{"id":107338,"date":"2023-09-27T17:09:15","date_gmt":"2023-09-27T15:09:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=107338"},"modified":"2023-09-27T11:53:03","modified_gmt":"2023-09-27T09:53:03","slug":"03-09-88","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=107338","title":{"rendered":"Zanim Wowa Cynamon winiarzem bez winnicy zosta\u0142, do Izraela z Polski wyjecha\u0142"},"content":{"rendered":"

Fot. W\u0142adys\u0142aw Czulak \/ Agencja Wyborcza.pl<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Zanim Wowa Cynamon winiarzem bez winnicy zosta\u0142, do Izraela z Polski wyjecha\u0142<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Izabela Budakowska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
Wed\u0142ug mojej filozofii ca\u0142e \u017cycie to jest przypadek. Przypadkiem pracowa\u0142em na Uniwersytecie Jerozolimskim na fakultecie rolniczym, gdzie odbywa\u0142 si\u0119 kurs chemii wina. Zapisa\u0142em si\u0119 – m\u00f3wi Zeev Cynamon, kt\u00f3ry zahaczy\u0142 o zielonog\u00f3rskie winobranie. – A teraz wam powiem, jak si\u0119 nie robi wina.<\/strong><\/span><\/h5>\n

.<\/p>\n

Zielona G\u00f3ra, czas wrze\u015bniowego winobrania. Piwnica winiarska na ulicy Wodnej. Zeev Cynamon siedzi na jednym z plastikowych krzese\u0142. Na g\u0142owie kaszkiet, do jeans\u00f3w i sportowych but\u00f3w dobra\u0142 marynark\u0119.<\/span><\/p>\n

Fot. W\u0142adys\u0142aw Czulak \/ Agencja Wyborcza.pl<\/em><\/span><\/p>\n

Wowa ma postur\u0119 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry wiele przeszed\u0142, delikatnie pochylon\u0105 do przodu. Wzrokiem omiata piwnic\u0119, ale wygl\u0105da, jakby spogl\u0105da\u0142 w rzeczywisto\u015b\u0107 niedost\u0119pn\u0105 dla obecnych. Jest winiarzem. Za chwil\u0119 opowie swoja histori\u0119. Widzowie si\u0119 powoli zbieraj\u0105. Z ka\u017cdym wita si\u0119 mocnym u\u015bciskiem r\u0119ki. M\u00f3wi ze \u015bpiewnym, przedwojennym akcentem.<\/span><\/p>\n

W Zielonej G\u00f3rze \u2013 m\u00f3wi \u2013 znalaz\u0142 si\u0119 przypadkiem.<\/span><\/p>\n

Lechaim, czyli za \u017cycie<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Moja historia jest mikrohistori\u0105 \u017cydowskiego narodu po wybuchu drugiej wojny \u015bwiatowej. To nie tylko ja, to tysi\u0105ce innych przesz\u0142o t\u0119 sam\u0105 w\u0142\u00f3cz\u0119g\u0119, kt\u00f3r\u0105 przeszli moi rodzice. Urodzili si\u0119 na Mazowszu, w miejscowo\u015bci Zielu\u0144, to jest gdzie\u015b w okolicy M\u0142awy. I tatu\u015b i mamusia to roczniki 1909. Kiedy Niemcy wkroczyli do Polski, cz\u0119\u015b\u0107 tamtejszych \u017byd\u00f3w wyczu\u0142a, \u017ce idzie co\u015b z\u0142ego. Mieli jedno wyj\u015bcie, przebrn\u0105\u0107 si\u0119 przez granic\u0119, kt\u00f3ra ju\u017c wtedy by\u0142a radziecka. Za pozosta\u0142ymi albo Niemcy, albo Ukraina, albo morze. Zostali ci, kt\u00f3rzy my\u015bleli \u201eco oni nam zrobi\u0105?”. Znamy ich los. Zagadk\u0105 jest, jak ci wszyscy ludzie dostali si\u0119 do Kirgistanu, do Kazachstanu. Moja \u017cona urodzi\u0142a si\u0119 w dzisiejszym Uzbekistanie. Jak oni si\u0119 tam dostali? A dostali si\u0119, bo w\u0142adza radziecka wywioz\u0142a ich od frontu wagonami. Z przyczyn jakich? Nie wiadomo. Mo\u017ce zobaczyli m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy przydaliby im si\u0119 do pracy? My\u015bmy na Uralu nie mieli kolonii, ale te\u017c nie by\u0142o obozu pracy. Po prostu tam si\u0119 \u017cy\u0142o, pracowa\u0142o. Tam my\u015bmy, pokolenie drugiej wojny \u015bwiatowej, si\u0119 urodzili.<\/span><\/p>\n

