![](\"https:\/\/studioopinii.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/izrael.jpeg\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/studio.png\")
<\/a>Izraelskie migawki<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\nMaciej Koz\u0142owski<\/strong><\/span><\/p>\n Kiedy jednak nast\u0119pnego dnia spotykam si\u0119 z przyjaci\u00f3\u0142mi nie m\u00f3wimy o rakietach, lecz o tym, czym od p\u00f3\u0142 roku \u017cyje Izrael, a przynajmniej ta cz\u0119\u015b\u0107 Izraela, kt\u00f3r\u0105 znam. O demonstracjach. Przyjaciele pokazuj\u0105 mi bransoletki z napisem: Yariv Levin kan ze lo Polin czyli Jariwie Lewin tu nie jest Polska. Ta zgrabna rymowanka to podczas ostatnich demonstracji najcz\u0119\u015bciej skandowane has\u0142o demonstrant\u00f3w obok zawsze obecnych \u201edemokracja\u201d i \u201eprecz z dyktatur\u0105\u201d.<\/strong><\/p>\n Izraelskie demonstracje w obronie niezale\u017cnego s\u0105downictwa z uwag\u0105 obserwuje ca\u0142y demokratyczny \u015bwiat. Wszystkie wielkie stacje telewizyjne przekazuj\u0105 bezpo\u015brednie transmisje. Specjali\u015bci od dobrego wizerunku Polski z Reduty Dobrego Imienia i podobnych instytucji powinni by\u0107 zadowoleni. Polska jest obecna na ekranach milion\u00f3w telewizor\u00f3w. I to bez milionowych nak\u0142ad\u00f3w na bia\u0142oczerwone jachty czy hollywoodzkie produkcje.<\/span><\/p>\n Mimo rakiet i rosn\u0105cego napi\u0119cia \u2013 nast\u0119pnego dnia zn\u00f3w by\u0142y dwie ofiary \u015bmiertelne, tym razem byli to palesty\u0144scy robotnicy \u2013 nastr\u00f3j zupe\u0142nie inny ni\u017c ten, kt\u00f3ry zapami\u0119ta\u0142em wyje\u017cd\u017caj\u0105c z Tel Avivu w pierwszych dniach stycznia. W\u00f3wczas w tym Izraelu, kt\u00f3ry znam \u2013 czyli Izraelu wykszta\u0142conym, \u015bwieckim, w wi\u0119kszo\u015bci o korzeniach aszkenazyjskich panowa\u0142a atmosfera przygn\u0119bienia granicz\u0105ca wr\u0119cz z rozpacz\u0105.<\/span><\/p>\n Przypomnijmy. Po upadku latem ubieg\u0142ego roku rz\u0105du utworzonego przez z trudem sklecon\u0105 koalicj\u0119 partii od skrajnej lewicy po skrajn\u0105 prawic\u0119 kolejne \u2013 pi\u0105te ju\u017c w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat \u2013 wybory zn\u00f3w nie przynios\u0142y jednoznacznego rozstrzygniecie. Partie demokratyczne zachowa\u0142y wprawdzie dotychczasowy stan posiadania, ale dwa czynniku sprawi\u0142y, \u017ce znalaz\u0142y si\u0119 w mniejszo\u015bci. Skrajnie lewicowa partia pod wodz\u0105 Tamary Zandberg postanowi\u0142a \u201ezachowa\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107\u201d i o trzy dziesi\u0105te punktu procentowego znalaz\u0142a si\u0119 pod progiem wyborczym. Osobno wystartowa\u0142y partie arabskie i zamiast kilkunastu, jak w poprzednich wyborach wprowadzi\u0142y do Knessetu tylko kilku pos\u0142\u00f3w.<\/span><\/p>\n Najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 pos\u0142\u00f3w tak jak poprzednio zdoby\u0142 Likud Benjamina Netanyahu i to on zdo\u0142a\u0142 stworzy\u0107 nowa koalicj\u0119, si\u0119gaj\u0105c \u2013 po raz pierwszy w historii Izraela \u2013 po si\u0142y skrajnie prawicowe, kt\u00f3re \u015bmia\u0142o nazwa\u0107 mo\u017cna faszystowskimi. Przyw\u00f3dca partii Ozma Yehudit czyli \u017bydowska Si\u0142a Itamar Ben Gwir dzia\u0142a\u0142 w m\u0142odzie\u017c\u00f3wce partii Kach, kt\u00f3ra zosta\u0142a uznana za organizacj\u0119 terrorystyczn\u0105 