{"id":110245,"date":"2024-01-26T18:09:11","date_gmt":"2024-01-26T16:09:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=110245"},"modified":"2024-01-26T12:15:50","modified_gmt":"2024-01-26T10:15:50","slug":"29-09-79","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=110245","title":{"rendered":"Duda nie pozwoli mianowa\u0107 nowego ambasadora w Brukseli. Ale rz\u0105d mo\u017ce \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 starego na konsultacje i wyznaczy\u0107 “pe\u0142ni\u0105cego obowi\u0105zki”"},"content":{"rendered":"

Adam Michnik. (Fot. Dawid \u017buchowicz \/ Agencja Wyborcza.pl)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Duda nie pozwoli mianowa\u0107 nowego ambasadora w Brukseli. Ale rz\u0105d mo\u017ce \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 starego na konsultacje i wyznaczy\u0107 “pe\u0142ni\u0105cego obowi\u0105zki”<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Irena Grudzi\u0144ska-Gross<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Redaktor naczelny “Wyborczej”: Im bardziej stabilne b\u0119dzie poparcie dla PiS, tym wi\u0119ksza b\u0119dzie stabilno\u015b\u0107 koalicji rz\u0105dz\u0105cej.<\/h4>\n

<\/h4>\n

Z Adamem Michnikiem<\/b>\u00a0rozmawia\u00a0Irena Grudzi\u0144ska-Gross*<\/b><\/i><\/h4>\n
\n
\n<\/div>\n
\n

Irena Grudzi\u0144ska-Gross: Zaczyna si\u0119 nowy rok, mamy w Polsce nowy rz\u0105d koalicyjny, ale nie wida\u0107, \u017ceby PiS pogodzi\u0142 si\u0119 z przegran\u0105.<\/strong><\/p>\n

Adam Michnik:<\/b>\u00a0Bardzo trudno jest przyzna\u0107 si\u0119 do pora\u017cki, kiedy si\u0119 jest przekonanym, \u017ce si\u0119 b\u0119dzie rz\u0105dzi\u0107 do ko\u0144ca \u015bwiata.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

Teraz zn\u00f3w wychodzi ich arogancja, megalomania i brak wyobra\u017ani. PiS jako ugrupowanie mia\u0142o bardzo dobry wyborczy wynik, a\u017c ponad 35 procent g\u0142os\u00f3w, cho\u0107 po tym, co narobili, nie powinni mie\u0107 jednej pi\u0105tej tych g\u0142os\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ale rezultat tych wybor\u00f3w jest przejrzysty – dostali czerwon\u0105 kartk\u0119. Lecz to jest dopiero pocz\u0105tek jazdy, bo b\u0119d\u0105 pr\u00f3bowali rozko\u0142ysa\u0107 t\u0119 \u0142\u00f3dk\u0119, \u017ceby przewr\u00f3ci\u0107 nowy rz\u0105d. Wszystko zale\u017cy od tego, na ile ten rz\u0105d potrafi zmieni\u0107 Polsk\u0119 i przekona\u0107 do siebie cz\u0119\u015b\u0107 elektoratu PiS. W tym sensie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce najgorsze za nami, a najtrudniejsze przed nami.<\/span><\/p>\n

Czy obecne przej\u0119cie w\u0142adzy r\u00f3\u017cni si\u0119 od tego z 1989 roku?<\/strong><\/p>\n

– Zasadniczo. Wtedy \u0142ad si\u0119 wali\u0142, to by\u0142 moment konstytucyjny, historyczny. Na czele komunistycznej dyktatury stali ludzie, kt\u00f3rzy wiedzieli, \u017ce projekt socjalizmu czy komunizmu przegra\u0142. Zastanawiali si\u0119, jak znale\u017a\u0107 dla siebie miejsce w nowej rzeczywisto\u015bci i byli gotowi respektowa\u0107 regu\u0142y gry. \u00d3wczesny prezydent Jaruzelski by\u0142 w pe\u0142ni lojalny wobec rz\u0105du Mazowieckiego. Natomiast Duda – czyli Kaczy\u0144ski – jest w pe\u0142ni nielojalny w stosunku do nowego rz\u0105du, cho\u0107 ten ma mandat od spo\u0142ecze\u0144stwa. Tamci chcieli porozumienia, a ci nie chc\u0105. Tamci si\u0119 chcieli odnale\u017a\u0107 w nowej rzeczywisto\u015bci, ci j\u0105 kontestuj\u0105. Ma by\u0107 tak, jak by\u0142o.<\/span><\/p>\n

