{"id":107300,"date":"2023-09-24T17:09:28","date_gmt":"2023-09-24T15:09:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=107300"},"modified":"2023-09-23T07:03:08","modified_gmt":"2023-09-23T05:03:08","slug":"24-09-90","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=107300","title":{"rendered":"Yom Kippur – Jom Kipur ( 24 – 25 wrzesnia )"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Jom Kipur<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

aut: Pawe\u0142 J\u0119drzejewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Jom Kipur (pe\u0142na nazwa: Jom ha-Kippurim, \u015awi\u0119to Pojednania lub Dzie\u0144 Przeb\u0142agania) zaczyna si\u0119 wraz z dziesi\u0105tym dniem miesi\u0105ca tiszri. Poprzedza go Erew Jom Kipur – dzie\u0144 przeznaczony na ostateczn\u0105 analiz\u0119 swojego post\u0119powania w minionym roku. Proces analizy przebiega przez wszystkie dni pomi\u0119dzy pierwszym dniem Rosz ha-Szana a Jom Kipur (Dziesi\u0119\u0107 Dni Skruchy – Aseret Jemaj Teszuwa), a dziesi\u0105ty dzie\u0144 tiszri stanowi jego podsumowanie.<\/span><\/p>\n

Ostatni posi\u0142ek (seuda hamafesket) w dzie\u0144 poprzedzaj\u0105cy Jom Kipur musi zako\u0144czy\u0107 si\u0119 przed zachodem s\u0142o\u0144ca. Od tego momentu (mniej wi\u0119cej na godzin\u0119 przed zachodem) rozpoczyna si\u0119 post Jom Kipur, kt\u00f3ry trwa do pojawienia si\u0119 na niebie pierwszych gwiazd nast\u0119pnej nocy.<\/span><\/p>\n

Dziesi\u0105tego dnia si\u00f3dmego miesi\u0105ca (tiszri) b\u0119dzie \u015bwi\u0119te zwo\u0142anie dla was. B\u0119dziecie po\u015bci\u0107. (Bemidbar \/Ksi\u0119ga Liczb 29:7). Wszystkie czynno\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 zabronione w Szabat, s\u0105 zakazane r\u00f3wnie\u017c w Jom Kipur.<\/strong> Dodatkowo ca\u0142kowity post wymaga zrezygnowania z jedzenia jakichkolwiek pokarm\u00f3w i picia. Nie wolno p\u0142uka\u0107 ust i my\u0107 z\u0119b\u00f3w. Nie mo\u017cna si\u0119 my\u0107 (wy\u0142\u0105cznie palce). Nie wolno smarowa\u0107 cia\u0142a \u017cadnymi substancjami. Nie wolno r\u00f3wnie\u017c nosi\u0107 obuwia, kt\u00f3rego nawet fragment jest wykonany ze sk\u00f3ry. Zakazane jest wreszcie wsp\u00f3\u0142\u017cycie seksualne w jakiejkolwiek formie.<\/span><\/p>\n

Foto: Wikimedia<\/span><\/em>
\n\"\"
\nZakazy te ulegaj\u0105 uniewa\u017cnieniu wobec zagro\u017cenia ludzkiego \u017cycia i dotycz\u0105 ludzi doros\u0142ych (tzn. od wieku stania si\u0119 bar i bat micwa; tylko w ograniczonej formie – dzieci powy\u017cej 9 lat).<\/span><\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na tak wymagaj\u0105ce zasady postu istnieje mylne prze\u015bwiadczenie, \u017ce Jom Kipur jest \u015bwi\u0119tem zdominowanym wy\u0142\u0105cznie przez smutek. Jest to tylko cz\u0119\u015bciowa prawda, bo jednak w Miszna Taanit (4:8)<\/strong> czytamy: “Nie ma dni bardziej szcz\u0119\u015bliwych dla \u017byd\u00f3w, ni\u017c 15 dzie\u0144 miesi\u0105ca aw (gdy ustanawiane s\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa) i Jom Kipur<\/strong>“. Jest to dzie\u0144 szcz\u0119\u015bliwy, poniewa\u017c dokonuje si\u0119 wybaczenie grzech\u00f3w, za kt\u00f3re teszuwa (skrucha, a lepiej dos\u0142ownie: powr\u00f3t) zosta\u0142a dokonana w dniach up\u0142ywaj\u0105cych od Rosz ha-Szana i ostateczne rozlicznie win pomi\u0119dzy lud\u017ami, oraz mi\u0119dzy lud\u017ami a Bogiem. Przebiega to razem z oczyszczeniem, jakie daje dzie\u0144 po\u015bwi\u0119cony w ca\u0142o\u015bci modlitwom, po\u0142\u0105czonym z postem.<\/span><\/p>\n

