{"id":105664,"date":"2023-08-20T17:09:24","date_gmt":"2023-08-20T15:09:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=105664"},"modified":"2023-08-13T08:38:45","modified_gmt":"2023-08-13T06:38:45","slug":"27-09-85","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=105664","title":{"rendered":"\u017b\u0105daj\u0105c od Niemiec reparacji za II wojn\u0119, dajemy Litwie prawo do roszcze\u0144 wobec Polski za okupacj\u0119 Wile\u0144szczyzny"},"content":{"rendered":"

Skandaliczny plakat dotycz\u0105cy reparacji pokazany w prawicowej telewizji (Twitter.com)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>\u017b\u0105daj\u0105c od Niemiec reparacji za II wojn\u0119, dajemy Litwie prawo do roszcze\u0144 wobec Polski za okupacj\u0119 Wile\u0144szczyzny<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Jarek Gryz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
Nigeryjski przyw\u00f3dca za\u017c\u0105da\u0142 odszkodowania za lata kolonialnego wyzysku. Brytyjski dyplomata: “Absolutnie si\u0119 zgadzam. Natychmiast, jak tylko my dostaniemy od Rzymian”<\/span><\/div>\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n

Dziewi\u0119\u0107 lat temu ameryka\u0144ski publicysta Ta-Nehisi Coates opublikowa\u0142 w \u201eThe Atlantic” prze\u0142omowy artyku\u0142 \u201eThe Case for Reparations”, w kt\u00f3rym argumentowa\u0142 za wyp\u0142at\u0105 odszkodowa\u0144 czarnosk\u00f3rym Amerykanom za dziesi\u0105tki lat niewolnictwa, a potem dyskryminacji.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n

Nie by\u0142 to oczywi\u015bcie pierwszy raz, kiedy takie wezwanie sformu\u0142owano, ale odzew, jaki wywo\u0142a\u0142 Coates, zmusi\u0142 tym razem ameryka\u0144skich polityk\u00f3w do dzia\u0142ania. Jedn\u0105 z pierwszych decyzji Bidena po obj\u0119ciu stanowiska prezydenta by\u0142a deklaracja powo\u0142ania parlamentarnej komisji do zbadania pok\u0142osia niewolnictwa i naprawienia krzywd jego ofiarom. Ale kwestia odszkodowa\u0144 nie jest wcale w USA popularna; tylko jedna trzecia obywateli j\u0105 popiera, a w\u015br\u00f3d czarnosk\u00f3rych \u2013 tylko po\u0142owa. Dzieje si\u0119 tak zapewne ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwe koszty tego przedsi\u0119wzi\u0119cia, ale mo\u017ce nawet bardziej ze wzgl\u0119du na jego uzasadnienie. Nikt nie potrafi bowiem jasno odpowiedzie\u0107 na pytania: kto, komu, ile, za co?<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
Dyskusje tocz\u0105ce si\u0119 w USA s\u0105 dla nas o tyle ciekawe, \u017ce rzucaj\u0105 interesuj\u0105ce \u015bwiat\u0142o na roszczenia zg\u0142aszane przez polski rz\u0105d wobec Niemiec.<\/span><\/div>\n
\n

Pierwszy konkretny ruch dla realizacji postulat\u00f3w Coatesa zrobi\u0142a Kalifornia. Trzy lata temu powo\u0142ano tam specjaln\u0105 komisj\u0119 do zbadania dyskryminacji mniejszo\u015bci rasowych, g\u0142\u00f3wnie czarnosk\u00f3rych Amerykan\u00f3w, i ustalenia wysoko\u015bci odszkodowa\u0144, kt\u00f3re nale\u017cy im wyp\u0142aci\u0107. Licz\u0105cy setki stron raport pokazuje historyczne przypadki takiej dyskryminacji i wynikaj\u0105ce z niej r\u00f3\u017cnice stanu zdrowia, wykszta\u0142cenia czy maj\u0105tku mi\u0119dzy rasami. Dla oszacowania warto\u015bci utraconego zdrowia komisja zaproponowa\u0142a nast\u0119puj\u0105c\u0105 formu\u0142\u0119.<\/span><\/p>\n

