{"id":105995,"date":"2023-08-02T17:09:47","date_gmt":"2023-08-02T15:09:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=105995"},"modified":"2023-08-02T09:09:25","modified_gmt":"2023-08-02T07:09:25","slug":"09-09-76","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=105995","title":{"rendered":"NIE KUPUJCIE BARBIE"},"content":{"rendered":"

\/ film<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>NIE KUPUJCIE BARBIE<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

AGNIESZKA JAKIMIAK<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\u201eBarbie\u201d to kolorowa satyra z koncyliacyjnym przes\u0142aniem przeznaczona dla m\u0142odszej widowni, w dodatku firmowana przez mocarn\u0105 korporacj\u0119.<\/strong><\/span><\/h4>\n

\u201eBarbie\u201d ogl\u0105da\u0142am p\u00f3\u017anym wieczorem w\u00a0warszawskim multipleksie. Kiedy sko\u0144czy\u0142a si\u0119 ostatnia reklama przed filmem, sala zacz\u0119\u0142a ch\u00f3ralnie nuci\u0107: \u201eI\u2019m a\u00a0Barbie girl, in the Barbie world, life in plastic, it\u2019s fantastic\u201d. Na wspomnienie potwornego hitu zespo\u0142u Aqua przeszed\u0142 mnie dreszcz: stan\u0105\u0142 mi przed oczyma konfekcjonowany teledysk do piosenki i\u00a0o\u017cy\u0142a pami\u0119\u0107 o\u00a0syntetycznych badziewiach, kt\u00f3re wype\u0142nia\u0142y p\u00f3\u0142ki z\u00a0zabawkami w\u00a0Makro Cash & Carry, pierwszym du\u017cym markecie w\u00a0\u0141odzi. Nie jestem dobrym targetem tego filmu, pomy\u015bla\u0142am, nie pami\u0119tam, \u017cebym bawi\u0142a si\u0119 Barbie (mia\u0142am bodaj\u017ce Sindy), nie mam dzieci, wi\u0119c plastikowe lalki nie pa\u0142\u0119taj\u0105 si\u0119 w\u00a0moim pobli\u017cu, nie przepadam za r\u00f3\u017cem i\u00a0pastelami.<\/span><\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie film Grety Gerwig wiesza poprzeczk\u0119 gdzie indziej ni\u017c Aqua: zamiast hit\u00f3w eurodance\u2019u przez \u201eBarbie\u201d przewijaj\u0105 si\u0119 nowe piosenki Billie Eilish, Dua Lipy i\u00a0Lizzo. Bubblegum pop z\u00a0\u201eBarbie Girl\u201d powraca, ale odmieniony, z\u00a0hiphopowym pazurem w\u00a0wersji Nicki Minaj i\u00a0Ice Spice. Hiperkolorowa i\u00a0wystylizowana scenografia zaprojektowana i\u00a0stworzona przez Sarah Greenwood i\u00a0Katie Spencer nie stawia na plastik, ale na ekscentryczno\u015b\u0107 zahaczaj\u0105c\u0105 o\u00a0psychodeli\u0119 rodem z\u00a0krainy Oz: proporcje dom\u00f3w w\u00a0Barbie Landzie zosta\u0142y zmniejszone o\u00a023% wzgl\u0119dem ludzkiej sylwetki, wi\u0119c postaci wydaj\u0105 si\u0119 za du\u017ce wobec obiekt\u00f3w, budynki s\u0105 pozbawione \u015bcian, a\u00a0inspiracj\u0105 dla domu Dziwnej Barbie (Kate McKinnon) by\u0142a \u201ePsychoza\u201d Hitchcocka. Oczywi\u015bcie te szale\u0144stwa trzymaj\u0105 si\u0119 w\u00a0ryzach, kt\u00f3rym bli\u017cej cukierkowym filmom Wesa Andersona ni\u017c \u201eGabinetowi doktora Caligari\u201d, ale dzi\u0119ki nim ogl\u0105danie \u201eBarbie\u201d nie jest bolesne ani dla oczu, ani dla uszu.<\/span><\/p>\n

Punkt wyj\u015bcia opowie\u015bci r\u00f3wnie\u017c nie jest banalny: oto umys\u0142 Stereotypowej Barbie (Margot Robbie), protoplastki lalkowego gatunku, \u017cyj\u0105cej w\u00a0krainie beztroski w\u00a0kolorach fuksji, zasnuwa nieznana dot\u0105d my\u015bl o\u00a0\u015bmierci. Egzystencjalny l\u0119k uruchamia lawin\u0119 p\u0119kni\u0119\u0107. Nagle stopy Barbie nie chc\u0105 stan\u0105\u0107 na palcach, a\u00a0uda pokrywaj\u0105 si\u0119 cellulitem. Jak wyja\u015bnia Dziwna Barbie, Stereotypowa otworzy\u0142a portal mi\u0119dzy Barbie Landem a\u00a0rzeczywisto\u015bci\u0105. Aby zatrzyma\u0107 proces w\u0142asnego rozk\u0142adu, lalka musi odnale\u017a\u0107 swoj\u0105 ludzk\u0105 w\u0142a\u015bcicielk\u0119 i\u00a0sprawdzi\u0107, sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 u\u00a0niej ten niepokoj\u0105cy mrok.<\/span><\/p>\n

