{"id":107106,"date":"2023-09-23T17:09:42","date_gmt":"2023-09-23T15:09:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=107106"},"modified":"2023-09-15T16:29:16","modified_gmt":"2023-09-15T14:29:16","slug":"23-09-89","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=107106","title":{"rendered":"\u201eChidusz\u201d 2\/2023"},"content":{"rendered":"

\"\"Ok\u0142adka Magdaleny Pelc do \u201eChiduszu” 2\/2023 przedstawiaj\u0105ca Ros\u0119 Lublin, g\u0142\u00f3wn\u0105 bohaterk\u0119 opowiadania \u201eRosa” Cynthii Ozick<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>\u201eChidusz\u201d 2\/2023<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

REDAKCJA<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

W \u201eCHIDUSZU\u201d 2\/2023 PUBLIKUJEMY PIERWSZY POLSKI PRZEK\u0141AD OPOWIADANIA\u00a0ROSA<\/i>, KT\u00d3RE \u2013 WRAZ Z\u00a0SZALEM<\/i>\u00a0\u2013 UCHODZI ZA JEDNO Z NAJWA\u017bNIEJSZYCH I NAJLEPSZYCH DZIE\u0141 WYBITNEJ AMERYKA\u0143SKIEJ PISARKI CYNTHII OZICK. NA 164 STRONACH LETNIEGO WYDANIA ZNAJDZIECIE SPORO LITERATURY, PASJONUJ\u0104CYCH ROZM\u00d3W I ARTYKU\u0141\u00d3W PO\u015aWI\u0118CONYCH KULTURZE \u017bYDOWSKIEJ.\u00a0<\/span><\/p>\n

CYNTHIA OZICK,\u00a0<\/b>ROSA<\/i><\/b>\u00a0<\/b><\/h4>\n

Opowiadanie\u00a0Rosa<\/i>\u00a0Cynthii Ozick opublikowane zosta\u0142o w \u201eNew Yorkerze\u201d w 1983 roku. Jest ono kontynuacj\u0105 wydanego trzy lata wcze\u015bniej\u00a0Szala<\/i>,\u00a0kt\u00f3rego pierwszy przek\u0142ad na j\u0119zyk polski zaprezentowali\u015bmy w \u201eChiduszu\u201d 1\/2023<\/a>. Tytu\u0142ow\u0105 Ros\u0119 Lublin, \u201ewariatk\u0119\u00a0i obdartusk\u0119\u201d, tym razem spotykamy na Florydzie, gdzie wiele lat po wojnie wci\u0105\u017c zmaga si\u0119\u00a0z traum\u0105 Zag\u0142ady, utraty dziecka i ojczyzny. Oba teksty, \u015bwietnie prze\u0142o\u017cone przez Ag\u0119 Zano, uznawane s\u0105 za jedne z najwa\u017cniejszych i najlepszych dzie\u0142 Ozick. To obowi\u0105zkowe pozycje na li\u015bcie lektur o Zag\u0142adzie.<\/span><\/p>\n

\u201eTYGODNIK POWSZECHNY\u201d LICZY, ILU \u017bYD\u00d3W ZGIN\u0118\u0141O Z R\u0104K POLAK\u00d3W\u00a0<\/b><\/h4>\n

Micha\u0142 Oko\u0144ski w \u201eTygodniku Powszechnym\u201d liczy, do ilu \u017cydowskich ofiar Polacy przy\u0142o\u017cyli r\u0119k\u0119 w czasie wojny. Wcale nie jest jednak oczywiste, \u017ce odejmowanie w jego dzia\u0142aniu nie powinno by\u0107 dodawaniem.\u00a0<\/span><\/p>\n

Fragment polemiki Micha\u0142a Bojanowskiego:\u00a0<\/span><\/p>\n

Podstawowe pytanie, jakiego nie zadaje sobie Oko\u0144ski, brzmi: Dlaczego Szymon Datner za\u0142o\u017cy\u0142, \u017ce tylko 10% \u017byd\u00f3w podj\u0119\u0142o pr\u00f3b\u0119 ratowania si\u0119 przed \u015bmierci\u0105? Dlaczego ci, kt\u00f3rzy unikn\u0119li masowych deportacji do oboz\u00f3w zag\u0142ady, nie chcieli si\u0119 ratowa\u0107? Dlaczego, jak s\u0142usznie pyta Anna Bikont, \u017bydzi poszli do Hotelu Polskiego? Odpowied\u017a jest bardzo prosta: nie mieli nadziei na przetrwanie. Wiedzieli, \u017ce po tzw. aryjskiej stronie stan\u0105\u00a0si\u0119 od razu \u0142own\u0105 zwierzyn\u0105, \u017ce aby prze\u017cy\u0107, potrzebuj\u0105 bardzo du\u017co szcz\u0119\u015bcia i sporo pieni\u0119dzy. Wiedzieli, \u017ce Polak za lokum zap\u0142aci miesi\u0119cznie tyle, ile \u017byd musi cz\u0119sto zap\u0142aci\u0107 za jeden dzie\u0144, \u017ce inni szmalcownicy, co akurat nie oskubywali na \u015bmier\u0107 swoich lokator\u00f3w (bo wyrzucenie na ulic\u0119 ko\u0144czy\u0142o si\u0119 \u015bmierci\u0105), czekali tu\u017c za bram\u0105 getta albo mogli w ka\u017cdej chwili zapuka\u0107 do kryj\u00f3wki z propozycj\u0105 szanta\u017cu nie do odrzucenia. \u017bydzi wiedzieli, \u017ce \u201eucieczka\u201d z getta tak naprawd\u0119\u00a0zaczyna si\u0119 dopiero po jego opuszczeniu. St\u0105d najpewniej tylko 10% \u015bmia\u0142k\u00f3w. Mo\u017cna chyba za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce z tych samych powod\u00f3w cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w \u201erezygnowa\u0142a\u201d z ukrywania si\u0119 i \u201ewraca\u0142a\u201d do gett. Bo \u2013 poza ewentualn\u0105 t\u0119sknot\u0105 za bliskimi \u2013 jaki mia\u0142by by\u0107 inny pow\u00f3d rezygnacji z ch\u0119ci prze\u017cycia?<\/i><\/p>\n

