{"id":108919,"date":"2023-11-28T18:09:14","date_gmt":"2023-11-28T16:09:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=108919"},"modified":"2023-11-28T10:54:27","modified_gmt":"2023-11-28T08:54:27","slug":"04-09-86","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=108919","title":{"rendered":"Komuni\u015bci byli przepracowani. Bierut czuwa\u0142 w nocy przy telefonie, Brystiger prawie nie bra\u0142a urlop\u00f3w"},"content":{"rendered":"

W ZSRR cz\u0142onkowie establishmentu nieufnego wobec ekspert\u00f3w oraz podw\u0142adnych byli nieustannie przepracowani, gdy\u017c ich \u017cycie bieg\u0142o w rytm ci\u0105g\u0142ych zebra\u0144, na kt\u00f3rych podejmowali decyzje w setkach cz\u0119sto drobnych spraw. Ten sam wzorzec komuni\u015bci realizowali w Polsce (Fot. autor nieznany, zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Komuni\u015bci byli przepracowani. Bierut czuwa\u0142 w nocy przy telefonie, Brystiger prawie nie bra\u0142a urlop\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

\u0141ukasz Bertram<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wzbieranych przeze mnie relacjach dzieci komunist\u00f3w i komunistek powtarza si\u0119 motyw rodzic\u00f3w wiecznie zaj\u0119tych prac\u0105 i nieobecnych w domu.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

\n

Apogeum w\u0142adzy<\/strong><\/h4>\n

Na jednym z posiedze\u0144 gda\u0144skiego Komitetu Wojew\u00f3dzkiego pad\u0142y w latach 50. s\u0142owa: \u201eWszyscy wiemy, \u017ce tam, gdzie nas nie ma, dociera wr\u00f3g \u2013 a nas nie ma w wielu miejscach”. Nie wiem, czy s\u0142owa te wypowiedzia\u0142 przedwojenny komunista, ale dobrze oddaj\u0105 one g\u0142\u0119boko wpojone zasady, kt\u00f3re ta formacja pr\u00f3bowa\u0142a przenie\u015b\u0107 na ca\u0142y kraj. Podstawow\u0105 cech\u0105 stalinowskiego porz\u0105dku by\u0142o d\u0105\u017cenie partii do jak najszerszej i najmocniejszej kontroli nad \u017cyciem spo\u0142ecznym. W literaturze cz\u0119sto podkre\u015bla si\u0119 szczeg\u00f3\u0142owo\u015b\u0107 spraw, jakimi zajmowa\u0142o si\u0119 najwy\u017csze kierownictwo, kt\u00f3re obok okre\u015blania tempa kolektywizacji i taktyki wobec Ko\u015bcio\u0142a opiniowa\u0142o np. sk\u0142ad delegacji na mi\u0119dzynarodowy kongres geologiczny. Na ka\u017cdym szczeblu przekonanie o w\u0142asnej, dziejowej racji, wizja organizacji jako zbiorowego Mesjasza, wiara w racjonalny porz\u0105dek przeciwstawiony anarchistycznej \u017cywio\u0142owo\u015bci spotyka\u0142y si\u0119 z \u201ewol\u0105 mocy” sekretarza KC oraz sekretarza Komitetu Powiatowego, a tak\u017ce z osobistym interesem w umacnianiu pozycji oraz wp\u0142yw\u00f3w. Sprawowanie w\u0142adzy w stalinowskiej kulturze politycznej kreowa\u0142o i umacnia\u0142o dyspozycje polityk\u00f3w do tego, by zna\u0107 si\u0119 na wszystkim \u2013 albo za takich si\u0119 uwa\u017ca\u0107 lub takich odgrywa\u0107. Warto przy tej okazji zastanowi\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b na habitus jednostki wp\u0142ywa sama mo\u017cliwo\u015b\u0107 nie tylko wtr\u0105cania tysi\u0119cy ludzi do wi\u0119zienia, prze\u015bladowania zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych, narzucania pisarzom metody tw\u00f3rczej, lecz tak\u017ce decydowania, kt\u00f3ry geolog jest godzien wyjazdu ze szczelnie zamkni\u0119tego kraju.<\/span><\/p>\n

