{"id":108698,"date":"2023-11-19T18:09:59","date_gmt":"2023-11-19T16:09:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=108698"},"modified":"2023-11-19T15:36:32","modified_gmt":"2023-11-19T13:36:32","slug":"25-05-87","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=108698","title":{"rendered":"Rodziny z dzie\u0107mi, wykszta\u0142cona Afganka, ci\u0119\u017carna kobieta – osoby takie, jak w filmie Holland, s\u0105 na granicy wyj\u0105tkami"},"content":{"rendered":"

Pierwszy dzie\u0144 otwarcia strefy w Puszczy Bia\u0142owieskiej po dziesi\u0119ciu miesi\u0105cach obowi\u0105zywania stanu wyj\u0105tkowego, Bia\u0142owie\u017ca, 1 lipca 2022 r. (Fot. Agnieszka Sadowska \/ Agencja Wyborcza.pl)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Rodziny z dzie\u0107mi, wykszta\u0142cona Afganka, ci\u0119\u017carna kobieta – osoby takie, jak w filmie Holland, s\u0105 na granicy wyj\u0105tkami<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Ma\u0142gorzata Tomczak<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Po dw\u00f3ch latach pisania o migracji i kryzysie na granicy nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wytwarzamy fa\u0142szyw\u0105 wiedz\u0119<\/span>
\nKryzys na granicy polsko-bia\u0142oruskiej jest od dw\u00f3ch lat prezentowany w dw\u00f3ch narracjach: tej otwarcie antyimigracyjnej i odwo\u0142uj\u0105cej si\u0119 do bezpiecze\u0144stwa oraz tej humanitarnej, skupionej na \u0142amaniu praw azylowych i cz\u0119sto nawi\u0105zuj\u0105cej do Zag\u0142ady.<\/span><\/p>\n

Ten drugi dyskurs, funkcjonuj\u0105cy wcze\u015bniej g\u0142\u00f3wnie w relacjach aktywist\u00f3w i niekt\u00f3rych medi\u00f3w, w ostatnich miesi\u0105cach cementuj\u0105 ksi\u0105\u017cka Miko\u0142aja Grynberga \u201eJezus umar\u0142 w Polsce” i film \u201eZielona Granica”.<\/span><\/p>\n

Oba utwory maj\u0105 charakter interwencyjnej publicystyki z jasnymi diagnozami i wytycznymi: dzieje si\u0119 z\u0142o, rasizm zabija, mamy krew na r\u0119kach. Autorzy nie ukrywaj\u0105, \u017ce maj\u0105 nami wstrz\u0105sn\u0105\u0107; po przetrawieniu tych historii mamy i\u015b\u0107 i zrobi\u0107 \u201eco\u015b”, by si\u0119 nie powt\u00f3rzy\u0142y. Reakcja powinna mie\u0107 miejsce natychmiast, bo \u201eto wci\u0105\u017c si\u0119 dzieje”.<\/span><\/p>\n

Obawiam si\u0119, \u017ce je\u015bli kto\u015b faktycznie wstanie z fotela, by t\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107 zmienia\u0107, to jej nie znajdzie. Bo cho\u0107 utwory funkcjonuj\u0105 w debacie jako niemal dokumentalne zapisy sytuacji na granicy, to w rzeczywisto\u015bci ukazuj\u0105 tylko jej niewielki, przefiltrowany wycinek. Nie zadaj\u0105 prawdziwych pyta\u0144, a ca\u0142\u0105 kompleksowo\u015b\u0107 tematu wciskaj\u0105 w czarno-bia\u0142e kategorie. Jako teksty kultury maj\u0105 do tego prawo \u2013 tylko jak w oparciu o takie obrazy mamy rozmawia\u0107 o kryzysie migracyjnym?<\/span><\/p>\n

W statystykach przoduj\u0105 Tunezyjczycy, Egipcjanie i Maroka\u0144czycy<\/span>
\nUchod\u017acy w filmie Holland to rodziny z ma\u0142ymi dzie\u0107mi; wykszta\u0142cona, \u015bwietnie m\u00f3wi\u0105ca po angielsku Afganka; ci\u0119\u017carna kobieta. O takich osobach \u201ez grupy wra\u017cliwej” opowiada te\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 rozm\u00f3wc\u00f3w Grynberga i to one pojawia\u0142y si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci relacji medialnych w ostatnich latach – w przeciwie\u0144stwie do obraz\u00f3w \u201em\u0142odych byczk\u00f3w”, kt\u00f3re serwowa\u0142 nam przekaz prawicy. Film cofa nas do czasu, gdy nie by\u0142o jeszcze p\u0142otu. Ten wyb\u00f3r fabularny umo\u017cliwia kolejne: na \u015bwie\u017co powsta\u0142ym, wci\u0105\u017c nierozpoznanym i relatywnie \u0142atwym do przej\u015bcia szlaku, faktycznie by\u0142o wiele dzieci, kobiet i os\u00f3b mniej sprawnych. Osadzenie filmu w 2021 roku pozwala te\u017c wskrzesi\u0107 narracj\u0119 z pocz\u0105tku kryzysu: ci ludzie zostali oszukani; s\u0105 w pu\u0142apce, (w domy\u015ble: gdyby wiedzieli, jak jest, to by ich tam nie by\u0142o). Gdyby film osadzono zaledwie kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, po zbudowaniu p\u0142otu, wymaga\u0142oby to pokazania, jak jest przekraczany: przecinany i podwa\u017cany narz\u0119dziami czy za pomoc\u0105 drabin dostarczonych przez przemytnik\u00f3w. Osoby takie, jak przedstawione w filmie Holland, s\u0105 teraz na granicy wyj\u0105tkami – z prostej przyczyny, \u017ce p\u0142ot jest dla nich zbyt trudny do pokonania.<\/span><\/p>\n

Nikt tych syryjskich dzieci, kobiet w ci\u0105\u017cy i wykszta\u0142conych Afganek nie wymy\u015bli\u0142 \u2013 oni te\u017c tam byli, widzieli ich bohaterowie Grynberga i Holland, pomaga\u0142y im mieszkanki Podlasia. Takie w\u0142a\u015bnie osoby cz\u0119\u015bciej si\u0119 do aktywist\u00f3w zg\u0142aszaj\u0105 po pomoc. Nie ma tu przek\u0142amania.<\/span><\/p>\n

Ale jest wielka niereprezentatywno\u015b\u0107, bo zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi na szlakach do Europy to m\u0142odzi m\u0119\u017cczy\u017ani. W ostatnim roku kobiety stanowi\u0142y jedynie 10 proc., a dzieci \u2013 17 proc., z czego wiele to 16-17-latkowie. M\u00f3wimy, \u017ce prawicowa propaganda wypacza obraz migracji, nie pokazuj\u0105c dzieci i kobiet, a robimy to samo \u2013 z tym, \u017ce statystyka stoi po ich stronie. To samo robimy zreszt\u0105 z ich powodem i celem wyjazdu \u2013 na prawicowe \u201eto migranci” odpowiadamy \u201enie, to uchod\u017acy”; przywo\u0142ujemy Syri\u0119, Afganistan, wojny i czystki etniczne na Bliskim Wschodzie. Ci ludzie zawsze \u201euciekaj\u0105 z piek\u0142a”, nie jad\u0105 \u201edo lepszego \u017cycia”. Ich los wyznaczy\u0142y straszne wydarzenia, a my mo\u017cemy ich ocali\u0107. Nie ma tu wyboru, wolnej woli i decyzji.<\/span><\/p>\n

Tylko \u017ce w statystykach nieregularnej migracji do Europy w ostatnich latach przoduj\u0105 Tunezyjczycy, Egipcjanie i Maroka\u0144czycy. Na szlakach \u015br\u00f3dziemnomorskich coraz wi\u0119cej jest Algierczyk\u00f3w, Banglijczyk\u00f3w, Pakista\u0144czyk\u00f3w, a najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0105 p\u0142yn\u0105ca z Calais do Wielkiej Brytanii byli w zesz\u0142ym roku Alba\u0144czycy. W pierwszej dziesi\u0105tce kraj\u00f3w pochodzenia os\u00f3b, kt\u00f3re dosta\u0142y si\u0119 przez Bia\u0142oru\u015b i Polsk\u0119 do Niemiec, s\u0105 nie tylko Syryjczycy i Afga\u0144czycy, ale r\u00f3wnie\u017c Egipcjanie, Hindusi i Turkowie. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli tych kraj\u00f3w nie spe\u0142ni w\u0105skich kryteri\u00f3w udzielania ochrony mi\u0119dzynarodowej i nie otrzyma statusu uchod\u017acy. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nie obejmie ich \u017cadne prawo, kt\u00f3re pozwala na wjazd do Europy i zalegalizowanie pobytu.<\/span><\/p>\n

