![](\"https:\/\/wiez.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Judaizm.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/wiez.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Wiez-logo-2.svg\"){kind=logo}
<\/a>Odkrywanie Izraela. Chrze\u015bcija\u0144ska teologia wsp\u00f3\u0142czesnego judaizmu<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\nGrzegorz Ignatowski <\/strong><\/span><\/p>\n Tekst odczytu wyg\u0142oszonego podczas sympozjum \u201eWsp\u00f3lna Rado\u015b\u0107 Tory\u201d zorganizowanego przez Polsk\u0105 Rad\u0119 Chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w 11 pa\u017adziernika 2007 r. w auli PWT \u201eBobolanum\u201d w Warszawie. Ukaza\u0142 si\u0119 w miesi\u0119czniku \u201eWi\u0119\u017a\u201d nr 1\/2008<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n Podczas przem\u00f3wienia w rzymskiej Synagodze Wi\u0119kszej w 1986 roku Jan Pawe\u0142 II przypomnia\u0142 wyznawcom Chrystusa, \u017ce judaizm jest najbli\u017cszy chrze\u015bcija\u0144stwu spo\u015br\u00f3d innych religii niechrze\u015bcija\u0144skich. Z tego powodu \u017bydzi s\u0105 dla nas, chrze\u015bcijan, \u201enaszymi umi\u0142owanymi bra\u0107mi i w pewien spos\u00f3b, mo\u017cna by powiedzie\u0107, naszymi starszymi bra\u0107mi\u201d[1]<\/a>.<\/span><\/p>\n Wobec tych s\u0142\u00f3w Papie\u017ca trzeba zapyta\u0107 o relacj\u0119 mi\u0119dzy chrze\u015bcija\u0144stwem a wsp\u00f3\u0142czesnym judaizmem. Nie wystarcza ju\u017c dzi\u015b przedsoborowa teologia, kt\u00f3ra, dostrzegaj\u0105c pewne pozytywne elementy w staro\u017cytnym judaizmie, uparcie twierdzi\u0142a, \u017ce jego rola ogranicza\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do przygotowania \u015bwiata na przyj\u015bcie Zbawiciela. Gdyby konsekwentnie wyznawa\u0107 ten pogl\u0105d, nale\u017ca\u0142oby oczekiwa\u0107, \u017ce religia \u017cydowska \u2013 zrealizowawszy swoj\u0105 misj\u0119 \u2013 powinna przesta\u0107 istnie\u0107. Tymczasem judaizm by\u0142 i jest nadal \u017cywy i dynamiczny, a jego wyznawcy oddaj\u0105 cze\u015b\u0107 Jedynemu Bogu we wszystkich niemal zak\u0105tkach \u015bwiata. I wci\u0105\u017c zadaj\u0105 chrze\u015bcijanom trudne pytania. Bodaj najpowa\u017cniejsze z nich dotyczy stopnia i sposobu realizacji mesja\u0144skich obietnic.<\/span><\/p>\n Warto zacz\u0105\u0107 te rozwa\u017cania od analizy dokument\u00f3w ko\u015bcielnych. Pozytywne w nich zmiany zosta\u0142y spowodowane przez dwa czynniki. Pierwszy to systematyczna praca teolog\u00f3w, kt\u00f3rzy podj\u0119li si\u0119 zadania ponownego odkrycia dla chrze\u015bcijan \u017cywego i dynamicznego judaizmu. Drugim, r\u00f3wnie\u017c wa\u017cnym, by\u0142y opinie \u017byd\u00f3w na temat kolejnych dokument\u00f3w uchwalanych przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105.<\/span><\/p>\n Katolicy rozpocz\u0119li przewarto\u015bciowywanie swojego spojrzenia na judaizm od uchwalenia przez II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski Deklaracji o stosunku Ko\u015bcio\u0142a do religii niechrze\u015bcija\u0144skich \u201eNostra aetate\u201d. Tekst soborowy w zasadzie nie porusza zagadnienia relacji mi\u0119dzy chrze\u015bcija\u0144stwem a judaizmem, nie znaczy to jednak, \u017ce analiza kolejnych zda\u0144 deklaracji nie pozwala na wyci\u0105gni\u0119cie pewnych pozytywnych wniosk\u00f3w. Dokument, stwierdzaj\u0105c, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest nowym ludem Bo\u017cym (co zreszt\u0105 nie ma \u017cadnej podstawy w Nowym Testamencie), postuluje, aby \u2013 odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do