{"id":109346,"date":"2023-12-15T18:09:09","date_gmt":"2023-12-15T16:09:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=109346"},"modified":"2023-12-15T08:49:55","modified_gmt":"2023-12-15T06:49:55","slug":"21-09-92","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=109346","title":{"rendered":"Co zrobili\u015bmy \u017bydom, czyli co zrobili\u015bmy z naszym chrze\u015bcija\u0144stwem?"},"content":{"rendered":"

Abp Grzegorz Ry\u015b. Fot. Archidiecezja \u0141\u00f3dzka<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Co zrobili\u015bmy \u017bydom, czyli co zrobili\u015bmy z naszym chrze\u015bcija\u0144stwem?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Kard. Grzegorz Ry\u015b<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Na \u015bredniowiecznych malowid\u0142ach w dw\u00f3ch polskich ko\u015bcio\u0142ach Krzy\u017c zabija Synagog\u0119. Krzy\u017c \u2013 a wi\u0119c, tak naprawd\u0119, Ukrzy\u017cowany na nim Pan \u2013 morderc\u0105! Czy mo\u017cna bardziej wypaczy\u0107 sens Ewangelii? Czy mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksze blu\u017anierstwo?!<\/strong><\/h4>\n

.<\/p>\n

Publikujemy ni\u017cej tekst zako\u0144czenia ksi\u0105\u017cki \u201eChrze\u015bcijanie wobec \u017byd\u00f3w. Od Jezusa po inkwizycj\u0119. XV wiek\u00f3w trudnych relacji\u201d<\/a>,<\/span> kt\u00f3ra ukazuje si\u0119 w Wydawnictwie WAM. Tytu\u0142 pochodzi od redakcji Wi\u0119\u017a.pl<\/em><\/p>\n

Najnowsza ksi\u0105\u017cka abp. Grzegorza Rysia, historyka mediewisty, opisuje stosunek chrze\u015bcijan do \u017byd\u00f3w w staro\u017cytno\u015bci i wiekach \u015brednich, a zatem w okresie budowania to\u017csamo\u015bci zar\u00f3wno Ko\u015bcio\u0142a, jak i judaizmu rabinicznego. Jak pisze wydawca, jest to \u201ewyj\u0105tkowo odwa\u017cna, poparta \u017ar\u00f3d\u0142ami, analiz\u0105 tekst\u00f3w i wydarze\u0144, a jednocze\u015bnie przyst\u0119pna opowie\u015b\u0107 o bolesnym p\u0119kni\u0119ciu we wsp\u00f3lnym dziedzictwie chrze\u015bcijan i wyznawc\u00f3w judaizmu. Ta ksi\u0105\u017cka to tak\u017ce zadane nam dzi\u015b pytanie o to, co z tym p\u0119kni\u0119ciem zrobimy\u201d.<\/em><\/p>\n

Przysz\u0142a pora zako\u0144czy\u0107 nasze rozwa\u017cania, cho\u0107 zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 z tego, i\u017c wielu Czytelnik\u00f3w osi\u0105gni\u0119ty przez nas pr\u00f3g czasowy (pocz\u0105tek epoki nowo\u017cytnej) wola\u0142oby widzie\u0107 bardziej jako punkt wyj\u015bcia ni\u017c doj\u015bcia. Zw\u0142aszcza je\u015bli jednym z motyw\u00f3w podj\u0119cia lektury \u2013 obok pasji poznawania dawnych dziej\u00f3w \u2013 by\u0142o r\u00f3wnie\u017c pragnienie zrozumienia ci\u0105gle stosunkowo niedawnej (wszak \u017cyj\u0105 jeszcze jej \u015bwiadkowie) historii.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\n
\n