<\/i>Umys\u0142 Stereotypowej Barbie (Margot Robbie), protoplastki lalkowego gatunku, \u017cyj\u0105cej w\u00a0krainie beztroski w\u00a0kolorach fuksji, zasnuwa nieznana dot\u0105d my\u015bl o\u00a0\u015bmierci<\/span><\/i><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

To mog\u0142a by\u0107 historia o\u00a0ba\u015bniowym \u015bwiecie, w\u00a0kt\u00f3ry wdzieraj\u0105 si\u0119 czas i\u00a0dekompresja, ale \u201eBarbie\u201d nie jest parabol\u0105 o\u00a0uniwersaliach. Film Gerwig ucieka od rozwa\u017ca\u0144 godnych wczesnego Bergmana i\u00a0bierze na warsztat okre\u015blone spo\u0142eczne warunki, w\u00a0kt\u00f3rych narodzi\u0142a si\u0119 kultowa lalka. \u201eBarbie\u201d szybko staje si\u0119 opowie\u015bci\u0105 o\u00a0spustoszeniach, kt\u00f3re sieje patriarchat. Sfeminizowany Barbie Land jest zwierciadlanym przeciwie\u0144stwem kapitalistycznej i\u00a0maskulinistycznej rzeczywisto\u015bci \u2013 w\u00a0S\u0105dzie Najwy\u017cszym zasiadaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie kobiety, czarna Barbie jest prezydentk\u0105, wszystkie Barbie albo pe\u0142ni\u0105 najwy\u017csze spo\u0142eczne i\u00a0polityczne funkcje, albo pracuj\u0105 fizycznie i\u00a0(prawdopodobnie) dobrze zarabiaj\u0105, cho\u0107 pieni\u0105dz nie istnieje, a\u00a0towary konsumpcyjne s\u0105 niewidzialne. W r\u00f3\u017cowym \u015bwiecie to Ken odgrywa rol\u0119 spo\u0142ecznie przypisywan\u0105 ameryka\u0144skim kobietom XX wieku: jest ozdob\u0105 przy boku Barbie, istnieje tylko wtedy, gdy spojrzy na niego przedstawicielka przeciwnej p\u0142ci, nie wymaga si\u0119 od niego wiedzy ani umiej\u0119tno\u015bci, wystarczy, \u017ceby pr\u0119\u017cy\u0142 si\u0119 na pla\u017cy i\u00a0\u0142adnie wygl\u0105da\u0142.<\/span><\/p>\n

\u201eBarbie\u201d, re\u017c. G. Gerwig, fot. mat. prasowe<\/em><\/span><\/p>\n

Stereotypowa Barbie jest samodzielna i\u00a0chce wyruszy\u0107 w\u00a0podr\u00f3\u017c do rzeczywisto\u015bci na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, ale stereotypowy Ken (Ryan Gosling) nie wie, kim jest bez Barbie, chowa si\u0119 wi\u0119c na tylnym siedzeniu nieco za ma\u0142ego auta i\u00a0pod\u0105\u017ca za wyzwolon\u0105 partnerk\u0105. Oboje trafiaj\u0105 do \u015bwiata, gdzie budowla\u0144cy gwi\u017cd\u017c\u0105 na kobiety, policjanci rzucaj\u0105 seksistowskie komentarze, a\u00a0maczystowski etos wydaje si\u0119 mie\u0107 jakie\u015b znaczenie. Patriarchat mami Kena obietnic\u0105 dowarto\u015bciowania m\u0119skiej jednostki i\u00a0iluzj\u0105 posiadania w\u0142adzy w\u00a0korpo\u015bwiecie. Gosling to oczarowanie wygrywa bezb\u0142\u0119dnie, raz parodiuj\u0105c Rocky\u2019ego, innym razem wy\u015bpiewuj\u0105c postgrunge\u2019ow\u0105 ballad\u0119 zespo\u0142u Matchbox Twenty, kt\u00f3rej refren rozpoczyna si\u0119 ujmuj\u0105cym zwrotem: \u201eChc\u0119 tob\u0105 pomiata\u0107, i\u00a0tak zrobi\u0119, tak w\u0142a\u015bnie zrobi\u0119, chc\u0119 ci\u0119 docisn\u0105\u0107, i\u00a0tak zrobi\u0119, tak w\u0142a\u015bnie zrobi\u0119\u201d. Wydobycie Kena na pierwszy plan to sprytny i\u00a0niezwykle feministyczny zabieg: nie do\u015b\u0107, \u017ce Gerwig ob\u015bmiewa patriarchat jako rozwi\u0105zanie kompromituj\u0105ce i\u00a0szkodliwe dla wszystkich p\u0142ci, to opowiada si\u0119 po stronie spo\u0142ecznej zmiany, w\u00a0kt\u00f3rej nie chodzi o\u00a0chwilowe przetasowanie, ale o\u00a0wytworzenie nowych systemowych struktur. \u201eBarbie\u201d oczywi\u015bcie tych struktur nie wymy\u015bla; ostatecznie jest to kolorowa satyra z\u00a0koncyliacyjnym przes\u0142aniem przeznaczona dla m\u0142odszej widowni, w\u00a0dodatku firmowana przez mocarn\u0105 korporacj\u0119. Nawet je\u015bli raz po raz pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u00a0niej \u017carty z\u00a0wycofanych modeli Barbie albo z\u00a0purplewashingowych (czyli wykorzystuj\u0105cych feminizm do ukrywania strukturalnej dyskryminacji) strategii marki.<\/span><\/p>\n