Pisma \u015awi\u0119tego \u2013 nie przedstawia\u0107 \u017byd\u00f3w jako odrzuconych lub przekl\u0119tych przez Boga[2]<\/a>. Tekst soborowy wyznacza w ten spos\u00f3b standardy dla przysz\u0142ych bada\u0144 teologicznych i wyra\u017ca dezaprobat\u0119 dla minionego nauczania Ko\u015bcio\u0142a, kiedy to chrze\u015bcijanie, nie wiedz\u0105c, jak\u0105 rol\u0119 przypisa\u0107 \u017bydom w historii zbawienia po przyj\u015bciu Jezusa Chrystusa, przedstawiali ich wy\u0142\u0105cznie w \u015bwietle negatywnym. Ponadto Deklaracja podkre\u015bla wag\u0119 wsp\u00f3lnego duchowego dziedzictwa chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w oraz zach\u0119ca ich do wzajemnego poznania i poszanowania, kt\u00f3re osi\u0105ga si\u0119 przez studia biblijne i debaty teologiczne. A trudno przecie\u017c wyobrazi\u0107 sobie, aby Sob\u00f3r aprobowa\u0142 dialog i nawo\u0142ywa\u0142 do zaznajomienia si\u0119 z religi\u0105, kt\u00f3ra nie jest no\u015bnikiem pozytywnych warto\u015bci.<\/span><\/p>\n Przedsoborowa teologia uparcie twierdzi\u0142a, \u017ce rola judaizmu ogranicza\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do przygotowania \u015bwiata na przyj\u015bcie Zbawiciela<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n Kolejnym wa\u017cnym krokiem by\u0142o ustanowienie w 1974 roku przez Paw\u0142a VI Komisji ds. Kontakt\u00f3w Religijnych z Judaizmem. Dotychczas opracowa\u0142a ona trzy wa\u017cne dokumenty: \u201eWskaz\u00f3wki i sugestie w sprawie wprowadzenia w \u017cycie deklaracji soborowej \u00abNostra aetate\u00bb nr 4\u201d (1974 r.), \u201e\u017bydzi i judaizm w g\u0142oszeniu S\u0142owa Bo\u017cego i katechezie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Wskaz\u00f3wki do przedstawiania tych zagadnie\u0144\u201d (1985 r.) oraz \u201ePami\u0119tamy: Refleksja nad Szoah\u201d (1998 r.). Wprawdzie pierwszy z wymienionych dokument\u00f3w w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci wypowiada si\u0119 na temat wzajemnych relacji w czasach biblijnych, to jednak w jednym miejscu dodaje, \u017ce dzieje judaizmu nie sko\u0144czy\u0142y si\u0119 wraz ze zburzeniem Jerozolimy w 70 roku, ale \u017ce trwa on w dalszym ci\u0105gu, \u201erozwijaj\u0105c tradycj\u0119 religijn\u0105, kt\u00f3rej znaczenie, jak s\u0105dzimy, nabra\u0142o zupe\u0142nie odmiennego sensu po Chrystusie, to jednak zachowuje wielkie bogactwo warto\u015bci religijnych\u201d. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje dzisiaj tak\u017ce inne, ci\u0105gle aktualne stwierdzenie zawarte w tym dokumencie. Watyka\u0144ska Komisja przypomina mianowicie tym wszystkim, kt\u00f3rzy podejmuj\u0105 dialog z \u017bydami, aby zapoznali si\u0119 z podstawowymi zasadami wsp\u00f3\u0142czesnego judaizmu[3]<\/a>.<\/span><\/p>\n Najwyra\u017aniej jednak opinie w\u015br\u00f3d teolog\u00f3w i ekspert\u00f3w watyka\u0144skiej Komisji musia\u0142y by\u0107 podzielone i wielu z nich chcia\u0142o, aby dokument poszed\u0142 odwa\u017cniej naprz\u00f3d. Podczas prac nad \u201eWskaz\u00f3wkami i sugestiami\u201d w prasie ameryka\u0144skiej ukaza\u0142 si\u0119 jeden z projekt\u00f3w przysz\u0142ego tekstu, w kt\u00f3rym wypowied\u017a na temat judaizmu pobiblijnego jest i znacznie obszerniejsza, i napisana w pozytywniejszym duchu. Czytamy w nim, \u017ce w Ko\u015bciele ci\u0105gle wzrasta wiedza na temat miejsca, jakie zajmuje wsp\u00f3\u0142czesny judaizm w historii zbawienia. \u017bydzi nie s\u0105 postrzegani przez wyznawc\u00f3w Chrystusa tylko jako lud, kt\u00f3ry w swojej historii spotyka\u0142 i do\u015bwiadcza\u0142 obecno\u015bci Boga, lecz ci\u0105gle trwa w przymierzu przez Niego ustanowionym. B\u00f3g \u2013 czytamy \u2013 ofiarowa\u0142 swojemu ludowi Tor\u0119, skierowa\u0142 do niego trwaj\u0105ce na wieki s\u0142owo \u2013 niewyczerpane \u017ar\u00f3d\u0142o duchowego \u017cycia i modlitwy.