YEHOSHUA ELLIS, RABIN OD CMENTARZY<\/b><\/h4>\n

Dwie torby podr\u00f3\u017cne, w nich g\u0142\u00f3wnie ubrania, modlitewnik, ulubione kipy. Tyle mia\u0142 ze sob\u0105, kiedy w 2003 roku przyjecha\u0142 do Polski po raz pierwszy. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 skupiona wok\u00f3\u0142 synagogi No\u017cyk\u00f3w nie by\u0142a du\u017ca, ale jako pocz\u0105tkuj\u0105cy w\u00f3wczas \u017cydowski edukator czu\u0142, \u017ce to miejsce wyj\u0105tkowe. By\u0142 m\u0142ody, zaanga\u017cowany i lubi\u0142 prac\u0119 z lud\u017ami, mimo to niespecjalnie mia\u0142 na siebie pomys\u0142. Po roku wolontariatu, maj\u0105c niespe\u0142na 26 lat, postanowi\u0142 nie wr\u00f3ci\u0107 ju\u017c do domu, do Stan\u00f3w. Zrozumia\u0142, \u017ce w Polsce brakuje rabin\u00f3w i zdecydowa\u0142: zostanie jednym z nich.<\/i><\/p>\n

W lipcu, po dwudziestu latach od pierwszego przyjazdu do Warszawy, rabin Yehoshua Ellis wyje\u017cd\u017ca na sta\u0142e z Polski, by obj\u0105\u0107 posad\u0119 rabina w synagodze Shearith Israel w Montrealu.<\/span>\u00a0My\u015bl\u0119, \u017ce moja rodzina potrzebuje zmiany, a ja nowych wyzwa\u0144 i nieco normalno\u015bci<\/em>\u00a0\u2013 opowiada Pauli Szewczyk o powodach wyjazdu.\u00a0Wojna, a po niej represje komunistyczne wyrz\u0105dzi\u0142y tu tyle krzywd, \u017ce normalne \u017cycie \u017cydowskie w Polsce ledwie istnieje. Sam du\u017co pracuj\u0119 z martwymi \u017bydami. To mi\u0142e, bo nie narzekaj\u0105. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce ju\u017c czas popracowa\u0107 z \u017cywymi<\/em>.<\/p>\n

\u00a0JAK NIE BY\u0106 ZJADACZEM WIATRU?<\/b><\/h4>\n

Boris Cyrulnik (rocznik 1937) jest najbardziej znanym francuskim neuropsychiatr\u0105. O swoich rodzicach nie wie prawie nic. Dzi\u0119ki spektakularnej ucieczce z transportu w 1944 roku uku\u0142 teori\u0119\u00a0r<\/i>\u00e9<\/i>silience<\/i>\u00a0\u2013 odporno\u015bci psychicznej. Jest autorem ponad dwudziestu ksi\u0105\u017cek z zakresu psychologii i psychiatrii, sprzedaj\u0105cych si\u0119 we Francji w ogromnych nak\u0142adach.\u00a0<\/span><\/p>\n

Fragment rozmowy:<\/span><\/p>\n

Anna Pamu\u0142a: T\u0119skni pan czasem za mam\u0105?<\/i><\/b><\/p>\n

Boris Cyrulnik: Ca\u0142e \u017cycie. Znikn\u0119\u0142a, gdy mia\u0142em nieca\u0142e sze\u015b\u0107 lat. Nie mam konkretnych wspomnie\u0144, ale czuj\u0119, \u017ce da\u0142a mi poczucie bezpiecze\u0144stwa. W sumie to jestem tego pewien, poniewa\u017c nawet w chwilach najwi\u0119kszej rozpaczy czu\u0142em, \u017ce uda mi si\u0119 prze\u017cy\u0107. Inni si\u0119 poddaj\u0105, bo mo\u017ce nie maj\u0105 w sobie takiego zapa\u0142u. Kto\u015b go we mnie rozpali\u0142 i dzi\u0119ki temu zawsze wiedzia\u0142em, \u017ce \u017cycie ma sens. To by\u0142a mama. Wydaje mi si\u0119 te\u017c, \u017ce kto\u015b opiekowa\u0142 si\u0119 ni\u0105 w czasie ci\u0105\u017cy. Z bada\u0144 wiemy, \u017ce m\u00f3zg i psychika dziecka zaczynaj\u0105 kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 podczas ci\u0105\u017cy. Trzeba wtedy koniecznie zadba\u0107 o to, by rodzina, m\u0105\u017c lub partner rozumieli, \u017ce musz\u0105 da\u0107 w tym czasie kobiecie spok\u00f3j, nie mog\u0105 nara\u017ca\u0107 jej na stres. M\u00f3wi\u0119 moim pacjentom, \u017ceby si\u0119 nie martwili, \u017ce odzyskaj\u0105 j\u0105 potem, ale na czas ci\u0105\u017cy niech po prostu b\u0119d\u0105 przy niej, bo matki otoczone opiek\u0105 otaczaj\u0105 nast\u0119pnie t\u0105 opiek\u0105 dziecko, kt\u00f3re nosz\u0105. To cz\u0119\u015bciowo dzi\u0119ki mojej mamie zrozumia\u0142em, \u017ce musz\u0119 si\u0119 ukry\u0107, kiedy w 1944 roku zosta\u0142em aresztowany i uwi\u0119ziony w synagodze wraz z grup\u0105 innych dzieci. Mimo \u017ce dawali nam pyszne mleko skondensowane. Wszystkie te dzieci zosta\u0142y wys\u0142ane do Auschwitz, a ja przetrwa\u0142em, bo schowa\u0142em si\u0119 w toalecie. Potem ukry\u0142em si\u0119 pod cia\u0142em umieraj\u0105cej kobiety, gdzie znalaz\u0142a mnie piel\u0119gniarka. To by\u0142a ta pani z telewizji.\u00a0<\/i><\/p>\n

Anna Pamu\u0142a: Czego pan \u017ca\u0142uje?\u00a0<\/i><\/b><\/p>\n

Boris Cyrulnik: Tego, \u017ce nie wiem nawet, jaki by\u0142 m\u00f3j pierwszy j\u0119zyk. Rodzice zapewne m\u00f3wili mi\u0119dzy sob\u0105 w jidysz i po polsku, ale do mnie mo\u017ce ju\u017c po francusku, \u017cebym si\u0119 szybciej zintegrowa\u0142? Chcia\u0142bym to wiedzie\u0107, bo ten pierwszy j\u0119zyk zostawia \u015blady w m\u00f3zgu na zawsze. Pierwsze d\u017awi\u0119ki, ich melodia jest zapisana gdzie\u015b bardzo g\u0142\u0119boko. Jak pani jednak s\u0142yszy, moje korzenie tam nie si\u0119gaj\u0105.\u00a0<\/i><\/p>\n