Aktywi\u015bci, a wi\u0119c i opieraj\u0105cy si\u0119 tylko na ich relacjach dziennikarze i tw\u00f3rcy, m\u00f3wi\u0105 o tym niech\u0119tnie. \u201eMigrant”, zw\u0142aszcza \u201eekonomiczny”, funkcjonuje w dyskursie jako rodzaj prawicowej obelgi. \u017beby j\u0105 r\u00f3wnowa\u017cy\u0107, narracja humanitarna nazywa wszystkich \u201euchod\u017acami” i na argument \u201ew Egipcie nie ma wojny”, odpowiada: \u201etu mamy konkretne osoby prze\u015bladowane politycznie, a tu z powodu orientacji seksualnej”. To te\u017c mog\u0105 by\u0107 \u201euchod\u017acy”, mamy przyk\u0142ady, dyskusja zamkni\u0119ta. A \u017ce s\u0105 to wyj\u0105tki od regu\u0142y, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b migruje z takich kraj\u00f3w w\u0142a\u015bnie z powod\u00f3w ekonomicznych? Niestety, to zbyt zbli\u017cone do prawicowej propagandy, nie do prze\u0142kni\u0119cia dla mainstreamowego odbiorcy, wi\u0119c po prostu to pomijamy.<\/span><\/p>\n

Demografi\u0119 szlak\u00f3w migracyjnych r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy troch\u0119 poprawi\u0107, by nie k\u0142u\u0142a we wra\u017cliwe, europejskie oko: nie pokazywa\u0107 grup m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn, skupia\u0107 si\u0119 na kobietach, dzieciach, osobach chorych i starszych, bo tylko one budz\u0105 wzgl\u0119dn\u0105 empati\u0119. Je\u015bli ju\u017c musz\u0105 by\u0107 to m\u0119\u017cczy\u017ani, to chocia\u017c z Syrii i Afganistanu. I niech \u201eprosz\u0105 nas o ochron\u0119”, bo masowa migracja Tunezyjczyk\u00f3w i Maroka\u0144czyk\u00f3w przez morze do Europy po lepsze \u017cycie, w naszych granicach empatii si\u0119 nie mie\u015bci. Powinni mie\u0107 te\u017c wy\u017csze wykszta\u0142cenie i m\u00f3wi\u0107 po angielsku; by\u0107 troch\u0119 jak my sami, a jednocze\u015bnie potencjalnie przydatni w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/span><\/p>\n

Tak\u0105 narracj\u0119 o kryzysie migracyjnym budujemy w Polsce od ponad dw\u00f3ch lat (a w Europie od prawie dekady) w opozycji do dyskursu prawicy. Obrazy grup m\u0119\u017cczyzn na \u0142odzi i m\u0142odych ch\u0142opc\u00f3w przecinaj\u0105cych p\u0142ot graniczny przera\u017caj\u0105; przesuwamy wi\u0119c obiektyw w poszukiwaniu bezbronnej matki z dzieckiem.<\/span><\/p>\n

Wystarczy przestrzega\u0107 prawa na granicy?<\/span>
\nW aktywistycznej narracji o granicy wszystko jest czarno-bia\u0142e: uchod\u017acy szukaj\u0105 w Polsce azylu; Stra\u017c Graniczna nie respektuje ich prawa do ochrony w Polsce i stosuje pushbacki. Poniewa\u017c s\u0105 one nielegalne, funkcjonariusze pope\u0142niaj\u0105 zbrodni\u0119, za kt\u00f3r\u0105 ponios\u0105 kiedy\u015b kar\u0119. Rozwi\u0105zanie problemu na granicy jest do\u015b\u0107 proste: wystarczy: przyj\u0105\u0107 od tych ludzi wnioski o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, dopu\u015bci\u0107 ich do procedur; tym, kt\u00f3rzy spe\u0142niaj\u0105 kryteria, przyzna\u0107 status uchod\u017acy, a pozosta\u0142ych deportowa\u0107. Tego domagaj\u0105 si\u0119 aktywi\u015bci i tego maj\u0105 chcie\u0107 ludzie na szlaku migracyjnym \u2013 \u017ceby po prostu zastosowa\u0107 wobec nich polsk\u0105 Ustaw\u0119 o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, Konwencj\u0119 Genewsk\u0105, europejskie prawo azylowe.<\/span><\/p>\n

Tyle \u017ce skrupulatne stosowanie tych praw jest w\u0142a\u015bnie tym, czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi na granicy bia\u0142oruskiej zdecydowanie nie chce.<\/span><\/p>\n

Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce stra\u017cnicy graniczni modelowo respektuj\u0105 prawo azylowe. Syryjczyk, Afga\u0144czyk, czy Jeme\u0144czyk \u2013 kto\u015b, kto ma du\u017c\u0105 szans\u0119 na azyl w Europie Zachodniej \u2013 b\u0119dzie spotkania z takim praworz\u0105dnym stra\u017cnikiem unika\u0142. Je\u015bli z\u0142o\u017cy w Polsce wniosek o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, to zgodnie z europejskim prawem zablokuje sobie drog\u0119 do procedur azylowych w Niemczech, Holandii czy Szwecji. Gdy wejdzie w tak\u0105 procedur\u0119 w Polsce i wyjedzie na Zach\u00f3d, to zgodnie z europejskim prawem azylowym, zostanie zawr\u00f3cony; wzgl\u0119dnie, b\u0119dzie musia\u0142 zej\u015b\u0107 do szarej strefy i \u017cy\u0107 bez papier\u00f3w, prawa do pracy i opieki zdrowotnej, ubezpieczenia i mo\u017cliwo\u015bci \u015bci\u0105gni\u0119cia rodziny.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli kto\u015b jest z kraju innego ni\u017c \u201ewojenne” – Syria, Afganistan, Palestyna, Jemen, Somalia, Erytrea – tym bardziej nie chce spotka\u0107 stra\u017cnika, kt\u00f3ry respektuje prawo, bo trafi do detencji i zostanie deportowany. Irakijczyk w Niemczech ma jakie\u015b 40 proc. szans na azyl, w Polsce \u2013 mniej ni\u017c 1. Ludzie nie wydaj\u0105 przecie\u017c maj\u0105tku na przyjazd do Europy i nie ryzykuj\u0105 \u017cyciem na szlakach, by sprawdzi\u0107, czy przejd\u0105 polski test azylowy.<\/span><\/p>\n

Najwi\u0119kszym problemem ludzi na granicy polsko-bia\u0142oruskiej i innych nie jest to, \u017ce \u201ePolska nie stosuje wobec nich mi\u0119dzynarodowego prawa azylowego”, ale to, \u017ce nie ma \u017cadnego prawa, kt\u00f3re pozwoli\u0142oby im dotrze\u0107 tam, dok\u0105d jad\u0105.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cemy powtarza\u0107, \u017ce wszystkiemu winny rasizm stra\u017cnik\u00f3w, i dlatego nie wpuszczali do Polski Kameru\u0144czyka, Iranki, grupy bia\u0142ych Kuba\u0144czyk\u00f3w i czecze\u0144skich rodzin. Oraz \u017ce robi\u0105c to, notorycznie \u0142ami\u0105 prawo. Ale przyznajmy te\u017c, \u017ce r\u00f3wnie skrupulatnie przestrzegaj\u0105 innego: Ustawy o cudzoziemcach, kt\u00f3ra bardzo szczeg\u00f3\u0142owo okre\u015bla zasady przekraczania granicy: od dowod\u00f3w na cel podr\u00f3\u017cy, np. od pracodawcy czy z uczelni, do typu firm ubezpieczeniowych, kt\u00f3rych polisa b\u0119dzie wystarczaj\u0105ca do wjazdu do Polski. Gdy kto\u015b nie mia\u0142 cz\u0119\u015bci tych dokument\u00f3w, odmawiano mu wjazdu do Polski na d\u0142ugo przed \u201erozporz\u0105dzeniem wyw\u00f3zkowym”. A gdy kto\u015b ju\u017c granic\u0119 przekroczy\u0142, r\u00f3wnie\u017c by\u0142 \u201eodprowadzany do linii granicznej” i przekazywany stra\u017cnikom bia\u0142oruskim, kt\u00f3rzy wtedy z Polsk\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowali.<\/span><\/p>\n

Gdy kto\u015b prosi o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, powinna uruchomi\u0107 si\u0119 wobec niego inna rama prawna, kt\u00f3ra od jakiego\u015b czasu praktycznie nie dzia\u0142a. Polska nie jest tu \u017cadnym wyj\u0105tkiem: na ca\u0142ym \u015bwiecie ludzie s\u0105 niedopuszczani do przej\u015b\u0107 granicznych, wywo\u017ceni\/wypychani do s\u0105siednich kraj\u00f3w, a ich \u0142odziom uniemo\u017cliwia si\u0119 dotarcie do celu. To, jakie prawo zostanie w tym celu z\u0142amane, determinuj\u0105 warunki geopolityczne: czasem to Konwencja Genewska, czasem Konwencja SAR o poszukiwaniu i ratownictwie morskim. A w wielu przypadkach odbywa si\u0119 to zupe\u0142nie legalnie \u2013 Unia Europejska przelewa miliardy euro pa\u0144stwom trzecim, by \u0142ama\u0142y te prawa w jej imieniu.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cemy skupia\u0107 si\u0119 na sprzeczno\u015bci jednej ustawy z drug\u0105, ale nic z tego nie wyniknie (opr\u00f3cz kilkunastu wyrok\u00f3w s\u0105du administracyjnego, na podstawie kt\u00f3rych, by\u0107 mo\u017ce, pojedyncze osoby dostan\u0105 kiedy\u015b odszkodowanie). Je\u015bli sprzeczno\u015b\u0107 polskich akt\u00f3w prawnych stanie si\u0119 problemem, to uzgodni si\u0119 je na niekorzy\u015b\u0107 prawa azylowego. Hiszpania zalegalizowa\u0142a pushbacki w ustawie ju\u017c 8 lat temu, a lewicowy rz\u0105d przez ca\u0142\u0105 kadencj\u0119 tego nie zmieni\u0142.<\/span><\/p>\n