<\/span><\/p>\n Ponadto projekt wypowiada\u0142 si\u0119 na temat relacji mi\u0119dzy przymierzem a ziemi\u0105 Izraela: \u201e\u017bydzi ci\u0105gle wykazuj\u0105 na tysi\u0105ce sposob\u00f3w swoje przywi\u0105zanie do ziemi obiecanej ich przodkom od dnia powo\u0142ania Abrahama\u201d[4]<\/a>. Projekt zach\u0119ca te\u017c chrze\u015bcijan, aby starali si\u0119 zrozumie\u0107 i uszanowali religijne znaczenie owej wi\u0119zi mi\u0119dzy ludem a ziemi\u0105 i wzywa, aby w tej perspektywie rozpatrywa\u0107 istnienie Pa\u0144stwa Izrael. Nie znaczy to jednak wcale \u2013 zastrzegaj\u0105 autorzy projektu \u2013 \u017ce wypowiadaj\u0105c si\u0119 w tej kwestii, watyka\u0144ska Komisja dokonuje jakiekolwiek os\u0105du politycznych i historycznych wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z istnieniem pa\u0144stwa \u017cydowskiego.<\/span><\/p>\n Interesuj\u0105ca jest wreszcie wypowied\u017a na temat samego judaizmu: \u201eHistoria judaizmu nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz ze zburzeniem Jerozolimy, lecz ci\u0105gle si\u0119 rozwija w bogatej duchowej tradycji\u201d[5]<\/a>. W projekcie brak niefortunnego stwierdzenia, \u017ce judaizm po przyj\u015bciu Chrystusa nabra\u0142 zupe\u0142nie odmiennego sensu, kt\u00f3re znalaz\u0142o si\u0119 w tek\u015bcie ostatecznym i za kt\u00f3ry \u201eWskaz\u00f3wki i sugestie\u201d by\u0142y krytykowane.<\/span><\/p>\n Przypomnijmy w tym miejscu, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bni \u017bydzi, religijni i poszukuj\u0105cy, kontestatorzy wiary i jej gorliwi wyznawcy, okre\u015blaj\u0105 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 w odniesieniu do Pa\u0144stwa Izrael i Holokaustu. Jest w pe\u0142ni zrozumia\u0142e, \u017ce uchwalony w ko\u0144cu 1974 roku dokument, kt\u00f3ry pomin\u0105\u0142 zupe\u0142nie zagadnienie wi\u0119zi mi\u0119dzy przymierzem a ziemi\u0105, a tak\u017ce nie zwr\u00f3ci\u0142 uwagi na istnienie Pa\u0144stwa Izrael, spotka\u0142 si\u0119 z negatywnym przyj\u0119ciem ze strony \u017cydowskiej[6]<\/a>. Brak aprobaty dla tekstu watyka\u0144skiego spot\u0119gowany by\u0142 r\u00f3wnie\u017c tym, \u017ce dobrze znano om\u00f3wiony kr\u00f3tko wcze\u015bniejszy projekt dokumentu.<\/span><\/p>\n Na usprawiedliwienie watyka\u0144skiej Komisji dodajmy, \u017ce jej cz\u0142onkowie usun\u0119li uwagi na temat wi\u0119zi mi\u0119dzy przymierzem a ziemi\u0105 Izraela oraz stwierdzenia dotycz\u0105ce pa\u0144stwa \u017cydowskiego ze wzgl\u0119du na polityczne napi\u0119cie na Bliskim Wschodzie. Podobnie jak w\u00f3wczas, tak i dzisiaj pozytywne wypowiedzi na temat Pa\u0144stwa Izrael, pomimo post\u0119puj\u0105cego ci\u0105gle procesu pokojowego, s\u0105 kontestowane, a niekiedy wywo\u0142uj\u0105 gwa\u0142town\u0105 reakcj\u0119 ze strony jego przeciwnik\u00f3w. A na pocz\u0105tku lat siedemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku sytuacja by\u0142a bardzo napi\u0119ta. Obrazuj\u0105 j\u0105 dobrze reakcje na dokument opublikowany w kwietniu 1973 roku przez Konferencj\u0119 Episkopatu Francji \u201ePostawa chrze\u015bcijan wobec judaizmu\u201d. Biskupi francuscy podkre\u015blili, \u017ce judaizm jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 z wielu religii pozachrze\u015bcija\u0144skich, poniewa\u017c