JUDITH PLASKOW,\u00a0<\/b>ROK AGUNY<\/i><\/b><\/h4>\n

Sam fakt istnienia kategorii aguny to akt przemocy wobec kobiet, plama na honorze spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej i pogwa\u0142cenie praw cz\u0142owieka, wymagaj\u0105ce natychmiastowej interwencji<\/i>\u00a0\u2013 pisze ostro w eseju\u00a0Rok aguny<\/i>\u00a0Judith Plaskow, jedna z najwa\u017cniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych my\u015blicielek \u017cydowskich. Badaczka b\u0142yskotliwie argumentuje, dlaczego aguny s\u0105 problemem wszystkich, a nie tylko os\u00f3b ze spo\u0142eczno\u015bci ortodoksyjnych:<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 przechodzenie \u017byd\u00f3w mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi nurtami \u2013 oraz to, \u017ce w Izraelu wszelkie kwestie dotycz\u0105ce ma\u0142\u017ce\u0144stw i rozwod\u00f3w rozstrzyga halacha \u2013 ka\u017cda \u017byd\u00f3wka mo\u017ce na jakim\u015b etapie \u017cycia odkry\u0107, \u017ce przez brak getu (listu rozwodowego) nie przys\u0142uguje jej prawo do ponownego zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcia. Co za tym idzie, dzieci takich kobiet mog\u0105 zosta\u0107 uznane za\u00a0<\/i>mamzerim\u00a0(b\u0119karty), gdy\u017c ich matka wysz\u0142a za m\u0105\u017c i urodzi\u0142a je bez wa\u017cnego listu rozwodowego.<\/i><\/p>\n

Po drugie utrzymywanie statusu aguny w dzisiejszych czasach to problem natury etycznej, na kt\u00f3ry powinno zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 ca\u0142e \u015brodowisko \u017cydowskie. Wielu \u017byd\u00f3w i wiele \u017byd\u00f3wek po\u015bwi\u0119ca czas i energi\u0119 na walk\u0119 z r\u00f3\u017cnymi aspektami opresji wobec kobiet w spo\u0142ecze\u0144stwie i w innych kulturach. Nadawanie statusu aguny to najpowa\u017cniejsza zbrodnia, jak\u0105 czyni kobietom judaizm, i w\u0142a\u015bnie dlatego powinno si\u0119 j\u0105 uzna\u0107 za pal\u0105cy problem, kt\u00f3ry dotyczy wszystkich \u017byd\u00f3w.<\/i><\/p>\n

Rok aguny<\/i>\u00a0to jeden z pi\u0119ciu esej\u00f3w Judith Plaskow, jakie publikujemy w tym \u201eChiduszu\u201d w przek\u0142adzie Agi Zano. Pozosta\u0142e traktuj\u0105 o roli m\u0119\u017cczyzn w kszta\u0142towaniu feministycznego judaizmu, ignorowaniu problematycznych fragment\u00f3w Biblii, konieczno\u015bci \u0142\u0105czenia spraw \u015bwieckich i religijnych oraz o istotno\u015bci utrzymywania przestrzeni wy\u0142\u0105cznie dla kobiet \u2013 miejsc, w kt\u00f3rych mog\u0105 one m.in. dalej pracowa\u0107 na rzecz r\u00f3wnouprawnienia. Wszystkie pochodz\u0105 z ksi\u0105\u017cki\u00a0The coming of Lilith<\/em>.<\/p>\n

OPERACJA \u201ePUSZCZA\u201d. O MILICYJNEJ AKCJI NA CMENTARZU \u017bYDOWSKIM W WARSZAWIE<\/b><\/h4>\n

10 wrze\u015bnia 1961 roku, w \u015bwi\u0119to Rosz ha-Szana, na cmentarzu \u017cydowskim w Warszawie zauwa\u017cono swastyki i napisy \u201eJuden raus!\u201d namalowane na nagrobkach \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych w trakcie obrony Warszawy we wrze\u015bniu 1939 roku. Organy \u015bcigania spraw\u0119 potraktowa\u0142y niezwykle powa\u017cnie i przeprowadzi\u0142y operacj\u0119 \u201ePuszcza\u201d, kt\u00f3rej histori\u0119 przedstawia Krzysztof Bielawski.\u00a0<\/span><\/p>\n

Fragment artyku\u0142u:<\/span><\/p>\n

Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odegrali tajni wsp\u00f3\u0142pracownicy MO, w tym jeden z m\u0119\u017cczyzn zatrudnionych na cmentarzu \u017cydowskim. Do akcji zaanga\u017cowano tajnego wsp\u00f3\u0142pracownika o kryptonimie \u201eWyga\u201d \u2013 \u017byda, kt\u00f3ry mia\u0142 nawi\u0105za\u0107 kontakt z kamieniarzem Marianem J.: \u201eTW \u00abWyga\u00bb uda, \u017ce poszukuje grobu swojej rodziny pochowanej na cmentarzu \u017cydowskim 30 lat temu (cmentarz nie posiada rejestru pochowanych i trudno jest odnale\u017a\u0107 gr\u00f3b z okresu przedwojennego) [\u2026]. Szukanie takiego grobu odbywa si\u0119 przez d\u0142u\u017cszy czas, tak \u017ce dojdzie mi\u0119dzy nimi do szeregu spotka\u0144. [\u2026] \u00abWyga\u00bb nadmieni o swastykach [\u2026]. Dalszy tok rozmowy b\u0119dzie kierowa\u0142 na ewentualne ustalenie, czy J. by\u0142 sprawc\u0105 namalowania swastyki\u201d. Opr\u00f3cz tego Marian J. mia\u0142 zosta\u0107 obj\u0119ty pi\u0119ciodniow\u0105 obserwacj\u0105. Na ponowne przes\u0142uchania wezwano pracownik\u00f3w cmentarza \u017cydowskiego i protestanckiego.\u00a0<\/i><\/p>\n

Polecamy zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na ostatni akapit tego artyku\u0142u.<\/p>\n

CHODZI O SPODNIE I TA\u0141ES<\/b><\/h4>\n

W niewielkiej, wydanej niedawno ksi\u0105\u017cce\u00a0Spodnie i ta\u0142es<\/i>\u00a0Konstanty Gebert zaskakuj\u0105co zestawia ze sob\u0105 i analizuje dwa spory. W pierwszym zab\u00f3jcy k\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 o to, komu nale\u017c\u0105 si\u0119 spodnie zdarte z \u017byda, kt\u00f3rego zamordowali w czasie Zag\u0142ady. Drugi \u2013 p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca lat starszy \u2013 to fragment Talmudu, gdzie dw\u00f3ch \u017byd\u00f3w spiera si\u0119 o to, do kogo nale\u017cy ta\u0142es, kt\u00f3ry oboje znale\u017ali w tym samym momencie. Rozwa\u017cania Geberta sprawi\u0105, \u017ce b\u0119dziecie odlatywa\u0107 daleko od spodni i ta\u0142esu, by jednak ostatecznie do nich powraca\u0107 \u2013 ze zrozumieniem, \u017ce s\u0105 one fundamentalne.<\/p>\n