i zdelegalizowana. Ben Gwir nie kry\u0142 sympatii do Barucha Goldsteina, kt\u00f3ry dokona\u0142 najwi\u0119kszej w Izraelu masakry zabijaj\u0105c 29 Palesty\u0144czyk\u00f3w w grocie patriarch\u00f3w w Hebronie. W nowym rz\u0105dzie Ben Gwir otrzyma\u0142 tek\u0119 ministra ds. bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3remu mi\u0119dzy innymi przypad\u0142 nadz\u00f3r nad policj\u0105. Tek\u0119 ministra finans\u00f3w i wiceministra obrony otrzyma\u0142 inny radyka\u0142 Bazezel Smotricz. Ten, poza jawnie rasistowskimi pogl\u0105dami g\u0142osi potrzeb\u0119 podporzadkowania systemu prawnego pa\u0144stwa prawu religijnemu. \u201eaby by\u0142o tak jak za kr\u00f3la Davida\u201d.<\/span><\/p>\n Nowy rz\u0105d zaprzysi\u0119\u017cony zosta\u0142 29 grudnia. Ju\u017c cztery dni p\u00f3\u017aniej Ben Gwir ze swymi zwolennikami wybra\u0142 si\u0119 na Wzg\u00f3rze \u015bwi\u0105tynne najwyra\u017aniej chc\u0105c sprowokowa\u0107 zamieszki, co jednak mu si\u0119 nie uda\u0142o, gdy\u017c zar\u00f3wno Palesty\u0144czycy jak i kraje arabskie powstrzyma\u0142y si\u0119 od gwa\u0142townych reakcji.<\/span><\/p>\n Jednak najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla izraelskiej demokracji przysz\u0142o nie tylko ze strony radyka\u0142\u00f3w lecz samego Netanyahu i partii Likud. Czwartego stycznia minister sprawiedliwo\u015bci Yariv Levin przedstawi\u0142 plan dog\u0142\u0119bnej reformy s\u0105downictwa. Zaprezentowany pakiet ustaw mia\u0142 na celu zlikwidowanie w praktyce niezale\u017cnej kontroli s\u0105dowej nad ustawodawstwem, a tak\u017ce poprzez zmiany w systemie wyboru s\u0119dzi\u00f3w podporz\u0105dkowanie s\u0105downictwa powszechnego w\u0142adzy wykonawczej.<\/span><\/p>\n Jak wiadomo Izrael nie ma konstytucji. Podstawowe prawa obywatelskie zapisane zosta\u0142y w Deklaracji Niepodleg\u0142o\u015bci, a ustr\u00f3j pa\u0144stwa reguluj\u0105 tak zwane prawa podstawowe. Nad zgodno\u015bci\u0105 uchwalanych przez Kneset ustaw z tymi zasadami czuwa S\u0105d Najwy\u017cszy. W pe\u0142ni niezale\u017cne pozostaj\u0105 prokuratura i s\u0105dy powszechne, a dodatkowym zabezpieczeniem przed r\u00f3\u017cnymi nie zawsze zgodnymi z prawem pomys\u0142ami polityk\u00f3w czuwaj\u0105 niezale\u017cni od zmieniaj\u0105cych si\u0119 z ka\u017cdym politycznym nadaniem ministr\u00f3w urz\u0119dnicy cywilni, zwani radcami prawnymi ministerstw. System ten \u2013 lepiej czy gorzej \u2013 funkcjonowa\u0142 od za\u0142o\u017cenia pa\u0144stwa, zapewniaj\u0105c pe\u0142ni\u0119 swob\u00f3d obywatelskich i \u0142ad demokratyczny niezale\u017cnie od tego czy rz\u0105dzi\u0142a lewica , prawica, centrum, czy te\u017c r\u00f3\u017cne, nieraz bardzo egzotyczne koalicje. I w\u0142a\u015bnie teraz \u2013 mo\u017ce dlatego, \u017ce sam musi t\u0142umaczy\u0107 si\u0119 przed s\u0105dami z zarzut\u00f3w o \u0142apownictwo \u2013 postanowi\u0142 system ten wywr\u00f3ci\u0107, czyli zrobi\u0107 to, co uda\u0142o si\u0119 najpierw w pe\u0142ni Putinowi i \u0141ukaszence, a potem w r\u00f3\u017cnym stopniu Erdoganowi w Turcji, Orbanowi na W\u0119grzech czy Kaczy\u0144skiemu w Polsce. Oczywi\u015bcie pod has\u0142em przywr\u00f3cenia \u201eprawdziwej demokracji\u201d czyli niepoddawaniu woli tak czy inaczej skleconej wi\u0119kszo\u015bci parlamentarnej i wy\u0142onionemu przez t\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 rz\u0105dowi jakimkolwiek ograniczeniom.