{"id":107400,"date":"2023-09-28T17:09:12","date_gmt":"2023-09-28T15:09:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=107400"},"modified":"2023-09-28T15:20:26","modified_gmt":"2023-09-28T13:20:26","slug":"06-09-82","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=107400","title":{"rendered":"145 lat temu uroczy\u015bcie otwarto Wielk\u0105 Synagog\u0119 w Warszawie. Dzi\u015b stoi tam B\u0142\u0119kitny Wie\u017cowiec"},"content":{"rendered":"

fot. Copyrighted free use, domena publiczna \/ Bart\u0142omiej Mi\u0119dzyborski<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>145 lat temu uroczy\u015bcie otwarto Wielk\u0105 Synagog\u0119 w Warszawie. Dzi\u015b stoi tam B\u0142\u0119kitny Wie\u017cowiec<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Redakcja Warszawa<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Galeria<\/a><\/strong><\/span><\/h4>\n

Dzisiaj, 26 wrze\u015bnia 2023 roku obchodzimy 145 rocznic\u0119 uroczystego otwarcia Wielkiej Synagogi w Warszawie. Uznawana by\u0142a za jedn\u0105 z najwspanialszych polskich budowli XIX wieku, ale dzi\u015b jest wy\u0142\u0105cznie wspomnieniem. Obecnie w jej miejscu stoi charakterystyczny B\u0142\u0119kitny Wie\u017cowiec, jednak duch synagogi wpisa\u0142 si\u0119 na sta\u0142e r\u00f3wnie\u017c i w jego histori\u0119 – nie tylko za spraw\u0105 tablicy pami\u0105tkowej umieszczonej na elewacji drapacza chmur, a z powodu kl\u0105twy, jak\u0105 rzuci\u0107 mia\u0142 jeden z rabin\u00f3w po wyburzeniu synagogi przez nazist\u00f3w w trakcie Niemieckiej inwazji na Polsk\u0119.<\/span><\/p>\n

\n

145 lat temu uko\u0144czono budow\u0119 Wielkiej Synagogi w Warszawie<\/strong><\/h4>\n<\/section>\n
\n

26 wrze\u015bnia 1878 roku – w \u017cydowski Nowy Rok – uroczy\u015bcie otwarto Wielk\u0105 Synagog\u0119 w Warszawie. Zbudowana wed\u0142ug projektu wybitnego architekta Leandra Marconiego uchodzi\u0142a za jedn\u0105 z najwspanialszych polskich budowli. Wielka Synagoga w by\u0142a wielka nie tylko z nazwy. W rzeczywisto\u015bci \u015bwi\u0105tynia sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 3 tysi\u0119cy miejsc modlitewnych (2200 siedz\u0105cych, w tym 1050 na galerii dla kobiet). Do jej wn\u0119trza prowadzi\u0142a klasycystyczna fasada z kolumnowym portykiem, a nad g\u0142\u00f3wn\u0105 naw\u0105 trzynawowej \u015bwi\u0105tyni z kru\u017cgankami, umieszczono kopu\u0142\u0119 otoczon\u0105 koron\u0105. W centralnie umieszczonej absydzie znajdowa\u0142a si\u0119 bima – podwy\u017cszenie do czytania Tory – i szafa do jej przechowywania. Nad Ark\u0105 Przymierza umiejscowiono ch\u00f3r dla \u015bpiewak\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0142yn\u0119li z mistrzowskich wykona\u0144 pie\u015bni. \u015apiew\u00f3w kantor\u00f3w przychodzili s\u0142ucha\u0107 warszawiacy r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144, tak\u017ce Ignacy Jan Paderewski.<\/span><\/p>\n