Dzia\u0142ania Stra\u017cy Granicznej s\u0105 niezgodne z europejskim prawem azylowym. Ale Parlament Europejski rozwa\u017ca w\u0142a\u015bnie modyfikacj\u0119 prawa tak, by te dzia\u0142ania u\u0142atwi\u0107 \u2013 rozporz\u0105dzeniem pozwalaj\u0105cym na zawieszenie procedur azylowych w sytuacji \u201enag\u0142ej presji migracyjnej”. Mo\u017cemy te\u017c powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na Konwencj\u0119 Genewsk\u0105, ale nawet Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka trzy lata temu wyda\u0142 wyrok de facto sankcjonuj\u0105cy pushbacki na granicy hiszpa\u0144sko-maroka\u0144skiej.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cemy punktowa\u0107 \u201enielegalno\u015b\u0107” konkretnych procedur w Polsce, nazywa\u0107 je \u201eprzest\u0119pstwem” i wsadza\u0107 stop\u0119 w ka\u017cda prawn\u0105 szczelin\u0119, ale ten system si\u0119 uszczelnia. Mo\u017cemy te\u017c udawa\u0107, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 za sytuacj\u0119 na granicy ponosi Polska, a unijni politycy dzi\u0119kuj\u0105cy nam za obron\u0119 Europy to jaki\u015b wypadek przy pracy. Oraz \u017ce z r\u00f3wn\u0105 zaciek\u0142o\u015bci\u0105 m\u00f3wiliby\u015bmy o \u201eprzest\u0119pstwach” i \u201ezbrodniczym pa\u0144stwie polskim”, gdyby za takimi decyzjami stali u nas \u2013 jak w innych krajach EU – demokratyczni, proeuropejscy, liberalni lub lewicowi politycy.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cemy te\u017c fantazjowa\u0107, \u017ce sprzeczno\u015b\u0107 rozporz\u0105dzenia o pushbackach z kt\u00f3rymkolwiek aktem wy\u017cszym sp\u0119dza z powiek sen stra\u017cnikom granicznym i projektowa\u0107 na nich dylematy moralne, kt\u00f3re, naszym zdaniem, musz\u0105 prze\u017cywa\u0107. Albo wej\u015b\u0107 na Forum Pogranicznik\u00f3w i zobaczy\u0107, co martwi ich w kontek\u015bcie kryzysu na granicy najbardziej (m.in. kwestia dodatk\u00f3w za oddelegowanie na Podlasie).<\/span><\/p>\n

Prawo azylowe jest \u0142amane, ale te\u017c wykorzystywane<\/span>
\nNarracja o \u0142amaniu praw uchod\u017ac\u00f3w pomija fakt, \u017ce procedury azylowe na ca\u0142ym \u015bwiecie s\u0105 coraz rzadziej celem samym w sobie, a coraz cz\u0119\u015bciej – masow\u0105 strategi\u0105 nieregularnej migracji.<\/span><\/p>\n

W krajach tranzytowych, takich jak Polska, z\u0142o\u017cenie wniosku o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 jest w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w albo ostatni\u0105 desk\u0105 ratunku (gdy nie da si\u0119 kontynuowa\u0107 podr\u00f3\u017cy do kraju docelowego), albo efektem niechcianego \u201ewpadni\u0119cia” w procedury tych kraj\u00f3w (gdy kto\u015b trafi do o\u015brodka strze\u017conego).<\/span><\/p>\n

W krajach docelowych wnioski o azyl sk\u0142adaj\u0105 zar\u00f3wno uciekaj\u0105cy przed wojnami i prze\u015bladowaniami, jak i dziesi\u0105tki tysi\u0119cy os\u00f3b, dla kt\u00f3rych to jedyna szansa na zalegalizowanie tam pobytu. \u015acie\u017cki regularnej migracji s\u0105 bardzo ograniczone, a dla obywateli wielu kraj\u00f3w praktycznie niedost\u0119pne. Staranie si\u0119 o wiz\u0119 to lata sp\u0119dzone w niepewno\u015bci, z nik\u0142\u0105 szans\u0105 na pozytywn\u0105 decyzj\u0119, i to pod warunkiem, \u017ce z\u0142o\u017cenie wniosku w ambasadzie w og\u00f3le b\u0119dzie mo\u017cliwe. Za to ubieganie si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, cho\u0107 wymaga odbycia niebezpiecznej i kosztownej podr\u00f3\u017cy szlakiem nieregularnej migracji, to posiadaczom \u201enajgorszych paszport\u00f3w” daje jak\u0105\u015b nadziej\u0119 na pozytywny rezultat.<\/span><\/p>\n

Osobom, kt\u00f3re nie zamierzaj\u0105 ubiega\u0107 si\u0119 o azyl, z\u0142o\u017cenie wniosku pozwala na odsuni\u0119cie w czasie deportacji. W momencie gdy zapada o niej decyzja, oni s\u0105 ju\u017c \u201epoza systemem”.<\/span><\/p>\n

\u015awiadomo\u015b\u0107 przepa\u015bci mi\u0119dzy sytuacj\u0105 Polaka ubiegaj\u0105cego si\u0119 o wiz\u0119 do Kanady a Irakijczyka staraj\u0105cego si\u0119 o wiz\u0119 w Wielkiej Brytanii sprawia, \u017ce nazywanie tego \u201enadu\u017cywaniem” czy \u201einstrumentalnym wykorzystywaniem prawa azylowego” budzi sprzeciw \u2013 r\u00f3wnie\u017c we mnie. Ale to zjawisko, jakkolwiek uzasadnione drastycznymi nier\u00f3wno\u015bciami paszportowymi i zbyt w\u0105sk\u0105 definicj\u0105 uchod\u017acy, istnieje. Wytworzy\u0142y si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego r\u00f3\u017cne strategie \u2013 podawanie si\u0119 za osoby innej narodowo\u015bci, przedstawianie historii tak, by wpasowa\u0142y si\u0119 w w\u0105skie kryteria ochrony mi\u0119dzynarodowej czy korzystanie z us\u0142ug firm i prawnik\u00f3w, kt\u00f3re pomagaj\u0105 przygotowa\u0107 najbardziej skuteczny wniosek azylowy.<\/span><\/p>\n

Pytanie, \u201eczy kraje europejskie zaostrzaj\u0105 przepisy azylowe r\u00f3wnie\u017c z powodu masowego ich nadu\u017cywania” jest w kr\u0119gach nieprawicowych niepopularne. Nie trzeba si\u0119 nad nim zastanawia\u0107, wystarczy uzna\u0107, \u017ce jest to wina strukturalnego rasizmu, post\u0119puj\u0105cej faszyzacji, wzgl\u0119dnie – znieczulicy. Ale czy tylko?<\/span><\/p>\n

Dlaczego tylu Alba\u0144czyk\u00f3w ucieka do Wielkiej Brytanii<\/span>
\nJaki\u015b czas temu rozmawia\u0142am z lud\u017ami, kt\u00f3rzy przeszli granic\u0119 polsko-bia\u0142orusk\u0105, a potem pop\u0142yn\u0119li do Wielkiej Brytanii. Podkre\u015blali r\u00f3\u017cnice na tych dw\u00f3ch szlakach: w \u201ed\u017cungli Calais” aktywi\u015bci mogli dostarcza\u0107 im jedzenie i koce; na morzu nikt nie pr\u00f3bowa\u0142 zawraca\u0107 ich \u0142odzi; a gdy ta nabra\u0142a wody i zadzwonili po pomoc, do brzegu asekurowa\u0142y ich brytyjskie s\u0142u\u017cby i helikopter. Na czas trwania procedur zostali zakwaterowani w hotelach i o brytyjskim systemie azylowym wyra\u017cali si\u0119 z uznaniem. Statystyki z ostatnich lat pokazywa\u0142y, \u017ce Wielka Brytania udziela ochrony mi\u0119dzynarodowej znacznie cz\u0119\u015bciej ni\u017c wiele innych kraj\u00f3w Europy Zachodniej. Osoby w procedurach mog\u0142y liczy\u0107 na lepsze warunki, a po pozytywnej decyzji \u2013 na lepsze \u017cycie ni\u017c w rosn\u0105co antyimigranckich Francji czy Szwecji.<\/span><\/p>\n

Od ponad roku jednym z flagowych projekt\u00f3w brytyjskiego rz\u0105du jest \u201eStop the Boats”, czyli walka z nieregularn\u0105 migracj\u0105. Wprowadzono Illegal Migration Bill, kt\u00f3ry praktycznie likwiduje system azylowy \u2013 ludzie przyp\u0142ywaj\u0105cy \u0142odziami z Francji nie b\u0119d\u0105 mogli z\u0142o\u017cy\u0107 wniosk\u00f3w o ochron\u0119, wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma by\u0107 od razu deportowana; a ci, kt\u00f3rych deportowa\u0107 nie mo\u017cna \u2013 odsy\u0142ani do oboz\u00f3w w Rwandzie. Rz\u0105d nie chce ju\u017c kwaterowa\u0107 ubiegaj\u0105cych si\u0119 o azyl w hotelach, ale na wielkiej barce w porcie w Dorset.<\/span><\/p>\n