Cynamon na chwil\u0119 zawiesi\u0142 g\u0142os.<\/span><\/p>\n

\u2013 Na wiele pyta\u0144 nie b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 odpowiedzie\u0107, bo m\u00f3j dom by\u0142 jak klasztor milczk\u00f3w. Moi rodzice byli zamkni\u0119ci, nie opowiadali, nie m\u00f3wili. Ja si\u0119 mog\u0119 tylko domy\u015bla\u0107, co robili tam, jak pracowali. Tam by\u0142o du\u017co je\u0144c\u00f3w niemieckich, mo\u017ce tatu\u015b tam z nimi chodzi\u0142? Mama mo\u017ce pracowa\u0142a w kopalni niklu, nie mam \u017cadnych dokument\u00f3w, nie wiem o tym nic.<\/span><\/p>\n

Powroty<\/strong><\/h4>\n

Do Polski wr\u00f3cili w 1946 roku, do Pietrolesia, dzisiejszych Pieszyc.<\/span><\/p>\n

\u2013 Pierwsze spotkania i wspomnienia mam jednak z Dzier\u017coniowa. To by\u0142o miasto, gdzie wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107, to byli ludzie, kt\u00f3rzy wr\u00f3cili ze Zwi\u0105zku Radzieckiego. I wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a \u017bydami. My\u015bmy jeszcze znale\u017ali ciep\u0142e \u0142\u00f3\u017cka i kredensy, tamci ludzie odeszli, wysiedlali ich. D\u0142ugo tam jednak nie zabawili\u015bmy. Najwa\u017cniejsza przyczyna to by\u0142a praca dla rodzic\u00f3w, bo oni nie mieli specjalnych zawod\u00f3w. W Dzier\u017coniowie pewnie pracy dla nich nie by\u0142o. Mama mia\u0142a brata z Wroc\u0142awia i pomy\u015bla\u0142a, \u017ce lepiej b\u0119dzie, jak tam si\u0119 zbli\u017cymy. Tam my\u015bmy mieszkali od 1948 do 1957 roku i by\u0142o nam bardzo dobrze.<\/span><\/p>\n

Opowie\u015b\u0107 przerywa pytanie o religijno\u015b\u0107 rodzic\u00f3w. Zeev Cynamon zamy\u015bla si\u0119.<\/span><\/p>\n

Fot. W\u0142adys\u0142aw Czulak \/ Agencja Wyborcza.pl<\/em><\/span><\/p>\n

\u2013 To wszystko nale\u017cy do ga\u0142\u0119zi, co nie bardzo ja wiem. Co ja wiem, to \u017ce dziadek mia\u0142 bardzo du\u017c\u0105 brod\u0119, babcia peruk\u0119. Mogli by\u0107 ortodoksi. Tata zdaje si\u0119, pr\u00f3bowa\u0142 by\u0107 chazarem, czyli modli\u0107 si\u0119 \u015bpiewem. Po wojnie u nas nie by\u0142o Boga. Jest s\u0105dny dzie\u0144, raz na rok w Izraelu, kiedy wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 bije si\u0119 w pier\u015b \u201eMea culpa, mea culpa, mea culpa” i prosz\u0105 wybaczenia od Boga. U mnie na drzwiach jest napisane, \u017ce niech B\u00f3g prosi wybaczenia ode mnie. Za co wzi\u0105\u0142 sze\u015b\u0107 milion\u00f3w \u2013 \u0142amie mu si\u0119 g\u0142os. \u2013 Wtedy mo\u017ce ja si\u0119 do niego odezw\u0119.<\/span><\/p>\n

 \u201e\u017ba\u0142owali my, \u017ce opu\u015bcili Polsk\u0119”<\/strong><\/h4>\n

We Wroc\u0142awiu mama Cynamona pracowa\u0142a w sp\u00f3\u0142dzielni, tka\u0142a firanki. Pami\u0119ta z tego okresu haftki wyszywane w domu na rozleg\u0142ych firankach. O tacie m\u00f3wi, \u017ce nie mia\u0142 wielu zawod\u00f3w, w tamtym czasie pracowa\u0142 w skupie metali.<\/span><\/p>\n

\u2013 Z tego \u017ce\u015bmy \u017cyli. I jeszcze z Joint, organizacji \u017cydowskiej z Ameryki, kt\u00f3ra przesy\u0142a\u0142a nam paczki. Pami\u0119tam z tych paczek Chesterfieldy.<\/span><\/p>\n

W Polsce sko\u0144czy\u0142 \u00f3sm\u0105 klas\u0119. Wtedy z kraju wyjechali jego krewni i rodzina. Z rodzicami zdecydowali si\u0119 na taki sam krok.<\/span><\/p>\n