W historii Ko\u015bcio\u0142a wiele jest moment\u00f3w pi\u0119knych i Bo\u017cych, s\u0105siaduj\u0105 z nimi jednak inne: tragiczne i budz\u0105ce wstyd. Wyb\u00f3r, przed jakim nas to stawia, nie polega na wyparciu z pami\u0119ci tego, co niewygodne, lecz na decyzji, kt\u00f3r\u0105 z jej cz\u0119\u015bci chc\u0119\/chcemy kontynuowa\u0107<\/strong><\/p>\n

Abp Grzegorz Ry\u015b<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n

Nie spos\u00f3b bowiem uciec od pytania o to, jak by\u0142 mo\u017cliwy Holocaust w \u015bwiecie (w Europie) od blisko dwudziestu wiek\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skim? Z perspektywy takiego pytania wa\u017cniejsza wydaje si\u0119 wiedza, w jaki spos\u00f3b do \u017byd\u00f3w odnosi\u0142 si\u0119 Pius XII ni\u017c Grzegorz Wielki. Od pism \u015bw. Justyna czy Piotra z Cluny wa\u017cniejsze zdaj\u0105 si\u0119 pogl\u0105dy Lutra, Voltaire\u2019a czy Hegla.<\/span><\/p>\n

Zapowiadane w jakiej\u015b mierze przez kanony ko\u015bcielnych synod\u00f3w w wiekach \u015brednich getta pojawi\u0142y si\u0119 tak naprawd\u0119 dopiero w czasach nowo\u017cytnych. Z drugiej strony jednak, w jednej z najwa\u017cniejszych prac s\u0142u\u017c\u0105cych budowaniu wsp\u00f3lnej (w miejsce r\u00f3wnoleg\u0142ych) pami\u0119ci historycznej \u017byd\u00f3w i chrze\u015bcijan o Zag\u0142adzie[i]<\/a> pojawia si\u0119 zestawienie regulacji prawnych dotycz\u0105cych \u017byd\u00f3w promulgowanych przez \u015bredniowieczny Ko\u015bci\u00f3\u0142 i przez III Rzesz\u0119!<\/span><\/p>\n

Zakazy ma\u0142\u017ce\u0144stw mieszanych (od 306 r. pocz\u0105wszy) zestawione zosta\u0142y z przepisami s\u0142u\u017c\u0105cymi ochronie czysto\u015bci krwi i rasy (15 wrze\u015bnia 1935). Zakazy ograniczaj\u0105ce \u017bydom swobod\u0119 publicznego poruszania si\u0119 w uroczysto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skie (szczeg\u00f3lnie w Wielkim Tygodniu) z dekretem z dn. 3 grudnia 1938 roku zakazuj\u0105cym im pokazywania si\u0119 na ulicach w \u015bwi\u0119ta nazistowskie. Nakaz noszenia oznakowania na wierzchnim odzieniu (wydany przez Sob\u00f3r Latera\u0144ski IV) z zarz\u0105dzeniem z 19 wrze\u015bnia 1941 roku zobowi\u0105zuj\u0105cym niemieckich \u017byd\u00f3w do oznakowania ubrania \u017c\u00f3\u0142t\u0105 gwiazd\u0105 itp.[ii]<\/a><\/span><\/p>\n

\n
\"Abp<\/a>
Abp Grzegorz Ry\u015b, \u201eChrze\u015bcijanie wobec \u017byd\u00f3w. Od Jezusa po inkwizycj\u0119. XV wiek\u00f3w trudnych relacji\u201d<\/a>, Wydawnictwo WAM, Krak\u00f3w 2022<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n