<\/span><\/p>\n Wtedy, na pocz\u0105tku stycznia wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce rzecz jest przes\u0105dzona. Netanyahu mia\u0142 solidn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 w parlamencie, zwolennicy partii skrajnych, ale tak\u017ce Likudu niesieni byli rewolucyjnym zapa\u0142em \u201eodbierania w\u0142adzy elitom\u201d, partie religijne szykowa\u0142y si\u0119 do poszerzenia swych wp\u0142yw\u00f3w, a przede wszystkim uzyskiwania coraz wi\u0119kszych pieni\u0119dzy. Opozycja po wyborczej kl\u0119sce liza\u0142a rany i oskar\u017ca\u0142a si\u0119 nawzajem o przegran\u0105.<\/span><\/p>\n Pami\u0119tam rozmow\u0119 z by\u0142ym szefem sztabu, by\u0142ym ministrem obrony Mosze Yaalonem, kt\u00f3ry mocno anga\u017cowa\u0142 si\u0119 spo\u0142ecznie, mi\u0119dzy innymi krytykuj\u0105c zbyt jego zdaniem ostro\u017cn\u0105 i kr\u00f3tkowzroczn\u0105 polityk\u0119 Izraela wobec wojny na Ukrainie. Zapyta\u0142em go co demokratyczny Izrael mo\u017ce zrobi\u0107. Odpowiedzia\u0142. Nie odpu\u015bcimy. B\u0119dziemy wychodzi\u0107 na ulice.<\/span><\/p>\n I rzeczywi\u015bcie, w dwa dni po naszej rozmowie 7 stycznia w Tel Avivie na ulice wysz\u0142o 20 tysi\u0119cy ludzi. Pocz\u0105tkowo mia\u0142 to by\u0107 protest przeciw przeciwko obecno\u015bci rasistowskich radyka\u0142\u00f3w w rz\u0105dzie jednak og\u0142oszone 4 stycznia plany zmian w s\u0105downictwie sprawi\u0142y, \u017ce przerodzi\u0142 si\u0119 on w demonstracje w obronie podstaw demokracji. Niewielkie grupy demonstrant\u00f3w wysz\u0142y te\u017c na ulice w Hajfie i kilku innych miastach. Rz\u0105d protestami si\u0119 nie przej\u0105\u0142 i ruszy\u0142a machina zmian. Zaproponowano na przyk\u0142ad by to rz\u0105d, a nie jak dotychczas kolegium rektor\u00f3w, mia\u0142 g\u0142os decyduj\u0105cy przy rozdziale \u015brodk\u00f3w na szkolnictwo wy\u017csze. Cala spo\u0142eczno\u015b\u0107 akademicka jednoznacznie i ostro zaprotestowa\u0142a i rz\u0105d musia\u0142 si\u0119 z pomys\u0142u wycofa\u0107. Wtedy w\u0142a\u015bnie po raz pierwszy pojawi\u0142y si\u0119 por\u00f3wnania do Polski i W\u0119gier. Izraelczycy zrozumieli, \u017ce wszystko co mog\u0105 zrobi\u0107, to protestowa\u0107 i nie odpuszcza\u0107. Ca\u0142y kraj oblepi\u0142y plakaty \u017c\u0105daj\u0105ce ust\u0105pienia Netanyahu i obrony demokracji.<\/span><\/p>\n Cosobotnie demonstracje sta\u0142y si\u0119 swoistym rytua\u0142em. Demonstrowa\u0107 sz\u0142y ca\u0142e rodziny. Obok ocalonych z Holocaustu, m\u0142odzie\u017c, obok milioner\u00f3w z Hightechu bezrobotni i bezdomni. W Tel Avivie w\u0142a\u015bciciele parking\u00f3w udost\u0119pniaj\u0105 je w sobotnie wieczory za darmo, aby demonstrowa\u0107 mogli tak\u017ce przyjezdni. Demonstracje odbywaj\u0105 si\u0119 ju\u017c w wsz\u0119dzie. Nawet a ma\u0142ych miasteczkach co sobota wida\u0107 na ulicach ludzi z flagami i sloganami. Na demonstracjach pojawiaj\u0105 si\u0119 byli szefowie Szin Bet i Mosadu, byli dow\u00f3dcy wojskowi z Mosze Yaalonem na czele, przyszed\u0142 te\u017c najwi\u0119kszy autorytet ekonomiczny, by\u0142y szef banku centralnego Jakob Frenkel. Z ka\u017cdym tygodniem demonstracje s\u0105 coraz liczniejsze. W Tel Avivie trzeba by\u0142o je przenie\u015b\u0107 z placu Habima na ulic\u0119 Kaplan, kt\u00f3ra przechodzi mostem nad przecinaj\u0105c\u0105 Tel Aviv autostrad\u0105 Ayalon.