Fragment rozmowy:<\/span><\/p>\n

Konstanty Gebert: Wi\u0119kszo\u015b\u0107 system\u00f3w prawa zak\u0142ada przyj\u0119cie zasady, \u017ce ludzi nie wolno mordowa\u0107 i \u017ce wszyscy ludzie s\u0105\u00a0lud\u017ami. Nie jest ot\u00f3\u017c oczywiste, \u017ce zawsze tak my\u015blimy. Pod w\u0142adz\u0105 III Rzeszy \u017bydzi zostali wykluczeni z gatunku ludzkiego, wykluczeni do\u015b\u0107\u00a0skutecznie. W przytoczonym zeznaniu \u2013 co dla mnie jest kluczowe \u2013 nie ma cienia refleksji moralnej: \u201eno dobra, ale zabili\u015bmy cz\u0142owieka\u2026\u201d. Krawiec Chycek ewidentnie nie by\u0142 cz\u0142owiekiem. Przypuszczam \u2013 cho\u0107 to oczywi\u015bcie tylko m\u00f3j domys\u0142 \u2013 \u017ce historyczny punkt wyj\u015bcia refleksji nad definicj\u0105 cz\u0142owieka by\u0142 taki: nasza spo\u0142eczno\u015b\u0107 to ludzie, a wszystkie inne dwunogi, jakie spotykamy na swojej drodze, to zwierz\u0119ta. Albo mog\u0105 by\u0107 niebezpieczne, albo my mo\u017cemy stanowi\u0107 zagro\u017cenie dla nich. Za\u015b poj\u0119cie rodzaju ludzkiego, do kt\u00f3rego nale\u017c\u0105 wszyscy ludzie \u0142\u0105cznie z tymi, z kt\u00f3rymi nie jeste\u015bmy spokrewnieni, kt\u00f3rych nie znamy i kt\u00f3rzy nawet\u00a0czym\u015b si\u0119 od nas r\u00f3\u017cni\u0105, pewnie wzi\u0119\u0142o si\u0119\u00a0z prze\u015bwiadczenia, \u017ce tak b\u0119dzie bezpieczniej, \u017ce skoro ja mog\u0119 kogo\u015b\u00a0nie uzna\u0107\u00a0za cz\u0142owieka, to kto\u015b mo\u017ce i mnie za niego nie uzna\u0107. Je\u015bli uznamy jednak \u017byd\u00f3w za zwierz\u0119ta, to wprawdzie mo\u017ce w sprawie ich mordowania wybuchn\u0105\u0107 du\u017cy sp\u00f3r prawny, jak o zabitego wo\u0142u \u2013 do kogo ten w\u00f3\u0142 nale\u017cy, kto go bardziej zar\u017cn\u0105\u0142. Samo zabicie wo\u0142u jest jednak dla tych przepychanek bez znaczenia, bo w\u00f3\u0142 nie ma przyrodzonego prawa do \u017cycia.\u00a0<\/i><\/p>\n

Micha\u0142 Bojanowski: Wystarczy kogo\u015b wykluczy\u0107.<\/i><\/b><\/p>\n

Konstanty Gebert: Albo nie \u201ewkluczy\u0107\u201d kogo\u015b\u00a0do rodzaju ludzkiego, \u017ceby te\u017c pozbawi\u0107 go prawa do \u017cycia \u2013 i wtedy ten dialog morderc\u00f3w przestaje szokowa\u0107. Oni nadal chc\u0105\u00a0\u017cy\u0107\u00a0w spo\u0142ecze\u0144stwie rz\u0105dz\u0105cym si\u0119\u00a0prawami i warto\u015bciami, kt\u00f3re obowi\u0105zuj\u0105 wszystkich ludzi. Tyle tylko, \u017ce \u017byd\u00f3w one nie obowi\u0105zuj\u0105, bo \u017bydzi \u2013 tak jak wo\u0142y \u2013 nie s\u0105 lud\u017ami. I je\u017celi\u00a0skupimy si\u0119 na tym, \u017ce tu o prawie i warto\u015bciach debatuj\u0105\u00a0mordercy, to pominiemy kwesti\u0119 wi\u0119ksz\u0105 i wa\u017cniejsz\u0105 \u2013 \u017ce umowa, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 wszyscy ludzie maj\u0105 przyrodzone prawo do \u017cycia, jest w\u0142a\u015bnie tylko tym \u2013 umow\u0105. Nie jest czym\u015b naturalnym, niepodwa\u017calnym. To, \u017ce wszystkim ludziom przys\u0142uguje prawo do \u017cycia, to te\u017c pewna konwencja, w dodatku niekoniecznie respektowana. Wymaga ona dodatkowej sankcji, na przyk\u0142ad takiej jak w judaizmie, gdzie wszyscy jeste\u015bmy r\u00f3wni, bo wszyscy pochodzimy od jednego praprzodka \u2013 Adama.<\/i><\/p>\n

NIE MA RZECZY NIEMO\u017bLIWYCH. DAVID RODIN I\u00a0<\/b>OPOWIE\u015aCI CHWALIPI\u0118T\u00d3W<\/i><\/b><\/h4>\n

W \u201eChiduszu\u201d 2\/2023 publikujemy pierwsze polskie t\u0142umaczenie opowiada\u0144 z ksi\u0105\u017cki Davida Rodina\u00a0Draj barimer<\/i>\u00a0(Trzech chwalipi\u0119t\u00f3w<\/i>), wydanej w Nowym Jorku w 1940 roku. Draj barimer\u00a0to zbi\u00f3r historyjek r\u00f3\u017cnej d\u0142ugo\u015bci, opowiadanych sobie nawzajem przez trzech \u017cydowskich ch\u0142opc\u00f3w z Nowego Jorku: Chaima, Moszego i Gecla<\/i>\u00a0\u2013 wyja\u015bniaj\u0105 prof. Monika Adamczyk-Garbowska oraz Piotr Sewruk, autorzy przek\u0142adu.\u00a0Nieustannie rywalizuj\u0105 ze sob\u0105, gdy\u017c ka\u017cdy z nich chce, by to w\u0142a\u015bnie jego historyjka najbardziej zaskakiwa\u0142a s\u0142uchaczy ilo\u015bci\u0105 nagromadzonych w niej dziw\u00f3w<\/i>.\u00a0Kliknij tutaj, aby przeczyta\u0107 fragment artyku\u0142u na temat \u017cycia i tw\u00f3rczo\u015bci Rodina oraz jedno z opowiada\u0144<\/a>.\u00a0<\/span><\/p>\n

CMENTARZ \u017bYDOWSKI W JELENIEJ G\u00d3RZE I HISTORIE Z NAGROBK\u00d3W<\/b><\/h4>\n

Kolejn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3rej nagrobek jest jednym z siedmiu zachowanych na cmentarzu \u017cydowskim w Jeleniej G\u00f3rze, jest Mathilde Buttermilch. Marta Ma\u0107kowiak pisze nie tylko o niej, ale r\u00f3wnie\u017c o niezwyk\u0142ych losach jej wnuka Hansa Keilsona, pisarza, kt\u00f3rego geniusz objawi\u0142 si\u0119 \u015bwiatu dopiero w XXI wieku. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107\u00a0potomka Mathilde Buttermilch wci\u0105\u017c jednak czeka na polski przek\u0142ad.<\/span><\/p>\n