Agnieszka Graff uzna\u0142a \u201eBarbie\u201d za film udany<\/a>, ale cyniczny i\u00a0trudno si\u0119 z\u00a0tym nie zgodzi\u0107: to jeden z\u00a0tych wysokobud\u017cetowych produkt\u00f3w, kt\u00f3re komodyfikuj\u0105 op\u00f3r, kapitalizuj\u0105 debat\u0119 spo\u0142eczn\u0105, zaw\u0142aszczaj\u0105 antykapitalistyczne g\u0142osy, zapewniaj\u0105c im przestrze\u0144 pod parasolem krytykowanej korporacji. Nie jest to zabieg nowy lub nieznany, wprost przeciwnie: dok\u0142adnie w\u00a0ten sam spos\u00f3b pracuj\u0105 wszystkie filmy z\u00a0uniwersum Marvela i\u00a0DC Comics, od Avengers, przez Czarne Pantery, po Kapitany Ameryki. Dlatego trudno ogl\u0105da\u0107 niezwykle dopracowan\u0105, zachwycaj\u0105c\u0105 wizualnie i\u00a0chwilami r\u00f3wnie\u017c fabularnie \u201eBarbie\u201d bez poczucia ambiwalencji. Z jednej strony ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce Greta Gerwig i\u00a0Noah Baumbach stworzyli oryginalny, dowcipny i\u00a0feministyczny scenariusz. Z drugiej strony wszystko si\u0119 we mnie burzy, kiedy przypominam sobie, \u017ce ten film powsta\u0142 przede wszystkim po to, \u017ceby korporacja Mattel wydoby\u0142a si\u0119 z\u00a0gorszej marketingowej passy i\u00a0wypu\u015bci\u0142a na rynek kolejny plastikowy model cz\u0142owieka pozbawionego sutk\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce m\u00f3j op\u00f3r nie ma wi\u0119kszego sensu, bo jak wiadomo, miliony lalek Barbie, wyprodukowanych ze skrajnie nieekologicznych materia\u0142\u00f3w w\u00a0skandalicznie nieetycznych warunkach (jak donosi\u0142 The Guardian<\/a> w 2016, w fabrykach Mattel w Chinach pracownice harowa\u0142y 11 godzin na dob\u0119 za mniej ni\u017c funta za godzin\u0119), prze\u017cyj\u0105 nas wszystkich na Ziemi. Ale skoro ju\u017c p\u0142acimy za seans firmie Mattel, to przynajmniej nie kupujmy Barbie. A nu\u017c kolejna cz\u0119\u015b\u0107 filmu b\u0119dzie opowiada\u0142a o lalce z kompostu, bo z greenwashingu Barbie jeszcze lekcji nie odrobi\u0142a.\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

AGNIESZKA JAKIMIAK<\/strong> – Ur. 1987, dramatur\u017cka i re\u017cyserka teatralna, krytyczka filmowa i eseistka, absolwentka MISH UW i dramaturgii na Wydziale Re\u017cyserii PWST w Krakowie, autorka scenariuszy do spektakli Weroniki Szczawi\u0144skiej, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a m.in. Oliverem Frljiciem i Anj\u0105 Su\u0161\u0105.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\/ film NIE KUPUJCIE BARBIE AGNIESZKA JAKIMIAK \u201eBarbie\u201d to kolorowa satyra z koncyliacyjnym przes\u0142aniem przeznaczona dla m\u0142odszej widowni, w dodatku firmowana przez mocarn\u0105 korporacj\u0119. \u201eBarbie\u201d ogl\u0105da\u0142am p\u00f3\u017anym wieczorem w\u00a0warszawskim multipleksie. Kiedy sko\u0144czy\u0142a si\u0119 ostatnia reklama przed filmem, sala zacz\u0119\u0142a ch\u00f3ralnie nuci\u0107: \u201eI\u2019m a\u00a0Barbie girl, in the Barbie world, life in plastic, it\u2019s fantastic\u201d. Na wspomnienie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105995"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=105995"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105995\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":106005,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105995\/revisions\/106005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=105995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=105995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=105995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}