{"id":11006,"date":"2014-12-18T19:04:45","date_gmt":"2014-12-18T17:04:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=11006"},"modified":"2014-12-18T16:15:06","modified_gmt":"2014-12-18T14:15:06","slug":"dlaczego-ida-tak-gniewa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=11006","title":{"rendered":"Dlaczego \u201eIda\u201d tak gniewa."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Dlaczego \u201eIda\u201d tak gniewa. Cz\u0119\u015bciowe podsumowanie dyskusji o filmie Paw\u0142a Pawlikowskiego <\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Karolina Wigura <\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"IDA_IMG_6165\"<\/p>\n

Dopiero wraz z licznymi recenzjami, pozytywnymi i krytycznymi, \u201eIda\u201d Paw\u0142a Pawlikowskiego, jest obrazem sko\u0144czonym. Wraz z nimi film rysuje map\u0119 punkt\u00f3w zapalnych w debacie o stosunkach polsko-\u017cydowskich w XX w., szczeg\u00f3lnie w czasie II wojny \u015bwiatowej. I daje poj\u0119cie o temperaturze dyskusji, kt\u00f3ra w Polsce w zwi\u0105zku z t\u0105 tematyk\u0105 panuje.<\/strong><\/span><\/p>\n

Histori\u0119 m\u0142odej kobiety, kt\u00f3ra tu\u017c przed z\u0142o\u017ceniem \u015blub\u00f3w zakonnych dowiaduje si\u0119, \u017ce jest \u017byd\u00f3wk\u0105*, najpierw obsypano nagrodami na kilku festiwalach, na czele z gdy\u0144skim. Nied\u0142ugo potem w prasie i na portalach internetowych na nowo rozgorza\u0142a o\u017cywiona dyskusja o relacjach polsko-\u017cydowskich.<\/span><\/p>\n

K\u0142amstwo, uroda i polityka<\/strong><\/span><\/p>\n

Pierwszy zasadniczy sp\u00f3r o \u201eId\u0119\u201d rozgrywa si\u0119 na linii estetyka-polityka. Z jednej strony krytycy tacy jak Tadeusz Sobolewski czy Krzysztof Varga uwa\u017caj\u0105, \u017ce jest to film wysmakowany i prosty \u2013 w najlepszym tego s\u0142owa znaczeniu. \u017be trzeba doceni\u0107 pi\u0119kno kadru i urod\u0119 graj\u0105cych w nim aktorek: obok m\u0142odziutkiej Agaty Trzebuchowskiej znakomita jest u Pawlikowskiego Agata Kulesza, obsadzona w roli ciotki g\u0142\u00f3wnej bohaterki \u2013 Wandy Gruz (wzorowanej, jak sugeruj\u0105 niekt\u00f3rzy, na stalinowskiej prokuratorce Helenie Woli\u0144skiej-Brus). I \u017ce nie jest to opowie\u015b\u0107 dziej\u0105ca si\u0119 w historii, a raczej w nieprzeniknionej tera\u017aniejszo\u015bci. Z drugiej strony, m.in. Agnieszka Graff i Helena Datner wyra\u017ca\u0142y rozczarowanie, \u017ce \u201eIda\u201d nie jest \u201epolitycznym filmem o historii\u201d.<\/span><\/p>\n

Sam Pawlikowski, gdyby zajrze\u0107 do wywiad\u00f3w, kt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 ostatnio w polskiej prasie, by\u0107 mo\u017ce przychyla\u0142by si\u0119 do twierdzenia, \u017ce \u201eIda\u201d ma by\u0107 opowie\u015bci\u0105 o Polakach i \u017bydach tak pi\u0119kn\u0105, \u017ce czysto alegoryczn\u0105, wyniesieniem historii do poziomu moralitetu. Jak m\u00f3wi\u0142, chcia\u0142 zrobi\u0107 film o osobie tak bardzo \u017cyj\u0105cej w stanie \u0142aski, \u017ce niezrozumia\u0142ej dla os\u00f3b obdarzonych wiar\u0105 mniejsz\u0105 ni\u017c ona. Czy mu si\u0119 to uda\u0142o? Trudno powiedzie\u0107, bo g\u0142\u00f3wna bohaterka pokazana jest w spos\u00f3b bardzo zewn\u0119trzny, je\u015bli nie behawioralny. Niewiele m\u00f3wi, w\u015br\u00f3d komentarzy na temat filmu pojawia\u0142y si\u0119 twierdzenia, \u017ce jest bardziej medium ni\u017c bohaterk\u0105 z krwi i ko\u015bci. Pewne jej zachowania s\u0105 zastanawiaj\u0105ce, jak cho\u0107by wtedy, gdy ksi\u0105dz daj\u0105cy jej nocleg w swojej parafii pyta, czy ma ona co\u015b wsp\u00f3lnego z Lebensteinami (czyli z jej rodzin\u0105). Ida odpowiada pewnym g\u0142osem: nie. Zatem k\u0142amie? A mo\u017ce si\u0119 zapiera?<\/span><\/p>\n