to dzi\u0119ki \u017bydom wiara w Jedynego Boga wesz\u0142a na sta\u0142e w dzieje ca\u0142ej ludzko\u015bci. W tek\u015bcie zach\u0119ca si\u0119 chrze\u015bcijan, aby nie patrzyli na judaizm jako relikt przesz\u0142o\u015bci, lecz na t\u0119tni\u0105c\u0105 \u017cyciem rzeczywisto\u015b\u0107 religijn\u0105. Stawiane s\u0105 tam te\u017c wa\u017cne pytanie na temat aktualnej misji narodu \u017cydowskiego w Bo\u017cym planie zbawienia, przypomina si\u0119, \u017ce przymierze zawarte z ludem \u017cydowskim nie zosta\u0142o nigdy odwo\u0142ane. \u017bydzi maj\u0105 do spe\u0142nienia misj\u0119, a jest ni\u0105 \u201eu\u015bwi\u0119cenie Imienia Bo\u017cego\u201d, kt\u00f3r\u0105 realizuj\u0105 w modlitwie synagogalnej. Tekst francuski zaznacza, \u017ce wi\u0119\u017a mi\u0119dzy przymierzem a ziemi\u0105 Izraela jest darem samego Boga, w dokumencie czytamy jednak, \u017ce chrze\u015bcijanie nie powinni wypowiada\u0107 si\u0119 na temat politycznego znaczenia powrotu \u017byd\u00f3w do w\u0142asnej pa\u0144stwowo\u015bci, nie mo\u017cna im jednak odm\u00f3wi\u0107 prawa do samodzielnego istnienia politycznego. Te w\u0142a\u015bnie elementy zawarte w wypowiedzi biskup\u00f3w francuskich spotka\u0142y si\u0119 z \u017cyw\u0105 krytyk\u0105 ze strony przeciwnik\u00f3w istnienia pa\u0144stwa \u017cydowskiego \u2013 swoj\u0105 dezaprobat\u0119 wyrazili: Synod Ko\u015bcio\u0142a melchickiego, Konferencja Biskup\u00f3w Afryki P\u00f3\u0142nocnej, jezuici z Libanu, a tak\u017ce znany teolog, potem kardyna\u0142 Jean Dani\u00e9lou, a nawet Jasir Arafat[7]<\/a>.<\/span><\/p>\n Katolicy rozpocz\u0119li przewarto\u015bciowywanie swojego spojrzenia na judaizm od uchwalenia przez II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski Deklaracji o stosunku Ko\u015bcio\u0142a do religii niechrze\u015bcija\u0144skich \u201eNostra aetate\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n To wszystko, czego nie powiedziano w oficjalnym dokumencie z 1974 roku, uwzgl\u0119dniono dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej w tek\u015bcie zatytu\u0142owanym \u201e\u017bydzi i judaizm w g\u0142oszeniu S\u0142owa Bo\u017cego i katechezie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego\u201d[8]<\/a>. Przypomniano w nim, \u017ce judaizm po przyj\u015bciu Chrystusa rozwija\u0142 si\u0119 w wielkiej diasporze, a \u017bydzi \u2013 cz\u0119sto w spos\u00f3b heroiczny \u2013 pozostawali wierni Jedynemu Bogu, pami\u0119taj\u0105c ci\u0105gle o ziemi swoich przodk\u00f3w. Trwanie Izraela przez dwa tysi\u0105ce lat zwi\u0105zane jest z rozwojem duchowym w okresie rabinicznym, w \u015bredniowieczu i w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych. Co wi\u0119cej, wsp\u00f3\u0142czesne \u017cycie religijne Izraela mo\u017ce dopom\u00f3c Ko\u015bcio\u0142owi w zrozumieniu w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, natomiast samo istnienie Pa\u0144stwa Izrael oraz decyzje przeze\u0144 podejmowane nale\u017cy rozpatrywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie w perspektywie prawa mi\u0119dzynarodowego. Dokument napomina, \u017ce nie nale\u017cy prezentowa\u0107 \u017byd\u00f3w jako narodu ukaranego przez Boga, jak to uznawa\u0142a stara teologia, w tym widz\u0105c przyczyn\u0119, dla kt\u00f3rej nar\u00f3d \u017cydowski \u017cyje w rozproszeniu. Watyka\u0144ski dokument zdecydowanie wyst\u0119puje przeciwko takiej interpretacji, przypominaj\u0105c, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w diasporze \u017bydzi pozostawali wierni Bogu[9]<\/a>.