{"id":108370,"date":"2023-11-08T17:09:05","date_gmt":"2023-11-08T15:09:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=108370"},"modified":"2023-11-08T14:42:15","modified_gmt":"2023-11-08T12:42:15","slug":"08-09-83","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=108370","title":{"rendered":"Wyje\u017cd\u017cali\u015bmy z Izraela tylko “na chwil\u0119”. Dzi\u015b powr\u00f3t wydaje si\u0119 odleg\u0142y"},"content":{"rendered":"

Mieszkanka Tel Awiwu przed \u015bcian\u0105 z portretami os\u00f3b porwanych przez Hamas 7 pa\u017adziernika. Izrael, listopad 2023 r. (Fot. Ariel Schalit \/ AP Photo)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Karolina Przewrocka-Aderet: Wyje\u017cd\u017cali\u015bmy z Izraela tylko “na chwil\u0119”. Dzi\u015b powr\u00f3t wydaje si\u0119 odleg\u0142y<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Paula Szewczyk<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

“Kiedy pierwszy raz widzia\u0142am moje dwuletnie dziecko \u015bpi\u0105ce w schronie na pod\u0142odze, by\u0142 to dla mnie widok szokuj\u0105cy. Powiedzia\u0142am sobie: nigdy wi\u0119cej” – m\u00f3wi nam mieszkaj\u0105ca dotychczas w Izraelu polska dziennikarka Karolina Przewrocka-Aderet.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Paula Szewczyk: Izrael przez ostatnie lata by\u0142 twoim domem?<\/strong><\/h4>\n

Karolina Przewrocka-Aderet: Od prawie dziesi\u0119ciu lat. Wysz\u0142am za m\u0105\u017c za Izraelczyka, z kt\u00f3rym poznali\u015bmy si\u0119 w czasie otwarcia muzeum Polin w 2013 roku w Warszawie. W mojej rodzinie nie by\u0142o \u017cydowskich korzeni, ale temat bardzo mnie porusza\u0142. Urodzi\u0142am si\u0119 w Krakowie, w P\u0142aszowie, i od lat 90. obserwowa\u0142am, jak rozwija\u0142 si\u0119 Kazimierz, jak przypominano tu \u017cydowsk\u0105 histori\u0119, w jej atmosferze dorasta\u0142am.<\/span><\/p>\n

Jeszcze na studiach zacz\u0119\u0142am interesowa\u0107 si\u0119 tematyk\u0105 \u017cydowsk\u0105, w 2010 roku pierwszy raz pojecha\u0142am do Izraela. To by\u0142 moment, kiedy mog\u0142am zasmakowa\u0107 tamtejszego \u017cycia, jego r\u00f3\u017cnic i podobie\u0144stw do \u015bwiata, kt\u00f3ry zna\u0142am wcze\u015bniej z Europy. W 2014 roku wiedzia\u0142am ju\u017c, jaki ten Izrael jest, zna\u0142am jego dobre i trudne strony, by\u0142am gotowa w nim zamieszka\u0107, mimo \u017ce raz na jaki\u015b czas dochodzi\u0142o tam do star\u0107.<\/span><\/p>\n

\n

Zreszt\u0105 w dniu, kiedy przyjecha\u0142am, nad Tel Awiw nadlatywa\u0142y rakiety, zaczyna\u0142a si\u0119 kolejna eskalacja.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Oboje jeste\u015bmy dziennikarzami, m\u0105\u017c pomaga\u0142 mi w zrozumieniu Izraela, chocia\u017c nadal jest to dla mnie kraj, w kt\u00f3rym im d\u0142u\u017cej mieszkasz, tym mniej wiesz, bo co\u015b nagle wywraca tw\u00f3j punkt widzenia do g\u00f3ry nogami. Ale to, co by\u0142o zawodowym wyzwaniem, okaza\u0142o si\u0119 ju\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia, gdy na \u015bwiat przysz\u0142o nasze dziecko.<\/span><\/p>\n

Do momentu jego narodzin traktowa\u0142a\u015b to, co si\u0119 dzieje w Izraelu, jako temat do opisywania?<\/strong><\/h4>\n

Du\u017co by\u0142o w moim podej\u015bciu ciekawo\u015bci dziennikarskiej. Wcze\u015bniej pracowa\u0142am troch\u0119 w Niemczech, robi\u0142am praktyki w Brukseli przy Komisji Europejskiej, to by\u0142 \u015bwiat, kt\u00f3ry wydawa\u0142 mi si\u0119 stabilny, ale w konsekwencji nudny. Bliski Wsch\u00f3d ma to do siebie, \u017ce jest szalenie intensywny, smaki, zapachy, ludzie. To fascynuj\u0105ce, ale kiedy rodzisz dziecko, zaczyna by\u0107 k\u0142opotliwe. Pami\u0119tam, kiedy synek mia\u0142 chyba miesi\u0105c i nad Tel Awiw wlecia\u0142a zb\u0142\u0105kana rakieta. Us\u0142yszeli\u015bmy alarm przeciwrakietowy, k\u0105pi\u0105c go, byli\u015bmy zszokowani, nie wiedzieli\u015bmy, co si\u0119 dzieje. Wyskoczyli\u015bmy na klatk\u0119, bo w tamtym mieszkaniu nie by\u0142o schronu, i trzymaj\u0105c ociekaj\u0105ce wod\u0105 malutkie dziecko, my\u015bla\u0142am: “Bo\u017ce, co teraz?”.<\/span><\/p>\n