Przyj\u0119to, \u017ce \u017cycie ludzkie warte jest 10 mln dolar\u00f3w, i podzielono t\u0119 warto\u015b\u0107 przez lata \u017cycia przeci\u0119tnego bia\u0142ego. Nast\u0119pnie pomno\u017cono wynik przez r\u00f3\u017cnic\u0119 w d\u0142ugo\u015bci \u017cycia bia\u0142ych i czarnych Kalifornijczyk\u00f3w, okre\u015blaj\u0105c w ten spos\u00f3b strat\u0119, jak\u0105 ponie\u015bli czarnosk\u00f3rzy pod tym wzgl\u0119dem.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Podobne formu\u0142y zastosowano do oszacowania odszkodowa\u0144 za dyskryminacj\u0119 w innych dziedzinach. W rezultacie komisja wyliczy\u0142a, \u017ce ka\u017cdemu czarnosk\u00f3remu Kalifornijczykowi przys\u0142uguje 1,2 mln dolar\u00f3w rekompensaty (San Francisco, jako bardziej post\u0119powe, podnios\u0142o zaraz t\u0119 sum\u0119 do 5 mln). Wyp\u0142acenie odszkodowa\u0144 wszystkim uprawnionym kosztowa\u0142oby stan 800 mld dolar\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ka\u017cdy agresor by\u0142 kiedy\u015b ofiar\u0105<\/strong><\/h4>\n

Zwolennicy wyp\u0142aty odszkodowa\u0144 za dyskryminacj\u0119 rasow\u0105 powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na istniej\u0105ce precedensy. W 1952 roku Niemcy wyp\u0142aci\u0142y Izraelowi odszkodowania za straty materialne poniesione przez \u017byd\u00f3w w czasie Holocaustu. W samych Stanach Zjednoczonych Amerykanie japo\u0144skiego pochodzenia skutecznie dochodzili roszcze\u0144 od rz\u0105du federalnego za internowania w czasie drugiej wojny. Ale w obu tych przypadkach winowajca by\u0142 jasno okre\u015blony, a krzywdy \u2013 do\u015b\u0107 \u0142atwe do oszacowania. I w \u017cadnym z tych przypadk\u00f3w nie pr\u00f3bowano obecnych r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy grupami t\u0142umaczy\u0107 przesz\u0142ymi krzywdami doznanymi przez jedn\u0105 z nich.<\/span><\/p>\n

Formu\u0142a u\u017cyta do kalkulacji odszkodowa\u0144 przez kalifornijsk\u0105 komisj\u0119 \u2013 cho\u0107 surrealistyczna \u2013 jest klarowna. Jest to pr\u00f3ba zignorowania czynnika, kt\u00f3ry najbardziej gmatwa dyskusj\u0119 nad odszkodowaniami \u2013 czasu. Albowiem up\u0142yw czasu m\u0105ci wod\u0119. Brytyjska filozofka Onora O\u2019Neill sformu\u0142owa\u0142a t\u0119 trudno\u015b\u0107 w taki spos\u00f3b: \u201eRoszczenia odszkodowawcze musz\u0105 wykaza\u0107, \u017ce nast\u0119puj\u0105ca strata lub krzywda jest wynikiem uprzedniego bezprawia. Tam, gdzie wyrz\u0105dzone krzywdy s\u0105 odleg\u0142e w czasie, jest to bardzo cz\u0119sto niemo\u017cliwe. (…) O ile nie potrafimy wskaza\u0107 zwi\u0105zku przyczynowego, nie mo\u017cemy stwierdzi\u0107, kto zyska\u0142 dzi\u0119ki historycznemu bezprawiu i kto powinien teraz ponosi\u0107 koszty rekompensaty dla upo\u015bledzonych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie przez owo bezprawie”. Up\u0142yw czasu ma oczywiste znaczenie dla wiarygodno\u015bci i wagi roszcze\u0144.<\/span><\/p>\n

Groteskowe by\u0142oby wysy\u0142anie dzi\u015b do U\u0142an Bator rachunku za najazd i \u015bmier\u0107 Henryka Pobo\u017cnego osiem wiek\u00f3w temu.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

<\/div>\n

Z drugiej strony bezdyskusyjne by\u0142o, \u017ce niemiecki rz\u0105d po drugiej wojnie zobowi\u0105zany by\u0142 zwr\u00f3ci\u0107 mienie zagrabione \u017bydom albo zrekompensowa\u0107 im straty. W tym przypadku pa\u0144stwo, kt\u00f3re reprezentowali nazistowscy przest\u0119pcy, i to\u017csamo\u015b\u0107 ich \u017cydowskich ofiar, a tak\u017ce relacje mi\u0119dzy ofiarami a ich spadkobiercami by\u0142y jasne. A szkoda by\u0142a okre\u015blona i mierzalna. W takim przypadku rekompensata i odszkodowanie by\u0142y w pe\u0142ni uzasadnione.<\/span><\/p>\n