<\/span><\/p>\n No i sta\u0142o si\u0119 to, co by\u0142o nie do unikni\u0119cia. W pewnym momencie demonstranci zablokowali autostrad\u0119. Policja wprawdzie pr\u00f3bowa\u0142a interweniowa\u0107, ale bez nadmiernego u\u017cycia przemocy. Nast\u0119pnego dnia Netanyahu nazwa\u0142 demonstrant\u00f3w anarchistami, a sprawuj\u0105cy nadz\u00f3r nad policj\u0105 Ben Gwir zdymisjonowa\u0142 komendanta policji w Tel Avivie. Wywo\u0142a\u0142o to powszechne oburzenie Prokurator generalny zastopowa\u0142 t\u0119 decyzj\u0119, Komendant G\u0142\u00f3wny Policji uzna\u0142 dymisj\u0119 za b\u0142\u0105d i podczas kolejnej demonstracji Amiczaj Esher w mundurze pojawi\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d demonstrant\u00f3w wywo\u0142uj\u0105c powszechny entuzjazm.<\/span><\/p>\n Jednak walec legislacyjny posuwa si\u0119 do przodu. Szef Komisji Sprawiedliwo\u015bci w Knesecie Simcha Rothem zapowiada, \u017ce 13 lutego nad pakietem reform g\u0142osowa\u0107 b\u0119dzie specjalna komisja. Wydaje si\u0119, \u017ce sprawa jest przes\u0105dzona. Mosze Yaalon, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych twarzy protest\u00f3w, wzywa do kolejnej wielkiej demonstracji i zapowiada mo\u017cliwo\u015b\u0107 strajku generalnego.<\/span><\/p>\n Trzynastego lutego przed Knesetem w Jerozolimie, mimo \u017ce to poniedzia\u0142ek, zwyk\u0142y dzie\u0144 roboczy, zebra\u0142o si\u0119 ponad sto tysi\u0119cy demonstrant\u00f3w. Demonstracje odby\u0142y si\u0119 te\u017c w Tel Avivie i w innych miastach. W niekt\u00f3rych przedsi\u0119biorstwach og\u0142oszono strajki. Mimo to komisja konstytucyjna w Knesecie stosunkiem g\u0142os\u00f3w 9 do 7 przeg\u0142osowa\u0142a proponowane zmiany, a rz\u0105d zapowiedzia\u0142, \u017ce si\u0119 nie cofnie i jeszcze przed \u015bwi\u0105teczna przerw\u0105 pakiet ustaw zostanie uchwalony.<\/span><\/p>\n Trwaj\u0105ce ju\u017c jednak ponad miesi\u0105c z tygodnia na tydzie\u0144 coraz pot\u0119\u017cniejsze, cho\u0107 wci\u0105\u017c ca\u0142kowicie pokojowe demonstracje zaczynaj\u0105 przynosi\u0107 efekty, kt\u00f3rych rz\u0105d nie przewidzia\u0142. Protesty, w r\u00f3\u017cnej formie organizuj\u0105 rozliczne bardzo nieraz od siebie odleg\u0142e ideowo i politycznie organizacje, stowarzyszenia, korporacje zawodowe. Najgro\u017aniejszy dla w\u0142adz okaza\u0142 si\u0119 protest rezerwist\u00f3w si\u0142 zbrojnych.<\/span><\/p>\n W Izraelu obowi\u0105zuje powszechna s\u0142u\u017cba wojskowa zar\u00f3wno kobiet jak i i m\u0119\u017cczyzn. Jednak pot\u0119ga wojskowa tego pa\u0144stwa opiera si\u0119 na przewadze technologicznej, a ta z kolei na s\u0142u\u017cbie przede wszystkim w lotnictwie, w wywiadzie , w obronie przeciwlotniczej i innych kluczowych elementach bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa oficer\u00f3w rezerwy. S\u0105 to najwy\u017cszej klasy specjali\u015bci, kt\u00f3rzy nadal dobrowolnie s\u0142u\u017c\u0105 w swych jednostkach i to oni g\u0142\u00f3wnie na zasadzie ochotniczej wykonuj\u0105 najtrudniejsze dzia\u0142ania cho\u0107by takie jak niszczenie na terenie Syrii baz i sk\u0142ad\u00f3w broni Hezbollahu. Odmowa przez nich dalszej dobrowolnej s\u0142u\u017cby to jednoznaczne zagro\u017cenie bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n Drugim filarem bezpiecze\u0144stwa Izraela jest sojusz wojskowy z USA. W przeddzie\u0144 protest\u00f3w 13 lutego prezydent Biden powiedzia\u0142: \u201eGeniusz ameryka\u0144skiej i izraelskiej demokracji polega na tym, \u017ce opieraj\u0105 si\u0119 na mocnych instytucjach, na zasadzie r\u00f3wnowa\u017cenia w\u0142adz (cheks and balances) i na niezale\u017cnym s\u0105downictwie\u201d. Do akcji postanowi\u0142 te\u017c wkroczy\u0107 pe\u0142ni\u0105cy zwyczajowo jedynie ceremonialne funkcje prezydent Izraela Izaak Herzog. W or\u0119dziu do narodu wezwa\u0142 rz\u0105d do powstrzymania reform i konsultacje mi\u0119dzy przedstawicielami rz\u0105du i opozycji.