\n

To ju\u017c nie by\u0142 temat do opisania, tylko moja odpowiedzialno\u015b\u0107 za jego \u017cycie.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Zreszt\u0105 nigdy nie my\u015bla\u0142am o sobie jak o korespondentce wojennej, psychicznie bym sobie nie poradzi\u0142a. Nie wyobra\u017cam sobie cho\u0107by teraz wej\u015bcia do dom\u00f3w w kibucu, w kt\u00f3rych \u0142\u00f3\u017ceczka dzieci s\u0105 pe\u0142ne krwi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

KAROLINA PRZEWROCKA-ADERET Z M\u0118\u017bEM FOT. ARCHIWUM PRYWATNE<\/em><\/span><\/p>\n

Co zdecydowa\u0142o o twoim wyje\u017adzie 7 pa\u017adziernika?<\/h4>\n

W\u0142a\u015bnie ta odpowiedzialno\u015b\u0107 za synka. W momencie, gdy wybuch\u0142a wojna, mieli\u015bmy ju\u017c ustalone z m\u0119\u017cem mi\u0119dzy sob\u0105 zasady: co\u015b zaczyna si\u0119 dzia\u0107, wyje\u017cd\u017camy, nie nara\u017camy dziecka. Boj\u00f3wki Hamasu na ulicach, to by\u0142a sytuacja zupe\u0142nie inna ni\u017c zwykle, wymaga\u0142a szybkiej decyzji z naszej strony. Wiedzia\u0142am, \u017ce okienko czasowe wynosi kilkana\u015bcie godzin, zanim odwo\u0142aj\u0105 loty. W 2021 roku utkn\u0119li\u015bmy tak w Izraelu na 10 dni, trwa\u0142 ostrza\u0142, a my za p\u00f3\u017ano zdecydowali\u015bmy si\u0119 jecha\u0107 na lotnisko.<\/span><\/p>\n

\n

Wtedy te\u017c widzia\u0142am moje dwuletnie dziecko \u015bpi\u0105ce w schronie na pod\u0142odze, by\u0142 to dla mnie widok szokuj\u0105cy, powiedzia\u0142am sobie “nigdy wi\u0119cej”.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Wtedy ustalili\u015bmy, \u017ce przy kolejnym powa\u017cnym ostrzale kupujemy pierwszy mo\u017cliwy bilet i wylatujemy. To nie by\u0142a \u0142atwa decyzja wyjecha\u0107, zostawi\u0107 rodzin\u0119 m\u0119\u017ca. Nie wszyscy te\u017c mog\u0105 to zrobi\u0107, m\u00f3wi\u0105: my nie mamy innego domu. Pierwszy raz od Holocaustu Izrael zosta\u0142 tak zaatakowany, ale Izraelczycy paradoksalnie tu czuj\u0105 si\u0119 najbezpieczniej. Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b wr\u0119cz wraca do kraju z miejsc, w kt\u00f3rych by\u0142y. A ja, b\u0119d\u0105c Polk\u0105, mam ten przywilej, \u017ce na wyjazd do Krakowa, mojego drugiego domu, mog\u0142am sobie pozwoli\u0107.<\/span><\/p>\n

W Izraelu wielu rodzic\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce nale\u017cy zosta\u0107, bo skoro tam \u017cyjesz na co dzie\u0144, musisz liczy\u0107 si\u0119 z ryzykiem, by\u0107 gotowym, \u017ce r\u00f3\u017cne rzeczy mog\u0105 si\u0119 zdarzy\u0107. Dzieci s\u0105 wi\u0119c nara\u017cane na stres zwi\u0105zany z nalotami rakietowymi czy w og\u00f3le z zagro\u017ceniem od najm\u0142odszych lat. S\u0105 do tego adaptowane, bo tego by\u0107 mo\u017ce kiedy\u015b b\u0119dzie wymaga\u0142a od nich sytuacja. One nie znaj\u0105 innego \u017cycia, tak jest w Izraelu i ju\u017c. Doro\u015bli z kolei bior\u0105 tabletki antyl\u0119kowe i ja r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki nim si\u0119 u\u015bmiecham, kiedy rozmawiamy. Ale s\u0105 matki, kt\u00f3re takie podej\u015bcie neguj\u0105, m\u00f3wi\u0105: przecie\u017c to nie jest normalne, dziecko nie musi by\u0107 na ten l\u0119k skazane.<\/span><\/p>\n