<\/span><\/p>\n Ostatni ze wymienionych wcze\u015bniej dokument\u00f3w watyka\u0144skiej Komisji \u201ePami\u0119tamy: Refleksja nad Szoah\u201d zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony relacjom chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskim z perspektywy historycznej; w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny podejmuje on kwesti\u0119 Holokaustu[10]<\/a>. Stwierdza jednak kr\u00f3tko, \u017ce \u201eNar\u00f3d \u017cydowski, sk\u0142adaj\u0105c jedyne w swoim rodzaju \u015bwiadectwo o \u015awi\u0119tym Izraela i o Torze, dozna\u0142 wielu cierpie\u0144 w r\u00f3\u017cnych epokach i w wielu miejscach na ziemi\u201d[11]<\/a>.<\/span><\/p>\n Jak wida\u0107, oficjalne dokumenty watyka\u0144skie coraz obszerniej i bardziej pozytywnie wypowiadaj\u0105 si\u0119 na temat judaizmu. Nie znajdujemy w nich jednak odpowiedzi dotycz\u0105cych znaczenia judaizmu w historii Zbawienia po przyj\u015bciu Chrystusa, a jest to przecie\u017c sprawa kluczowa. Na temat relacji mi\u0119dzy religi\u0105 \u017cydowsk\u0105 a chrze\u015bcija\u0144stwem starali si\u0119 te\u017c wypowiada\u0107 teologowie. Ich dotychczasowe osi\u0105gni\u0119cia mo\u017cna zasadniczo sprowadzi\u0107 do czterech koncepcji lub teorii.<\/span><\/p>\n Pierwsza z nich proponuje, aby m\u00f3wi\u0107 o dw\u00f3ch paralelnych drogach zbawienia; wed\u0142ug jej zwolennik\u00f3w, \u017bydzi zmierzaj\u0105 do Boga przez dochowanie wierno\u015bci Torze, a inne narody przez Jezusa Chrystusa. Chrze\u015bcija\u0144stwo i judaizm s\u0105 rozpatrywane jako \u201edrogi do Boga\u201d \u2013 nie znajduj\u0105 si\u0119 w opozycji. Druga z teorii nazywana jest teori\u0105 \u201enieanulowanego przymierza\u201d zawartego przez Boga z Izraelem. Opiera si\u0119 na twierdzeniu, \u017ce wraz z przyj\u015bciem Jezusa Chrystusa B\u00f3g nie zerwa\u0142 przymierza z Izraelem i odwo\u0142uje si\u0119 do Dziej\u00f3w Apostolskich (3, 25) oraz Listu do Rzymian (9, 4), gdzie jasno jest o tym mowa. Wed\u0142ug omawianej koncepcji, wierni poga\u0144skiego pochodzenia, znajduj\u0105c si\u0119 z dala od Boga Izraela i Jego ludu, zostali dopuszczeni do udzia\u0142u w wybraniu i wsp\u00f3lnocie przymierza z Bogiem, kt\u00f3re najpierw przyznane zosta\u0142o Izraelowi.<\/span><\/p>\n Trzecia z teorii na temat znaczenia judaizmu w historii zbawienia, okre\u015blana cz\u0119sto jako \u201eidea pielgrzymowania narod\u00f3w do Syjonu\u201d, nawi\u0105zuje do starotestamentowych proroctw zawartych w drugim rozdziale ksi\u0119gi Izajasza i czwartym Micheasza. Proroctwa te wyra\u017caj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce w czasach ostatecznych narody podejm\u0105 pielgrzymk\u0119 do Syjonu; przy\u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas do pos\u0142ugi Izraela, kt\u00f3ra urzeczywistnia si\u0119 w oddawaniu chwa\u0142y Bogu. Razem z \u017bydami b\u0119d\u0105 wi\u0119c zmierza\u0142y do Syjonu w powszechnej pielgrzymce, aby s\u0142ucha\u0107 s\u0142owa prawdziwego Boga. Wed\u0142ug tej koncepcji, Ko\u015bci\u00f3\u0142 z Izraelem, staj\u0105c si\u0119 uczestnikami wsp\u00f3lnej nadziei mesja\u0144skiej, znajduj\u0105 si\u0119 w drodze do Boga. Ostatni\u0105 z teorii okre\u015bla idea \u201ejednego ludu Bo\u017cego\u201d. Harmonizuje ona z przekonaniem \u015bwi\u0119tego Paw\u0142a, wyra\u017conym w Li\u015bcie do Rzymian (11, 23), \u017ce obecna \u201ezatwardzia\u0142o\u015b\u0107\u201d tych, kt\u00f3rzy nie uwierzyli w Chrystusa, nie oznacza ich ostatecznego odrzucenia. Na pocz\u0105tku tego listu Paw\u0142owego czytamy przecie\u017c: \u201ePytam wi\u0119c: Czy\u017c B\u00f3g odrzuci\u0142 lud sw\u00f3j? \u017badn\u0105 miar\u0105!