<\/span><\/p>\n Netanyahu powiedzia\u0142, \u017ce nie ma nic przeciw konsultacjom, ale reformy zostan\u0105 wprowadzone. Odpowiedzi\u0105 by\u0142y kolejne wielusettysi\u0119czne manifestacje. Tyle tylko, \u017ce na znak protestu przeciw dzia\u0142aniom Knesetu na demonstracjach nie pozwalano przemawia\u0107 \u017cadnym politykom, tak\u017ce tym z opozycji.<\/span><\/p>\n 9 marca og\u0142oszony zosta\u0142 narodowym dniem oporu. Tego dnia w protestach wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 ponad \u0107wier\u0107 miliona ludzi. Zablokowane zosta\u0142o lotnisko Ben Guriona co powa\u017cnie skomplikowa\u0142o \u017cycie premierowi, kt\u00f3ry akurat tego dnia wybiera\u0142 si\u0119 z wizyt\u0105 do W\u0142och.<\/span><\/p>\n Jednocze\u015bnie ferment w armii i w innych wra\u017cliwych sektorach narasta\u0142. Netanyahu zdecydowa\u0142 si\u0119 na rozwi\u0105zanie si\u0142owe. Po kolejnym prote\u015bcie w kt\u00f3rym zn\u00f3w wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 ponad \u0107wier\u0107 miliona ludzi zapowiedzia\u0142 dymisj\u0119 przez siebie mianowanego ministra obrony Yoava Gallanta. Ten bowiem, czuj\u0105c nastroje w armii lepiej ni\u017c inni zw\u0142aszcza ci najbardziej fanatyczni cz\u0142onkowie rz\u0105du wezwa\u0142 do natychmiastowego zawieszenia prac nad zmianami w sadownictwie gdy\u017c \u201eobecna sytuacja to bezpo\u015brednie i jednoznaczne zagro\u017cenie bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa\u201d.<\/span><\/p>\n Decyzja o dymisji Gallanta okaza\u0142a si\u0119 dla Netanyahu i pomys\u0142u parlamentarnego zamachu stanu prawdziw\u0105 katastrof\u0105. W niedziel\u0119 26 marca w ponad 150 miastach manifestanci zablokowali drogi. Dymisj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 konsul generalny Izraela w Nowym Jorku Asaf Zamir. Natychmiast sta\u0142 si\u0119 on kolejna rozpoznawaln\u0105 twarz\u0105 masowych protest\u00f3w. Wszystkie uczelnie z wyj\u0105tkiem Uniwersytetu Ariel na okupowanym Zachodnim Brzegu og\u0142osi\u0142y bezterminowy strajk. Generalny strajk zapowiedzia\u0142 szef zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych Histadrut, a tak\u017ce dziesi\u0105tki r\u00f3\u017cnych stowarzysze\u0144 zawodowych i biznesowych. Wstrzymany zosta\u0142 ruch na lotnisku Ben Guriona \u201ePo raz pierwszy w historii Izraela wielki biznes i zwi\u0105zki zawodowe poda\u0142y sobie r\u0119ce, by broni\u0107 kraj przed chaosem\u201d, powiedzia\u0142 szef organizacji reprezentuj\u0105cej wielki izraelski biznes w Izraelu Dubai Amitai.<\/span><\/p>\n Wszystko to dzia\u0142o si\u0119 w tygodniu poprzedzaj\u0105cym najwi\u0119ksze \u017cydowskie \u015bwi\u0119ta \u2013 Pesach. Wiadomo by\u0142o, \u017ce je\u015bli ustawy nie zostan\u0105 przeprowadzone do pocz\u0105tk\u00f3w kwietnia, to nast\u0119pne podej\u015bcie do ich uchwalenia dokona\u0107 b\u0119dzie mog\u0142o dopiero w maju.