Decyzja ta spotka\u0142a si\u0119 z niezrozumieniem w\u015br\u00f3d znajomych czy rodziny? Uznali, \u017ce opuszczasz sw\u00f3j kraj?<\/strong><\/h4>\n

Tak, niekt\u00f3rzy tak to widz\u0105. Ci, kt\u00f3rzy wyjechali, nie s\u0105 najlepiej postrzegani przez tych, kt\u00f3rzy zostali, bo ci drudzy uznaj\u0105, \u017ce w\u0142a\u015bnie w godzinie wojny nie wolno wyje\u017cd\u017ca\u0107. Staram si\u0119 nie warto\u015bciowa\u0107, kto ma racj\u0119, a kto nie, bo to sytuacja zagro\u017cenia \u017cycia, przed kt\u00f3r\u0105 wszyscy zostali\u015bmy postawieni, i podejmujemy decyzje zgodnie z tym, co jest dobre dla naszych dzieci, przede wszystkim dla nich, potem dla nas samych. Cz\u0119\u015b\u0107 moich kole\u017canek w og\u00f3le nie my\u015bli o wyje\u017adzie, bo ich m\u0119\u017cowie s\u0105 na froncie, wi\u0119c chc\u0105 by\u0107 bli\u017cej nich, wojskowi czasem wracaj\u0105 do domu cho\u0107by na dzie\u0144 czy p\u00f3\u0142 dnia, wi\u0119c dzieci maj\u0105 szans\u0119 zobaczenia si\u0119 z tat\u0105.<\/span><\/p>\n

S\u0105 cz\u0119\u015bci kraju, w kt\u00f3rych mo\u017cna w miar\u0119 normalnie funkcjonowa\u0107, pracowa\u0107 zdalnie, pos\u0142a\u0107 dzieci do szk\u00f3\u0142, w niekt\u00f3rych lekcje odbywaj\u0105 si\u0119 online. W niemal ka\u017cdym domu jest schron, czyli taki bezpieczny pok\u00f3j, do kt\u00f3rego wchodzi si\u0119 podczas ostrza\u0142u. Jest specjalnie umocniony, nowoczesny, posiada filtry przeciwko broni biologicznej, mo\u017cna si\u0119 w nim zamkn\u0105\u0107 i przeczeka\u0107 nalot. Na co dzie\u0144 miejsce to s\u0142u\u017cy w domu po prostu jako jeden z pokoi.<\/span><\/p>\n

\n

Po\u0142udnie zosta\u0142o natomiast praktycznie wyludnione.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

S\u0105 miejsca, w kt\u00f3rych ostrza\u0142 post\u0119puje codziennie, rakiety szerokiego zasi\u0119gu wystrzeliwane przez Hamas dolatuj\u0105 w\u0142a\u015bciwie na ca\u0142y obszar kraju. Mo\u017ce poza p\u00f3\u0142noc\u0105, bo tam z kolei strzela Hezbollah z Libanu, cho\u0107 do tej pory p\u00f3\u0142noc by\u0142a w miar\u0119 spokojna.<\/span><\/p>\n

KAROLINA PRZEWROCKA-ADERET Z SYNEM W LODZIARNI W TEL AWIWIE, OBOK KT\u00d3REJ DOSZ\u0141O DO ATAKU. FOT. ARCHIWUM PRYWATNE<\/em><\/span><\/p>\n

Dot\u0105d czu\u0142a\u015b si\u0119 w Izraelu bezpiecznie?<\/strong><\/h4>\n

Naloty zdarza\u0142y si\u0119 na po\u0142udniu bardzo cz\u0119sto. To, \u017ce w Tel Awiwie pojawi\u0142y si\u0119 rakiety, by\u0142o sytuacj\u0105 wyj\u0105tkow\u0105. Bo Hamas nie celuje w infrastruktur\u0119 wojskow\u0105, te rakiety lec\u0105 na domy. S\u0105 najcz\u0119\u015bciej rozbierane w powietrzu dzi\u0119ki \u017belaznej Kopule, cho\u0107 zdarzaj\u0105 si\u0119 od\u0142amki, kt\u00f3re mog\u0105 zabi\u0107. Dlatego zasada jest taka, by 10 minut po zako\u0144czeniu ostrza\u0142u przeczeka\u0107 w ukryciu, by by\u0107 pewnym, \u017ce ju\u017c nic nie spada.<\/span><\/p>\n

\n

\u017belazna Kopu\u0142a by\u0142a wi\u0119c do tej pory gwarantem bezpiecze\u0144stwa i w takim wzgl\u0119dnym poczuciu bezpiecze\u0144stwa mo\u017cna by\u0142o tu \u017cy\u0107.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Wiadomo by\u0142o, \u017ce kiedy co\u015b si\u0119 dzieje, cz\u0142owiek idzie do schronu, a w tym czasie silne wojsko i dobry wywiad poradz\u0105 sobie z zagro\u017ceniem. 7 pa\u017adziernika ca\u0142kowicie to poczucie bezpiecze\u0144stwa z\u0142ama\u0142. Chocia\u017c we mnie mala\u0142o ono ju\u017c od jakiego\u015b czasu.<\/span><\/p>\n