Tej nag\u0142ej wolty nie da si\u0119 wyja\u015bni\u0107 jedynie \u201erasizmem” i \u201efaszyzacj\u0105”. W 2022 r. do Wielkiej Brytanii przyp\u0142yn\u0119\u0142o najwi\u0119cej od kilku lat migrant\u00f3w i wielk\u0105 dyskusj\u0119 wywo\u0142a\u0142 fakt, \u017ce 28 proc. z nich pochodzi\u0142o z Albanii. Masowo sk\u0142adali wnioski o azyl, a gdy trafiali do detencji, powo\u0142ywali si\u0119 na ustaw\u0119 o ofiarach handlu lud\u017ami, co umo\u017cliwia\u0142o im opuszczenie strze\u017conego o\u015brodka. Potem wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich znika\u0142a.<\/span><\/p>\n

Politycy, publicy\u015bci, akademicy, nawet organizacje humanitarne nie potrafili wyja\u015bni\u0107 tego fenomenu. Alba\u0144czycy ju\u017c wcze\u015bniej przyp\u0142ywali \u0142odziami, jednak skala by\u0142a niepor\u00f3wnywalnie mniejsza \u2013 w 2020 r. by\u0142o ich 50, rok p\u00f3\u017aniej \u2013 800. W 2022 r. ich liczba przekroczy\u0142a 12 tysi\u0119cy.<\/span><\/p>\n

Prawicowy dyskurs uku\u0142 odpowied\u017a do\u015b\u0107 szybko: to migranci ekonomiczni, powo\u0142uj\u0105cy si\u0119 na prawo uchod\u017acze, by unikn\u0105\u0107 deportacji. Przy pierwszej okazji porzucaj\u0105 procedury azylowe i schodz\u0105 do szarej strefy. To dla nich szybsza i skuteczniejsza \u015bcie\u017cka migracji ni\u017c ubieganie si\u0119 o wiz\u0119. W konserwatywnej prasie z oburzeniem pisano o \u201ewykorzystaniu naszego dobrego systemu azylowego” i \u201erobieniu farsy z ochrony mi\u0119dzynarodowej”.<\/span><\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 organizacji humanitarnych zaprotestowa\u0142a przeciwko nazywaniu Alba\u0144czyk\u00f3w \u201emigrantami ekonomicznymi” i argumentowa\u0142a, \u017ce mog\u0105 by\u0107 ofiarami handlu lud\u017ami: poznali cz\u0119\u015b\u0107 z nich, s\u0142yszeli ich historie. Albania mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 \u201ebezpiecznym krajem”, ale s\u0105 tam przymusowe ma\u0142\u017ce\u0144stwa, zemsta krwi, gangi i powszechna przemoc.<\/span><\/p>\n

Aktywi\u015bci nie potrafili jednak wyja\u015bni\u0107, dlaczego tysi\u0105ce Alba\u0144czyk\u00f3w szuka schronienia a\u017c w Wielkiej Brytanii, po drodze przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez szereg bezpiecznych, demokratycznych kraj\u00f3w. Nie potrafili odpowiedzie\u0107 na pytanie, dlaczego tysi\u0105ce os\u00f3b ubiegaj\u0105cych si\u0119 o azyl zrezygnowa\u0142o z kontynuowania tych procedur tu\u017c po wyj\u015bciu z detencji. Wreszcie, nie t\u0142umaczyli, co szczeg\u00f3lnego wydarzy\u0142o si\u0119 w Albanii mi\u0119dzy rokiem 2021 a 2022, \u017ce skala migracji wzros\u0142a tak drastycznie \u2013 czy kt\u00f3ry\u015b z systemowych problem\u00f3w tego kraju gwa\u0142townie si\u0119 pog\u0142\u0119bi\u0142?<\/span><\/p>\n

Dziennikarze BBC opisali wzmo\u017con\u0105 aktywno\u015b\u0107 alba\u0144skich przemytnik\u00f3w z Calais i przytoczyli instrukcje, w kt\u00f3rych t\u0142umacz\u0105 klientom, jak poprosi\u0107 o azyl w Anglii. Reporter \u201eGuardiana” przyjrza\u0142 si\u0119 marketingowi przemytnik\u00f3w w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, g\u0142\u00f3wnie temu skierowanemu do nastolatk\u00f3w \u2013 np. filmikom na TikToku, na kt\u00f3rych grupa zadowolonych ch\u0142opak\u00f3w p\u0142ynie pontonem, z podpisem: \u201eFuck school, let\u2019s go to UK!”.<\/span><\/p>\n

Gdy pyta\u0142am o to Alba\u0144czyk\u00f3w, opowiadali mi, \u017ce wydarzy\u0142 si\u0119 po prostu brexit. R\u00f3\u017cne bran\u017ce, po odp\u0142ywie imigrant\u00f3w z Europy \u015arodkowo-Wschodniej, potrzebowa\u0142y pracownik\u00f3w \u201ena ju\u017c”. W alba\u0144skich wioskach pojawili si\u0119 po\u015brednicy, obiecuj\u0105cy m\u0142odym ch\u0142opakom \u0142atw\u0105 migracj\u0119 i lepiej p\u0142atn\u0105 prac\u0119 ni\u017c we W\u0142oszech czy Niemczech. A niebezpieczna podr\u00f3\u017c przez kana\u0142? Mi\u0119dzy 2018 a 2023 r. do Anglii dop\u0142yn\u0119\u0142o ponad 104 000 os\u00f3b, uton\u0119\u0142o 64. Statystycznie du\u017co \u0142atwiej zgin\u0105\u0107 na alba\u0144skich drogach.<\/span><\/p>\n

A fakt, \u017ce m\u0142odzi Alba\u0144czycy po wyj\u015bciu z detencji i ucieczce od procedury, o kt\u00f3r\u0105 si\u0119 ubiegali, trafiaj\u0105 do pracy w koszmarnych warunkach i cz\u0119\u015b\u0107 z nich staje si\u0119 ofiarami handlu lud\u017ami? Tego ju\u017c \u017cadna narracja nie jest w stanie ogarn\u0105\u0107.<\/span><\/p>\n

Czy godzimy si\u0119 na wyrzucanie do lasu dzieci i kobiet? \u0179le zadane pytanie<\/span>
\nPodobnie \u201enie do ogarni\u0119cia” jest wiele historii z granicy polsko-bia\u0142oruskiej, kt\u00f3re aktywistyczna narracja uparcie zamyka w pozornym dylemacie: \u201eczy naprawd\u0119 godzimy si\u0119 na wyrzucanie do lasu dzieci i kobiet b\u0142agaj\u0105cych Polsk\u0119 o ochron\u0119?”. Odpowied\u017a na takie pytanie jest prosta i jednoznaczna tylko dlatego, \u017ce jest \u017ale zadane.<\/span><\/p>\n

Wiemy przecie\u017c, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b, tak\u017ce rodzin z dzie\u0107mi, nie zmierza\u0142a do Polski. Nie istnieje \u017cadne prawo, kt\u00f3re pozwoli\u0142oby Stra\u017cy Granicznej \u201eprzepu\u015bci\u0107” ich, by kontynuowali tranzyt do Niemiec. Jaka wi\u0119c powinna by\u0107 wobec nich procedura? Czy powinno si\u0119 ich przekonywa\u0107 do z\u0142o\u017cenia tu wniosku azylowego, bo to jedyny spos\u00f3b na unikni\u0119cie zawr\u00f3cenia na Bia\u0142oru\u015b? Czy to naprawd\u0119 rozwi\u0105zanie, kt\u00f3rego chc\u0105 np. Irakijczycy (kt\u00f3rym w ponad 99 proc. Polska nie przyznaje ochrony mi\u0119dzynarodowej), b\u0119d\u0105cy najliczniejsza grup\u0105 na granicy na pocz\u0105tku kryzysu?<\/span><\/p>\n

Opisywa\u0142am kiedy\u015b losy Irakijczyk\u00f3w i Kurd\u00f3w, kt\u00f3rzy trafili do polskich o\u015brodk\u00f3w strze\u017conych, a tam, by unikn\u0105\u0107 deportacji, z\u0142o\u017cyli wniosek o azyl. Jak tysi\u0105ce innych os\u00f3b, zostali wypuszczeni przed rozpatrzeniem wniosk\u00f3w i wyjechali do Niemiec. Zgodnie z unijnym prawem, Niemcy pr\u00f3bowa\u0142y ich do Polski odes\u0142a\u0107, a tam czeka\u0142aby ich deportacja. \u017beby tego unikn\u0105\u0107, musieli pop\u0142yn\u0105\u0107 do Wielkiej Brytanii, gdzie unijne procedury nie obowi\u0105zuj\u0105.<\/span><\/p>\n