Fragment artyku\u0142u:<\/span><\/p>\n

W 2007 roku, przez zupe\u0142ny przypadek, t\u0142umacz Damion Searls natkn\u0105\u0142 si\u0119\u00a0na kopi\u0119 trzeciej ksi\u0105\u017cki Keilsona\u00a0<\/i>Kom\u00f6die in Moll\u00a0w koszu na przeceny przed jedn\u0105\u00a0z austriackich ksi\u0119garni i rozpocz\u0105\u0142 starania, by przywr\u00f3ci\u0107 dzie\u0142a niemieckiego pisarza do \u017cycia. Trzy lata p\u00f3\u017aniej, w wieku stu lat i 77 lat po debiucie, Keilson wkroczy\u0142 na mi\u0119dzynarodowy rynek literacki. Niew\u0105tpliwie pomog\u0142a mu w tym Francine Prose, kt\u00f3ra na \u0142amach \u201eThe New York Timesa\u201d nazwa\u0142a go geniuszem, recenzuj\u0105c dwie jego ksi\u0105\u017cki:\u00a0<\/i>Das Leben geht weiter\u00a0i\u00a0<\/i>Kom\u00f6die in Moll\u00a0[Komedia w tonacji molowej], kt\u00f3r\u0105 dziennikarka okrzykn\u0119\u0142a \u201earcydzie\u0142em\u201d. W rozmowie z Philipem Oltermannem dla angielskiego \u201eGuardiana\u201d Keilson m\u00f3wi\u0142: \u201eWydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce ta recenzja by\u0142a do\u015b\u0107 przesadzona, nie s\u0105dzisz? Kiedy j\u0105\u00a0przeczyta\u0142em, pomy\u015bla\u0142em sobie: \u00abCzy to naprawd\u0119 ja?\u00bb. Nie jestem nawet prawdziwym pisarzem!\u201d. Po chwili doda\u0142 jednak: \u201ePowoli zachodzi chyba we mnie zmiana. Mo\u017ce jednak uda\u0142o mi si\u0119 stworzy\u0107 co\u015b niecodziennego? Nie jest niczym niezwyk\u0142ym, \u017ce dzie\u0142a literackie odkrywane s\u0105 na nowo dziesi\u0105tki lat po ich napisaniu. Dziwn\u0105 rzecz\u0105 w moim przypadku jest jednak to, \u017ce ja wci\u0105\u017c \u017cyj\u0119, kiedy to si\u0119 dzieje\u201d.<\/i><\/p>\n

CO WOLNO NA CMENTARZU?<\/b><\/h4>\n

Fragment ksi\u0105\u017cki\u00a0Spodnie i ta\u0142es\u00a0<\/i>(Austeria 2023), w kt\u00f3rym Konstanty Gebert m.in. wyja\u015bnia, sk\u0105d takie a nie inne zasady panuj\u0105 na cmentarzach \u017cydowskich.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Fragment:<\/span><\/p>\n

Rzecz w tym, \u017ce \u2013 zgodnie z halach\u0105 \u2013 na cmentarzu \u017cy\u0107 nie wolno. Cmentarz jest domem umar\u0142ych, a \u017cywi mog\u0105 ich jedynie odwiedza\u0107, bacz\u0105c przy tym, by nie urazi\u0107 ich uczu\u0107 wykonywaniem w ich milcz\u0105cej obecno\u015bci dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3rych zmarli ju\u017c wykonywa\u0107 nie mog\u0105. Wolno modli\u0107 si\u0119 w ramach rytua\u0142u pogrzebowego, kt\u00f3ry jest nastawiony na oddawanie czci zmar\u0142emu, lecz nie mo\u017cna si\u0119 modli\u0107 inaczej, studiowa\u0107 Tory ani nosi\u0107 tefilin. Wszystko to bowiem podpada pod zakazan\u0105 kategori\u0119 \u201eszyderstwa ze zmar\u0142ych\u201d (baraita do Bereszit 18a). Wynika ona z Ksi\u0119gi Przys\u0142\u00f3w (17,5): \u201eKto szydzi z biednych, blu\u017ani Bogu\u201d \u2013 zmarli, niezdolni ju\u017c do spe\u0142nienia cho\u0107by jednej micwy, s\u0105 najbiedniejszymi z biednych. Na tej samej zasadzie zabronione jest tam r\u00f3wnie\u017c noszenie ta\u0142esu.\u00a0<\/i><\/p>\n

Nie wolno te\u017c czerpa\u0107 z cmentarza jakichkolwiek korzy\u015bci: nie mo\u017cna siada\u0107 na grobach ani zbiera\u0107 na cmentarzu kwiat\u00f3w czy owoc\u00f3w. Jedzenie i picie na cmentarzu oraz za\u0142atwianie tam potrzeb fizjologicznych tak\u017ce s\u0105 zakazane. Zabronione jest wreszcie sp\u0119dzanie na cmentarzu nocy, aby oddawa\u0107 si\u0119 nekromancji. Wszystkie te zakazy oznaczaj\u0105, \u017ce normalne funkcjonowanie na cmentarzu jest \u015bci\u015ble ograniczone, a mieszkanie na nim \u2013 niemo\u017cliwe.<\/i><\/p>\n

[W powy\u017cszym fragmencie usuni\u0119to przypisy.]<\/p>\n

GNOJ\u00d3WKA Z HITLEREM<\/b><\/h4>\n

Micha\u0142 Bojanowski przekonuje, \u017ce poparzenie nie jest najgorsz\u0105 rzecz\u0105, jaka mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 podczas zrywania pokrzywy. Kr\u00f3tka opowie\u015b\u0107 o wroc\u0142awskim S\u0119polnie i osobliwej parze emeryt\u00f3w, t\u0119skni\u0105cej za komorami gazowymi.\u00a0<\/span><\/p>\n

Fragment felietonu:<\/span><\/p>\n

Zupe\u0142nie jak na wsi, tyle \u017ce s\u0142ynne niebieskie tramwaje mkn\u0105 st\u0105d w kilka minut do centrum, gdzie, rzut beretem, duszno i gor\u0105co. Ten niemal niczym niezm\u0105cony spok\u00f3j, przynajmniej na mojej ulicy, burzy nieco pewna kobieta. Jej choroba s\u0105siadom objawia si\u0119 w ten spos\u00f3b, \u017ce zazwyczaj raz na dob\u0119 krzyczy przez kilka minut w swoim mieszkaniu. W ciep\u0142e miesi\u0105ce, kt\u00f3rych w Polsce jak na lekarstwo, mo\u017cna, siedz\u0105c w ogr\u00f3dku, us\u0142ysze\u0107 ten ha\u0142as. Trwa to jednak tylko kilka chwil. Nieopodal jej okien, w pi\u0119kne, majowe popo\u0142udnie, kuca\u0142em przyczajony w krzakach, zrywaj\u0105c pokrzywy na gnoj\u00f3wk\u0119\u2026\u00a0<\/i><\/p>\n