Dlaczego?<\/strong><\/h4>\n

Od wiosny tego roku dwa razy zdarzy\u0142o mi si\u0119 by\u0107 bardzo blisko miejsca, w kt\u00f3rym godzin\u0119 p\u00f3\u017aniej dosz\u0142o do ataku terrorystycznego. Za pierwszym razem na ulicy, na kt\u00f3r\u0105 potem wszed\u0142 cz\u0142owiek i strzela\u0142 do ludzi. Za drugim razem by\u0142am z dzieckiem w Jaffie w miejscu, w kt\u00f3rym godzin\u0119 p\u00f3\u017aniej facet wjecha\u0142 w przystanek pe\u0142en ludzi i zabi\u0142 pi\u0119\u0107 os\u00f3b. Z kolei w wakacje dosz\u0142o do ataku w lodziarni ko\u0142o naszego domu w p\u00f3\u0142nocnym Tel Awiwie, do kt\u00f3rej chodz\u0119 z synkiem po przedszkolu na lody. Widzia\u0142am potem w telewizji podje\u017cd\u017caj\u0105cy pod wej\u015bcie samoch\u00f3d i wyskakuj\u0105cego z niego m\u0119\u017cczyzn\u0119 z no\u017cem, d\u017aga\u0142 kogo popadnie, w tym osoby siedz\u0105ce przy naszym ulubionym stoliku.<\/span><\/p>\n

\n

Zacz\u0119\u0142am si\u0119 zastanawia\u0107, id\u0105c tam kolejnym razem, czy w og\u00f3le mog\u0119 czu\u0107 si\u0119 tutaj bezpieczna.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

S\u0105 te\u017c bran\u017ce, w kt\u00f3rych Arabowie i \u017bydzi w Izraelu \u017cyj\u0105 razem, np. budowlanka. Firmy prowadz\u0105 izraelscy Arabowie, zatrudniaj\u0105 pracownik\u00f3w z Zachodniego Brzegu, r\u00f3wnie\u017c z Gazy. I kiedy remontowali\u015bmy dom, normalnym widokiem by\u0142o dla nas, \u017ce wykonuj\u0105cy\u00a0prac\u0119<\/a>\u00a0w okre\u015blonych porach dnia modlili si\u0119 w naszym ogr\u00f3dku, \u017bydzi obok muzu\u0142man\u00f3w. Pomy\u015bla\u0142am potem, \u017ce gdyby wybuch\u0142o powstanie i Arabowie izraelscy do\u0142\u0105czyliby do hamasowc\u00f3w, dosz\u0142oby do rzezi w mojej w\u0142asnej sypialni. Nie byliby\u015bmy w stanie jej zatrzyma\u0107. By\u0142o mi \u017ale z t\u0105 my\u015bl\u0105. Bo izraelscy Arabowie \u2013 kt\u00f3rzy podkre\u015blaj\u0105 swoj\u0105 palesty\u0144sk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 \u2013 to nasi s\u0105siedzi. Nie chc\u0119 si\u0119 ich ba\u0107. Chc\u0119 \u017cy\u0107 z nimi w pokoju i bezpiecze\u0144stwie.<\/span><\/p>\n

Gdzie by\u0142a\u015b 7 pa\u017adziernika?<\/strong><\/h4>\n

To by\u0142 ostatni dzie\u0144 \u015bwi\u0119ta Sukkot, sobota, czyli szabat. Postanowili\u015bmy go sp\u0119dzi\u0107 z dziadkami, rodzicami mojego m\u0119\u017ca w miejscowo\u015bci Zichron Ja\u2019akow, na p\u00f3\u0142nocy. To dla nas wa\u017cna miejscowo\u015b\u0107, bo tam odby\u0142 si\u0119 nasz drugi \u015blub, wi\u0119c mamy stamt\u0105d mi\u0142e wspomnienia. M\u0105\u017c pojecha\u0142 tego dnia do Tel Awiwu, p\u00f3\u0142torej godziny drogi na po\u0142udnie. Dzie\u0144 wcze\u015bniej poszli\u015bmy razem z synkiem do synagogi zobaczy\u0107, jak wygl\u0105da Simchat Tora, chocia\u017c te\u015bciowie nie s\u0105 religijni, ale chcieli\u015bmy pokaza\u0107 mu tradycj\u0119, kt\u00f3rej sama jestem zreszt\u0105 ciekawa.<\/span><\/p>\n