Takie zestawienie w spos\u00f3b nieub\u0142agany przesuwa chronologiczne granice pytania o przyczyny i o odpowiedzialno\u015b\u0107. Stawia tak\u017ce pytanie o ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 historycznych proces\u00f3w: czy takie same co do litery przepisy kryj\u0105 w sobie tego samego ducha? Identyczne uzasadnienia i powody? Jednakow\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata? To prawda, \u017ce raczej nie, i wielokrotnie mogli\u015bmy to stwierdzi\u0107 podczas lektury naszych \u017ar\u00f3de\u0142: antysemityzm \u015bredniowieczny raczej nie mia\u0142 \u2013 z wyj\u0105tkiem przypadku hiszpa\u0144skiego \u2013 charakteru rasowego. Ta nie-ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 co do charakteru\/motywacji nie oznacza jednak nie-ci\u0105g\u0142o\u015bci w og\u00f3le i nie zwalnia w \u017cadnym wypadku z poczucia odpowiedzialno\u015bci i winy.<\/span><\/p>\n

Zgodnie z diagnoz\u0105 wybitnego filozofa i badacza Holocaustu Johna K. Rotha: \u201eje\u015bli [nawet] chrze\u015bcija\u0144stwo nie by\u0142o wystarczaj\u0105cym warunkiem, by si\u0119 wydarzy\u0142 Holocaust, to by\u0142o jednak\u017ce warunkiem koniecznym dla zaistnienia tej kl\u0119ski\u201d[iii]<\/a>. Zapewne z takiej w\u0142a\u015bnie \u015bwiadomo\u015bci dopiero po Zag\u0142adzie zrodzi\u0142a si\u0119 w Ko\u015bciele radykalna zmiana w nauczaniu i w podej\u015bciu do \u017byd\u00f3w i judaizmu.<\/span><\/p>\n

Odrzucenie rasowego motywu anty\u017cydowskich regulacji i dzia\u0142a\u0144 (po pogromy w\u0142\u0105cznie) prowadzi nas jednak nieuchronnie do postawienia innego pytania. By zrozumie\u0107 to, co zrobili\u015bmy \u017bydom, potrzebujemy z pokor\u0105 (i przera\u017ceniem?) zobaczy\u0107, co zrobili\u015bmy z naszym chrze\u015bcija\u0144stwem!<\/span><\/p>\n

Szukaj\u0105c odpowiedzi, chc\u0119 przywo\u0142a\u0107 pewien motyw ikonograficzny, zachowany na ziemiach polskich w postaci malarstwa \u015bciennego w przynajmniej dw\u00f3ch \u015bredniowiecznych ko\u015bcio\u0142ach. Pierwszym z nich, chronologicznie, jest cysterski ko\u015bci\u00f3\u0142 w Koprzywnicy, drugim \u2013 wiejski ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w Cyganku (dawne Tujce) na Wielkich \u017bu\u0142awach. Freski, o kt\u00f3rych mowa, datowane s\u0105 odpowiednio na ostatni\u0105 \u0107wier\u0107 wieku XIV i na 2 \u0107wier\u0107 XV stulecia[iv]<\/a>.<\/span><\/p>\n

Nie miejsce tu i moment, by zag\u0142\u0119bi\u0107 si\u0119 w drobiazgowe analizy dotycz\u0105ce powszechno\u015bci tego przedstawienia i jego si\u0142y oddzia\u0142ywania, trudno jednak nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ani wiejska \u015bwi\u0105tynia (Tujce), ani klasztorny ko\u015bci\u00f3\u0142 w \u015brednio znacz\u0105cym mie\u015bcie nie by\u0142y o\u015brodkami prekursorskimi w wypracowywaniu motyw\u00f3w sztuki. Czerpa\u0142y raczej ze wzorc\u00f3w wykszta\u0142conych gdzie indziej i w miar\u0119 popularnych.<\/span><\/p>\n