Pisa\u0142am te\u017c reporta\u017c o Syryjczyku, kt\u00f3rego razem z dwoma bra\u0107mi zatrzyma\u0142a na granicy Stra\u017c Graniczna. Bracia trafili za drut; on, w z\u0142ym stanie fizycznym, do szpitala, potem do o\u015brodka dla uchod\u017ac\u00f3w, gdzie musia\u0142 z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek o azyl. Bracia przeszli granic\u0119 za kolejn\u0105 pr\u00f3b\u0105 i dojechali do Niemiec. On pr\u00f3bowa\u0142 do\u0142\u0105czy\u0107, ale niemieckie s\u0142u\u017cby, zgodnie z prawem, deportowa\u0142y go do Polski. Gdy rozmawia\u0142am z nim na przestrzeni kilku miesi\u0119cy, by\u0142 coraz bardziej samotny; pr\u00f3bowa\u0142 zwi\u0105za\u0107 koniec z ko\u0144cem na \u0142asce polskiego systemu azylowego i nieuczciwych pracodawc\u00f3w i wielokrotnie przeklina\u0142 fakt, \u017ce musia\u0142 wpa\u015b\u0107 w polskie procedury. Jego bracia ju\u017c uk\u0142adali sobie \u017cycie w Niemczech, wspierani przez szerok\u0105 sie\u0107 rodziny i przyjaci\u00f3\u0142. Co sta\u0142oby si\u0119, gdyby, jak w przypadku wielu innych os\u00f3b, Stra\u017c Graniczna, po pobycie w szpitalu, wyrzuci\u0142a tego m\u0119\u017cczyzn\u0119 z powrotem na Bia\u0142oru\u015b?<\/span><\/p>\n

Odpowied\u017a na to pytanie i nasza interpretacja tego zdarzenia r\u00f3\u017cni\u0142aby si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od mn\u00f3stwa czynnik\u00f3w. Gdyby by\u0142 w dobrej kondycji i mia\u0142 troch\u0119 szcz\u0119\u015bcia, uznaliby\u015bmy, \u017ce cho\u0107 jego podr\u00f3\u017c wyd\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 i utrudni\u0142a, to ostatecznie sko\u0144czy\u0142a lepiej, ni\u017c gdyby zosta\u0142 zatrzymany w Polsce. Ale gdyby jego zdrowie lub warunki na szlaku pogorszy\u0142y si\u0119 tak bardzo, \u017ce powa\u017cnie by zachorowa\u0142 \u2013 i by\u0107 mo\u017ce zmar\u0142 \u2013 nazwaliby\u015bmy to zbrodni\u0105.<\/span><\/p>\n

Wiemy, \u017ce niekt\u00f3re osoby nie prosz\u0105 o azyl, a inne tak. W\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3re prosz\u0105, jest mniejszo\u015b\u0107, kt\u00f3rej Polska by\u0142a faktycznym celem, i wi\u0119kszo\u015b\u0107, kt\u00f3ra robi to w sytuacji podbramkowej \u2013 gdy zdrowie i warunki uniemo\u017cliwiaj\u0105 dalsz\u0105 podr\u00f3\u017c. Jak s\u0142u\u017cby powinny r\u00f3\u017cnicowa\u0107 procedury wobec takich os\u00f3b? Czy powinny by\u0107 inne dla kobiet z dzie\u0107mi, a inne dla zdrowych m\u0119\u017cczyzn? Czy powinny r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od pory dnia, roku, temperatury? Co, je\u015bli s\u0142u\u017cby widz\u0105 te same, zdrowe i silne osoby, kt\u00f3re po kilkunastu dniach ju\u017c takie nie s\u0105 i zaczynaj\u0105 prosi\u0107 o azyl?<\/span><\/p>\n

\nWiemy, \u017ce jesieni\u0105 i zim\u0105 2021 r. odbywa\u0142y si\u0119 pushbacki rodzin z dzie\u0107mi i os\u00f3b, kt\u00f3re deklarowa\u0142y ch\u0119\u0107 ubiegania si\u0119 o ochron\u0119 w Polsce. Stra\u017c Graniczna cz\u0119sto zaprzecza\u0142a, \u017ce konkretne, opisywane przez aktywist\u00f3w i media osoby faktycznie prosi\u0142y o azyl \u2013 a widzieli\u015bmy przecie\u017c nagrania z ich pro\u015bbami i kartki, na kt\u00f3rych pisali, \u017ce chc\u0105 mi\u0119dzynarodowej ochrony. Wiemy te\u017c jednak, \u017ce w tym samym okresie Stra\u017c Graniczna przyj\u0119\u0142a wnioski od kilku tysi\u0119cy os\u00f3b (tylko od sierpnia do grudnia do strze\u017conych o\u015brodk\u00f3w lub pod opiek\u0119 fundacji trafi\u0142o ich prawie 3,5 tysi\u0105ca, w tym kilkaset dzieci). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych os\u00f3b wyjecha\u0142a z Polski tu\u017c po wyj\u015bciu z o\u015brodk\u00f3w \u2013 w przypadku Irakijczyk\u00f3w by\u0142o to ponad 86 proc.<\/span><\/p>\n

Co z osobami, kt\u00f3re nie maj\u0105 szans na uzyskanie w Polsce azylu, bo s\u0105 np. z Iraku? Aktywi\u015bci odpowiadaj\u0105: \u201ePrzyjmijmy wnioski od wszystkich, a tych, kt\u00f3rzy ochrony nie dostan\u0105, deportujmy”. Jednak w praktyce to niewykonalne. Deportacje do Iraku s\u0105 uzale\u017cnione od zgody cudzoziemca. Gdy odm\u00f3wi, konsulat nie ma obowi\u0105zku wydania mu dokument\u00f3w podr\u00f3\u017cnych. Ile os\u00f3b, po poniesieniu koszt\u00f3w i trud\u00f3w podr\u00f3\u017cy, dobrowolnie podda si\u0119 deportacji? Je\u015bli s\u0105 w detencji, konsekwentnie b\u0119d\u0105 si\u0119 jej sprzeciwia\u0107, a\u017c do wyj\u015bcia na wolno\u015b\u0107 i wyjazdu z Polski.<\/span><\/p>\n

Czy stra\u017cnicy powinni bezwzgl\u0119dnie przestrzega\u0107 prawa, o kt\u00f3rym wiedz\u0105, \u017ce jest masowo u\u017cywane jako wytrych? Kontrowersyjno\u015b\u0107 i moralny problem ze stawianiem takiego pytania ro\u015bnie wraz ze skal\u0105 cierpienia i liczb\u0105 \u015bmierci na granicy. Ale niezadawanie go nie sprawi, \u017ce zjawisko zniknie oraz \u017ce przestan\u0105 odpowiada\u0107 na nie politycy – przecz\u0105co, modyfikuj\u0105c prawo.<\/span><\/p>\n

\nFakt, \u017ce tak utrwalili\u015bmy narracj\u0119 o \u201eludziach szukaj\u0105cych ochrony w Polsce” i \u201es\u0142u\u017cbach im to uniemo\u017cliwiaj\u0105cych” jest zadziwiaj\u0105cy. M\u00f3wi\u0105c np. o szlaku ba\u0142ka\u0144skim, nie twierdzimy, \u017ce \u201eci ludzie chc\u0105 tylko azylu w Macedonii P\u00f3\u0142nocnej”, nie domagamy si\u0119, by \u201eW\u0119gry przyj\u0119\u0142y wreszcie ich wnioski o ochron\u0119”. W netflixowych \u201eP\u0142ywaczkach”, syryjskie uchod\u017aczynie wiedz\u0105, \u017ce musz\u0105 unika\u0107 s\u0142u\u017cb w poszczeg\u00f3lnych krajach, bo \u201ewsadz\u0105 ich do obozu, wezm\u0105 odciski palc\u00f3w i b\u0119d\u0105 za\u0142atwione”. Ich losu nie odmienia serbski pogranicznik przestrzegaj\u0105cy prawa azylowego, tylko otwarcie korytarza humanitarnego \u2013 podstawienie przed Niemcy autobus\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ma\u0142a Eileen nie istnia\u0142a. Aktywi\u015bci us\u0142yszeli opowie\u015b\u0107 i przekazali dalej<\/span>
\nFakt, \u017ce procedury azylowe s\u0105 strategi\u0105 migracji, prowadzi do kolejnych komplikacji, o kt\u00f3rych nie wiemy, jak m\u00f3wi\u0107, wi\u0119c po prostu je przeinaczamy.<\/span><\/p>\n

Od pocz\u0105tku kryzysu s\u0142yszymy, \u017ce s\u0142u\u017cby niszcz\u0105 uchod\u017acom w lesie dokumenty. W \u201eZielonej Granicy” polska Stra\u017c Graniczna pushbackuje Maroka\u0144czyka, a aktywi\u015bci znajduj\u0105 jego podarty paszport. Oczywi\u015bcie \u2013 ka\u017cda sytuacja mog\u0142a si\u0119 zdarzy\u0107. Ale systemow\u0105 praktyk\u0105 na szlakach migracyjnych jest pozbywanie si\u0119 lub niszczenie dokument\u00f3w przez samych migrant\u00f3w. Ci, kt\u00f3rzy o tym nie wiedz\u0105, s\u0105 instruowani przez przemytnik\u00f3w. Nier\u00f3wno\u015b\u0107 paszportowa dzia\u0142a w tym kontek\u015bcie odwrotnie: paszport egipski czy maroka\u0144ski nie chroni przed deportacj\u0105, a syryjski, afga\u0144ski czy jeme\u0144ski \u2013 owszem, bo do tych kraj\u00f3w Unia nie deportuje. Ta systemowa praktyka dzia\u0142a na wszystkich granicach: ostatnio by\u0142a opisywana na przyk\u0142adzie Irlandii, gdzie Pakista\u0144czycy masowo podawali si\u0119 za Afga\u0144czyk\u00f3w, a Nigeryjczycy za Somalijczyk\u00f3w. Na szlakach migracyjnych do Hiszpanii powszechne jest zani\u017canie wieku, by zamiast w procedury deportacyjne, trafi\u0107 do o\u015brodk\u00f3w dla nieletnich.<\/span><\/p>\n