\u201d. Tak wi\u0119c Ko\u015bci\u00f3\u0142 i Synagoga wed\u0142ug tej koncepcji stanowi\u0105 jeden lud Bo\u017cy, obejmuj\u0105cy dwie r\u00f3wnoleg\u0142e rzeczywisto\u015bci religijne[12]<\/a>.<\/span><\/p>\n Z chrze\u015bcija\u0144skiego punktu widzenia przedstawione koncepcje wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z pewnym niebezpiecze\u0144stwem. Prowadz\u0105 do konkluzji, \u017ce Jezus z Nazaretu przyszed\u0142 wy\u0142\u0105cznie do nie-\u017byd\u00f3w. Ich konsekwencj\u0105 jest podwa\u017cenie jednej z fundamentalnych prawd wiary chrze\u015bcijan o powszechno\u015bci zbawienia, kt\u00f3re w Jezusie Chrystusie jest dost\u0119pne dla wszystkich, tak dla \u017byd\u00f3w, jak i dla innych narod\u00f3w. Teoria lud\u00f3w pielgrzymuj\u0105cych do Synaju pozwala nawi\u0105za\u0107 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z fundamentaln\u0105 wypowiedzi\u0105 na temat nadziei Izraela, nie mo\u017cna jednak zapomina\u0107 o oczekiwaniach prorockich zawartych w ksi\u0119gach Izajasza i Micheasza, \u017ce w czasach ostatecznych Tora zostanie uznana przez wszystkie narody jako obowi\u0105zuj\u0105cy nakaz Boga (Iz 2, 3; Mi 4, 2).<\/span><\/p>\n Watykan przypomina tym wszystkim, kt\u00f3rzy podejmuj\u0105 dialog z \u017bydami, aby zapoznali si\u0119 z podstawowymi zasadami wsp\u00f3\u0142czesnego judaizmu<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n Analiza dokument\u00f3w Stolicy Apostolskiej pozwala na wyprowadzenie kolejnego wniosku z naszych rozwa\u017ca\u0144. \u017baden z dokument\u00f3w watyka\u0144skich wymienionych teorii nie aprobuje. Wi\u0119cej, w dokumencie \u201e\u017bydzi i judaizm w g\u0142oszeniu S\u0142owa Bo\u017cego\u2026\u201d czytamy: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 i judaizm nie mog\u0105 by\u0107 przedstawiane jako dwie r\u00f3wnoleg\u0142e drogi zbawienia\u201d[13]<\/a>.<\/span><\/p>\n Kard. Jean-Marie Lustiger twierdzi\u0142, \u017ce wszystkie wypowiedzi papie\u017ca na temat \u017byd\u00f3w i judaizmu w istocie nie zmieni\u0142y wiele we wzajemnych relacjach. Wed\u0142ug niego najwa\u017cniejsza dla procesu pojednania by\u0142a wizyta Jana Paw\u0142a II w rzymskiej Synagodze Wi\u0119kszej w 1986 roku oraz jego modlitwa przy \u015acianie Zachodniej w Jerozolimie w roku 2000. Pami\u0119taj\u0105c o wypowiedzi francuskiego kardyna\u0142a, zapytajmy, jak papie\u017c w swoim nauczaniu przedstawia\u0142 wzajemne relacje. Dla ukazania stosunku mi\u0119dzy chrze\u015bcija\u0144stwem a narodem \u017cydowskim Jan Pawe\u0142 II pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 w\u0142asn\u0105, specyficzn\u0105 dla siebie terminologi\u0105. Relacje te opisywa\u0142 najcz\u0119\u015bciej za pomoc\u0105 terminu \u201ewi\u0119\u017a\u201d. Jest to \u201ewi\u0119\u017a oparta na Bo\u017cym planie przymierza\u201d, \u201educhowa wi\u0119\u017a poci\u0105gaj\u0105ca za sob\u0105 wielk\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107\u201d, \u201ewi\u0119\u017a sakralna\u201d, \u201ewi\u0119\u017a rodzicielska\u201d, z kt\u00f3rej wynika obowi\u0105zek \u201ewzajemnej mi\u0142o\u015bci\u201d, \u201epoznania\u201d, sk\u0142adania \u201ewsp\u00f3lnego \u015bwiadectwa o Bogu\u201d. \u017bydzi s\u0105 szczeg\u00f3lnym ludem, dla chrze\u015bcijan \u201ebra\u0107mi\u201d, \u201ebra\u0107mi w Panu\u201d, \u201enaszymi starszymi bra\u0107mi\u201d, \u201eumi\u0142owanymi bra\u0107mi\u201d, \u201enaszymi starszymi bra\u0107mi w wierze\u201d. Papie\u017c stwierdza nawet zdecydowanie, \u017ce chrze\u015bcijanie maj\u0105 obowi\u0105zek potwierdza\u0107, \u017ce \u017bydzi s\u0105 \u201enaszymi starszymi bra\u0107mi\u201d[14]<\/a>. \u017byd\u00f3w i chrze\u015bcijan \u0142\u0105czy \u201ewsp\u00f3lne duchowe dziedzictwo\u201d, \u201ecze\u015b\u0107\u201d i \u201ewiara w Jedynego Boga\u201d, \u201ewsp\u00f3lna duchowa tradycja, kt\u00f3ra czci \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 jedynego Boga i wzywa nas do Jego mi\u0142owania\u201d[15]<\/a>.