<\/span><\/p>\n 27 wieczorem w telewizyjnym or\u0119dziu Netanyahu zapowiedzia\u0142, \u017ce proces legislacyjny zostaje zawieszony na miesi\u0105c, w kt\u00f3rego czasie toczy\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 rozmowy pod egid\u0105 Isaaka Herzoga. Zapowiedzia\u0142 te\u017c, \u017ce minister obrony pozostanie na stanowisku. Oczywi\u015bcie ze wzgl\u0119du na bezpiecze\u0144stwo pa\u0144stwa. Strajk generalny zosta\u0142 odwo\u0142any.<\/span><\/p>\n Nie odby\u0142o si\u0119 to jednak bez pewnej ceny. Netanyahu zgodzi\u0142 si\u0119 na powo\u0142anie podleg\u0142ej bezpo\u015brednio ministrowi bezpiecze\u0144stwa czyli Itamarowi Ben Gwirowi Gwardii Narodowej. Poniewa\u017c w Izraelu jednym z naj\u0142agodniejszych okre\u015ble\u0144 tego fanatyka jest \u201efaszysta\u201d analogie nasuwaj\u0105 si\u0119 same.<\/span><\/p>\n Mimo tak spektakularnego zwyci\u0119stwa organizatorzy protest\u00f3w, a co najwa\u017cniejsze ich uczestnicy postanowili nie odpuszcza\u0107. Mimo \u015bwi\u0105t najpierw religijnych potem pa\u0144stwowych i patriotycznych cosobotnie demonstracje w Tel Avivie i w innych miastach gromadz\u0105 od stu do dwustu tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w, a has\u0142o Yariv Levin kan ze lo Polin powtarzane jest co tydzie\u0144 w dziesi\u0105tkach miejsc.<\/span><\/p>\n Pech chcia\u0142, \u017ce znalaz\u0142em si\u0119 w Izraelu akurat w t\u0119 sobot\u0119 13 maja, kiedy demonstracje z powodu ostrza\u0142u rakietowego zosta\u0142y odwo\u0142ane. Jednak w dziesi\u0105tkach rozm\u00f3w jakie mia\u0142em okazje odby\u0107 przewa\u017ca\u0142 optymizm i poczucie \u201edali\u015bmy rad\u0119\u201d. Zastanawiali\u015bmy si\u0119 te\u017c wsp\u00f3lnie co sprawi\u0142o, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w Izraelu uda\u0142o si\u0119 w pokojowym prote\u015bcie spo\u0142ecznym powstrzyma\u0107 zmiany, kt\u00f3re w ostatecznym rezultacie mog\u0142y szybko doprowadzi\u0107 do zast\u0105pienia kwitn\u0105cej demokracji autorytaryzmem.<\/span><\/p>\n Odpowiedzi jest wiele, ale kilka wydaje si\u0119 szczeg\u00f3lnie istotnych. Pierwsz\u0105 oczywist\u0105 by\u0142a i jest masowo\u015b\u0107 protest\u00f3w. Jak zawsze i wsz\u0119dzie szacunki co do liczby uczestnik\u00f3w demonstracji r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119, i to nieraz o liczby rz\u0119du setek tysi\u0119cy. Przyj\u0105\u0107 jednak mo\u017cna, \u017ce w szczytowym momencie protestowa\u0142o mi\u0119dzy \u0107wier\u0107, a p\u00f3\u0142 miliona Izraelczyk\u00f3w. Je\u015bli na\u0142o\u017cymy to na sytuacje demograficzna Izraela \u2013 kraju niespe\u0142na dziesi\u0119ciomilionowego, gdzie na dodatek \u017bydzi to tylko trzy czwarte ludno\u015bci kraju \u2013 te liczby musz\u0105 robi\u0107 wra\u017cenie. Drugim czynnikiem by\u0142a zdecydowana determinacja. Nieodpuszczanie. To nie by\u0142 jednorazowy zryw, kt\u00f3ry po kilku czy kilkunastu miesi\u0105cach si\u0119 wypali\u0142, lecz protest, kt\u00f3ry ca\u0142y czas narasta\u0142 i nadal narasta mimo pierwszych ust\u0119pstw w\u0142adzy.<\/span><\/p>\n Teraz jednym z cel\u00f3w protestu jest zar\u00f3wno wymuszenie na ca\u0142kowite wycofanie si\u0119 z pr\u00f3b zmian w s\u0105downictwie, ale tak\u017ce patrzenie na r\u0119ce opozycji czy przypadkiem podczas rozm\u00f3w pod egid\u0105 prezydenta Herzoga nie jest szykowany jaki\u015b zgni\u0142y kompromis. I w\u0142a\u015bnie ta masowo\u015b\u0107 i nieodpuszczanie sprawi\u0142y, \u017ce do protestu przy\u0142\u0105cza\u0142y si\u0119 kolejne grupy zawodowe, organizacje, \u015brodowiska.