Co z opowie\u015bci\u0105 o \u201ema\u0142ej Eileen” \u2013 czterolatce, kt\u00f3rej zagini\u0119cie w lesie mieli zg\u0142osi\u0107 aktywistom jej wypchni\u0119ci na Bia\u0142oru\u015b rodzice? O sprawie pisa\u0142y wszystkie media, interweniowa\u0142 rzecznik praw obywatelskich, a potem temat nagle si\u0119 urwa\u0142. Wr\u00f3ci\u0142am do post\u00f3w i dziesi\u0105tek artyku\u0142\u00f3w z tamtych dni: gigantyczne wzburzenie na polskie s\u0142u\u017cby \u2013 \u201emorderc\u00f3w”; na ich bierno\u015b\u0107 i niedostateczne poszukiwania dziecka; grafiki por\u00f3wnuj\u0105ce Eileen do \u201eDziewczynki w czerwonym p\u0142aszczyku”. A tak\u017ce nieliczne w\u0105tpliwo\u015bci: dlaczego jedynym dowodem na istnienie dziewczynki jest zdj\u0119cie fragmentu p\u0142aszczyka i buta i zbywanie ich r\u00f3wnie oburzonymi g\u0142osami: \u201eCz\u0142owieku, czepiasz si\u0119 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w? Przecie\u017c dziecko mo\u017ce ju\u017c nie \u017cy\u0107!”.<\/span><\/p>\n

\nDzi\u015b wiemy, \u017ce Eileen nie istnia\u0142a. By\u0142a to jedna z opowie\u015bci, kt\u00f3r\u0105 us\u0142yszeli aktywi\u015bci i przekazali dalej. Odbi\u0142a si\u0119 szerokim echem i stanowi\u0142a wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 narracji o \u201edzieciach umieraj\u0105cych na granicy”, kt\u00f3r\u0105 utrwala teraz \u201eZielona Granica”; na przyk\u0142ad podczas wyborczej debaty o dzieciach umieraj\u0105cych na granicy m\u00f3wi\u0142a Joanna Scheuring-Wielgus. Wydaje mi si\u0119, \u017ce nie wiemy o \u017cadnym udokumentowanym przypadku \u015bmierci dziecka na polskiej granicy. Nie oznacza to oczywi\u015bcie, \u017ce takich nie by\u0142o, chocia\u017cby po drugiej stronie granicy i \u017ce nie powinni\u015bmy m\u00f3wi\u0107 o takim ryzyku \u2013 ale p\u00f3ki co dyskutowali\u015bmy z wielkim oburzeniem o dziecku, kt\u00f3re nie istnia\u0142o.<\/span><\/p>\n

Poza tym, \u017ce takie narracje umniejszaj\u0105 rozmiar tragedii, kt\u00f3re faktycznie si\u0119 na granicy zdarzaj\u0105 \u2013 \u015bmierci doros\u0142ych, g\u0142\u00f3wnie m\u0119\u017cczyzn – to nie zastanawiamy si\u0119, co sami robimy t\u0105 ci\u0105g\u0142\u0105 nadreprezentacj\u0105 dzieci w opowie\u015bciach o migracji. Fakt, \u017ce to dzieci najlepiej wzbudzaj\u0105 empati\u0119, wykorzystuj\u0105 nie tylko media. Jeden z aktywist\u00f3w opowiada\u0142 Grynbergowi, jak ludzie w lesie prosili o pomoc, informuj\u0105c o dzieciach, kt\u00f3rych, jak si\u0119 okazywa\u0142o, nie by\u0142o. Gdy sama pomaga\u0142am w o\u015brodkach dla uchod\u017ac\u00f3w, ludzie notorycznie prosili mnie o ubrania i zabawki dla dzieci, kt\u00f3re, jak si\u0119 okazywa\u0142o, r\u00f3wnie\u017c nie istnia\u0142y \u2013 istnia\u0142 za to rynek wymienny za papierosy i us\u0142ugi. P\u00f3\u0142 biedy, je\u015bli m\u00f3wimy o dzieciach nieistniej\u0105cych \u2013 ale z pro\u015bbami o \u201ebuty dla rodze\u0144stwa” dzwoni\u0142y do mnie dzieci istniej\u0105ce, zmuszane przez rodzic\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ratowanie \u017cycia mo\u017ce usprawiedliwi\u0107 wiele. A co, gdy \u017cycie nie jest zagro\u017cone? Trudno powiedzie\u0107, bo przecie\u017c mo\u017ce by\u0107 zagro\u017cone za dwie godziny czy za tydzie\u0144. Czy podkolorowanie jakiej\u015b historii, pomini\u0119cie i dodanie czego\u015b, mo\u017ce by\u0107 moralnym obowi\u0105zkiem? A czy wiemy, jakie skutki b\u0119dzie mia\u0142o w przysz\u0142o\u015bci? Zazdroszcz\u0119 wszystkim, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Fake newsy i przemilczenia dla dobra sprawy<\/span>
\nCelem ludzi na szlakach migracyjnych i wspieraj\u0105cych ich aktywist\u00f3w nie jest przedstawianie szerokiego obrazu rzeczywisto\u015bci, niuans\u00f3w, ambiwalencji i zadawanie trudnych pyta\u0144. Migranci chc\u0105 przetrwa\u0107 podr\u00f3\u017c i dotrze\u0107 do celu. Aktywi\u015bci chc\u0105 im w tym pom\u00f3c, a ich rol\u0105 w szerszej perspektywie jest te\u017c rzecznictwo, kszta\u0142towanie postaw, \u201etworzenie zmiany”. \u015arodkiem do tych cel\u00f3w jest zbieranie poparcia i fund-raising, kt\u00f3ry w bran\u017cy humanitarnej cz\u0119sto opiera si\u0119 na dramatycznych obrazach i wywo\u0142ywaniu silnych emocji.<\/span><\/p>\n

\nWydawa\u0142oby si\u0119 to oczywiste, a jednak wcale takie nie jest, skoro po licznych materia\u0142ach o granicy, tworzonych tylko w oparciu o relacje migrant\u00f3w i aktywist\u00f3w, bezkrytycznie podchodzimy teraz do obrazu rzeczywisto\u015bci w filmie Holland i ksi\u0105\u017cce Grynberga. A tw\u00f3rcy sami podkre\u015blaj\u0105, \u017ce warto\u015b\u0107 faktograficzna wynika z wierno\u015bci relacjom aktywist\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Po dw\u00f3ch latach pisania o migracji i kryzysie na granicy nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce jeste\u015bmy w procesie wytwarzania fa\u0142szywej wiedzy. Jej elementami s\u0105 zwyk\u0142e fake newsy, jak historia Eileen; liczne przeinaczenia na poziomie samych fakt\u00f3w, ich przyczyn czy interpretacji; uparte pokazywanie wybranych fragment\u00f3w rzeczywisto\u015bci i zupe\u0142ne pomijanie innych.<\/span><\/p>\n

W rozmowach z aktywistami wielokrotnie podwa\u017ca\u0142am sens utrwalania takiej narracji. W odpowiedzi s\u0142ysza\u0142am, \u017ce asymetria dyskursu w\u0142adzy zmusza nas do dzia\u0142ania, w kt\u00f3rym kategorie obiektywizmu i prawdy nie maj\u0105 zastosowania. Komplikowanie perspektywy i zasada pluralizmu to \u201eprawdopo\u015brodkizm”. \u201eSytuacja jest wojenna”, rzecznictwo praw cz\u0142owieka jest w wiecznej defensywie; musimy zewrze\u0107 szeregi i walczy\u0107 jak najskuteczniej. Spo\u0142ecze\u0144stwo obrazkowe jest bombardowane obrazami agresywnych migrant\u00f3w \u2013 musimy wi\u0119c odpowiedzie\u0107 r\u00f3wnie mocnym i prostym przekazem.<\/span><\/p>\n

Rozumiem kr\u00f3tkoterminowy cel \u2013 sprawdza si\u0119 przy interwencjach, fund-raisingu i og\u00f3lnym zbierania poparcia. Ale czemu ma to s\u0142u\u017cy\u0107 w d\u0142u\u017cszej perspektywie?<\/span><\/p>\n

Serwowanie odbiorcom przefiltrowanego i podmalowanego obrazu rzeczywisto\u015bci (paternalistycznie zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce ca\u0142o\u015bci nie ud\u017awign\u0105) dzia\u0142a, dop\u00f3ki nikt nie zechce podej\u015b\u0107 bli\u017cej. Co, je\u015bli po obejrzeniu filmu Holland kto\u015b pojedzie na granic\u0119, gdzie zamiast rodzin z dzie\u0107mi zobaczy faktyczny obraz szlaku migracyjnego \u2013 m\u0142odych ch\u0142opc\u00f3w niczym z ok\u0142adek prawicowych medi\u00f3w? Albo obejrzy w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych sceny z przecinania p\u0142otu brzeszczotem i podwa\u017cania \u0142omem, a potem bieg do samochodu (z ikonk\u0105 \u201eogie\u0144” i podpisem \u201egame”). Lub te z przebiegania mostu na Odrze z podpisem \u201eInwazja na Niemcy” i podk\u0142adem z arabskiego rapu?<\/span><\/p>\n