To poczucie sprawczo\u015bci r\u00f3wnowa\u017cone by\u0142o nie tylko strachem przed czystk\u0105 oraz \u201eoporem materii” (nie ka\u017cde bowiem s\u0142owo dzia\u0142acza PZPR stawa\u0142o si\u0119 cia\u0142em, bardzo cz\u0119sto rozmywa\u0142o si\u0119 w kompromisach, grach, interesach itd.). S\u0142usznie konstatowa\u0142a Hanna \u015awida-Ziemba, \u017ce decydenci w stalinizmie, cho\u0107 z pozoru dysponuj\u0105cy w\u0142adz\u0105 arbitraln\u0105 i absolutn\u0105, byli zniewoleni przez kszta\u0142t i tre\u015b\u0107 obowi\u0105zuj\u0105cego scenariusza normami pos\u0142usze\u0144stwa, dyscypliny i podporz\u0105dkowania. Do podstawowego rytua\u0142u nie tylko plen\u00f3w, lecz tak\u017ce innych posiedze\u0144 nale\u017ca\u0142y ho\u0142dy i powo\u0142ywanie si\u0119 na enuncjacje kierownictwa jako wcielenie historycznej m\u0105dro\u015bci i niezawodnego drogowskazu dla partii i narodu\/wojew\u00f3dztwa\/powiatu. Swoist\u0105 metafor\u0105 tego porz\u0105dku by\u0142o oklaskiwanie przyw\u00f3dc\u00f3w, podczas kt\u00f3rego uczestnicy starali si\u0119 odczytywa\u0107 ich reakcje, ale r\u00f3wnie\u017c kontrolowa\u0107 si\u0119 wzajemnie i podsyca\u0107 sw\u0105 manifestowan\u0105 gorliwo\u015b\u0107. Uczestnictwo w stalinizmie oznacza\u0142o nieustanny trening w krytyce i samokrytyce, pos\u0142ugiwaniu si\u0119 odpowiednim j\u0119zykiem oraz wychwytywaniu drobnych sygna\u0142\u00f3w w oficjalnych dyskursach. R\u00f3wnolegle wi\u0119c z ostatni\u0105 faz\u0105 awansu spo\u0142ecznego toczy\u0142y si\u0119 procesy ujednolicania komunist\u00f3w w stalinowskich \u201eludzi dobrze wychowanych”, wpasowanych w porz\u0105dek rewolucyjnej biurokracji oraz cz\u0142onk\u00f3w i cz\u0142onki\u0144 nomenklatury.<\/span><\/p>\n

W zbieranych przeze mnie relacjach dzieci komunist\u00f3w i komunistek powtarza si\u0119 motyw rodzic\u00f3w wiecznie zaj\u0119tych prac\u0105 i nieobecnych w domu. Przyczyny by\u0142y zar\u00f3wno bardziej subiektywne, jak i obiektywne. Pierwsze z nich odnosi\u0142y si\u0119 do postrzegania swojej pracy jako walki rewolucyjnej, wymagaj\u0105cej takiego samego aktywizmu i oddania jak dzia\u0142alno\u015b\u0107 w podziemiu. Drugie wi\u0105za\u0142y si\u0119 z ogromem dzia\u0142a\u0144 do podj\u0119cia przy budowie nowej Polski, ale przede wszystkim ze stalinowsk\u0105 kultur\u0105 organizacyjn\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

W ZSRR cz\u0142onkowie establishmentu nieufnego wobec ekspert\u00f3w oraz podw\u0142adnych byli nieustannie przepracowani, gdy\u017c ich \u017cycie bieg\u0142o w rytm ci\u0105g\u0142ych zebra\u0144, na kt\u00f3rych podejmowali decyzje w setkach cz\u0119sto drobnych spraw.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Ten sam wzorzec komuni\u015bci realizowali w Polsce. Nie chodzi\u0142o tylko o Bieruta dy\u017curuj\u0105cego do p\u00f3\u017anej nocy przy telefonie, na kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 zadzwoni\u0107 prowadz\u0105cy taki tryb \u017cycia Stalin. R\u00f3wnie\u017c posiedzenia komitet\u00f3w wojew\u00f3dzkich potrafi\u0142y ko\u0144czy\u0107 si\u0119 ko\u0142o p\u00f3\u0142nocy.<\/span><\/p>\n