<\/div>\n

Czy jest zatem jaka\u015b cezura czasowa, poza kt\u00f3r\u0105 roszczenia odszkodowawcze trac\u0105 walor? Pami\u0119tajmy, \u017ce odszkodowanie wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u017cyj\u0105cym przys\u0142uguje wtedy, gdy potrafimy pokaza\u0107, jak krzywda wyrz\u0105dzona wiele lat temu spowodowa\u0142a ich obecny niedostatek. Nale\u017cy wi\u0119c pokaza\u0107, \u017ce status ekonomiczny czarnosk\u00f3rych Amerykan\u00f3w jest dzi\u015b gorszy, ni\u017c m\u00f3g\u0142by by\u0107, gdyby nie niewolnictwo i segregacja rasowa (kt\u00f3ra sko\u0144czy\u0142a si\u0119 w latach 60. XX wieku). Podobnie<\/span><\/p>\n

nale\u017cy pokaza\u0107, \u017ce Polska jest dzi\u015b ubo\u017cszym krajem, ni\u017c mog\u0142aby by\u0107, gdyby nie wojenne zniszczenia. Co wi\u0119cej, musimy te\u017c pokaza\u0107, \u017ce ci, od kt\u00f3rych \u017c\u0105damy odszkodowa\u0144, rzeczywi\u015bcie ponosz\u0105 za przesz\u0142e krzywdy moraln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107. Tymczasem ponad 20 proc. mieszka\u0144c\u00f3w Niemiec to imigranci lub ich dzieci, a pozosta\u0142ych te\u017c trudno wini\u0107 za wyst\u0119pki ich dziadk\u00f3w.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Je\u015bli jednak stracimy z oczu bezpo\u015brednich sprawc\u00f3w wyrz\u0105dzonych krzywd, to paradoksalnie przestaje mie\u0107 znaczenie, jak wiele czasu od owych zdarze\u0144 up\u0142yn\u0119\u0142o. Jeden z by\u0142ych dyplomat\u00f3w brytyjskich wspomina rozmow\u0119, kt\u00f3r\u0105 odby\u0142 wkr\u00f3tce po odzyskaniu przez Nigeri\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci z jednym z nowych przyw\u00f3dc\u00f3w tego kraju. Kiedy Nigeryjczyk za\u017c\u0105da\u0142 odszkodowa\u0144 za lata kolonialnego wyzysku, dyplomata odpowiedzia\u0142 mu: \u201eAbsolutnie si\u0119 zgadzam. Dostaniecie odszkodowanie natychmiast, jak my dostaniemy nasze od Rzymian”. Ta anegdota ilustruje te\u017c dobitnie historyczn\u0105 zmienno\u015b\u0107 r\u00f3l przy \u017c\u0105daniach odszkodowawczych: ka\u017cdy agresor by\u0142 kiedy\u015b ofiar\u0105 i na odwr\u00f3t.<\/span><\/p>\n