\nNikt tego nie wyja\u015bnia\u0142, nie pokazywa\u0142, kim s\u0105 ci ludzie i jak takie obrazy powstaj\u0105. Nie wyt\u0142umaczy\u0142, \u017ce dzieci i kobiety zostaj\u0105 w kraju, a m\u0119\u017cczyzna jedzie, by wysy\u0142a\u0107 im pieni\u0105dze albo by \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 ich potem legaln\u0105 procedur\u0105 \u0142\u0105czenia rodzin. Oraz \u017ce filmiki o \u201einwazji” i inne obrazy nas\u0105czone agresj\u0105 to cz\u0119sto reklamy przemytnik\u00f3w, a zgamifikowany obraz przygody \u201edla prawdziwych facet\u00f3w” sypie si\u0119, gdy spojrzymy na zm\u0119czone, przera\u017cone twarze ludzi, pokazuj\u0105cych do kamery kciuka na polecenie szmuglera.<\/span><\/p>\n

Prawicowa narracja ch\u0119tnie powieli i wyolbrzymi takie obrazy. A ta aktywistyczna, zamiast je t\u0142umaczy\u0107, b\u0119dzie je ukrywa\u0107, albo podkre\u015bla\u0107, \u017ce \u201eto tylko prawicowa propaganda”. A co stanie si\u0119, gdy my je sami zobaczymy – a zobaczymy ich wi\u0119cej ni\u017c bezbronnych kobiet i dzieci?<\/span><\/p>\n

Zapewne wywo\u0142aj\u0105 dysonans poznawczy, kt\u00f3ry b\u0119dziemy chcieli jako\u015b zredukowa\u0107. Mo\u017ce uznamy, \u017ce \u201edobro sprawy” tego wymaga\u0142o, bo narracja wzbudzaj\u0105ca empati\u0119 ma szczytny cel, a ta strasz\u0105ca i dehumanizuj\u0105ca ludzi jest po prostu obrzydliwa. Ale wydaje mi si\u0119, \u017ce nie jeste\u015bmy tak elastyczni i empatyczni. Mo\u017ce poczujemy si\u0119 oszukani i to podw\u00f3jnie \u2013 bo narracja, kt\u00f3ra mia\u0142a odk\u0142amywa\u0107 tamt\u0105, okaza\u0142a si\u0119 jeszcze bardziej nieprawdziwa. A mo\u017ce po prostu stwierdzimy, \u017ce to zbyt skomplikowane, nic tu si\u0119 nie klei, a takich temat\u00f3w lepiej si\u0119 unika.<\/span><\/p>\n

Dlaczego dziennikarze pod\u0105\u017caj\u0105 za dyskursem aktywist\u00f3w<\/span>
\n\u201eDobro sprawy” to kolejny ciekawy temat. Mo\u017cna tego dobra r\u00f3\u017cnie broni\u0107. Tak jak jest od lat z “dobrem Ko\u015bcio\u0142a”. Mo\u017cna fanatycznie zaprzecza\u0107 i umniejsza\u0107 znaczenie negatywnych zachowa\u0144 czy mechanizm\u00f3w – albo przyzna\u0107, \u017ce s\u0105 i powiedzie\u0107, jak si\u0119 z nimi mierzymy”.<\/span><\/p>\n

\nPowy\u017cszy cytat aktywisty pojawi\u0142 si\u0119 w facebookowej dyskusji pod artyku\u0142em popularnonaukowym socjolo\u017cki Alicji Pal\u0119ckiej \u201eFreezing Face Emoji: o komunikacji i autoprezentacji granicznej”. Tekst wyszed\u0142 poza paradygmat \u201euchod\u017aca-ofiara i aktywista-zbawca” i analizuj\u0105c strategie komunikacji ludzi na granicy pokazywa\u0142, jak organizuj\u0105 sobie pomoc od aktywist\u00f3w. Pal\u0119cka przeciwstawi\u0142a typow\u0105 narracj\u0119 o \u201eludziach, kt\u00f3rzy umieraj\u0105 w lesie” sformu\u0142owaniem podkre\u015blaj\u0105cym ich sprawczo\u015b\u0107 – \u201eludzie organizuj\u0105 sobie drog\u0119 do lepszego \u017cycia”.<\/span><\/p>\n

W 180 komentarzach pod tekstem aktywi\u015bci uznali to sformu\u0142owanie za \u201eg\u0142upie i szkodliwe”, a ca\u0142y artyku\u0142 \u2013 za \u201edewaluuj\u0105cy prac\u0119 pomagaj\u0105cych”, nierzetelny \u201egniot” pisany \u201ebez w\u0142o\u017cenia na nogi mokrych but\u00f3w uchod\u017acy”. Kto\u015b wyrazi\u0142 zdziwienie, \u017ce \u201eteoretyczka poucza praktyka”, kto\u015b inny przypisa\u0142 autorce \u201efrustracj\u0119 i niezadowolenie, a to nie jest postawa badawcza”; skrytykowano jej rzeczowy i pozbawiony emocji j\u0119zyk, \u201enieodpowiedni” gdy pisze si\u0119 o kwestiach \u017cycia i \u015bmierci. Podwa\u017cono te\u017c sens powstawania takich artyku\u0142\u00f3w, skoro \u201emamy tyle relacji aktywist\u00f3w” (cho\u0107 Pal\u0119cka sama jest wolontariuszk\u0105 Fundacji \u201eOcalenie”).<\/span><\/p>\n

Zaledwie kilku aktywist\u00f3w wypowiedzia\u0142o si\u0119 w innym duchu, pisz\u0105c, \u017ce tekst jest prawdziwy, cho\u0107 niewygodny, bo dotyka pewnych tabu: \u201eLudzie z lasu realizuj\u0105 strategi\u0119 przetrwania. Ty je znasz, ja je znam, znajomi z sieci pomocowej znaj\u0105. Nie widz\u0119 powodu, \u017ceby nie znali ich te\u017c inni. Lepiej wiedzie\u0107 i zrozumie\u0107 ni\u017c broni\u0107 si\u0119 r\u0119kami i nogami”. W odpowiedzi inni pomagaj\u0105cy argumentowali, \u017ce chocia\u017c prawdziwy, to mo\u017ce by\u0107 szkodliwy dla \u201edobra sprawy”.<\/span><\/p>\n

To, \u017ce relacje aktywist\u00f3w zyska\u0142y tak\u0105 legitymacj\u0119 na pocz\u0105tku kryzysu, jest zrozumia\u0142e. Dla dziennikarzy, kt\u00f3rzy nie mieli wst\u0119pu do strefy, by\u0142y to jedyne \u017ar\u00f3d\u0142a informacji, nie licz\u0105c rz\u0105dowej propagandy. Niewiele os\u00f3b zdawa\u0142o sobie spraw\u0119 z tranzytowej roli Polski na tym szlaku, jakie jest prawo i co z niego wynika. Autorytet moralny ludzi, kt\u00f3rzy ratowali \u017cycia w lesie, w atmosferze pa\u0144stwowej nagonki, by\u0142 niepodwa\u017calny.<\/span><\/p>\n

\nMin\u0119\u0142y ju\u017c jednak dwa lata. Zmieni\u0142a si\u0119 i sytuacja na szlaku, i nasza (r\u00f3wnie\u017c aktywist\u00f3w) o niej wiedza, a narracja pozosta\u0142a ta sama. Od kilku miesi\u0119cy zastanawia\u0142am si\u0119 nad mechanizmami, kt\u00f3re sprawi\u0142y, \u017ce dziennikarze i inni tw\u00f3rcy po prostu pod\u0105\u017caj\u0105 za dyskursem aktywist\u00f3w, nie podwa\u017caj\u0105c go, nie weryfikuj\u0105c informacji i tworz\u0105c przez to narracje cz\u0119sto nielogiczne, a czasem po prostu nieprawdziwe. Zastanawia\u0142am si\u0119 nad tym, dlaczego sama napisa\u0142am tyle tekst\u00f3w \u201ew duchu aktywistycznym”, na pocz\u0105tku z pe\u0142nym przekonaniem, a dopiero potem z rosn\u0105cym poczuciem ambiwalencji i zdezorientowania.<\/span><\/p>\n

Dosz\u0142am do wniosku, \u017ce ten mechanizm do\u015b\u0107 dobrze opisuje teoria \u201ecultural (cognitive) capture”, opisuj\u0105ca, jak podmioty, kt\u00f3re maj\u0105 \u201epatrze\u0107 na r\u0119ce” danym grupom interesu, wskutek m.in. lobbingu zaczynaj\u0105 przyjmowa\u0107 ich punkt widzenia jako w\u0142asny. Teorii tej u\u017cywa si\u0119 do wyja\u015bniania przyczyn kryzysu finansowego – np. jak dochodzi do tego, \u017ce organy regulacyjne zaczynaj\u0105 \u201emy\u015ble\u0107 jak bankierzy” i wprowadza\u0107 rozwi\u0105zania korzystne dla nich, a zgubne dla interesu publicznego. Wed\u0142ug teorii takie \u201ekognitywne przechwycenie” umo\u017cliwiaj\u0105 trzy czynniki, kt\u00f3re odgrywaj\u0105, moim zdaniem, ogromn\u0105 rol\u0119 w relacjach aktywist\u00f3w z dziennikarzami: to\u017csamo\u015b\u0107, relacje i status.<\/span><\/p>\n