Pewn\u0105 os\u0142od\u0119 stanowi\u0142 z kolei system przywilej\u00f3w, kt\u00f3ry w pierwszej po\u0142owie lat 50. r\u00f3wnie\u017c osi\u0105gn\u0105\u0142 apogeum. Rozwija\u0142 si\u0119 system specjalnego zaopatrzenia (w tym s\u0142ynne \u201esklepy za \u017c\u00f3\u0142tymi firankami”) z dost\u0119pem zr\u00f3\u017cnicowanym w zale\u017cno\u015bci od miejsca w hierarchii w\u0142adzy. Na wysokiej stopie \u017cyli przede wszystkim cz\u0142onkowie najw\u0119\u017cszej elity partyjnej. W sklepach prowadzonych przez Sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 Pracownik\u00f3w KC PZPR mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 m.in. obuwie, tkaniny, alkohol, czekolad\u0119, kaw\u0119, pomara\u0144cze, artyku\u0142y gospodarstwa domowego, galanteri\u0119 itd. Ludzie w\u0142adzy mieli r\u00f3wnie\u017c, pospo\u0142u z naukowcami, wy\u017cszymi urz\u0119dnikami oraz wybranymi robotnikami (jak na przyk\u0142ad g\u00f3rnicy do\u0142owi) dost\u0119p do specjalnych przydzia\u0142\u00f3w kartkowych, a tak\u017ce do r\u00f3\u017cnego rodzaju beneficj\u00f3w nieformalnych, jak szycie ubra\u0144 za p\u00f3\u0142 ceny. Wci\u0105\u017c jednak zia\u0142a przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy komunist\u0105 pracuj\u0105cym w l\u015bni\u0105cym nowo\u015bci\u0105 gmachu PKPG a komunist\u0105 zatrudnionym w komitecie powiatowym w Pi\u0144czowie: starym, zniszczonym budynku, w kt\u00f3rym brakowa\u0142o nawet podstawowych mebli. Problemem r\u00f3wnie\u017c w sklepach \u201edla wybranych” by\u0142y rynkowe braki, konieczno\u015b\u0107 reglamentacji i niska jako\u015b\u0107 produkt\u00f3w, kiepska infrastruktura, a tak\u017ce oszustwa personelu. Nawet w Warszawie remanenty przeprowadzone w 1953 r. w \u201enomenklaturowych” plac\u00f3wkach handlowych ujawni\u0142y bardzo skromne zapasy.<\/span><\/p>\n

\"Prezydent<\/p>\n

Prezydent Boles\u0142aw Bierut wr\u0119cza odznaczenia g\u00f3rnikom podczas obchod\u00f3w Dnia G\u00f3rnika, 1949 r.<\/span>\u00a0\u00a0Fot. autor nieznany \/ zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego<\/span><\/em><\/span><\/div>\n<\/div>\n

Mimo to pozycja cz\u0142onk\u00f3w elity w krajach komunistycznych da\u0142a asumpt Milovanowi Dilasowi do sformu\u0142owania koncepcji wyodr\u0119bnienia si\u0119 \u201enowej klasy”, politycznej biurokracji kontroluj\u0105cej \u015brodki produkcji i czerpi\u0105cej przywileje nie z w\u0142asno\u015bci, ale z mo\u017cliwo\u015bci administrowania. Po\u0142o\u017cenie ludzi w\u0142adzy w stalinizmie doskonale oddaj\u0105 te\u017c stwierdzenia Moshe Lewina o pot\u0119\u017cnych poddanych (powerful serfs) oraz klasie rz\u0105dz\u0105cej bez sta\u0142o\u015bci posady. W\u0142adza dawa\u0142a awans spo\u0142eczny i liczne przywileje materialne, ale wymaga\u0142a ci\u0105g\u0142ych wyrzecze\u0144 i oddania. Stalinowska kultura organizacyjna mia\u0142a janusowe oblicze: z jednej strony, cz\u0142onkowie establishmentu zostali wyniesieni ponad spo\u0142ecze\u0144stwo i wyposa\u017ceni w mo\u017cliwo\u015bci arbitralnego nim rz\u0105dzenia, z drugiej za\u015b \u2013 poddani ci\u0105g\u0142ej niepewno\u015bci co do swojej pozycji oraz zale\u017cni od r\u00f3wnie silnej arbitralno\u015bci i autorytarnych metod stosowanych przez kierownictwo i bezpo\u015brednich zwierzchnik\u00f3w. (…)<\/span><\/p>\n