Wysuwaj\u0105c wobec Niemiec roszczenia za szkody sprzed 80 lat, przyznajemy tym samym prawo Litwie do podobnych pretensji wobec Polski \u2013 za 20-letni\u0105 okupacj\u0119 Wile\u0144szczyzny.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Wspomniany na wst\u0119pie artyku\u0142 Coatesa by\u0142 tak prze\u0142omowy, poniewa\u017c autor zaproponowa\u0142 zupe\u0142nie now\u0105 metodologi\u0119 w dyskusji o roszczeniach (sk\u0105din\u0105d zastosowan\u0105 potem przez kalifornijsk\u0105 komisj\u0119). Coates unika ca\u0142kowicie trudno\u015bci opisanych powy\u017cej, bo nie dochodzi szczeg\u00f3\u0142owo, w jaki spos\u00f3b dyskryminacja doprowadzi\u0142a do upo\u015bledzenia ekonomicznego czy edukacyjnego czarnosk\u00f3rych Amerykan\u00f3w. Zamiast tego koncentruje si\u0119 na skutkach tej\u017ce dyskryminacji i apeluje o ich eliminacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Oto g\u0142\u00f3wna teza autora: \u201ePew Research Center szacuje, \u017ce rodziny bia\u0142ych Amerykan\u00f3w maj\u0105 dwadzie\u015bcia razy wi\u0119kszy maj\u0105tek ni\u017c rodziny ich czarnosk\u00f3rych wsp\u00f3\u0142obywateli. Nie ma chyba lepszej miary ilustruj\u0105cej haniebn\u0105 tradycj\u0119 naszego kraju ni\u017c ta maj\u0105tkowa przepa\u015b\u0107. Odszkodowania b\u0119d\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 jej zasypaniu”. Nietrudno zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest to teza tyle\u017c radykalna, co ca\u0142kowicie nieuprawniona. Istnienie r\u00f3\u017cnic maj\u0105tkowych mi\u0119dzy rasami nie dowodzi, \u017ce ich jedynym \u2013 czy wr\u0119cz jakimkolwiek \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142em by\u0142a dyskryminacja. Wspomniana wcze\u015bniej O\u2019Neill t\u0142umaczy to jednoznacznie: \u201eOdszkodowanie nale\u017cy si\u0119 za straty wywo\u0142ane przez poprzedzaj\u0105ce je wykroczeni, a nie po prostu za obecne niedostatki jakkolwiek spowodowane”. Co wi\u0119cej, wracamy znowu do kwestii odpowiedzialno\u015bci: dlaczego obecnie \u017cyj\u0105cy Amerykanie \u2013 i kt\u00f3rzy z nich \u2013 mieliby p\u0142aci\u0107 za grzechy swych przodk\u00f3w? I wreszcie, jak zauwa\u017cy\u0142 trze\u017awo jeden z krytyk\u00f3w, a co je\u015bli 10-20 lat po wyp\u0142acie odszkodowa\u0144 r\u00f3\u017cnice maj\u0105tkowe nadal b\u0119d\u0105 istnia\u0142y? Czy to znaczy, \u017ce odszkodowanie by\u0142o za niskie i nale\u017cy je wyp\u0142aca\u0107 dop\u00f3ty, dop\u00f3ki r\u00f3\u017cnice maj\u0105tkowe nie znikn\u0105?<\/span><\/p>\n

\u015amierci ludzi zrekompensowa\u0107 si\u0119 nie da<\/strong><\/span><\/h4>\n

Ale najciekawszy chyba argument przeciw roszczeniowej gor\u0105czce w USA wyszed\u0142 od kanadyjskiego psychologa i publicysty Jordana Petersona. Nie jest to argument merytoryczny, bo nie dotyczy uzasadnienia czy wysoko\u015bci odszkodowa\u0144, ale \u2013 jak na psychologa przysta\u0142o \u2013 odnosi si\u0119 do motywacji tych, kt\u00f3rzy zg\u0142aszaj\u0105 finansowe pretensje za wyrz\u0105dzone szkody. Jest to wed\u0142ug Petersona klasyczny przyk\u0142ad resentymentu. Resentyment to poj\u0119cie z zakresu psychologii moralnej rozwini\u0119te przez filozof\u00f3w Fryderyka Nietzschego i Maxa Schelera. Jest to duchowe samozatrucie poci\u0105gaj\u0105ce za sob\u0105 trwa\u0142\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do fa\u0142szowania warto\u015bci i ocen moralnych. Odruchami uczuciowymi, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 t\u0119 sk\u0142onno\u015b\u0107, s\u0105 m\u015bciwo\u015b\u0107, nienawi\u015b\u0107, zazdro\u015b\u0107, zawi\u015b\u0107. Ta odpychaj\u0105ca dyspozycja emocjonalna jest \u017ar\u00f3d\u0142em do\u015b\u0107 oczywistych patologii psychologicznych i spo\u0142ecznych.<\/span><\/p>\n

Oto sk\u0105d wed\u0142ug Schelera resentyment si\u0119 bierze: \u201ePodstawowym punktem wyj\u015bcia w resentymencie jest odruch zemsty. Poprzednikiem ka\u017cdego odruchu zemsty musz\u0105 by\u0107 atak lub krzywda. Tutaj jednak wa\u017cne jest, \u017ce odruch zemsty nie pokrywa si\u0119 z odruchem odpowiedzi cios za cios ani z odruchem obrony. Fakt zemsty cechuj\u0105 dwa znamiona szczeg\u00f3lne: zahamowanie, przesuni\u0119cie reakcji zwrotnej na p\u00f3\u017aniej, do chwili gdy powstan\u0105 okoliczno\u015bci bardziej sprzyjaj\u0105ce i wyra\u017ane poczucie \u00bbbezsilno\u015bci\u00ab. Sama wi\u0119c zemsta jest przede wszystkim spraw\u0105 ludzi pod jakim\u015b wzgl\u0119dem \u00bbs\u0142abych\u00ab.<\/span><\/p>\n