Regulatorzy finansowi czuli si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 tej samej, co bankierzy, \u201eba\u0144ki” \u2013 ludzi Wall Street, pracownik\u00f3w sektora finansowego, absolwent\u00f3w tych samych studi\u00f3w. Jedni i drudzy stykali si\u0119 fizycznie w pracy, na lunchach, eventach bran\u017cowych czy odbieraj\u0105c dzieci z tego samego przedszkola. Wy\u017csze zarobki i og\u00f3lny \u201eglamour” bankier\u00f3w sprawia\u0142, \u017ce regulatorzy pod\u015bwiadomie postrzegali ich status za wy\u017cszy od swojego \u2013 a to automatycznie interpretujemy jako wi\u0119ksz\u0105 wiedz\u0119 i autorytet. Te trzy czynniki stopniowo wytwarza\u0142y w regulatorach \u2013 ostatecznie zwyk\u0142ych ludziach \u2013 poczucie, \u017ce \u201ebankierzy mog\u0105 wiedzie\u0107 lepiej”, co jest dobre dla ameryka\u0144skiej ekonomii. Aspekt relacji zwi\u0119ksza\u0142 te\u017c konformizm regulator\u00f3w, bo ludzie naturalnie unikaj\u0105 konflikt\u00f3w w swoich \u015brodowiskach.<\/span><\/p>\n

\nPodobne mechanizmy widz\u0119 w relacjach mi\u0119dzy aktywistami, kt\u00f3rzy s\u0105 grup\u0105 interesu realizuj\u0105c\u0105 konkretne cele, i dziennikarzami, kt\u00f3rych rol\u0105 jest weryfikacja informacji, podwa\u017canie nieprawdziwych narracji i zadawanie trudnych pyta\u0144.<\/span><\/p>\n

Aktywist\u00f3w pracuj\u0105cych na granicy i pisz\u0105cych o niej dziennikarzy \u0142\u0105czy poczucie przynale\u017cno\u015bci do szeroko rozumianej ba\u0144ki lewicowo-liberalnej, ch\u0119\u0107 przeciwstawienia si\u0119 narracji rz\u0105du i prawicowych medi\u00f3w czy postrzeganie siebie jako osoby wra\u017cliwej, otwartej i \u201echc\u0105cej zrobi\u0107 co\u015b dobrego”. Chcemy jak najbardziej odr\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od brunatnej TVP, zaj\u0105\u0107 s\u0142uszne miejsce w pojedynku dobra i z\u0142a. Pisz\u0105c o granicy, spotykamy si\u0119 z aktywistami, \u015bpimy w ich domach, chodzimy na interwencje i si\u0142\u0105 rzeczy zacie\u015bniamy kole\u017ce\u0144skie relacje. Najwi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni jednak ich status: aktywi\u015bci ratuj\u0105 ludzi; ich misja jest szczytniejsza ni\u017c nasza, interes wa\u017cniejszy, autorytet – niepodwa\u017calny. To bohaterowie, p\u00f3\u0142bogowie, \u201esprawiedliwi”, a relacji takich os\u00f3b si\u0119 nie kwestionuje. Do\u015bwiadczenia skrajnych sytuacji i traum daj\u0105 im legitymacj\u0119, przy kt\u00f3rej dziennikarz, badacz czy inny tw\u00f3rca pisz\u0105cy co\u015b zza biureczka na podstawie danych, mo\u017ce poczu\u0107 si\u0119 jak imposter.<\/span><\/p>\n

Mnie te mi\u0119kkie mechanizmy wp\u0142ywu pokona\u0142y. Przez dwa lata s\u0142uchania, czym jest \u201eetyczne dziennikarstwo”, czytania przer\u00f3\u017cnych \u201e\u015bci\u0105g dla dziennikarzy \u2013 jak pisa\u0107 m\u0105drze” i dziesi\u0105tkach mniej lub bardziej subtelnych sugestii, co napisa\u0107 \u201etrzeba”; \u201eczego nie wolno”; lub \u201eo czym b\u0119dzie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 dopiero, jak si\u0119 wszystko sko\u0144czy”, dokonywa\u0142am r\u00f3\u017cnych mikrowybor\u00f3w, kt\u00f3re sprawi\u0142y, \u017ce dzi\u015b uwa\u017cam swoje teksty za w du\u017cej mierze nieprawdziwe.<\/span><\/p>\n

\nBy\u0142y pro\u015bby o pomini\u0119cie pewnych fakt\u00f3w; delikatne dodanie innych, zasugerowanie czego\u015b, by polepszy\u0107 wymow\u0119 tekstu: Czy nie mog\u0142abym wyci\u0105\u0107 zdania, \u017ce migrant by\u0142 zamo\u017cny i zap\u0142aci\u0142 12 tysi\u0119cy euro za podr\u00f3\u017c? Przecie\u017c to m\u0142yn na wod\u0119 dla prawicy. Czy mog\u0142abym usun\u0105\u0107 ten akapit? Mo\u017ce zaszkodzi\u0107 ruchowi pomocowemu.<\/span><\/p>\n

Wyj\u015bcie poza czarno-bia\u0142\u0105 narracj\u0119? Dzieje si\u0119 z\u0142o, nie ma sensu arendtyzowa\u0107. Co\u015b jest po prostu ciekawe? Zawodowy egoizm, nieetyczne dziennikarstwo. Obiektywizm? Na granicy sytuacja jest wojenna. Rozdzia\u0142 aktywizmu i dziennikarstwa? A czy by\u0142aby\u015b jak ten fotograf w Sudanie, przygl\u0105daj\u0105cy si\u0119 umieraj\u0105cemu dziecku?<\/span><\/p>\n

Przepuszczenie ci\u0119\u017car\u00f3wki przemytnika do Niemiec niewiele pomo\u017ce<\/span>
\nWbrew naszym wyobra\u017ceniom klasa \u015brednia czy \u201einteligencka” nie jest przychylna masowej migracji \u2013 i w kampanii wyborczej wyra\u017anie to zakomunikowa\u0142a. W atmosferze antymigracyjnego wzmo\u017cenia film Holland odegra\u0142 funkcj\u0119 raczej karnawa\u0142ow\u0105: pop\u0142akali\u015bmy nad losem pewnych muzu\u0142ma\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w i spokojnie wr\u00f3cili\u015bmy do straszenia muzu\u0142ma\u0144skimi migrantami. A ludzie na europejskich granicach nie potrzebuj\u0105 naszych \u0142ez i kr\u00f3tkich fal moralnego wzburzenia \u2013 tylko legalnych \u015bcie\u017cek masowej migracji zarobkowej.<\/span><\/p>\n

Przede wszystkim jednak, mam w\u0105tpliwo\u015bci, czy skrajnie uproszczone i polaryzuj\u0105ce przekazy s\u0105 tym, czego dyskusja o migracji \u2013 jednym z najwa\u017cniejszych zjawisk XXI wieku – potrzebuje najbardziej. Pozorne pytania: \u201eczy naprawd\u0119 chcemy, by w lesie umiera\u0142y dzieci, bo Polska odmawia im prawa do ochrony?”, lub \u201eCzy chcemy powt\u00f3rzy\u0107 Zag\u0142ad\u0119 \u2013 oboj\u0119tno\u015bci\u0105, denuncjowaniem, wywo\u017ceniem ludzi ich na \u015bmier\u0107?” nie s\u0142u\u017c\u0105 niczemu, opr\u00f3cz utwierdzania si\u0119 w fa\u0142szywym poczuciu moralnej wy\u017cszo\u015bci w\u0142asnej ba\u0144ki. Nieregularnej migracji nie da si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w kategoriach \u201ewalki dobra ze z\u0142em” i w holocaustowych skryptach, odpowiedzi\u0105 na ni\u0105 nie jest \u201epo prostu przestrzeganie obowi\u0105zuj\u0105cego prawa”.<\/span><\/p>\n

A kryzysu na granicy polsko-bia\u0142oruskiej nie rozwi\u0105\u017cemy tak, jak wewn\u0119trznego konfliktu stra\u017cnika z \u201eZielonej Granicy” – po prostu przepuszczaj\u0105c ci\u0119\u017car\u00f3wki przemytnika do Niemiec. Mo\u017cemy uruchamia\u0107 odwieczne skrypty, obsadza\u0107 si\u0119 w dobrze znanych rolach i zas\u0142ania\u0107 przys\u0142owiow\u0105 \u201ematk\u0105 z dzieckiem”. Prawdziwe dylematy i pytania b\u0119d\u0105 narasta\u0142y gdzie\u015b obok.<\/span><\/p>\n

\n

Ma\u0142gorzata Tomczak<\/strong> – socjolo\u017cka, kulturoznawczyni, dziennikarka freelance. Publikuje w “Wyborczej”, OKO.press, “Newsweeku” i “Balkan Insights”.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwszy dzie\u0144 otwarcia strefy w Puszczy Bia\u0142owieskiej po dziesi\u0119ciu miesi\u0105cach obowi\u0105zywania stanu wyj\u0105tkowego, Bia\u0142owie\u017ca, 1 lipca 2022 r. (Fot. Agnieszka Sadowska \/ Agencja Wyborcza.pl) Rodziny z dzie\u0107mi, wykszta\u0142cona Afganka, ci\u0119\u017carna kobieta – osoby takie, jak w filmie Holland, s\u0105 na granicy wyj\u0105tkami Ma\u0142gorzata Tomczak Po dw\u00f3ch latach pisania o migracji i kryzysie na granicy nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108698"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=108698"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":108716,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108698\/revisions\/108716"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=108698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=108698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=108698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}