Przedstawienie, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0119, to tzw. \u017bywy Krzy\u017c. W obu przypadkach umieszczone zosta\u0142o w kontek\u015bcie szerszego cyklu, przedstawiaj\u0105cego S\u0105d Ostateczny. Ukazuje ono Jezusa ukrzy\u017cowanego pomi\u0119dzy Eklezj\u0105 a Synagog\u0105. Eklezja, dosiadaj\u0105ca gryfa, w jednej r\u0119ce dzier\u017cy rozwini\u0119t\u0105 dumnie chor\u0105giew, a w drugiej kielich, do kt\u00f3rego zbiera krew wytryskuj\u0105c\u0105 z boku Pana. Synagoga \u2013 a jak\u017ce \u2013 z przepask\u0105 na niewidz\u0105cych oczach, siedzi na o\u015ble, w jednej r\u0119ce trzyma po\u0142amany sztandar, a w drugiej kozi\u0105 g\u0142ow\u0119. Do tego momentu jest to przedstawienie, kt\u00f3re mniej lub bardziej zmodyfikowane mo\u017cna odnotowa\u0107 w wielu ko\u015bcio\u0142ach (np. w ko\u015bciele \u015bw. Jana w Toruniu, malowid\u0142o z ok. 1380-1390 r.). W Koprzywnicy i w Tujcach jednak by\u0142o to jeszcze \u201eza ma\u0142o\u201d.<\/span><\/p>\n

Krzy\u017c Chrystusa zosta\u0142 wi\u0119c \u201eo\u017cywiony\u201d \u2013 wszystkie jego ramiona zosta\u0142y zako\u0144czone d\u0142o\u0144mi. D\u0142o\u0144 ko\u0144cz\u0105ca dolne rami\u0119 krzy\u017ca rozbija m\u0142otem bram\u0119 piek\u0142a; g\u00f3rna otwiera kluczem niebo; lewa koronuje Eklezj\u0119, a prawa\u2026 wbija miecz w g\u0142ow\u0119 Synagogi! W\u0142a\u015bnie tak: Krzy\u017c zabija Synagog\u0119.<\/span><\/p>\n

Krzy\u017c \u2013 a wi\u0119c, tak naprawd\u0119, Ukrzy\u017cowany na nim Pan \u2013 morderc\u0105! Czy mo\u017cna bardziej wypaczy\u0107 sens Ewangelii? Czy dlatego Jezus da\u0142 si\u0119 jak baranek poprowadzi\u0107 na \u015bmier\u0107 za wszystkich, by mie\u0107 tytu\u0142 do zabijania kogokolwiek? Czy mo\u017cna si\u0119 bardziej rozmin\u0105\u0107 z prawd\u0105 Krzy\u017ca? Czy mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksze blu\u017anierstwo?! Powie kto\u015b: \u201eniezamierzone\u201d, \u201ena pewno nie intencjonalne\u201d. Ot, taka \u201eludowa\u201d i \u201espauperyzowana\u201d, nie domy\u015blana do ko\u0144ca wersja uczonej \u201eteologii zast\u0119pstwa\u201d\u2026<\/span><\/p>\n

Wi\u0119c trzeba doda\u0107 jeszcze i to, \u017ce zar\u00f3wno w Koprzywnicy, jak i w Tujcach malowid\u0142o umieszczone zosta\u0142o w prezbiterium (!), w bezpo\u015bredniej blisko\u015bci o\u0142tarza. Wszyscy, kt\u00f3rzy przychodzili do tych ko\u015bcio\u0142\u00f3w na niedzieln\u0105 Msz\u0119 \u015bw., wychodz\u0105c z niej, mieli w oczach, i w g\u0142owie, jego przekaz. Co mogli my\u015ble\u0107 i w jaki spos\u00f3b reagowa\u0107 na spotkanych w ci\u0105gu tygodnia \u017byd\u00f3w? Jest przy tym oczywiste, \u017ce \u201esi\u0142a ra\u017cenia\u201d takiej sztuki w spo\u0142ecze\u0144stwie ludzi niepi\u015bmiennych by\u0142a niepomiernie wi\u0119ksza ni\u017c omawianych przez nas wy\u017cej papieskich dokument\u00f3w czy wywa\u017conych traktat\u00f3w teologicznych, elitarnych w zasi\u0119gu i zamkni\u0119tych na \u201eklucz \u0142aciny\u201d.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Zag\u0142ada cmentarzy \u017cydowskich<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n