Drugim punktem wyj\u015bcia dla resentymentu s\u0105 zazdro\u015b\u0107 i rywalizacja. W prze\u017cyciu zazdro\u015bci samo posiadanie przez kogo\u015b innego dobra, do kt\u00f3rego d\u0105\u017cymy, dane nam jest zatem po prostu jako \u00bbzabranie\u00ab nam go przez innego cz\u0142owieka”. A Nietzsche dodaje: \u201eResentyment dotyczy istot, kt\u00f3re nie umiej\u0105c reagowa\u0107 w\u0142a\u015bciwie, tj. czynem, znajduj\u0105 wy\u0142\u0105czn\u0105 rekompensat\u0119 w zem\u015bcie wyimaginowanej. Cechy cz\u0142owieka s\u0142abego: nieofensywno\u015b\u0107, nawet tch\u00f3rzostwo tak cz\u0119ste u niego, gotowo\u015b\u0107 wystawania u drzwi, wewn\u0119trzny przymus wyczekiwania”. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce<\/span><\/p>\n

za ka\u017cdym \u017c\u0105daniem odszkodowania stoi jaka\u015b krzywda, za kt\u00f3r\u0105 nie mogli\u015bmy i nie mo\u017cemy wzi\u0105\u0107 odwetu, bo byli\u015bmy za s\u0142abi.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

I dlatego kiedy \u201e\u017c\u0105damy” rekompensaty, to tak naprawd\u0119 tylko si\u0119 napraszamy, bo \u017c\u0105da\u0107 mo\u017ce wy\u0142\u0105cznie ten, kogo sta\u0107 na egzekucj\u0119 roszcze\u0144. Stawiamy si\u0119 w oczach naszego ciemi\u0119\u017ccy w roli ofiary, kt\u00f3ra zas\u0142uguje na lito\u015b\u0107 i by\u0107 mo\u017ce ja\u0142mu\u017cn\u0119. W rezultacie upokarzamy si\u0119, licz\u0105c, \u017ce co\u015b skapnie nam z pa\u0144skiego sto\u0142u.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie, nie ka\u017cde \u017c\u0105danie odszkodowawcze podszyte jest resentymentem. Tam, gdzie chodzi o konkretne dobra, a sprawcy s\u0105 znani, apelujemy po prostu o sprawiedliwo\u015b\u0107. Ale dla niekt\u00f3rych ludzi nawet taki \u201eapel” jest zbyt upokarzaj\u0105cy. Ciekaw\u0105 ilustracj\u0105 tego przypadku by\u0142a historia negocjacji izraelsko-niemieckich w 1952 roku.<\/span><\/p>\n

Decyzja o rozpocz\u0119ciu negocjacji wywo\u0142a\u0142a w Izraelu gwa\u0142towne protesty. Przeciwko jakiejkolwiek ugodzie z Niemcami protestowa\u0142a niemal ca\u0142a opozycja polityczna. W dzie\u0144 debaty nad porozumieniem Menachem Begin zorganizowa\u0142 przed Knesetem ogromn\u0105 demonstracj\u0119, w czasie kt\u00f3rej dosz\u0142o do star\u0107 z policj\u0105. Setki ludzi zosta\u0142o aresztowanych, a wielu by\u0142o rannych. By\u0142a to w historii Izraela najbardziej znacz\u0105ca pr\u00f3ba wywarcia spo\u0142ecznej presji na demokratycznie wybrany parlament. Zgoda Knesetu na negocjacje bynajmniej nie zako\u0144czy\u0142a protest\u00f3w. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej oficer izraelskiej armii Dov Shilansky zosta\u0142 aresztowany przed gmachem ministerstwa spraw zagranicznych z bomb\u0105, kt\u00f3r\u0105 zamierza\u0142 tam zdetonowa\u0107. Kilka bomb wys\u0142anych zosta\u0142o poczt\u0105 do kanclerza Adenauera, a eksplozja jednej z nich zabi\u0142a policjanta.  <\/span><\/p>\n