Uprzywilejowanie<\/strong><\/h4>\n

Bierut jako prezydent mia\u0142 zamieszka\u0107 w Zamku Kr\u00f3lewskim, ju\u017c pod koniec lat 40. przewidzianym do odbudowy. Ta idea nie doczeka\u0142a si\u0119 realizacji, ale przyw\u00f3dca partii wraz z innymi cz\u0142onkami kierownictwa PZPR dysponowa\u0142 luksusowymi mieszkaniami i willami w zamkni\u0119tej strefie w Konstancinie. R\u00f3\u017cni wysoko postawieni dzia\u0142acze mogli korzysta\u0107 z partyjnych i rz\u0105dowych o\u015brodk\u00f3w wczasowych, specjalnego zaopatrzenia, pokrywania przez pa\u0144stwo rachunk\u00f3w. Skala przywilej\u00f3w zale\u017ca\u0142a od miejsca w hierarchii, a cz\u0142onk\u00f3w Biura Politycznego dzieli\u0142 du\u017cy odst\u0119p od innych polityk\u00f3w. Cz\u0142onkowie i cz\u0142onkinie EPP [elity partyjno-pa\u0144stwowej] mieszkali na Chopina, Litewskiej, Pu\u0142awskiej, al. Przyjaci\u00f3\u0142 albo al. R\u00f3\u017c, ci za\u015b mniej znacz\u0105cy na Gr\u00f3jeckiej, Filtrowej, Polnej albo w al. Niepodleg\u0142o\u015bci, niekiedy w fizycznej izolacji od reszty spo\u0142ecze\u0144stwa. Rzecz jasna, bariera ta nie by\u0142a ca\u0142kowita: Grudzi\u0144ski, kierownik wydzia\u0142u KC, mieszka\u0142 w trzypokojowym mieszkaniu na Tamce, gdzie nie by\u0142o \u017cadnej ochrony, a s\u0105siadami wiceministra Krzy\u017canowskiego byli ludzie od dyrektora departamentu po kolejarza. Bliscy krewni S. Zawadzkiego byli sklepikarzami czy taks\u00f3wkarzami, z kt\u00f3rymi utrzymywa\u0142 on normalne, codzienne kontakty. Najbli\u017csza rodzina W. Kowalskiego mia\u0142a do niego pretensje, \u017ce nie powiedzia\u0142 nic o trzymanej do ostatka w tajemnicy wymianie pieni\u0119dzy z 1950 r., kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c ich uderzy\u0142a po kieszeni.<\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy rewolucjoni\u015bci, osadzeni wygodnie (na ile by\u0142o to mo\u017cliwe w stalinowskich warunkach) na fotelach budowniczych nowej Polski, zatracali dawny zapa\u0142 na rzecz \u017cyciowych przyjemno\u015bci. \u201eZawodowy rewolucjonista”, a jednocze\u015bnie meloman Wierb\u0142owski zebra\u0142 wielk\u0105 kolekcj\u0119 p\u0142yt. \u201eLegalny-robotnik”, tramwajarz Buczy\u0144ski, kt\u00f3ry przez pewien czas pracowa\u0142 na stanowisku dyrektora uzdrowiska, w \u015bwietle opinii miejscowych instancji partyjnych traktowa\u0142 je jak swoj\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107, \u201ezatraci\u0142 poczucie rzeczywisto\u015bci”, zaj\u0105\u0142 dla siebie will\u0119, wyrzucaj\u0105c poprzednich mieszka\u0144c\u00f3w, a jednocze\u015bnie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z \u201elud\u017ami klasowo nam obcymi” i chroni\u0142 lokalnych \u201ewrog\u00f3w” po III plenum w 1949 r. Inni wci\u0105\u017c nie omieszkali im takich postaw wytyka\u0107, wykazuj\u0105c si\u0119 szczer\u0105 lub manifestowan\u0105 pryncypialno\u015bci\u0105. \u0141aszewicz, pierwszy sekretarz w Rzeszowie, krytykowa\u0142 wojewod\u0119 R\u00f3zg\u0119 m.in. za to, \u017ce \u201eza du\u017co m\u00f3wi przy ka\u017cdej okazji o my\u015blistwie i rybo\u0142\u00f3wstwie” (zapewne chodzi\u0142o o w\u0119dkarstwo). By\u0142a to wyra\u017ana zmiana, je\u015bli zestawi\u0107 to z pe\u0142nymi rewolucyjnego entuzjazmu listami tego \u201efunkcjonariusza” z czasu wojny. Szczeg\u00f3lnie \u017ce polowania by\u0142y zaj\u0119ciem kojarz\u0105cym si\u0119 ze stylem \u017cycia przedwojennych elit politycznych i spo\u0142ecznych.<\/span><\/p>\n