\nCo wi\u0119cej, dokumenty te i traktaty jaki\u015b czas po swym powstaniu \u201el\u0105dowa\u0142y\u201d na p\u00f3\u0142kach archiw\u00f3w czy bibliotek; malowid\u0142a natomiast przemawia\u0142y bez przerwy przez ponad p\u00f3\u0142 tysi\u0105clecia. Jakie\u015b 20\u201325 kolejnych pokole\u0144 chrze\u015bcijan? Ostatnie z nich by\u0142y \u015bwiadkami Zag\u0142ady\u2026<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie, koprzywnicki ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardziej znany badaczom historii sztuki z innego malowid\u0142a, a mianowicie z umieszczonego na filarze p\u00f3\u0142nocnej nawy fresku przedstawiaj\u0105cego Maryj\u0119 ochraniaj\u0105c\u0105 swoim p\u0142aszczem ludzi wszelkiego stanu i pochodzenia (<\/span>Mater Misericordiae<\/em>). Objawia si\u0119 Ona tak\u0105 umieraj\u0105cemu u jej st\u00f3p cysterskiemu mnichowi, o kt\u00f3rego dusz\u0119 walcz\u0105 \u2013 stoj\u0105cy po dw\u00f3ch stronach jego \u0142\u00f3\u017cka \u2013 anio\u0142 i szatan. Maryja jako mi\u0142osierna Matka jest figur\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rego funkcj\u0105 jest przygarnia\u0107, gromadzi\u0107 i chroni\u0107, a nie wyklucza\u0107 i zabija\u0107.<\/span><\/p>\n


\nZ kolei przedstawienie indywidualnej \u015bmierci zakonnika (jedno z najwcze\u015bniejszych w polskiej sztuce sakralnej) uzmys\u0142awia widzowi, \u017ce wiara, cho\u0107 prze\u017cywana we wsp\u00f3lnocie, jest wydarzeniem g\u0142\u0119boko osobistym \u2013 jest spotkaniem ka\u017cdego z nas z Bogiem i osobistym zmaganiem. Przek\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na indywidualn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 i taki\u017c os\u0105d, przed kt\u00f3rymi nie da si\u0119 uciec i schowa\u0107 za zas\u0142on\u0119 stadnych zachowa\u0144. Obydwa te motywy uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w syntez\u0119 tego, co najlepsze i rzeczywi\u015bcie ewangeliczne w chrze\u015bcija\u0144stwie.<\/span><\/p>\n

Z Ko\u015bcio\u0142em, z jego histori\u0105, ale tak\u017ce (niestety!) z dniem dzisiejszym, jest tak, jak z malowid\u0142ami w Koprzywnicy. Wiele tu moment\u00f3w pi\u0119knych i Bo\u017cych, s\u0105siaduj\u0105 z nimi jednak inne: tragiczne i budz\u0105ce wstyd. Nie mo\u017cna udawa\u0107, \u017ce s\u0105 tylko te pierwsze, i metodycznie odwraca\u0107 wzrok (sw\u00f3j i innych) od tych drugich. Trzeba przyj\u0105\u0107 i wzi\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za ca\u0142\u0105 swoj\u0105 histori\u0119. Wyb\u00f3r, przed jakim ona nas stawia, nie polega na wyparciu z pami\u0119ci tego, co niewygodne, lecz na decyzji, kt\u00f3r\u0105 z jej cz\u0119\u015bci chc\u0119\/chcemy kontynuowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Chc\u0119 zako\u0144czy\u0107 nasze rozwa\u017cania modlitw\u0105, jak\u0105 w imieniu ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a wypowiedzia\u0142 \u015bw. Jan Pawe\u0142 II w bazylice \u015bw. Piotra na Watykanie 12 marca 2000 roku (w I Niedziel\u0119 Wielkiego Postu):<\/span><\/p>\n