\n

To by\u0142 niesamowicie radosny wiecz\u00f3r, bez najmniejszego podejrzenia, \u017ce co\u015b si\u0119 jutro wydarzy.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Nast\u0119pnego dnia obudzi\u0142o mnie wibrowanie telefonu, o 6.30 zobaczy\u0142am powiadomienia, bo mamy wszyscy aplikacje informuj\u0105ce o ostrza\u0142ach. Alarm w telefonie uruchamia si\u0119 r\u00f3wnolegle z tymi na zewn\u0105trz, na wypadek gdyby\u015b z jakiego\u015b powodu ich nie s\u0142ysza\u0142a. Kiedy zobaczy\u0142am, \u017ce rakiety lec\u0105 na po\u0142udnie, pomy\u015bla\u0142am “normalne”, bo zwykle na po\u0142udniu co\u015b si\u0119 dzieje, po\u0142o\u017cy\u0142am si\u0119 z powrotem. I dos\u0142ownie trzy minuty p\u00f3\u017aniej nadesz\u0142a informacja, \u017ce ostrzeliwany jest tak\u017ce Tel Awiw, a to znaczy\u0142o, \u017ce jest bardzo \u017ale.<\/span><\/p>\n

Wysz\u0142am do salonu, synek jeszcze spa\u0142, te\u015bciowie ju\u017c siedzieli przy telewizorze. M\u00f3wili, \u017ce jest eskalacja, ale nie wiadomo by\u0142o, co dok\u0142adnie si\u0119 dzieje. Napisa\u0142am szybciutko do m\u0119\u017ca, by\u0142 ju\u017c wtedy w schronie, wiedzia\u0142 tyle, \u017ce z Gazy trwa wzmo\u017cony atak. Czekali\u015bmy na rozw\u00f3j wydarze\u0144 i dos\u0142ownie godzin\u0119 po pierwszym alarmie zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 w telewizji sceny jak z “Faudy”. Nagrania terroryst\u00f3w Hamasu na pikapach przyje\u017cd\u017caj\u0105cy ulicami izraelskich miast. Wygl\u0105da\u0142o to nierealistycznie, hebrajskie napisy w tle, izraelskie miejscowo\u015bci i ca\u0142e samochody pe\u0142ne hamasowc\u00f3w. Zamilkli\u015bmy i patrzyli\u015bmy na to z rozdziawionymi ustami.<\/span><\/p>\n

Wtedy podj\u0119\u0142a\u015b decyzj\u0119?<\/strong><\/h4>\n

W tamtym momencie przysz\u0142o mi do g\u0142owy tylko to, \u017ce trzeba szybko spakowa\u0107 torb\u0119 z jedzeniem i sprawdzi\u0107, czy schron jest otwarty. Byli\u015bmy w do\u015b\u0107 starym budynku, w kt\u00f3rym schrony s\u0105 na ka\u017cdym pi\u0119trze. Wyszli\u015bmy na korytarz, a nasz zamkni\u0119ty na k\u0142\u00f3dk\u0119. O 7.30 te\u015b\u0107 zadzwoni\u0142 do administracji i czarny humor nam si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0142, bo administratorka powiedzia\u0142a, \u017ce Salah ju\u017c jedzie z kluczem. Salah to imi\u0119 arabskie. Zichron Ja\u2019akow otoczone jest wioskami arabskimi, a te nie s\u0105 zbyt przyja\u017anie nastawione ze wzgl\u0119du na zasz\u0142o\u015bci, w przesz\u0142o\u015bci dosz\u0142o w pobli\u017cu do masakry arabskiej.<\/span><\/p>\n

\n

Czu\u0142am niepok\u00f3j, ale \u017ce te\u015bciowie s\u0105 bardzo pogodnymi lud\u017ami, obr\u00f3cili to w \u017cart.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

M\u00f3wili “wszystko b\u0119dzie dobrze, my ju\u017c niejedn\u0105 wojn\u0119 prze\u017cyli\u015bmy, nie denerwuj si\u0119, kawki sobie zr\u00f3b”. I w tym samym momencie podano, \u017ce Hamas nawo\u0142uje Arab\u00f3w izraelskich, by powstali. Wpad\u0142am w panik\u0119, zacz\u0119\u0142am pakowa\u0107 rzeczy, kt\u00f3re mog\u0105 nam si\u0119 przyda\u0107. Synek ju\u017c wsta\u0142, biega\u0142 po mieszkaniu, wyszli\u015bmy razem na balkon z widokiem na okolic\u0119 i zorientowa\u0142am si\u0119, \u017ce dooko\u0142a jest cisza. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o tylko z kilku dom\u00f3w g\u0142o\u015bn\u0105 modlitw\u0119, zrozumia\u0142am, \u017ce religijni \u017bydzi bez dost\u0119pu do internetu pewnie nawet nie wiedz\u0105, \u017ce co\u015b si\u0119 dzieje.<\/span><\/p>\n

