudyardem Kiplingiem. \u0141\u0105czny nak\u0142ad jego dzie\u0142 przekroczy\u0142 na \u015bwiecie liczb\u0119 80 mln egzemplarzy. Jest drugim, po Henryku Sienkiewiczu, najcz\u0119\u015bciej t\u0142umaczonym polskim pisarzem.<\/span><\/p>\n

Du\u017cym powodzeniem cieszy\u0142 si\u0119 tak\u017ce wydany w 1923 r. zbi\u00f3r felieton\u00f3w \u201eCie\u0144 ponurego Wschodu\u201d, kt\u00f3rego ambicj\u0105 by\u0142o stworzenie rysu mentalno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w imperium car\u00f3w i bolszewik\u00f3w. \u201eLekcewa\u017cenie i poniewieranie kobiety \u2014 matki i \u017cony, upadek moralno\u015bci rodzinnej, zach\u0142anno\u015b\u0107 polityczna, brak \u0142\u0105czno\u015bci spo\u0142ecznej, przepa\u015b\u0107 pomi\u0119dzy inteligencj\u0105 a ludem, demokratyzm w formie idealizmu lub chamstwa duchowego, wybuja\u0142o\u015b\u0107 nienawi\u015bci klasowej, duch mordu i rabunku, oboj\u0119tno\u015b\u0107 lub nierealno\u015b\u0107 zasad religijnych, zabobony, resztki kultury XIII\u2013XIV wieku, serwilizm i niemoralno\u015b\u0107 spo\u0142eczna s\u0105 tymi ujemnymi cechami Wschodu\u201d \u2013 pisa\u0142 Ossendowski. Ksi\u0105\u017cka by\u0142 tak\u017ce rozpraw\u0105 z obecnym na zachodzie mitem \u201eduszy rosyjskiej\u201d. Ossendowski jednoznacznie odrzuca t\u0119 perspektyw\u0119 i skupia si\u0119 na najmroczniejszych przejawach \u201ewschodniego\u201d my\u015blenia Rosjan.<\/span><\/p>\n

Najg\u0142o\u015bniejsza ksi\u0105\u017cka Ossendowskiego wy\u0142amywa\u0142a si\u0119 z awanturniczo-podr\u00f3\u017cniczej konwencji jego narracji. W 1930 r. opublikowa\u0142 fabularyzowan\u0105 biografi\u0119 Lenina. Celem Ossendowskiego by\u0142a dekonstrukcja kultu bolszewickiego zbrodniarza oraz faktycznych cel\u00f3w partii bolszewickiej, kt\u00f3ra obiecywa\u0142a \u201elepszy \u015bwiat\u201d. G\u0142\u00f3wnym or\u0119\u017cem retorycznym Ossendowskiego by\u0142 czarny humor. \u201eMy\u015bla\u0142em, \u017ce pan d\u0105\u017cy do rewolucji, aby wstrz\u0105sn\u0105\u0107 zmaterializowanym, mieszcza\u0144skim \u015bwiatem i utorowa\u0107 drog\u0119 dla ducha\u2026 Tak my\u015bla\u0142em\u2026 Tymczasem pan marzy o bandytyzmie na wszech\u015bwiatow\u0105 skal\u0119. To straszne!\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 jeden z rozczarowanych Leninem przedstawicieli \u015bwiata zachodu.<\/span><\/p>\n

\n

Ossendowski przed \u015bmierci\u0105 zniszczy\u0142 swoje archiwum, kt\u00f3re by\u0142oby dla historyk\u00f3w prawdziwym skarbem.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Ossendowski zosta\u0142 \u015bmiertelnym wrogiem re\u017cimu sowieckiego. Przyczyny tej nienawi\u015bci wyja\u015bnia\u0142 historyk prof. Pawe\u0142 Wieczorkiewicz: \u201eW\u015br\u00f3d wielu pr\u00f3b zg\u0142\u0119bienia leninowskiego fenomenu najwi\u0119ksze powodzenie mia\u0142y przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 dwie ksi\u0105\u017cki pisane niemal na gor\u0105co: w\u0142oskiego dziennikarza i publicysty Curzia Malapartego i w\u0142a\u015bnie Antoniego Ossendowskiego. Ta ostatnia w modnym w\u00f3wczas gatunku powie\u015bci biograficznej, szeroko i szczerze, bez lukru i niezdrowej fascynacji [\u2026] przedstawia piek\u0142o rosyjskiej rewolucji i wojny domowej. Ossendowski mia\u0142 t\u0119 przewag\u0119 nad innymi, \u017ce czasy te prze\u017cy\u0142 w Rosji, co prawda w szeregach bia\u0142ych. Dlatego jego ksi\u0105\u017cka tchnie prawd\u0105 i autentyzmem nawet tam, gdzie opisywa\u0142 najbardziej wynaturzone praktyki z\u0142owrogiej tajnej policji, Czeki\u201d.<\/span><\/p>\n

W czasie II wojny \u015bwiatowej Ossendowski by\u0142 cz\u0142onkiem podziemnego Stronnictwa Narodowego. Zmar\u0142 3 stycznia 1945 r. w Grodzisku Mazowieckim. \u015amier\u0107 najprawdopodobniej zaoszcz\u0119dzi\u0142a mu cierpie\u0144 z r\u0105k NKWD, kt\u00f3re dopu\u015bci\u0142o si\u0119 nawet rozkopania jego grobu, aby potwierdzi\u0107, czy pisarz rzeczywi\u015bcie umar\u0142. Wok\u00f3\u0142 \u015bmierci Ossendowskiego naros\u0142o wiele fantastycznych opowie\u015bci. Dzie\u0144 przed \u015bmierci\u0105 jego dom w \u017b\u00f3\u0142winie ko\u0142o Grodziska Mazowieckiego odwiedzi\u0142 niemiecki oficer, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 wnukiem barona von Ungern-Sternberg. Mia\u0142 zaproponowa\u0107 Ossendowskiemu wsp\u00f3lne poszukiwania skarbu Krwawego Barona pozostawionego w Mongolii. To wydarzenie z 2 stycznia 1945 r. mia\u0142o by\u0107 spe\u0142nieniem przepowiedni buddyjskiego lamy, kt\u00f3ry w jednej z mongolskich wiosek wyjawi\u0142 dat\u0119 \u015bmierci barona i zapowiedzia\u0142, \u017ce Ossendowski umrze, gdy baron mu o tym przypomni. Ossendowski przed \u015bmierci\u0105 zniszczy\u0142 swoje archiwum, kt\u00f3re by\u0142oby dla historyk\u00f3w prawdziwym skarbem.(PAP)<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ferdynand Ossendowski. Fot. NAC 145 lat temu, 27 maja 1878 r., urodzi\u0142 si\u0119 Ferdynand Antoni Ossendowski. Pisarz, podr\u00f3\u017cnik, awanturnik, jeden z pierwszych polskich demaskator\u00f3w systemu sowieckiego oraz kulis\u00f3w rewolucji bolszewickiej. W PRL \u201eskazany na zapomnienie\u201d. 145 lat temu urodzi\u0142 si\u0119 Ferdynand Ossendowski \u2013 demaskator totalitaryzmu komunistycznego Micha\u0142 Szuka\u0142a Urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinnym maj\u0105tku w okolicach […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104605"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=104605"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104605\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":104831,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104605\/revisions\/104831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=104605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=104605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=104605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}