W Jom Kipur<\/strong> nie zostaj\u0105 jednak przebaczone grzechy, kt\u00f3re pope\u0142nione zosta\u0142y wobec innego cz\u0142owieka, chyba \u017ce on sam udzieli\u0142 przebaczenia (Joma 85a)<\/strong>. Dlatego wybaczenie to nale\u017cy koniecznie uzyska\u0107 wcze\u015bniej. B\u00f3g nie przebacza win wobec ludzi, je\u017celi nie przebaczy ich sam pokrzywdzony.<\/span><\/p>\n

Jom Kipur<\/strong> to dzie\u0144 najd\u0142u\u017cej trwaj\u0105cych modlitw w synagodze. Pierwsza modlitwa zaczyna si\u0119 jeszcze przed zachodem s\u0142o\u0144ca. Jest to Kol nidrei<\/strong>. Dlatego ta noc nazywa si\u0119 Noc Kol nidrei. Kol nidrej<\/strong> (wszystkie przysi\u0119gi) to o\u015bwiadczenie, sk\u0142adane zbiorowo, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 pro\u015bba o uniewa\u017cnienie przysi\u0105g, jakie nie zostan\u0105 dotrzymane w nadchodz\u0105cym roku. Oczywi\u015bcie nie chodzi w niej o przyrzeczenia i przysi\u0119gi wobec ludzi, ale wobec Boga<\/strong> i to w sprawach dotycz\u0105cych wy\u0142\u0105cznie nas samych.<\/span><\/p>\n

Modlitwy zaczynaj\u0105ce si\u0119 nast\u0119pnego ranka trwaj\u0105 w zasadzie przez ca\u0142y dzie\u0144. Najpierw Szacharit<\/strong> (rano) – po jego zako\u0144czeniu czyta si\u0119 fragment paraszat Acharaej<\/strong> (Wajikra 16<\/strong>), omawiaj\u0105cy s\u0142u\u017cb\u0119 Najwy\u017cszego Kap\u0142ana w Jom Kipur<\/strong> i \u015bmier\u0107 syn\u00f3w Aharona (Aarona). Po\u017aniej nast\u0119puje czytanie fragmentu z Bemidbar (Ksi\u0119gi Liczb<\/strong>) 28, omawiaj\u0105cego ofiary sk\u0142adane w Jom Kipur w \u015awi\u0105tyni. Przed Musaf nale\u017cy odm\u00f3wi\u0107 modlitw\u0119 za zmar\u0142ych krewnych – Jizkor.<\/strong> Podczas Minchy nast\u0119puje wyj\u0119cie Tory i odczytanie fragment\u00f3w z rozdzia\u0142u 18 Wajikry<\/strong> (Ksi\u0119gi Kap\u0142a\u0144skiej). Jako haftara czytana jest Ksi\u0119ga Jony (Jonasza). M\u00f3wi ona o bezsensowno\u015bci ludzkich pr\u00f3b ucieczki przed Bogiem.<\/span>
\n Ostatni\u0105 modlitw\u0105 – kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy odmawia\u0107, gdy s\u0142o\u0144ce znajduje si\u0119 na wysoko\u015bci wierzcho\u0142k\u00f3w drzew – jest Neila (zamykanie). To pro\u015bba o pomy\u015blny wyrok od Boga, w momencie, gdy zamykane s\u0105 bramy niebios.<\/span><\/p>\n

Na zako\u0144czenie rozbrzmiewa pojedynczy, d\u0142ugi d\u017awi\u0119k szofaru.<\/span><\/p>\n