<\/span><\/p>\n Nast\u0105pi\u0142o szczeg\u00f3lne sprz\u0119\u017cenie zwrotne. Si\u0142a protest\u00f3w sk\u0142oni\u0142a wielu aktywnych przedstawicieli spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego do organizowania akcji protestacyjnych we w\u0142asnych \u015brodowiskach zawodowych z kolei te protesty, zw\u0142aszcza ten najpowa\u017cniejszy, rezerwist\u00f3w, motywowa\u0142y do dalszego wychodzenia na ulice. Po trzecie protesty, cho\u0107 z natury stricte polityczne abstrahowa\u0142y niejako od bie\u017c\u0105cej polityki. Protest\u00f3w nie organizowali aktywni w Knesecie politycy opozycji. Ma\u0142o tego, w pewnym sensie nie byli na tych protestach mile widziani. To wysun\u0119\u0142o na plan pierwszy ludzi spoza aktywnej polityki ale za to obdarzonych spo\u0142ecznym autorytetem i zaufanie. To z kolei pozwoli\u0142o anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w akcie protestacyjne ludziom ze wszystkich stron politycznego spectrum. Ma\u0142o tego. Do protestu zacz\u0119li do\u0142\u0105cza\u0107 ludzie bliscy sprawuj\u0105cym w\u0142adz\u0119. Jak cho\u0107by syn legendy izraelskiej prawicy Ariela Sharona I zapewne to w\u0142a\u015bnie, a nie tylko gro\u017aba strajku generalnego sk\u0142oni\u0142a Netanyahu do cofni\u0119cia si\u0119.<\/span><\/p>\n Po czwarte, protesty nie rozmienia\u0142y si\u0119 na drobne poprzez wysuwanie mo\u017ce i zasadnych, ale partykularnych postulat\u00f3w. Zrozumiano, \u017ce gdy zagro\u017cone s\u0105 same podstawy demokracji, m\u00f3wienie o prawach mniejszo\u015bci, o mieszkalnictwie o prawach pracowniczych, , a nawet o fundamentalnych kwestiach takich jak przysz\u0142o\u015b\u0107 okupowanych teren\u00f3w os\u0142abia zasadniczy przekaz. Bez zagwarantowania podstawowych wolno\u015bci wszystkie te postulaty i tak b\u0119d\u0105 nie do spe\u0142nienia bo ich rozwi\u0105zywanie b\u0119dzie wy\u0142\u0105cznie dyktowane potrzeba umocnienia autorytarnej w\u0142adzy, No i wreszcie masowe protesty wytworzy\u0142y szczeg\u00f3lny rodzaj spo\u0142ecznej wi\u0119zi, zbudowa\u0142y tak potrzebny w ka\u017cdej demokracji kapita\u0142 spo\u0142eczny.<\/span><\/p>\n I dlatego, mimo \u017ce zap\u0119dy autorytarne nie zosta\u0142y poskromione, a jedynie zawieszone, mimo spadaj\u0105cych rakiet, mimo ogromu problem\u00f3w, przed kt\u00f3rymi stoi Izrael przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich rozm\u00f3wc\u00f3w by\u0142a pe\u0142na optymizmu.<\/span><\/p>\n Nie mog\u0142em wzi\u0105\u0107 udzia\u0142u w manifestacji i poczu\u0107 tej szczeg\u00f3lnej atmosfery, o kt\u00f3rej z prawdziwym ogniem w oczach opowiadali mi wszyscy izraelscy znajomi. Mog\u0142em jednak by\u0107 uczestnikiem wydarzenia szczeg\u00f3lnego jakim jest coroczna ceremonia nadawania tytu\u0142\u00f3w doktorat\u00f3w honoris causa na Uniwersytecie Telawiwskim. Mimo \u017ce liczy sobie niewiele ponad 60 lat jest w pierwszej setce wy\u017cszych uczelni \u015bwiata w tak zwanym rankingu szanghajskim, a niekt\u00f3rych dziedzinach, takich jak matematyka czy computer science jest w pierwszej dziesi\u0105tce uniwersytet\u00f3w \u015bwiata. Doktorat honorowy tego w\u0142a\u015bnie uniwersytetu to zaszczyt szczeg\u00f3lny, tym bardziej \u017ce kryteria nadawania tego tytu\u0142u s\u0105 niezwykle ostre i zwykle tylko kilka os\u00f3b rocznie dost\u0119puje