\"Przyj\u0119cie<\/p>\n

Przyj\u0119cie z udzia\u0142em prezydenta Boles\u0142awa Bieruta<\/span>\u00a0\u00a0Fot. autor nieznany \/ zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego<\/span><\/em><\/span><\/div>\n

Kole i Trebli\u0144ska zajmowali du\u017ce mieszkanie ze s\u0142u\u017cb\u00f3wk\u0105 dla gosposi, chodzili na zamkni\u0119te pokazy filmowe w URM i mogli pojecha\u0107 na wakacje do Warny (po drodze Kole niemal zagubi\u0142 si\u0119 w komunistycznej Europie, gdy\u017c wyszed\u0142 na dworzec po arbuzy, a poci\u0105g odjecha\u0142); syn Matwina i c\u00f3rka Szyra wspominaj\u0105 jako g\u0142\u00f3wne luksusy wielko\u015b\u0107 mieszka\u0144 oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 dokonywania zakup\u00f3w na telefon, a syn Blinowskiego: gosposi\u0119 i rachunki telefonicznie op\u0142acane przez pa\u0144stwo oraz wizyty w sklepach \u201eza \u017c\u00f3\u0142tymi firankami”. Z dzisiejszej perspektywy standard \u201enomenklaturowych” o\u015brodk\u00f3w wypoczynkowych nie by\u0142 niczym specjalnym, \u201e\u017c\u00f3\u0142te firanki” oferowa\u0142y przede wszystkim towary zwykle niedost\u0119pne, a nie jaki\u015b luksusowy asortyment. Gdy syn Blinowskiego zapragn\u0105\u0142 roweru, r\u00f3wnie\u017c musia\u0142 na niego d\u0142ugo czeka\u0107. W czasie \u201enie\u0142aski” m\u0105\u017c Or\u0142owskiej zaopatrywa\u0142 si\u0119 w mi\u0119so na bazarze R\u00f3\u017cyckiego, a w domu Grena pomara\u0144cze po raz pierwszy pojawi\u0142y si\u0119 dopiero po Pa\u017adzierniku \u201856. Nie wszystkie przywileje wi\u0105za\u0142y si\u0119 te\u017c z pe\u0142nym komfortem ich wykorzystania. Gierek ju\u017c jako sekretarz organizacyjny w Katowicach m\u00f3g\u0142 pojecha\u0107 na wczasy do Bu\u0142garii, ale oczywi\u015bcie z partyjnym skierowaniem i nie tylko z \u017con\u0105, lecz r\u00f3wnie\u017c grup\u0105 innych dzia\u0142aczy. Daniszewski, by sp\u0119dzi\u0107 urlop w ZSRR razem z ma\u0142\u017conk\u0105, zwraca\u0142 si\u0119 o zezwolenie do sekretarza KC Ochaba.<\/span><\/p>\n