\n

Pomy\u015bla\u0142am p\u00f3\u017aniej, \u017ce mo\u017ce st\u0105d te\u017c op\u00f3\u017aniona reakcja rz\u0105du, cz\u0119\u015b\u0107 polityk\u00f3w jest ultraortodoksyjna.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Dziennikarze na wizji podkre\u015blali zreszt\u0105, \u017ce czekaj\u0105 na stanowisko rz\u0105du. Wygl\u0105dali jak prowadz\u0105cy w Polsce kana\u0142y informacyjne w dniu katastrofy smole\u0144skiej, mieli \u0142zy w oczach. Zacz\u0119li otrzymywa\u0107 nagrania z masakry w kibucach po\u0142o\u017conych zaraz przy Strefie Gazy. Do studia przychodzi\u0142y wiadomo\u015bci, mniej wi\u0119cej o tre\u015bci: “jeste\u015bmy sami z dzie\u0107mi w schronie, w naszym domu jest Hamas. Nie ma wojska, nie ma policji. Pom\u00f3\u017ccie nam”. By\u0142y te\u017c nagrania, kobieta szepta\u0142a do telefonu “b\u0142agam, pomocy, oni zaraz tu wejd\u0105”. To wszystko sz\u0142o na \u017cywo. To by\u0142a druga godzina, a o\u015bwiadczenia ze strony rz\u0105du, wojska i wywiadu nie by\u0142o.<\/span><\/p>\n

I co postanowili\u015bcie?<\/strong><\/h4>\n

Zdecydowali\u015bmy, \u017ce wracamy do Tel Awiwu. Jechali\u015bmy samochodem z te\u015bciami w kompletnej ciszy i ogromnym napi\u0119ciu. Ci\u0105gle trwa\u0142 atak rakietowy. Gdyby si\u0119 zdarzy\u0142o, \u017ce rakieta nadlecia\u0142aby ko\u0142o nas, nie mieliby\u015bmy gdzie si\u0119 schroni\u0107. Zalecenie jest takie, by wysi\u0105\u015b\u0107 z samochodu, po\u0142o\u017cy\u0107 na ziemi, ochroni\u0107 swoim cia\u0142em dziecko i mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce \u017caden u\u0142amek ci\u0119 nie zabije.<\/span><\/p>\n

Gdy na lotnisko szcz\u0119\u015bliwie dojechali\u015bmy, lata\u0142y jeszcze tylko samoloty izraelskich linii El Al, kt\u00f3re maj\u0105 na pok\u0142adzie zabezpieczenie antyrakietowe b\u0119d\u0105ce w stanie przechwyci\u0107 rakiet\u0119, by nie uderzy\u0142a w samolot. Jedyny lot, na jaki mogli\u015bmy jeszcze kupi\u0107 bilet, to p\u00f3\u017ano wieczorny samolot do Bukaresztu. Mieli\u015bmy godzin\u0119 na spakowanie, wzi\u0119li\u015bmy tylko plecaki, w nich rzeczy na przebranie dla dziecka. Poprosili\u015bmy te\u015bci\u00f3w, \u017ceby podali kwiatki, zostawili\u015bmy z wielkim b\u00f3lem serca psa i tak jak stali\u015bmy, wyszli\u015bmy z domu.<\/span><\/p>\n

Kiedy b\u0119dziecie gotowi wr\u00f3ci\u0107?<\/strong><\/h4>\n

Dzi\u015b czuj\u0119, \u017ce w pewnym sensie ten dom utraci\u0142am. Dopiero jako\u015b przedwczoraj sobie troch\u0119 pop\u0142aka\u0142am, zaj\u0119\u0142o mi trzy tygodnie, \u017ceby poczu\u0107 pierwsze emocje. Dociera do mnie powoli, co si\u0119 dzieje, \u017ce to jest naprawd\u0119, \u017ce to nie jaka\u015b eskalacja, tylko co\u015b, co absolutnie zmieni nasze \u017cycie. Bo gdy my\u015bl\u0119 o Izraelu dzi\u015b, wiem na pewno, \u017ce nie da si\u0119 tam \u017cy\u0107 jak do tej pory.<\/span><\/p>\n

\n

Nawet ludzie na lotnisku \u017cegnali si\u0119, p\u0142acz\u0105c, to by\u0142o dla nas szokuj\u0105ce, bo nigdy si\u0119 w\u0142a\u015bciwie nie zdarza.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Nie sk\u0142adam \u017cadnej deklaracji, ale na ten moment my\u015bl\u0119, \u017ce tam si\u0119 nie da wr\u00f3ci\u0107. Nie chc\u0119 te\u017c dziecku przekazywa\u0107 l\u0119k\u00f3w, przekonania, \u017ce po drugiej stronie jest kto\u015b, kto ci\u0119 nienawidzi. Ma cztery i p\u00f3\u0142 roku, wczoraj sam zapyta\u0142: “mamo, a co robi Hamas z tymi dzie\u0107mi, kt\u00f3re porwa\u0142?”. To by\u0142o szokuj\u0105ce pytanie, bo po raz pierwszy si\u0119 zorientowali\u015bmy, \u017ce on dobrze wie, co si\u0119 dzieje.<\/span><\/p>\n