Na czym polega \u201eto, co najtrudniejsze, przed nami”?<\/strong><\/p>\n

– Ob\u00f3z Kaczy\u0144skiego mia\u0142 dwa scenariusze. Pierwszy – \u017ce wygraj\u0105 i wtedy wszystko b\u0119dzie po ich my\u015bli. A drugi – na wypadek, gdyby przegrali – tak zaminowa\u0107 teren, \u017ceby nie pozwoli\u0107 zwyci\u0119zcom rz\u0105dzi\u0107. \u017beby zatrzyma\u0107 w swoich r\u0119kach publiczne media, wymiar sprawiedliwo\u015bci, s\u0142u\u017cby specjalne, urz\u0119dy fiskalne. Zmienili ustawodawstwo i maj\u0105 swojego prezydenta. Trybuna\u0142 Konstytucyjny ca\u0142kowicie nale\u017cy do nich.<\/span><\/p>\n

W tej sytuacji nowa w\u0142adza musi tak rz\u0105dzi\u0107, \u017ceby unikn\u0105\u0107 weta prezydenta Dudy. Ka\u017cda zmiana musi polega\u0107 na obchodzeniu tego ustawodawstwa, co nie znaczy – na jego \u0142amaniu. Na przyk\u0142ad: wszystkie nominacje do instytucji europejskich ma wyznacza\u0107 prezydent. Nowy rz\u0105d m\u00f3wi tak: my nie mo\u017cemy nominowa\u0107 nowego ambasadora do Brukseli, ale mo\u017cemy ambasadora \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 na konsultacje do Warszawy i wyznaczy\u0107 kogo\u015b, kto b\u0119dzie \u201epe\u0142ni\u0105cym obowi\u0105zki”. Innej rady nie ma.<\/span><\/p>\n

S\u0142owem, to b\u0119dzie bardzo wa\u017cny rok odzyskiwania instytucji i pa\u0144stwa dla demokracji.<\/span><\/p>\n

Jak stanowczo prezydent Andrzej Duda b\u0119dzie utrudnia\u0142 prac\u0119 nowego rz\u0105du?<\/strong><\/p>\n

– Nale\u017c\u0119 do ludzi, kt\u00f3rzy prezydenta Dudy powa\u017cnie nie traktuj\u0105. Mam taki do niego stosunek jak jego promotor pracy doktorskiej \u2013 sceptyczno-ironiczny. Tak d\u0142ugo, jak Kaczy\u0144ski b\u0119dzie niekwestionowanym liderem PiS, Duda b\u0119dzie robi\u0142 to, co Kaczy\u0144ski zechce.<\/span><\/p>\n

Jego interwencje w obronie starego zespo\u0142u telewizji pa\u0144stwowej by\u0142y niepowa\u017cne, szczeg\u00f3lnie \u017ce ju\u017c mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 wiadomo\u015bci, jak teraz wygl\u0105daj\u0105, do tych za czas\u00f3w PiS. One wcale nie s\u0105 prorz\u0105dowe, to s\u0105 uczciwe programy informacyjne. A przedtem to by\u0142a stalinowsko-goebbelsowska propaganda, tego nie mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107.<\/span><\/p>\n

Jego poparcie dla by\u0142ych pos\u0142\u00f3w Kami\u0144skiego i W\u0105sika te\u017c jest niepowa\u017cne. Zostali skazani na dwa lata przez praworz\u0105dny s\u0105d. Duda ich u\u0142askawi\u0142 w 2015 roku, ale nie byli jeszcze skazani. To tak, jakby komu\u015b da\u0107 rozw\u00f3d, zanim si\u0119 o\u017ceni\u0142.<\/span><\/p>\n

W PiS liczyli, \u017ce libera\u0142owie b\u0119d\u0105 mi\u0119kcy – \u201edosta\u0142 wyrok, ale go przecie\u017c nie posadz\u0105”. Tymczasem zobaczyli, \u017ce rz\u0105d idzie na ostro. Duda chcia\u0142 ich przechowa\u0107 w Pa\u0142acu Prezydenckim, bo tam policja nie wejdzie. Tymczasem wesz\u0142a i zgodnie z prawem zawioz\u0142a ich do wi\u0119zienia. Pokaza\u0142a, \u017ce prawo obowi\u0105zuje.<\/span><\/p>\n

Czy nowy rz\u0105d ma szans\u0119 na stabilno\u015b\u0107? Przecie\u017c partie koalicji r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 na przyk\u0142ad stosunkiem do aborcji czy Ko\u015bcio\u0142a.<\/strong><\/p>\n