Sk\u0105d ta wrogo\u015b\u0107 do przyj\u0119cia odszkodowa\u0144? Ot\u00f3\u017c<\/span><\/p>\n

dla wielu \u017byd\u00f3w przyjmowanie pieni\u0119dzy od Niemc\u00f3w by\u0142o upokarzaj\u0105ce. Nie chcieli oni lito\u015bci od swych oprawc\u00f3w i uwa\u017cali, \u017ce przyjmowanie od nich pieni\u0119dzy uw\u0142acza pami\u0119ci zabitych.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Nie pomog\u0142o nawet to, \u017ce \u015awiatowy Kongres \u017bydowski, kt\u00f3ry by\u0142 stron\u0105 w negocjacjach, na samym ich wst\u0119pie przyj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119, \u017ce maj\u0105 one dotyczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie strat materialnych, sugeruj\u0105c, \u017ce \u015bmierci ludzi zrekompensowa\u0107 si\u0119 nie da. A sam Ben Gurion, rozpoczynaj\u0105c negocjacje, powiedzia\u0142, \u017ce robi to nie dla rekompensaty, ale po to, by \u201emordercy \u017byd\u00f3w nie stali si\u0119 te\u017c ich [materialnymi] spadkobiercami”. Wielu \u017byd\u00f3w chcia\u0142o prawdziwego odwetu czynem. Przyzna\u0142 si\u0119 do tego nawet Ben Gurion, tak t\u0142umacz\u0105c swoj\u0105 decyzj\u0119: \u201eJe\u015bli m\u00f3g\u0142bym odebra\u0107 Niemcom ich dobytek bez konieczno\u015bci siadania z nimi nawet na minut\u0119, ale w jeepach i z karabinami maszynowymi (…), tobym to zrobi\u0142. Ale nie mog\u0119”.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d ta wrogo\u015b\u0107 do przyj\u0119cia odszkodowa\u0144? Ot\u00f3\u017c<\/span><\/p>\n

dla wielu \u017byd\u00f3w przyjmowanie pieni\u0119dzy od Niemc\u00f3w by\u0142o upokarzaj\u0105ce. Nie chcieli oni lito\u015bci od swych oprawc\u00f3w i uwa\u017cali, \u017ce przyjmowanie od nich pieni\u0119dzy uw\u0142acza pami\u0119ci zabitych.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Nie pomog\u0142o nawet to, \u017ce \u015awiatowy Kongres \u017bydowski, kt\u00f3ry by\u0142 stron\u0105 w negocjacjach, na samym ich wst\u0119pie przyj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119, \u017ce maj\u0105 one dotyczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie strat materialnych, sugeruj\u0105c, \u017ce \u015bmierci ludzi zrekompensowa\u0107 si\u0119 nie da. A sam Ben Gurion, rozpoczynaj\u0105c negocjacje, powiedzia\u0142, \u017ce robi to nie dla rekompensaty, ale po to, by \u201emordercy \u017byd\u00f3w nie stali si\u0119 te\u017c ich [materialnymi] spadkobiercami”. Wielu \u017byd\u00f3w chcia\u0142o prawdziwego odwetu czynem. Przyzna\u0142 si\u0119 do tego nawet Ben Gurion, tak t\u0142umacz\u0105c swoj\u0105 decyzj\u0119: \u201eJe\u015bli m\u00f3g\u0142bym odebra\u0107 Niemcom ich dobytek bez konieczno\u015bci siadania z nimi nawet na minut\u0119, ale w jeepach i z karabinami maszynowymi (…), tobym to zrobi\u0142. Ale nie mog\u0119”.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Skandaliczny plakat dotycz\u0105cy reparacji pokazany w prawicowej telewizji (Twitter.com) \u017b\u0105daj\u0105c od Niemiec reparacji za II wojn\u0119, dajemy Litwie prawo do roszcze\u0144 wobec Polski za okupacj\u0119 Wile\u0144szczyzny Jarek Gryz Nigeryjski przyw\u00f3dca za\u017c\u0105da\u0142 odszkodowania za lata kolonialnego wyzysku. Brytyjski dyplomata: “Absolutnie si\u0119 zgadzam. Natychmiast, jak tylko my dostaniemy od Rzymian” Dziewi\u0119\u0107 lat temu ameryka\u0144ski publicysta Ta-Nehisi Coates […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105664"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=105664"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":105841,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105664\/revisions\/105841"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=105664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=105664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=105664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}