M\u0105\u017c jest z wami w Krakowie?<\/strong><\/h4>\n

M\u00f3j m\u0105\u017c zosta\u0142 zwolniony z rezerwy wiele lat temu, wi\u0119c mo\u017cemy tutaj by\u0107 razem. Dopiero dociera do nas, \u017ce my\u015bmy po prostu uciekli, my\u015bl\u0119 o tym i wpadam w rozpacz. Wyje\u017cd\u017cali\u015bmy z poczuciem, \u017ce to na pewno na chwil\u0119, ale z tej perspektywy powr\u00f3t wydaje si\u0119 odleg\u0142y. M\u00f3wi si\u0119 o miesi\u0105cach konfliktu, a my musimy pracowa\u0107, zapewni\u0107 dziecku jak\u0105\u015b ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 przedszkola, nauki, r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. My oboje na szcz\u0119\u015bcie pracujemy online, a synkowi uda\u0142o si\u0119 ju\u017c zorganizowa\u0107 przedszkole, wi\u0119c zostaniemy pewnie tym razem na d\u0142u\u017cej.<\/span><\/p>\n

Jaka\u015b cz\u0119\u015b\u0107 mnie chcia\u0142aby by\u0107 tam na miejscu, czuj\u0119 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 tego spo\u0142ecze\u0144stwa, g\u0142osowa\u0142am w ostatnich wyborach, urodzi\u0142am dziecko, mo\u017ce p\u00f3jdzie ono kiedy\u015b do wojska. Ju\u017c nie czuj\u0119, \u017ce obserwuj\u0119, a solidaryzuj\u0119 si\u0119 z Izraelczykami, 7 pa\u017adziernika to te\u017c moje cierpienia i trauma. Bo niekt\u00f3rym mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce Izrael jest takim fajnym krajem, ale to raczej poczucie, kiedy si\u0119 jedzie na wakacje. Bo gdy jeste\u015b tam, widzisz bardzo trudne strony.<\/span><\/p>\n

Co dla ciebie by\u0142o trudne?<\/strong><\/h4>\n

Opr\u00f3cz atak\u00f3w i eskalacji konfliktu od czasu do czasu to ci\u0119\u017cki kraj do \u017cycia, bardzo drogi, bardzo g\u0142o\u015bny. Przez 10 lat musia\u0142am wykona\u0107 du\u017co pracy, by w og\u00f3le si\u0119 tu zobaczy\u0107, poczu\u0107 jak u siebie, i teraz wreszcie mia\u0142am poczucie, \u017ce mi si\u0119 to udaje.<\/span><\/p>\n

\n

Wiem, \u017ce m\u00f3j problem jest \u017caden, bardziej przejmuj\u0119 si\u0119 w tej chwili tragedi\u0105 ludzi z po\u0142udnia i tragedi\u0105 w Gazie.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

W czerwcu by\u0142am w Nir Oz, napisa\u0142am reporta\u017c dla “Pisma”. Mia\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie ukaza\u0107, ale wstrzyma\u0142y\u015bmy publikacj\u0119. Jego bohaterem by\u0142 Alex Dancyg, kt\u00f3ry zosta\u0142 porwany przez Hamas. Rozmawia\u0142am z nim m.in. o tym, dlaczego tam zamieszka\u0142, by\u0142 nastawiony pokojowo, jak wszystkie kibuce po\u0142o\u017cone blisko Gazy. To by\u0142a izraelska lewica, ludzie, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 wierzyli w pok\u00f3j.<\/span><\/p>\n

Mur odgradzaj\u0105cy te kibuce od Gazy to by\u0142 tak naprawd\u0119 p\u0142ot, \u0142atwa do przerwania bariera z drut\u00f3w kolczastych i metalu. M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce jest \u015bwietnie chroniony, \u017ce ma zabezpieczenia i kamery, a Alex pokazywa\u0142 mi dziury w nim. M\u00f3wi\u0142 przy tym: “oni nam tutaj nigdy krzywdy nie zrobili”, wierzy\u0142, \u017ce pok\u00f3j jest mo\u017cliwy. Nieraz te\u017c, zanim mur powsta\u0142, Gaza\u0144czycy pomagali mu w polu, gdy zakopa\u0142 si\u0119 traktorem, a on im. Byli dla siebie po prostu s\u0105siadami.<\/span><\/p>\n

Czujesz si\u0119 dzi\u015b troch\u0119 mi\u0119dzy m\u0142otem a kowad\u0142em?<\/strong><\/h4>\n

W Polsce co rusz kto\u015b mi przypomina, “co tam narozrabiali\u015bmy na tym Bliskim Wschodzie”. Niekt\u00f3rzy widz\u0105 okazj\u0119 do wy\u0142adowania swojej frustracji na mnie,\u00a0bo stamt\u0105d przyjecha\u0142am.<\/span><\/p>\n

Kiedy\u015b te\u017c z pozycji kanapy w Krakowie my\u015bla\u0142am, \u017ce ten konflikt da si\u0119 \u0142atwo rozwi\u0105za\u0107, ale kiedy tam \u017cyjesz, zaczynasz dostrzega\u0107, jak jest skomplikowany.<\/span><\/p>\n