\n

Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce Wielka Synagoga by\u0142a symbolem judaizmu reformowanego (\u017bydzi ortodoksyjni ucz\u0119szczali do synagogi No\u017cyk\u00f3w przy placu Grzybowskim). W\u015br\u00f3d post\u0119powych \u017byd\u00f3w byli prawnicy, lekarze, drukarze, wydawcy… \u015awi\u0105tynia za\u015b s\u0142u\u017cy\u0142a nie tylko za dom modlitwy, ale tak\u017ce jako miejsce kulturalno-edukacyjne. Tu obchodzono polskie \u015bwi\u0119ta pa\u0144stwowe (rusza\u0142 st\u0105d poch\u00f3d rzemie\u015blnik\u00f3w do Zamku Kr\u00f3lewskiego w rocznic\u0119 uchwalenia Konstytucji 3 maja), tu odprawiono nabo\u017ce\u0144stwo \u017ca\u0142obne w dniu \u015bmierci J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Podczas II wojny \u015bwiatowej synagoga by\u0142a stopniowo okradana i niszczona. 16 maja 1943 roku, w ostatecznym akcie zniszczenia dzielnicy \u017cydowskiej przez Niemc\u00f3w Wielka Synagoga zosta\u0142a wysadzona w powietrze. Wybuchu osobi\u015bcie dokona\u0142 J\u00fcrgen Stroop, odpowiedzialny za likwidacj\u0119 ca\u0142ego getta warszawskiego.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

B\u0142\u0119kitny Wie\u017cowiec ofiar\u0105 kl\u0105twy rabina?<\/strong><\/h4>\n<\/section>\n
\n

Po wojnie pojawia\u0142y si\u0119 plany odbudowy synagogi, ale ostatecznie z nich zrezygnowano. Po wielu perypetiach w miejscu, gdzie kiedy\u015b sta\u0142a, wybudowano B\u0142\u0119kitny Wie\u017cowiec. Warszawiacy m\u00f3wili w\u00f3wczas o “kl\u0105twie rabin\u00f3w”, bo w judaizmie, miejsce sacrum mo\u017ce by\u0107 przeznaczone tylko na \u015bwi\u0105tyni\u0119. Decyzja o budowie drapacza chmur okaza\u0142a si\u0119 pechowa. Przygotowanie inwestycji ci\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 przez prawie dwa dziesi\u0119ciolecia, a sama budowa trwa\u0142a przez 23 lata. Niekt\u00f3rzy twierdzili, \u017ce mia\u0142o to zwi\u0105zek ze wspomnian\u0105 kl\u0105tw\u0105, rzucon\u0105 przez jednego z rabin\u00f3w. Wed\u0142ug opowie\u015bci, dzia\u0142ka mia\u0142a by\u0107 przekl\u0119ta, a postawienie nowej konstrukcji w tym miejscu mia\u0142o by\u0107 wybitnie trudne. Jest w tym sporo prawdy, bo prace nad wie\u017cowcem trwa\u0142y wyj\u0105tkowo d\u0142ugo, jednak za wstrzymanie budowy w roku 1978 odpowiadaj\u0105 organizacje \u017cydowskie. Gdy pod koniec lat 80. ekipa budowlana<\/a> z powrotem wesz\u0142a do biurowca okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wiele element\u00f3w jest ju\u017c do wymiany. W efekcie po raz kolejny przed\u0142u\u017cano termin oddania budynku.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n

\n<\/a><\/p>\n

\n<\/a><\/p>\n

\n<\/a>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em><\/a>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

fot. Copyrighted free use, domena publiczna \/ Bart\u0142omiej Mi\u0119dzyborski 145 lat temu uroczy\u015bcie otwarto Wielk\u0105 Synagog\u0119 w Warszawie. Dzi\u015b stoi tam B\u0142\u0119kitny Wie\u017cowiec Redakcja Warszawa Galeria Dzisiaj, 26 wrze\u015bnia 2023 roku obchodzimy 145 rocznic\u0119 uroczystego otwarcia Wielkiej Synagogi w Warszawie. Uznawana by\u0142a za jedn\u0105 z najwspanialszych polskich budowli XIX wieku, ale dzi\u015b jest wy\u0142\u0105cznie wspomnieniem. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107400"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=107400"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107400\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":107414,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107400\/revisions\/107414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=107400"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=107400"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=107400"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}