<\/span><\/p>\n W obliczu tych s\u0142\u00f3w postawmy na koniec jedn\u0105 tez\u0119. Teologia katolicka nie mo\u017ce obecnie zaproponowa\u0107 zadowalaj\u0105cych teorii relacji mi\u0119dzy judaizmem a chrze\u015bcija\u0144stwem.<\/u> Nale\u017cy zatem kontynuowa\u0107 dalsze poszukiwania. Koniecznie za\u015b nale\u017ca\u0142oby upowszechni\u0107 nauczanie Jana Paw\u0142a II na ten temat. Pos\u0142ugiwanie si\u0119 pozytywn\u0105 terminologi\u0105, kt\u00f3r\u0105 on sam stosowa\u0142 tak ch\u0119tnie, na pewno przyczyni si\u0119 do polepszenia wzajemnych relacji i pozwoli na zintensyfikowanie dalszych bada\u0144 w tej dziedzinie.<\/span><\/p>\n Tekst odczytu wyg\u0142oszonego podczas sympozjum \u201eWsp\u00f3lna Rado\u015b\u0107 Tory\u201d zorganizowanego przez Polsk\u0105 Rad\u0119 Chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w 11 pa\u017adziernika 2007 r. w auli PWT \u201eBobolanum\u201d w Warszawie. Ukaza\u0142 si\u0119 w miesi\u0119czniku \u201eWi\u0119\u017a\u201d nr 1\/2008<\/strong><\/a>.<\/em><\/span><\/p>\n [1]<\/a> Jan Pawe\u0142 II, \u201ePrzem\u00f3wienie w rzymskiej Synagodze Wi\u0119kszej\u201d, w: \u201e\u017bydzi i judaizm w nauczaniu Jana Paw\u0142a II 1978-2005\u201d, red. ks. Waldemar Chrostowski, Warszawa 2005, s. 109. Wi\u0119cej o poj\u0119ciu \u201estarsi bracia w wierze\u201d \u2013 zob. ks. G. Ignatowski, \u201eNasi starsi bracia. Na marginesie pewnej rozmowy\u201d, \u201eWi\u0119\u017a\u201d 2002 nr 1.<\/em><\/span> Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em> Odkrywanie Izraela. Chrze\u015bcija\u0144ska teologia wsp\u00f3\u0142czesnego judaizmu Grzegorz Ignatowski Teologia katolicka nie mo\u017ce obecnie zaproponowa\u0107 zadowalaj\u0105cych teorii relacji mi\u0119dzy judaizmem a chrze\u015bcija\u0144stwem. Tekst odczytu wyg\u0142oszonego podczas sympozjum \u201eWsp\u00f3lna Rado\u015b\u0107 Tory\u201d zorganizowanego przez Polsk\u0105 Rad\u0119 Chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w 11 pa\u017adziernika 2007 r. w auli PWT \u201eBobolanum\u201d w Warszawie. Ukaza\u0142 si\u0119 w miesi\u0119czniku \u201eWi\u0119\u017a\u201d nr 1\/2008. Podczas przem\u00f3wienia w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105248"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=105248"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":105457,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105248\/revisions\/105457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=105248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=105248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=105248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nTeologia katolicka nie mo\u017ce obecnie zaproponowa\u0107 zadowalaj\u0105cych teorii relacji mi\u0119dzy judaizmem a chrze\u015bcija\u0144stwem.<\/strong><\/span><\/h4>\n
Nie\u0142atwe pocz\u0105tki<\/strong><\/h4>\n
\n
Milowe kroki<\/strong><\/h4>\n
\n
R\u00f3wnoleg\u0142e drogi zbawienia?<\/strong><\/h4>\n
\n
\n