\n

Je\u017cd\u017c\u0105c po Zachodnim Brzegu, spotka\u0142am si\u0119 z ogromn\u0105 traum\u0105 Palesty\u0144czyk\u00f3w, przekonaniem, \u017ce nic dobrego ich ju\u017c w \u017cyciu nie spotka.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

M\u0142ode pokolenia dorastaj\u0105 w przekonaniu, \u017ce Izrael to okupant, a one nie maj\u0105 nic do stracenia. Dlatego zachowania niekt\u00f3rych nazywali\u015bmy intifad\u0105 dzieci, bra\u0142y no\u017cyczki, sz\u0142y na najbli\u017cszy przystanek i d\u017aga\u0142y kogo\u015b, kto wygl\u0105da\u0142 na \u017byda.<\/span><\/p>\n

Sytuacja w Gazie te\u017c by\u0142a i jest tragiczna, ilo\u015b\u0107 frustracji, z\u0142o\u015bci, cierpienia nie daje tym ludziom nadziei na przysz\u0142o\u015b\u0107, nie widzisz w nich gotowo\u015bci do przebaczenia. A teraz nie maj\u0105 jej w sobie Izraelczycy, po 7 pa\u017adziernika lewica przesun\u0119\u0142a si\u0119 mocno w prawo. Ja g\u0142osowa\u0142am na partie lewicowe, jestem za pokojem i w \u017cyciu prywatnym w moim \u015brodowisku ci\u0105gle o ten pok\u00f3j si\u0119 k\u0142\u00f3c\u0119.<\/span><\/p>\n

\n

Jednak dzisiaj, je\u015bli moim lewicowym znajomym czy rodzinie wspomn\u0119 cokolwiek o cierpieniu w Gazie, zwykle nie chc\u0105 o tym s\u0142ucha\u0107.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Izraelczycy s\u0105 teraz w traumie, \u017ca\u0142obie i przera\u017ceniu. W okrutny spos\u00f3b odebrano im bliskich i poczucie bezpiecze\u0144stwa, jakie budowali przez dekady. Matki wys\u0142a\u0142y swoje dzieci na front po to, by odzyska\u0142y porwanych przez Hamas, modl\u0105 si\u0119 o ich szcz\u0119\u015bliwy powr\u00f3t. Izrael zosta\u0142 uwik\u0142any w wojn\u0119, kt\u00f3rej nie chcia\u0142, i skazany na sytuacj\u0119 bez wyj\u015bcia \u2013 bo zar\u00f3wno wstrzymanie teraz tej wojny, jak i jej kontynuacja sprawi\u0105, \u017ce w taki czy inny spos\u00f3b b\u0119dzie przegrany. Z tej wojny nikt nie wyjdzie ca\u0142o. Tak\u017ce marzenia o pokoju, od kt\u00f3rych \u2013 tak czuj\u0119 – w\u0142a\u015bnie oddalili\u015bmy si\u0119 o ca\u0142e pokolenia.<\/span><\/p>\n

KAROLINA PRZEWROCKA-ADERET FOT. ARCHIWUM PRYWATNE<\/p>\n

\n

Karolina Przewrocka-Aderet<\/strong> (ur. 1987) \u2013 dziennikarka, sta\u0142a wsp\u00f3\u0142pracowniczka \u201eTygodnika Powszechnego”. Autorka ksi\u0105\u017cki “Polanim. Z Polski do Izraela”, wsp\u00f3\u0142autorka antologii “Przecie\u017c ich nie zostawi\u0119. O \u017cydowskich opiekunkach w czasie wojny” oraz \u2013 wraz z ks. Adamem Bonieckim \u2013 ksi\u0105\u017cki “W Ziemi \u015awi\u0119tej”. Nominowana do Nagrody \u201eNewsweeka” im. Teresy Tora\u0144skiej. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z polskimi i niemieckimi mediami (m.in. \u201ePrzekrojem”, TVP Kultura, Polsk\u0105 Agencj\u0105 Prasow\u0105, krakowsk\u0105 \u201eGazet\u0105 Wyborcz\u0105”, portalem Gazeta.pl, “Deutsche Welle” oraz \u201eDer Freitag”). Studiowa\u0142a w Krakowie, Berlinie i Tel Awiwie<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mieszkanka Tel Awiwu przed \u015bcian\u0105 z portretami os\u00f3b porwanych przez Hamas 7 pa\u017adziernika. Izrael, listopad 2023 r. (Fot. Ariel Schalit \/ AP Photo) Karolina Przewrocka-Aderet: Wyje\u017cd\u017cali\u015bmy z Izraela tylko “na chwil\u0119”. Dzi\u015b powr\u00f3t wydaje si\u0119 odleg\u0142y Paula Szewczyk “Kiedy pierwszy raz widzia\u0142am moje dwuletnie dziecko \u015bpi\u0105ce w schronie na pod\u0142odze, by\u0142 to dla mnie widok […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108370"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=108370"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":108408,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108370\/revisions\/108408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=108370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=108370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=108370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}