DOLINA POKOJU<\/b><\/h4>\n

Anna Knafo tym razem zabiera nas do Doliny Pokoju, niesamowitego miejsca w pobli\u017cu Jokneam w Izraelu. To pi\u0119kny zak\u0105tek, raj dla oczu i duszy, kt\u00f3ry w czasie izraelskiej (r\u00f3\u017cnej od kalendarzowej) wiosny i wczesnym latem pokrywa si\u0119 r\u00f3\u017cnorodn\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105, kwiatami i zio\u0142ami.<\/span><\/p>\n

Fragment artyku\u0142u:<\/span><\/p>\n

Po uko\u0144czeniu nauki Ader pracowa\u0142 w sieroci\u0144cu w Kirjat Bialik ko\u0142o Hajfy. Tam spotka\u0142 \u017byda z Kamerunu, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 mu, \u017ce jego imi\u0119 wyst\u0119puje w Biblii, a ludzie z plemienia Aszer zamieszkuj\u0105 Jokneam.\u00a0<\/i><\/p>\n

Informacja ta pomog\u0142a Aderowi podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o powrocie w okolice Jokneam i osiedleniu si\u0119 tam. W 1960 roku pozna\u0142 Adriana, imigranta z Rumunii, kt\u00f3ry by\u0142 agronomem i \u2013 tak jak Aszer \u2013 weganinem. Wraz z nim kupi\u0142 od Ester Kerensky z moszawy Jokneam dzia\u0142k\u0119 o powierzchni 0,8 ha, na kt\u00f3rej wcze\u015bniej prawdopodobnie znajdowa\u0142a si\u0119 osada Wzg\u00f3rze Dw\u00f3ch. Zakasali r\u0119kawy. Mieszkali w wie\u017cy wartowniczej, zbudowanej tam w latach 30. XX wieku, bez pr\u0105du i wody (przynosili j\u0105 z odkrytego przez Adriana \u017ar\u00f3d\u0142a). Sp\u0119dzali ca\u0142e dnie na upartych pr\u00f3bach kultywowania dziewiczej ziemi. W\u0142asnymi r\u0119kami usuwali kamienie, sami tworzyli proste maszyny rolnicze do obr\u00f3bki roli i zbior\u00f3w. W przeciwie\u0144stwie do innych ludzi umie\u015bcili na swojej bramie du\u017cy napis \u201eWst\u0119p jest dozwolony\u201d i zapraszali w\u0119drowc\u00f3w, aby weszli, usiedli z nimi, zjedli i pozbierali owoce.<\/i><\/p>\n

Nie wiadomo, jaka jest etymologia nazwy Dolina Pokoju, ale przypisuje si\u0119 j\u0105 w\u0142a\u015bnie tym dw\u00f3m m\u0119\u017cczyznom, kt\u00f3rzy mi\u0142owali pok\u00f3j i za\u0142o\u017cyli tu swoje gospodarstwo.<\/i><\/p>\n

WSZYSTKO TO UTKWI\u0141O MI W PAMI\u0118CI<\/b><\/h4>\n

13 listopada 2011 roku Krzysztof Bielawski przeprowadzi\u0142 rozmow\u0119 ze zmar\u0142ym w kwietniu tego roku Ryszardem Bielawskim, jednym z najstarszych polskich youtuber\u00f3w, autorem licznych nagra\u0144 popularyzuj\u0105cych zabytki \u017cydowskie w Polsce. Podczas wojny by\u0142 on \u015bwiadkiem zag\u0142ady spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Szczuczynie na Bia\u0142orusi.\u00a0<\/span><\/p>\n

Fragment rozmowy:<\/span><\/p>\n

Krzysztof Bielawski: W maju 1942 roku by\u0142 pan \u015bwiadkiem egzekucji szczuczy\u0144skich \u017byd\u00f3w. Czy mo\u017ce pan opisa\u0107 te wydarzenia?<\/i><\/b><\/p>\n

Ryszard Bielawski: Najpierw jecha\u0142 samoch\u00f3d i Niemcy m\u00f3wili, \u017ceby nie wychodzi\u0107 z dom\u00f3w. Od strony rynku zacz\u0119li wygania\u0107 \u017byd\u00f3w. Wchodzili do ka\u017cdego budynku i wypychali ich na ulic\u0119, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a w kierunku R\u00f3\u017canki. Nie przeganiali ich, ale zostawiali na ulicach, przed domami. Moi s\u0105siedzi stali na samym pocz\u0105tku ulicy. Wyganiali Niemcy i \u017co\u0142nierze ubrani na czarno \u2013 kto to by\u0142, nie wiem, mo\u017ce jaka\u015b policja. Podobno Niemcy m\u00f3wili \u017bydom, \u017ce p\u00f3jd\u0105 w kierunku stacji, \u017ce ich wywioz\u0105. Jak ca\u0142a kolumna ruszy\u0142a, to po 200\u2013300 metrach sta\u0142 samoch\u00f3d i tam kazali im skr\u0119ci\u0107 w lewo, w boczn\u0105 ulic\u0119. Zastanawiali\u015bmy si\u0119, co si\u0119 dzieje, bo przecie\u017c nie jest to droga do dworca w R\u00f3\u017cance. My mieszkali\u015bmy w domu murowanym, on mia\u0142 p\u00f3\u0142tora pi\u0119tra wzwy\u017c i nadbudowany strych. Du\u017ce okno ze strychu wychodzi\u0142o w kierunku, w kt\u00f3rym ruszy\u0142a ta ca\u0142a kolumna. Po pewnym czasie weszli\u015bmy na strych. W oddali zobaczyli\u015bmy ju\u017c nie kolumn\u0119, ale t\u0142um zebrany pod lasem. T\u0142um wygl\u0105da\u0142 jak dywan ludzkich cia\u0142. Oni kl\u0119czeli, a mo\u017ce siedzieli z g\u0142owami w d\u00f3\u0142. Po ich plecach biegali ci na czarno ubrani \u017co\u0142nierze. Jak kto\u015b z \u017byd\u00f3w podnosi\u0142 g\u0142ow\u0119, to go walili pa\u0142k\u0105. Kl\u0119cz\u0105cy nie mogli widzie\u0107, co si\u0119 dzieje przed nimi. Z tej grupy odganiano pewne osoby i by\u0142o s\u0142ycha\u0107 strza\u0142y.\u00a0<\/i><\/p>\n