\u201eM\u00f3dlmy si\u0119, aby przez przywo\u0142ywanie cierpie\u0144,<\/span>
\nkt\u00f3re Lud Izraela musia\u0142 przetrwa\u0107 przez wieki historii,<\/span>
\nchrze\u015bcijanie uznali grzechy pope\u0142nione<\/span>
\n\u2013 zgo\u0142a nie tylko przez nielicznych spo\u015br\u00f3d nich \u2013<\/span>
\nprzeciw Ludowi Przymierza i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stw<\/span>
\ni na tej drodze oczy\u015bcili swoje serca.<\/span><\/p>\n

[Modlitwa w ciszy]<\/span><\/p>\n

Bo\u017ce naszych ojc\u00f3w,<\/span>
\nTy wybra\u0142e\u015b Abrahama i jego potomk\u00f3w, by zanie\u015bli Twoje Imi\u0119 Narodom;<\/span>
\nBolejemy g\u0142\u0119boko nad post\u0119powaniem tych,<\/span>
\nkt\u00f3rzy w ci\u0105gu historii spowodowali cierpienie tych Twoich dzieci,<\/span>
\nA prosz\u0105c o Twoje wybaczenie pragniemy zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119<\/span>
\nw autentyczne braterstwo z Ludem Przymierza.<\/span>
\nPrzez Chrystusa Pana naszego. Amen<\/span><\/p>\n

Kyrie, eleison; Kyrie, eleison; Kyrie, eleison\u201d.<\/span><\/p>\n

\n
\n

[i]<\/a> \u201eThe Holocaust and the Christian World. Reflections on the Past, Challenges for the Future\u201d, ed. C. Rittner, S.D. Smith and I. Steinfeldt, London 2000.<\/em><\/span>
\n[ii]<\/a> Tam\u017ce, s. 37.<\/em><\/span>
\n[iii]<\/a> J.K. Roth, \u201eWhat Does the Holocaust Have to Do with Christianity\u201d, [w:] \u201eThe Holocaust and the Christian World\u2026\u201d, dz. cyt., s. 6 (t\u0142um. i podkr. G.R.).<\/em><\/span>
\n[iv]<\/a> Zob. J. Domas\u0142owski i in., \u201eGotyckie malarstwo \u015bcienne w Polsce\u201d, Pozna\u0144 1984, s. 38 (il. 7) i s. 143 (il. 192); B. D\u0105b-Kalinowska, \u201eXIV-wieczne malowid\u0142o koprzywnickie \u2013 misterium biblijne i kosmologiczne\u201d, Pozna\u0144 1979, s. 55-79; A. W\u0142odarek, \u201eKoprzywnica. Malarstwo gotyckie w Polsce\u201d, pod red. A.S. Labudy i K. Secomskiej, Warszawa 2004, t. II, s. 46-47.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Abp Grzegorz Ry\u015b. Fot. Archidiecezja \u0141\u00f3dzka Co zrobili\u015bmy \u017bydom, czyli co zrobili\u015bmy z naszym chrze\u015bcija\u0144stwem? Kard. Grzegorz Ry\u015b Na \u015bredniowiecznych malowid\u0142ach w dw\u00f3ch polskich ko\u015bcio\u0142ach Krzy\u017c zabija Synagog\u0119. Krzy\u017c \u2013 a wi\u0119c, tak naprawd\u0119, Ukrzy\u017cowany na nim Pan \u2013 morderc\u0105! Czy mo\u017cna bardziej wypaczy\u0107 sens Ewangelii? Czy mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksze blu\u017anierstwo?! . Publikujemy ni\u017cej tekst […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109346"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=109346"}],"version-history":[{"count":26,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109346\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":109377,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109346\/revisions\/109377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=109346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=109346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=109346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}