(…)<\/span><\/p>\n

….Jom Kipur<\/strong> nie jest \u015bwi\u0119tem ani tragicznym, ani \u017ca\u0142obnym (wr\u0119cz przeciwnie – Jom Kipur<\/strong> znosi wszystkie \u017ca\u0142oby, kt\u00f3re akurat si\u0119 odbywaj\u0105), ale \u015bwi\u0119tem radosnym w tym sensie, \u017ce \u2013 jak czytamy w Torze \u2013 \u201eBo w ten dzie\u0144 b\u0119dzie dokonane przeb\u0142aganie dla was, aby was oczy\u015bci\u0107. B\u0119dziecie oczyszczeni ze wszystkich waszych grzech\u00f3w przed Bogiem<\/em>\u201d. (Wajikra 16:30) Oczyszczenie z grzech\u00f3w jest przecie\u017c okazj\u0105 szcz\u0119\u015bliw\u0105!<\/span><\/p>\n

W og\u00f3lnym, powszechnym rozumieniu dzie\u0144 Jom Kipur<\/strong> uwa\u017cany jest jednak cz\u0119sto za dzie\u0144 skupienia, l\u0119ku, umartwienia, a nawet cierpienia. Wynika to przede wszystkim z obowi\u0105zuj\u0105cego tego dnia postu. Jego regu\u0142y wynikaj\u0105 z zapisanego w Torze nakazu: \u201eDziesi\u0105tego dnia miesi\u0105ca si\u00f3dmego (dziesi\u0105ty dzie\u0144 tiszrei: Jom Kipur) zgromadzenie \u015bwi\u0105teczne b\u0119dzie u was; b\u0119dziecie udr\u0119czali dusze wasze; \u017cadnej pracy wykonywa\u0107 nie b\u0119dziecie<\/em>\u201d (Bamidbar\/Ksi\u0119ga Liczb 29:7<\/strong>). \u201eUdr\u0119czanie dusz<\/em>\u201d oznacza w\u0142a\u015bnie ca\u0142kowity post. Ale \u2013 wbrew pozorom – nie oznacza to udr\u0119czania cia\u0142a. Chodzi tu o co innego.<\/span><\/p>\n

Aby zajrze\u0107 bardzo g\u0142\u0119boko we w\u0142asn\u0105 dusz\u0119, aby dokona\u0107 g\u0142\u0119bokiej analizy w\u0142asnego post\u0119powania (a to jest celem Jom Kipur), wr\u0119cz wiwisekcji w\u0142asnego \u201eja\u201d oraz naszych postaw wobec innych ludzi i Boga, trzeba t\u0119 dusz\u0119 \u201eobna\u017cy\u0107\u201d, wydoby\u0107 j\u0105 z ukrycia, jakie stanowi bariera ochronna naszej fizyczno\u015bci. Dlatego powstrzymywanie si\u0119 od jedzenia, picia, mycia itd. \u2013 czyli czynno\u015bci fizycznych i dotycz\u0105cych ludzkiego cia\u0142a \u2013 ma uczyni\u0107 z ludzi na okres trwania \u015bwi\u0119ta istoty bardziej duchowe, a mniej fizyczne, ni\u017c dzieje si\u0119 to w jakichkolwiek innych okoliczno\u015bciach. Rezygnacja z tego, co fizyczne, ma ujawni\u0107 i wzmocni\u0107 to, co duchowe. A gdy – w\u0142a\u015bnie poprzez ograniczenie fizyczno\u015bci – duchowa strona cz\u0142owieka zostaje zaktywizowana, ma on wi\u0119ksze szanse na prze\u017cycie oczyszczenia, kt\u00f3re jest przecie\u017c najwa\u017cniejszym celem tego dnia i tego \u015bwi\u0119ta.<\/span><\/p>\n

Na koniec Jom Kipur<\/strong> ka\u017cdy bowiem ma szanse na g\u0142\u0119bokie, wr\u0119cz dojmuj\u0105ce poczucie “pogodzenie si\u0119<\/em>” z lud\u017ami i z Bogiem.<\/strong><\/span><\/p>\n