\u017bYDZI S\u0104 JAK WSZYSCY?\u00a0<\/b>JAK M\u00d3WI\u0106 O ZAG\u0141ADZIE?<\/b><\/h4>\n

Nie ma odpowiedniego j\u0119zyka do m\u00f3wienia o dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu dziewi\u0119ciu procentach ofiar Zag\u0142ady<\/i>\u00a0\u2013 pisze w swoim felietonie prof. Stanis\u0142aw Krajewski.\u00a0Zasadniczo nadal jest tak, \u017ce retoryk\u0119 \u017co\u0142niersk\u0105 uznaje si\u0119 za wzorcow\u0105, a inne godne uznania postawy s\u0105 co najwy\u017cej dodatkiem. Na szcz\u0119\u015bcie coraz wi\u0119cej m\u00f3wi si\u0119 o cichym bohaterstwie, o oporze cywilnym, o szukaniu moment\u00f3w normalno\u015bci w \u015bwiecie wywr\u00f3conym do g\u00f3ry nogami<\/i>.\u00a0(\u2026.)<\/i><\/p>\n

W obecnej Polsce interesowne wykorzystywanie Zag\u0142ady jest nagminne. Wedle forsowanej przez rz\u0105d \u201epolityki historycznej\u201d Polacy na og\u00f3\u0142 pomagali \u017bydom, a powsta\u0144cy to cz\u0119\u015b\u0107 polskiego ruchu oporu. Podobnie brzmia\u0142 oficjalny przekaz za czas\u00f3w PRL-u. Obecnie m\u00f3wi tak premier i rz\u0105d. Najwyra\u017aniej wierzy w to wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. Tymczasem Polacy na og\u00f3\u0142 nie pomagali \u017bydom, a \u017cydowscy powsta\u0144cy raczej nie byli w\u00f3wczas traktowani jako cz\u0119\u015b\u0107 polskiego podziemia. By\u0142o wiele wyj\u0105tk\u00f3w, ale to nie one tworzy\u0142y regu\u0142\u0119. Przypomnia\u0142a o tym Barbara Engelking i zosta\u0142a za to haniebnie zaatakowana.\u00a0<\/i><\/p>\n

JAK POKOCHA\u0141AM POLSK\u0104 POLITYK\u0118 HISTORYCZN\u0104 #2<\/b><\/h4>\n

O meandrach polskiej (prawicowej) polityki historycznej pisze Katarzyna Markusz.<\/span><\/p>\n

Fragment artyku\u0142u:\u00a0<\/span><\/p>\n

Koniec maja obfitowa\u0142 w spektakularne wydarzenia z udzia\u0142em wybra\u0144c\u00f3w narodu. Najpierw pose\u0142 Grzegorz Braun postanowi\u0142 broni\u0107 naszego polskiego honoru i w czasie wyk\u0142adu prof. Jana Grabowskiego w Niemieckim Instytucie Historycznym wdar\u0142 si\u0119 na podest, wyrwa\u0142 mikrofon, po czym uderza\u0142 nim dzielnie o pulpit, uniemo\u017cliwiaj\u0105c kontynuowanie spotkania. Potem Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 opublikowa\u0142o na Twitterze filmik \u0142\u0105cz\u0105cy uczestnik\u00f3w marszu opozycji z 4 czerwca z obozem Auschwitz. Z filmu dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce w obozie zgin\u0119\u0142o ponad milion ofiar, a poniewa\u017c nie podano, kim one by\u0142y, to \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce zapewne Polakami, a nie \u017bydami. Nast\u0119pnie ju\u017c wprost mogli\u015bmy przeczyta\u0107, \u017ce w czasie wojny zosta\u0142o zamordowanych sze\u015b\u0107 milion\u00f3w Polak\u00f3w, co nie jest prawd\u0105, ale nam takie szczeg\u00f3\u0142y przeszkadza\u0107 nie powinny.<\/i><\/p>\n

CHAIM GRADE,\u00a0<\/b>AGUNA<\/i><\/b>\u00a0<\/b><\/h4>\n

PRZEDOSTATNI ODCINEK WYBITNEJ POWIE\u015aCI CHAIMA GRADEGO<\/b><\/h4>\n

OD \u201eCHIDUSZU\u201d 10\/2021 PUBLIKUJEMY W ODCINKACH PIERWSZY POLSKI PRZEK\u0141AD\u00a0AGUNY<\/i>\u00a0CHAIMA GRADEGO W T\u0141UMACZENIU MAGDALENY W\u00d3JCIK. GRADE UZNAWANY BY\u0141 PRZEZ \u015aRODOWISKO JIDYSZYSTYCZNE \u2013 OBOK BASZEWISA SINGERA \u2013 ZA NAJPOWA\u017bNIEJSZEGO KANDYDATA DO NAGRODY NOBLA Z LITERATURY \u017bYDOWSKIEJ. W PRZEDOSTATNIM ODCINKU POWOLI \u017bEGNAMY SI\u0118 ZE \u015aWIATEM DAWNEGO \u017bYDOWSKIEGO WILNA, W KT\u00d3RYM CHASYDZI NIE S\u0104 MILE WIDZIANI, A RABINI WZBUDZAJ\u0104 SZACUNEK NAWET W\u015aR\u00d3D BY\u0141YCH REWOLUCJONIST\u00d3W.<\/h4>\n

Fragment powie\u015bci:<\/span><\/p>\n

\u2013 Widzicie t\u0119, kt\u00f3ra krzyczy? Przysz\u0142a bez m\u0119\u017ca, bo by\u0142 najlepszym przyjacielem Mojszke Cyrulnika i ba\u0142 si\u0119 tu pokaza\u0107. Starsza, ta, kt\u00f3r\u0105 prowadzi dwoje dziewcz\u0105t, te\u017c przysz\u0142a bez ma\u0142\u017conka, bo j\u0105 zostawi\u0142.<\/i><\/p>\n

\u2013 Stara, schorowana matka aguny mieszka w domu starc\u00f3w. Jest sparali\u017cowana i blisko jej na tamten \u015bwiat. Nawet nie wie, \u017ce jej c\u00f3rka si\u0119 powiesi\u0142a.<\/i><\/p>\n

\u2013 A gdzie jest m\u0105\u017c aguny?<\/i><\/p>\n

\u2013 Ten cap? Przecie\u017c j\u0105 porzuci\u0142. Ma szcz\u0119\u015bcie, \u017ce si\u0119 nie pojawi\u0142, bo z pewno\u015bci\u0105 oberwa\u0142by kamieniem.<\/i><\/p>\n

\u2013 Siostrzyczkom nale\u017ca\u0142oby wydrapa\u0107 oczy \u2013 zacz\u0119\u0142y sycze\u0107 kobiety. \u2013 Niech nawet nie podchodz\u0105 do trumny. Ta nieszcz\u0119\u015bnica by\u0142a bardziej nasz\u0105 siostr\u0105 ni\u017c ich.<\/i><\/p>\n