Ale je\u015bli p\u00f3jdziemy tropem samej debaty o filmie, to trzeba powiedzie\u0107, \u017ce ustawienie dyskusji na osi estetyka-polityka wydaje si\u0119 wynikiem nieporozumienia, i to z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze, nie spos\u00f3b zrobi\u0107 filmu o stosunkach polsko-\u017cydowskich, kt\u00f3ry nie dotyczy\u0142by historii i wybor\u00f3w moralnych. Film o zakonnicy-\u017byd\u00f3wce i jej ciotce \u2013 stalinowskiej prokuratorce \u2013 naturalnie wpisuje si\u0119 w trwaj\u0105c\u0105 od wielu lat dyskusj\u0119 i trudno utrzymywa\u0107, \u017ce pozostaje poza ni\u0105. W tym sensie nie zgadzam si\u0119 z Krzysztofem \u015awirkiem, kt\u00f3ry pisa\u0142, \u017ce je\u015bli istnieje jaki\u015b klucz do tego filmu, to jest to klucz artystyczny, a nie historyczny czy rozliczeniowy. Ale, po drugie, warto m\u00f3wi\u0107 o \u201eIdzie\u201d jako filmie o historii i wyborach moralnych, a nie dziele politycznym lub niepolitycznym. Nie warto rozszerza\u0107 poj\u0119cia polityki do tego stopnia, \u017ce obejmuje wszystko (a zatem, by\u0107 mo\u017ce, nie obejmuje niczego).<\/span><\/p>\n

Chrystianizacja Zag\u0142ady<\/strong><\/span><\/p>\n

Druga linia sporu zwi\u0105zanego z \u201eId\u0105\u201d dotyczy zarzutu, \u017ce film ten chrystianizuje Zag\u0142ad\u0119 \u017byd\u00f3w. Tego argumentu u\u017cywaj\u0105 cho\u0107by Agnieszka Graff i Anna Zawadzka. Ostrzem krytyki Graff jest stwierdzenie, \u017ce film ten opowiada bardziej o \u201ewierze (katolickiej), ni\u017c o Zag\u0142adzie (\u017byd\u00f3w)\u201d. Narz\u0119dziem opowie\u015bci jest estetyka, zdaniem Graff tak bardzo wyrafinowana, \u017ce odwodz\u0105ca widza od my\u015blenia, buduj\u0105ca atmosfer\u0119, w kt\u00f3rej nawet scena odnalezienia szcz\u0105tk\u00f3w rodziny Idy i jej ciotki Wandy ulega odpolitycznieniu. Ta estetyka, zamiast do refleksji nad stosunkami polsko-\u017cydowskimi, prowadzi wprost do sfery \u015bwi\u0119to\u015bci, argumentuje Graff. \u201ePunktem wyj\u015bcia i ostatnim ogniwem tych poszukiwa\u0144 nie jest tu ani zbrodnia, ani \u017cydowska czy polska to\u017csamo\u015b\u0107, lecz wiara, kt\u00f3ra ma to wszystko uniewa\u017cni\u0107. Film domyka nasz\u0105 rozmow\u0119 o historii, o tym, co tu si\u0119 sta\u0142o ponad p\u00f3\u0142 wieku temu, przez przywo\u0142anie sacrum: oto witra\u017c, oto klasztor, oto figura Jezusa itd.\u201d.<\/span><\/p>\n

Czytaj dalej tu: Dlaczego \u201eIda\u201d tak gniewa.<\/a>…<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dlaczego \u201eIda\u201d tak gniewa. Cz\u0119\u015bciowe podsumowanie dyskusji o filmie Paw\u0142a Pawlikowskiego Karolina Wigura Dopiero wraz z licznymi recenzjami, pozytywnymi i krytycznymi, \u201eIda\u201d Paw\u0142a Pawlikowskiego, jest obrazem sko\u0144czonym. Wraz z nimi film rysuje map\u0119 punkt\u00f3w zapalnych w debacie o stosunkach polsko-\u017cydowskich w XX w., szczeg\u00f3lnie w czasie II wojny \u015bwiatowej. I daje poj\u0119cie o temperaturze dyskusji, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11006"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11006"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11006\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11026,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11006\/revisions\/11026"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}