Czy w Jom Kipu<\/strong>r trzeba otrzyma\u0107 przebaczenie od ludzi, kt\u00f3rym wyrz\u0105dzi\u0142o si\u0119 krzywd\u0119?<\/span><\/p>\n

Rambam (Majmonides)<\/strong> tak pisze o rozliczaniu swojego post\u0119powania wobec ludzi, w Hilchot teszuwa<\/strong>: \u201eSkrucha i Jom Kipur umo\u017cliwiaj\u0105 otrzymanie przebaczenia jedynie za takie grzechy, jak spo\u017cywanie niekoszernego po\u017cywienia, odbywanie zabronionych stosunk\u00f3w seksualnych itd., kt\u00f3re s\u0105 wykroczeniami przeciwko Bogu. Grzechy polegaj\u0105ce na wyrz\u0105dzeniu komu\u015b krzywdy, grzechy przeklinania, kradzie\u017cy itd. \u2013 kt\u00f3re s\u0105 wyst\u0119pkami przeciwko bli\u017aniemu, nie mog\u0105 by\u0107 przebaczone tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo ich sprawca nie dokona ca\u0142kowitego zado\u015b\u0107uczynienia wobec tego, kto jest poszkodowany, a w dodatku \u2013 przeprosi za sw\u00f3j wyst\u0119pek. Nawet je\u017celi zap\u0142aci\u0142by ca\u0142kowit\u0105 sum\u0119 zado\u015b\u0107uczynienia, nadal zobowi\u0105zany jest do wyznania poszkodowanemu swojej winy i poproszenia go o przebaczenie. Tak\u017ce w\u00f3wczas, gdy kto\u015b zaledwie sprawi\u0142 komu\u015b przykro\u015b\u0107 swoimi s\u0142owami, musi go przeprosi\u0107 i wynagrodzi\u0107 mu to, co zrobi\u0142, aby uzyska\u0107 przebaczenie. Je\u017celi ten, komu wyrz\u0105dzona zosta\u0142a krzywda, nie chce wybaczy\u0107 temu, kt\u00f3ry go skrzywdzi\u0142, to w\u00f3wczas winny musi poprosi\u0107 skrzywdzonego po raz drugi, w obecno\u015bci trzech jego przyjaci\u00f3\u0142. Gdy skrzywdzony wci\u0105\u017c nie chce udzieli\u0107 przebaczenia, nale\u017cy ponownie pr\u00f3bowa\u0107 w obecno\u015bci sze\u015bciu, a p\u00f3\u017aniej \u2013 dziewi\u0119ciu jego przyjaci\u00f3\u0142 \u2013 i je\u015bli w\u00f3wczas nie zdecyduje si\u0119 przebaczy\u0107, winny mo\u017ce go zostawi\u0107 i odej\u015b\u0107. Ten, kto nie chce przebaczy\u0107 \u2013 jest grzesznikiem<\/em>\u201d.<\/span><\/p>\n

Czy zawsze trzeba wybacza\u0107 temu, kto prosi o wybaczenie?<\/span><\/p>\n

To zale\u017cy od paru spraw, odpowied\u017a na to pytanie nie jest wi\u0119c jednoznaczna. W absolutnej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w \u2013 uwa\u017ca judaizm \u2013 gdy kto\u015b, kto nas skrzywdzi\u0142, prosi o przebaczenie i widzimy, \u017ce jego poczucie winy jest autentyczne, powinni\u015bmy mu przebaczy\u0107. Majmonides twierdzi, \u017ce kto\u015b, kto nie przebacza po trzykrotnym zwr\u00f3ceniu si\u0119 do niego o przebaczenie, jest cz\u0142owiekiem okrutnym.<\/span><\/p>\n

Istniej\u0105 jednak sytuacje, w kt\u00f3rych przebaczenie jest ca\u0142kowicie pozostawione decyzji skrzywdzonego, poniewa\u017c nie istnieje \u017cadna mo\u017cliwo\u015b\u0107 naprawienia wyrz\u0105dzonej krzywdy. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tu obmowa, plotka, kt\u00f3ra wyrz\u0105dzi\u0142a nieodwracalne szkody naszej reputacji. W traktacie Bawa Kama<\/strong> znajdujemy twierdzenie: \u201eTen, kto niszczy dobre imi\u0119 bli\u017aniego, nie mo\u017ce otrzyma\u0107 wybaczenia<\/em>\u201d.<\/span><\/p>\n