Mimo \u0142ez Go\u0142da poczu\u0142a panuj\u0105ce wok\u00f3\u0142 niej wrogie milczenie. Zazwyczaj na pogrzebach spotyka si\u0119 wielu przyjaci\u00f3\u0142. Obce kobiety podtrzymuj\u0105 \u017ca\u0142obnik\u00f3w pod r\u0119ce, p\u0142acz\u0105 i szepcz\u0105 s\u0142owa otuchy, a zgromadzeni przygl\u0105daj\u0105 si\u0119 z twarzami pe\u0142nymi wsp\u00f3\u0142czucia. Tym razem jednak ludzie odwracali si\u0119 od Go\u0142dy plecami, a niekt\u00f3rzy wr\u0119cz poszturchiwali j\u0105 z niech\u0119ci\u0105. Zda\u0142o jej si\u0119, \u017ce s\u0142yszy wy\u0142\u0105cznie jeden g\u0142os, dobiegaj\u0105cy z czarnej trumny:<\/i><\/p>\n

\u2013 Chcia\u0142a\u015b mnie zmusi\u0107 do \u015blubu z moim zaci\u0119tym wrogiem, byle tylko m\u0105\u017c ci\u0119 nie zostawi\u0142, a tymczasem zabi\u0142a\u015b i mnie, i siebie. Teraz twojemu m\u0119\u017cowi \u0142atwiej b\u0119dzie ci\u0119 porzuci\u0107.<\/i><\/p>\n

ANTYSEMITYZM NA KARTACH\u00a0<\/b>BRUNATNEJ KSI\u0118GI<\/i><\/b>\u00a0<\/b><\/h4>\n

W nowej edycji\u00a0Brunatnej Ksi\u0119gi<\/i>, dokumentuj\u0105cej zdarzenia na tle rasistowskim i ksenofobicznym w ostatnich trzech latach, odnotowano blisko 270 wypowiedzi i zdarze\u0144 o charakterze antysemickim.<\/span><\/p>\n

Fragment artyku\u0142u Anny Tatar:<\/span><\/p>\n

Do najbardziej kuriozalnych i szkodliwych antysemickich teorii spiskowych w kontek\u015bcie wojny przeciwko Ukrainie nale\u017cy ta o \u201eNiebia\u0144skiej Jerozolimie\u201d, wedle kt\u00f3rej \u017bydzi z Izraela mieliby zasiedli\u0107 tereny po\u0142udniowo-wschodniej Ukrainy. W takim uj\u0119ciu win\u0119 za wybuch wojny rzekomo ponosz\u0105 w\u0142a\u015bnie \u017bydzi. Teoria ta by\u0142a propagowana mi\u0119dzy innymi przez by\u0142ego warszawskiego radnego Rafa\u0142a Mossakowskiego podczas manifestacji w stolicy 12 marca 2022 roku. W trakcie swojego wyst\u0105pienia przedstawi\u0142 on kuriozaln\u0105 antysemick\u0105 wizj\u0119 przysz\u0142ych wydarze\u0144: \u201eTa wojna ma wiele kontekst\u00f3w \u017cydowskich. [\u2026] Na Ukrainie ma powsta\u0107 Niebia\u0144ska Jerozolima w roku 2022. [\u2026] Ta wojna, dlatego, \u017ce s\u0105 takie plany, o kt\u00f3rych si\u0119 nikomu nie m\u00f3wi, jest jedn\u0105 wielk\u0105 manipulacj\u0105\u201d. I dalej: \u201eObywatele pa\u0144stwa po\u0142o\u017conego w Palestynie maj\u0105 wraca\u0107 do Polin. [\u2026] Polin to s\u0105 te obszary w znacznej mierze ukrai\u0144skie, gdzie ta nacja chce wr\u00f3ci\u0107\u201d.\u00a0<\/i><\/p>\n

SZORTY, CZYLI KR\u00d3TKO NA R\u00d3\u017bNE TEMATY<\/b><\/h4>\n

W kr\u00f3tkich artyku\u0142ach piszemy m.in. o austriackich pomys\u0142ach na pami\u0119\u0107 o nazistowskiej\u00a0przesz\u0142o\u015bci, zniszczeniu cmentarza \u017cydowskiego w Zabrzu, kontrowersjach wok\u00f3\u0142 tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej getto \u0142awkowe na Uniwersytecie Warszawskim, symbolicznym grobie tw\u00f3rc\u00f3w Archiwum Ringelbluma i o tym, co Polacy tak naprawd\u0119 my\u015bl\u0105 o \u017bydach.\u00a0<\/span><\/p>\n

ZAPRASZAMY DO LEKTURY<\/h4>\n
\n

\u201eChidusz\u201d dost\u0119pny jest w wybranych Empikach na terenie ca\u0142ego kraju oraz w prenumeracie.\u00a0Roczna prenumerata krajowa 90 z\u0142 (list ekonomiczny), roczna prenumerata elektroniczna za 50 z\u0142. Zam\u00f3wienia:\u00a0chidusz.com\/prenumerata<\/a>. Wydanie elektroniczne mo\u017cna znale\u017a\u0107\u00a0na\u00a0publio.pl<\/a>.\u00a0Przyjemnej lektury!<\/em><\/span><\/p>\n

\"wroclawski-instytut-kultury\"Partnerem wydawniczym tego numeru \u201eChiduszu\u201d jest Wroc\u0142awski Instytut Kultury\u00a0w ramach Wroc\u0142awskiego Programu Wydawniczego.\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ok\u0142adka Magdaleny Pelc do \u201eChiduszu” 2\/2023 przedstawiaj\u0105ca Ros\u0119 Lublin, g\u0142\u00f3wn\u0105 bohaterk\u0119 opowiadania \u201eRosa” Cynthii Ozick \u201eChidusz\u201d 2\/2023 REDAKCJA W \u201eCHIDUSZU\u201d 2\/2023 PUBLIKUJEMY PIERWSZY POLSKI PRZEK\u0141AD OPOWIADANIA\u00a0ROSA, KT\u00d3RE \u2013 WRAZ Z\u00a0SZALEM\u00a0\u2013 UCHODZI ZA JEDNO Z NAJWA\u017bNIEJSZYCH I NAJLEPSZYCH DZIE\u0141 WYBITNEJ AMERYKA\u0143SKIEJ PISARKI CYNTHII OZICK. NA 164 STRONACH LETNIEGO WYDANIA ZNAJDZIECIE SPORO LITERATURY, PASJONUJ\u0104CYCH ROZM\u00d3W I ARTYKU\u0141\u00d3W […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107106"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=107106"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107106\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":107113,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107106\/revisions\/107113"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=107106"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=107106"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=107106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}