\n[2]<\/a> \u201eDeklaracja o stosunku Ko\u015bcio\u0142a do religii niechrze\u015bcija\u0144skich \u00abNostra aetae\u00bb\u201d, w: \u201eSob\u00f3r Watyka\u0144ski II. Konstytucje. Dekrety. Deklaracje\u201d, Pozna\u0144 2002, s. 333-337.<\/em><\/span>
\n[3]<\/a> Komisja ds. Kontakt\u00f3w Religijnych z Judaizmem, \u201eWskaz\u00f3wki i sugestie w sprawie wprowadzenia w \u017cycie deklaracji soborowej \u00abNostra aetate\u00bb nr 4\u201d, w: ks. G. Ignatowski, \u201eNa drogach pojednania. Mi\u0119dzynarodowy Katolicko-\u017bydowski Komitet \u0141\u0105czno\u015bci\u201d, \u0141\u00f3d\u017a 2003, s. 242, 246.<\/em><\/span>
\n[4]<\/a> Projekt opublikowany pod tytu\u0142em \u201eCatholics and Jews. Making Vatican II Work\u201d, \u201eChristian Attitudes on Jews and Judaism\u201d 1970 nr 10, s. 7-8.<\/em><\/span>
\n[5]<\/a> Tam\u017ce.<\/em><\/span>
\n[6]<\/a> Henry Siegman, \u201eTen Years of Catholic-Jewish Relations: A Reassessment\u201d, w: \u201eFifteen Years of Catholic-Jewish Dialogue 1970-1985\u201d, Citt\u00e0 del Vaticano-Roma 1988, s. 26\u201345.<\/em><\/span>
\n[7]<\/a> G. Ignatowski, \u201eInicjatywy Ko\u015bcio\u0142a katolickiego we Francji na rzecz dialogu chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskiego\u201d, Katowice 2004, s. 45-63.<\/em><\/span>
\n[8]<\/a> Reakcje \u017cydowskie na dokument prezentuje Goeffery Wigoder, \u201eA Jewish Reaction to the \u00abNotes\u00bb\u201d, w: \u201eFifteen Years\u2026\u201d, dz. cyt., s. 255\u2013269.<\/em><\/span>
\n[9]<\/a> Komisja ds. Kontakt\u00f3w Religijnych z Judaizmem, \u201e\u017bydzi i judaizm w g\u0142oszeniu S\u0142owa Bo\u017cego i katechezie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Wskaz\u00f3wki do w\u0142a\u015bciwego przedstawiania tych zagadnie\u0144\u201d, w: ks. G. Ignatowski, \u201eNa drogach\u2026\u201d, dz. cyt., s. 262.<\/em><\/span>
\n[10]<\/a> Z perspektywy \u017cydowskiej watyka\u0144ski tekst omawia A. James Rudin, \u201eReaction of a Jewish Theologian to the Vatican\u2019s We Remember Document\u201d, w: \u201eThe Vatican and the Holocaust. The Catholic Church and the Jews During the Nazi Era\u201d, red. Randolph L. Braham, New York 2000, s. 89-98.<\/em><\/span>
\n[11]<\/a> Komisja ds. Kontakt\u00f3w Religijnych z Judaizmem, \u201ePami\u0119tamy: Refleksja nad Szoah\u201d, w: G. Ignatowski, \u201eNa drogach pojednania\u2026\u201d, s. 269.<\/em><\/span>
\n[12]<\/a> Wszystkie zaprezentowane teorie znajduj\u0105 si\u0119 w dokumencie Ko\u015bcio\u0142\u00f3w Konkordii Leuenbergskiej: \u201eKirche und Israel. Ein Beitrag der reformatorischen Kirchen Europas zum Verh\u00e4ltnis von Christen und Juden. Church and Israel. A Contribution from the Reformation Churches in Europe to the Relationship between Christians and Jews\u201d, red. Verlag Otto Lembeck, Frankfurt am Main 2001. Polski przek\u0142ad znajduje si\u0119 w \u201eStudiach i Dokumentach Ekumenicznych\u201d 2002 nr 1, s. 96\u2013144.<\/em><\/span>
\n[13]<\/a> Komisja ds. Kontakt\u00f3w Religijnych z Judaizmem, \u201e\u017bydzi i judaizm w g\u0142oszeniu S\u0142owa Bo\u017cego i katechezie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego\u2026\u201d, s. 253.<\/em><\/span>
\n[14]<\/a> \u201eJohn Paul II, Pastoral Visit to Mexico\u201d, w: \u201ePope John Paul II. Spiritual Pilgrimage. Texts on Jews and Judaism 1979-1995\u201d, red. Eugene J. Fisher, Leon Klenicki, New York 1995, s. 135.<\/em><\/span>
\n[15]<\/a> Szerzej na ten temat: G. Ignatowski, \u201ePapie\u017ce wobec kwestii \u017cydowskiej. Pius XII, Jan XXIII, Pawe\u0142 VI, Jan Pawe\u0142 II, Benedykt XVI\u201d, Katowice 2007, s. 91-92.<\/em><\/span><\/p>\n
\n\n\n\n
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"