Istniej\u0105 wreszcie grzechy, kt\u00f3rych wybacza\u0107 po prostu nie wolno. S\u0105 to grzechy dokonane nie wobec nas, ale wobec innych. Szczeg\u00f3lnym przypadkiem, najbardziej drastycznym, jest odebranie \u017cycia. Nie wolno wybacza\u0107 morderstwa w imieniu zamordowanych. Tylko skrzywdzony cz\u0142owiek mo\u017ce wybaczy\u0107 temu, kto go skrzywdzi\u0142, a cz\u0142owiekowi zamordowanemu odebrana zosta\u0142a przez morderc\u0119 ta szansa. Dlatego grzech morderstwa nigdy nie mo\u017ce zosta\u0107 wybaczony. W \u015bwiecie staro\u017cytnym morderca cz\u0119sto wynagradza\u0142 rodzinie zamordowanego \u015bmier\u0107 bliskiej osoby, p\u0142ac\u0105c odszkodowanie i uzyskuj\u0105c za to przebaczenie (w niekt\u00f3rych kulturach zwyczaj ten istnieje nadal). Tora jednoznacznie zakazuje takich rozwi\u0105za\u0144, a Majmonides<\/strong> stwierdza: \u201eDusza ofiary nie jest w\u0142asno\u015bci\u0105 rodziny, ale Boga<\/em>\u201d (Miszne Tora<\/strong>, Prawa dotycz\u0105ce morderstwa i ochrony \u017cycia 1, 4).<\/span><\/p>\n

Jak zapatruje si\u0119 judaizm na tak\u0105 sytuacj\u0119: co zrobi\u0107, gdy wyrz\u0105dzi\u0142o si\u0119 komu\u015b krzywd\u0119 i jest za p\u00f3\u017ano na jej naprawienie, a tak\u017ce na to, by przeprosi\u0107? Talmud<\/strong> (Joma 86b<\/strong>) poucza: \u201eGrzech\u00f3w, kt\u00f3re kto\u015b wyznaje w ten Jom Kipur, nie powinien wyznawa\u0107 w nast\u0119pny Jom Kipur<\/em>\u201d (chyba \u017ce pope\u0142ni je zn\u00f3w). Bywaj\u0105 okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych, niestety, trzeba pogodzi\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce nic nie da si\u0119 zrobi\u0107 w takiej sprawie. Na przyk\u0142ad wtedy, gdy ten, komu wyrz\u0105dzili\u015bmy krzywd\u0119, znika na trwa\u0142e z naszego \u017cycia. A istniej\u0105 przecie\u017c tak\u017ce sytuacje, w kt\u00f3rych ten, kogo krzywdzimy, nie jest nam znany albo nie jest to \u017cadna konkretna osoba. Dotyczy to chocia\u017cby kupowania skradzionych przedmiot\u00f3w od z\u0142odzieja (nie wiemy, komu ukrad\u0142), nieoddania znalezionego przedmiotu (nie wiemy, kto by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem).<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jom Kipur aut: Pawe\u0142 J\u0119drzejewski Jom Kipur (pe\u0142na nazwa: Jom ha-Kippurim, \u015awi\u0119to Pojednania lub Dzie\u0144 Przeb\u0142agania) zaczyna si\u0119 wraz z dziesi\u0105tym dniem miesi\u0105ca tiszri. Poprzedza go Erew Jom Kipur – dzie\u0144 przeznaczony na ostateczn\u0105 analiz\u0119 swojego post\u0119powania w minionym roku. Proces analizy przebiega przez wszystkie dni pomi\u0119dzy pierwszym dniem Rosz ha-Szana a Jom Kipur (Dziesi\u0119\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107300"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=107300"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107300\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":107304,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107300\/revisions\/107304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=107300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=107300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=107300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}