Wywodz\u0105cy si\u0119 z robotniczej n\u0119dzy S. Zawadzki twierdzi\u0142, \u017ce dzia\u0142acze, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 dla pomy\u015blno\u015bci Polski, maj\u0105 prawo do pewnych przywilej\u00f3w. Dichter uzasadnia\u0142, \u017ce Minc, kt\u00f3ry jest od my\u015blenia, nie powinien sta\u0107 w kolejkach. Jednak w domu Zawadzkiego nie by\u0142o nigdy luksus\u00f3w. Radkiewicz mia\u0142 do dyspozycji will\u0119 w Konstancinie, ale do ko\u0144ca \u017cycia nicowa\u0142 sobie ubrania, S. Kalinowskiego trzeba by\u0142o niemal zmusza\u0107, by sprawi\u0142 sobie co\u015b nowego, a Trebli\u0144ska nawet jako \u201eprominentka” charakteryzowa\u0142a si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 oszcz\u0119dno\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

Brystiger przez 12 lat w MBP tylko trzy razy by\u0142a na urlopie.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Tatark\u00f3wna mieszka\u0142a w \u0141odzi w skromnym, niewielkim mieszkaniu, w kt\u00f3rym przyjmowa\u0142a robotnice przychodz\u0105ce ze skargami, staraj\u0105c si\u0119 pomaga\u0107 im w r\u00f3\u017cnych drobnych sprawach. Konsekwentna w si\u0119gaj\u0105cej dzieci\u0144stwa ascetycznej postawie by\u0142a M. Kami\u0144ska: nie chcia\u0142a prywatnego telefonu i zamieni\u0142a si\u0119 na mieszkania z wielodzietn\u0105 rodzin\u0105, kt\u00f3ra bardziej ni\u017c ona potrzebowa\u0142a dodatkowego metra\u017cu. Wiceminister Krzy\u017canowski, kt\u00f3ry w m\u0142odo\u015bci wskutek biedy mia\u0142 op\u00f3\u017aniony start ku wykszta\u0142ceniu, oddal jeden pok\u00f3j swojego lokum pi\u0119cioosobowej rodzinie s\u0105siad\u00f3w. Minor, zostawszy ministrem, poleci\u0142 \u017conie zwr\u00f3ci\u0107 przydzia\u0142owe wyposa\u017cenie mieszkania.<\/span><\/p>\n

\n
\n

Ksi\u0105\u017cka \u201eBunt, podziemie, w\u0142adza. Polscy komuni\u015bci i ich socjalizacja polityczna do roku 1956″ \u0141ukasza Bertrama znalaz\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d dziesi\u0119ciu nominowanych do Nagrody Historycznej m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego<\/a>.
\n<\/i><\/span><\/p>\n

\n

\u0141ukasz Bertram – Bunt, podziemie, w\u0142adza. Polscy komuni\u015bci i ich socjalizacja polityczna do roku 1956 <\/em>
\nWydawnictwo Naukowe \u201eScholar”<\/em><\/p>\n

\"Bunt,<\/p>\n

Bunt, podziemie, w\u0142adza. Polscy komuni\u015bci i ich socjalizacja polityczna do roku 1956. \u0141ukasz Bertram<\/span>\u00a0\u00a0Fot. wydawnictwo ISP PAN
\n<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n
\n


\n<\/span><\/em><\/span><\/div>\n

<\/p>\n<\/div>\n

\u0141ukasz Bertram<\/strong> – Socjolog, historyk. Zajmuje si\u0119 ruchem komunistycznym, powojennymi strukturami w\u0142adzy oraz do\u015bwiadczeniem politycznym klas ludowych. Autor m.in. \u201eBunt, podziemie, w\u0142adza. Polscy komuni\u015bci i ich socjalizacja polityczna do roku 1956\u201d<\/a><\/em><\/span><\/div>\n
\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ZSRR cz\u0142onkowie establishmentu nieufnego wobec ekspert\u00f3w oraz podw\u0142adnych byli nieustannie przepracowani, gdy\u017c ich \u017cycie bieg\u0142o w rytm ci\u0105g\u0142ych zebra\u0144, na kt\u00f3rych podejmowali decyzje w setkach cz\u0119sto drobnych spraw. Ten sam wzorzec komuni\u015bci realizowali w Polsce (Fot. autor nieznany, zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego) Komuni\u015bci byli przepracowani. Bierut czuwa\u0142 w nocy przy telefonie, Brystiger prawie nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108919"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=108919"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108919\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":108931,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/108919\/revisions\/108931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=108919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=108919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=108919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}