\u2013 \u017ba\u0142owali, \u017ce opu\u015bcili Polsk\u0119. To by\u0142 9 czerwca 1957 roku, kiedy wyjechali\u015bmy do Izraela. Nie chcia\u0142em wyje\u017cd\u017ca\u0107, mia\u0142em 16 lat, wi\u0119c zaczyna\u0142o si\u0119 \u017cycie. By\u0142y dziewczyny, obozy, zabawy, papierosy w ubikacjach i si\u0119 pi\u0142o jakie\u015b luje. Ca\u0142a klasa mnie wtedy przysz\u0142a po\u017cegna\u0107. Do mieszkania przyszli mnie odwiedzi\u0107, na dworcu machali. Mnie by\u0142o \u017cal, im by\u0142o \u017cal. Mam wci\u0105\u017c listy, kt\u00f3re wysy\u0142ali. Pisali \u2013 jak tam palmy, wy\u015blij nam troch\u0119 pomara\u0144czy, my ci wy\u015blemy kie\u0142basy. Potem dosta\u0142em zdj\u0119cie. No, nie mo\u017cna tego ci\u0105gn\u0105\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107, ka\u017cdy ma swoje rodziny, ka\u017cdy ma swoje problemy. Ale do dzisiaj mam kontakt z kole\u017cank\u0105 z Wroc\u0142awia \u2013 oboje mamy swoje lata, nie bardzo s\u0142yszymy, nie bardzo widzimy, ale w porz\u0105dku, dajemy sobie rad\u0119 jeszcze.<\/span><\/p>\n

W Izraelu zacz\u0119li wszystko od pocz\u0105tku. Dostali, tak jak inni przydzia\u0142 \u017cywno\u015bci w paczkach, ich nowy dom by\u0142 pokryty blach\u0105. Jedyne meble, jakie mieli, to by\u0142y trzy \u0142\u00f3\u017cka. Do Izraela zje\u017cd\u017cali wtedy wszyscy. Wszyscy zaczynali od zera.<\/span><\/p>\n

\u2013 Brat m\u00f3j, ju\u017c nie \u017cyje, do ko\u0144ca \u017cy\u0142 Polsk\u0105. Do ko\u0144ca jej nie od\u017ca\u0142owa\u0142.<\/span><\/p>\n

Ca\u0142e \u017cycie jest przypadkiem<\/strong><\/h4>\n

Po przyje\u017adzie do Izraela chodzi\u0142 z bratem do kibucu. Musieli zrezygnowa\u0107, wtedy Zeev poszed\u0142 do wojska.<\/span><\/p>\n

\u2013 S\u0142u\u017cy\u0142em tam dwa i p\u00f3\u0142 roku. Potem pojawi\u0142a si\u0119 \u017cona i dzieci. Ale po wojsku szuka\u0142em pracy i tak trafi\u0142em na taki kurs, \u017ceby pracowa\u0107 z m\u0142odzie\u017c\u0105 w internatach. Ja pracowa\u0142em w takiej wiosce dzieci, gdzie trafia\u0142y dzieci, kt\u00f3rych rodzice nie mogli utrzymywa\u0107. To by\u0142o socjalne. Tam potem biologii uczy\u0142a moja \u017cona, wychowa\u0142y si\u0119 nasze dzieci. Nade mn\u0105 mieszka\u0142 s\u0105siad, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 kiedy\u015b do mnie: \u201eWowa (zdrobnienie od W\u0142odzimierza, jak mia\u0142 na imi\u0119 w Polsce), zobacz, dosta\u0142em jak\u0105\u015b recept\u0119, jak si\u0119 robi wino”. Wed\u0142ug mojej filozofii ca\u0142e \u017cycie to jest przypadek. Przypadkiem pracowa\u0142em na Uniwersytecie Jerozolimskim na fakultecie rolniczym, mi\u0119dzy innymi odbywa\u0142 si\u0119 tam kurs chemii wina. Pracowa\u0142em w ten czas w akademiku, a \u017ce mia\u0142em ma\u0142o pracy, kiedy ka\u017cdy student mia\u0142 \u0142\u00f3\u017cko i poduszk\u0119, zapisa\u0142em si\u0119 na kurs chemii wina.<\/span><\/p>\n