tego zaszczytu. W tym roku by\u0142o nieco inaczej bo wr\u0119czano dyplomy tak\u017ce laureatom z lat poprzednich, kt\u00f3rzy nie mogli osobi\u015bcie odebra\u0107 dyplom\u00f3w wcze\u015bniej z powod\u00f3w covidowych. By\u0142o wiec laureat\u00f3w a\u017c jedenastu. Byli w\u015br\u00f3d nich tradycyjnie wielcy darczy\u0144cy i filantropi zasilaj\u0105cy izraelska nauk\u0119 setkami milion\u00f3w dolar\u00f3w, by\u0142 wybitny palesty\u0144ski dziennikarz, byli wielcy uczeni z Francji i ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, by\u0142y wreszcie dwie Polki profesor Barbara Engelking i Olga Tokarczuk.<\/span><\/p>\n Barbara Engelking zosta\u0142a doktorem honoris causa za \u201ewybitne pionierskie osi\u0105gni\u0119cia naukowe w dziedzinie bada\u0144 nad Holocaustem, a tak\u017ce \u00bbza odwag\u0119 i determinacj\u0119 w ukazywaniu z\u0142o\u017cono\u015bci stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich w okresie II wojny \u015bwiatowej\u00ab. Olga Tokarczuk otrzyma\u0142a honorowy tytu\u0142 nie tylko za swe prace literackie lecz r\u00f3wnie\u017c za dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 w tym za zaanga\u017cowanie na rzecz uchod\u017ac\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie jej przypad\u0142 zaszczyt przemawiania w imieniu wszystkich laureat\u00f3w.<\/span><\/p>\n W ceremonii na Uniwersytecie uczestniczy\u0142o kilkaset os\u00f3b w tym najwybitniejsi przedstawiciele izraelskiego \u015bwiata nauki i kultury. Ceremonia by\u0142a transmitowana na ca\u0142y \u015bwiat. Ci, kt\u00f3rzy ja ogl\u0105dali zobaczyli, \u017ce Polska to nie tylko symbol autorytarnych rz\u0105d\u00f3w, \u017ce mamy ambasadorki nauki i kultury, kt\u00f3rymi mo\u017cemy si\u0119 szczyci\u0107. I kt\u00f3re buduj\u0105 w \u015bwiecie dobre imi\u0119 naszego kraju.<\/span><\/p>\n I tak jak Izrael mo\u017ce by\u0107 pierwszym krajem w kt\u00f3rym masowe protesty spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego zatrzyma\u0142y autorytarne zap\u0119dy w\u0142adzy, tak mo\u017ce Polska stanie si\u0119 pierwszym krajem, gdy takie rz\u0105dy zostan\u0105 obalone za pomoc\u0105 kartki wyborczej. Po polskim 4 czerwca wydaje si\u0119, \u017ce jeste\u015bmy, by\u0107 mo\u017ce, nieco bli\u017cej tego celu.<\/span><\/p>\n A tymczasem Izrael nie odpuszcza. 3 czerwca w Tel Avivie zn\u00f3w na ulice wysz\u0142o 200 tysi\u0119cy demonstrant\u00f3w. A od kilkunastu godzin furor\u0119 w izraelskich mediach spo\u0142eczno\u015bciowych robi p\u00f3\u0142toraminutowy film pokazuj\u0105cy naprzemiennie migawki z ulic izraelskich i niedzielnego marszu w Warszawie z jednoznacznym przes\u0142aniem Tel Aviv Warszawa \u2013 wsp\u00f3lna sprawa.<\/strong><\/span><\/p>\n
\nGdy samolot podchodzi do l\u0105dowania mimo wszystko czuj\u0119 pewien niepok\u00f3j. Od dw\u00f3ch dni trwa rakietowy ostrza\u0142 Izraela. Izraelska obrona przeciwlotnicza jest zab\u00f3jczo skuteczna, jednak wiadomo cho\u0107by z tego, co dzieje si\u0119 za nasz\u0105 wschodnia granic\u0105, a tak\u017ce na terytorium Polski, \u017ce gwarancji obrony stuprocentowej nikt da\u0107 nie mo\u017ce. W kilka godzin po naszym l\u0105dowaniu jedna z wystrzelonych z Gazy rakiet trafi\u0142a w dom w mie\u015bcie Rehovot, kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w od lotniska Ben Guriona. Jedna osoba zgin\u0119\u0142a kilka zosta\u0142o rannych.<\/strong><\/span><\/h3>\n
\n\n\n