\u2013 A teraz ja wam powiem, jak si\u0119 nie robi wina \u2013 m\u00f3wi, a w piwnicy s\u0142ycha\u0107 \u015bmiech. \u2013 Winogrona potrzeba, siark\u0119 potrzeba. S\u0105siad mia\u0142 winogrona, mieli\u015bmy stary zlew, a dzieciarnia wskoczy\u0142a do \u015brodka i wycisn\u0119li\u015bmy sok. A tacy zadowoleni z \u017cycia, \u017ce\u015b nas takich nie widzia\u0142! No i siark\u0119 \u017ce\u015bmy wsadzili, korek i taka rurka jednokierunkowa, \u017ceby dwutlenek w\u0119gla wyskakiwa\u0142. Postawili\u015bmy to pod drzewem i poszli\u015bmy spa\u0107, z nadziej\u0105, \u017ce jak wstaniemy, zacznie si\u0119 fermentacja. Wstajemy, nie ma b\u0105belk\u00f3w. No i co si\u0119 sta\u0142o? No nic nadzwyczajnego, bo wina nie robi si\u0119 z byle jakich winogron ani nie robi si\u0119 go w 40 stopniach na zewn\u0105trz.<\/span><\/p>\n

Ka\u017cdy ma swoj\u0105 szram\u0119<\/strong><\/h4>\n

\u2013 Ka\u017cdy ma jakiego\u015b bzika na sobie, szram\u0119 si\u0119 m\u00f3wi. Pr\u00f3bowa\u0142em kiedy\u015b \u015bpiewa\u0107 w ch\u00f3rze. I panie tam zawsze chwali\u0142y si\u0119 wypiekami, a jeden kolega przyni\u00f3s\u0142 wino. Ja zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce on winem nie gardzi i kiedy\u015b mnie tam do siebie zaprosi\u0142. Mia\u0142 tak\u0105 obor\u0119 na podw\u00f3rzu, ogl\u0105dn\u0119li\u015bmy j\u0105 i powiedzia\u0142em mu, \u017ce my tu b\u0119dziemy robi\u0107 wino.<\/span><\/p>\n

Cynamon do dzisiaj nie ma winnicy. Winogrona skupuje i z nich t\u0142oczy wino. Pierwsze zabutelkowane ma 26 lat.<\/span><\/p>\n

\u2013 Pierwsze nasze wino, \u017ce mogli\u015bmy powiedzie\u0107, \u017ce robimy wino to by\u0142 2001, z pierwszych trzech lat, to si\u0119 nawet nie op\u0142aca\u0142o tego soku pi\u0107.<\/span><\/p>\n

U\u015bmiecha si\u0119 pod nosem.<\/span><\/p>\n

\u2013 Wino ma swoj\u0105 tajemnic\u0119, kt\u00f3r\u0105 ja wam powiem, a kt\u00f3rej nikomu nie opowiadajcie. Tu jest 85 proc. wody, dodamy 14 proc. alkoholu, dodamy 0,5 proc. kwas\u00f3w i kolor\u00f3w. I jak nie zajmiemy si\u0119 tym 0,5 proc., to mamy sok, a nie wino, bo te ostatnie 0,5 proc. to czysta magia. Magia zawarta w sk\u00f3rkach winogron. To jest ekspresja ziemi. Z prochu wino wychodzi i tych najbardziej ja\u0142owych zim.<\/span><\/p>\n

Zeev Cynamon ko\u0144czy opowie\u015b\u0107. M\u00f3wi, \u017ce ju\u017c wi\u0119cej si\u0119 nie da poci\u0105gn\u0105\u0107 za j\u0119zyk. Troch\u0119 w ten spos\u00f3b \u017cartuje, a troch\u0119 m\u00f3wi powa\u017cnie. Wychodzi z piwnicy na Wodnej, go\u015bcie powoli wychodz\u0105 za nim. Niekt\u00f3rzy \u0142api\u0105 go na zewn\u0105trz, pytaj\u0105 o rodzin\u0119, o dzieci, o wi\u0119cej wspomnie\u0144.<\/span><\/p>\n

S\u0105 go ciekawi, on \u2013 zm\u0119czony. Z boku obserwuj\u0119 jego wzrok. Zn\u00f3w patrzy tam, gdzie ludzie obok nie maj\u0105 wst\u0119pu.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fot. W\u0142adys\u0142aw Czulak \/ Agencja Wyborcza.pl Zanim Wowa Cynamon winiarzem bez winnicy zosta\u0142, do Izraela z Polski wyjecha\u0142 Izabela Budakowska Wed\u0142ug mojej filozofii ca\u0142e \u017cycie to jest przypadek. Przypadkiem pracowa\u0142em na Uniwersytecie Jerozolimskim na fakultecie rolniczym, gdzie odbywa\u0142 si\u0119 kurs chemii wina. Zapisa\u0142em si\u0119 – m\u00f3wi Zeev Cynamon, kt\u00f3ry zahaczy\u0142 o zielonog\u00f3rskie winobranie. – A […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107338"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=107338"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107338\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":107374,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107338\/revisions\/107374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=107338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=107338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=107338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}