– Na pytanie o stabilno\u015b\u0107 nie ma prostej odpowiedzi. Paradoks polega na tym, \u017ce im bardziej stabilne b\u0119dzie poparcie dla PiS, tym wi\u0119ksza b\u0119dzie wewn\u0119trzna stabilno\u015b\u0107 koalicji rz\u0105dz\u0105cej. Na razie koalicja nie robi istotnych b\u0142\u0119d\u00f3w, oni zrozumieli, \u017ce s\u0105 na siebie skazani, \u017ce je\u015bli jeden drugiemu b\u0119dzie chcia\u0142 podstawi\u0107 nog\u0119, to podstawi j\u0105 sobie samemu.<\/span><\/p>\n

Tradycyjne poj\u0119cia lewica i prawica maj\u0105 znaczenie, je\u015bli chodzi o wizj\u0119 \u015bwiata, tymczasem w tych wyborach to nie by\u0142 sp\u00f3r o podatki, o socjalne przywileje. To by\u0142 sp\u00f3r o kszta\u0142t pa\u0144stwa, o miejsce Polski w Europie, co jest ze sob\u0105 zwi\u0105zane. Republika znalaz\u0142a si\u0119 w kryzysie i republiki si\u0119 broni. To jest wsp\u00f3lne wszystkim cz\u0142onkom koalicji.<\/span><\/p>\n

Aborcja nie by\u0142a tematem porozumienia koalicyjnego, ale nie dzieli tego rz\u0105du. Jest w koalicji skrzyd\u0142o antypisowskiego konserwatyzmu obyczajowego: to jest przede wszystkim PSL i tendencja w Trzeciej Drodze. Tusk uwa\u017ca, \u017ce trzeba z\u0142agodzi\u0107 prawo aborcyjne, jego koalicja przygotuje projekt i postawi w Sejmie. Nie wiadomo, czy przejdzie, ale Tusk dotrzyma swoich zobowi\u0105za\u0144 wyborczych. Je\u015bli nie przejdzie, PSL zgodzi si\u0119 na referendum.<\/span><\/p>\n

Co prawda PiS twierdzi, \u017ce warto\u015bci si\u0119 nie poddaje referendum, ale tu przecie\u017c nie chodzi o warto\u015bci, tylko o rozwi\u0105zania prawne. W ka\u017cdym razie jest post\u0119p, koalicja ju\u017c si\u0119 opowiada za zwi\u0105zkami partnerskimi, a to jest sprawa nowa.<\/span><\/p>\n

A jakie s\u0105 inne zbie\u017cno\u015bci polityczne w rz\u0105dz\u0105cej koalicji?<\/strong><\/p>\n

– Polityka PiS by\u0142a taka jak Orb\u00e1na, r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 tylko stosunkiem do Ukrainy. Zaskoczeniem dla mnie by\u0142o to, \u017ce wszystkie ugrupowania w Polsce poza skrajn\u0105 prawic\u0105 by\u0142y proukrai\u0144skie. Ca\u0142a si\u0142a propagandy putinowskiej jest skierowana przeciwko Ukrainie i teza skrajnej prawicy polskiej \u201ezatrzyma\u0107 ukrainizacj\u0119 Polski” jest kalk\u0105 retoryki propagandy Putina. Tymczasem zakorzeniony uraz antyrosyjski okaza\u0142 si\u0119 silniejszy od kompleksu antyukrai\u0144skiego. Tu jest jednomy\u015blno\u015b\u0107. A je\u015bli chodzi o wszystko inne, to si\u0119 dopiero klei.<\/span><\/p>\n

Platforma to by\u0142o zawsze \u015brodowisko liberalno-konserwatywno-centrowe; teraz zrozumiano, \u017ce twardy rynkowy liberalizm prowadzi do kl\u0119ski wyborczej. Z drugiej strony jest du\u017ce parcie, zw\u0142aszcza m\u0142odszych pokole\u0144, na opcj\u0119 proeuropejsk\u0105, prozachodni\u0105 i liberalno-obyczajow\u0105 – sprawa aborcji, marihuana. W rz\u0105dz\u0105cej koalicji s\u0105 grupy konserwatywno-katolickie, ale nawet dla tych ludzi op\u00f3r przeciwko PiS-owskiej dewastacji pa\u0144stwa prawa by\u0142 wa\u017cniejszy ni\u017c przestrogi niejednego biskupa, kt\u00f3ry ostrzega\u0142, \u017ceby nie g\u0142osowa\u0107 na koalicj\u0119, bo to deprawacja. Na razie s\u0105 podstawy do ostro\u017cnego optymizmu.<\/span><\/p>\n

\u00c0\u00a0propos biskup\u00f3w \u2013 jaka by\u0142a rola Ko\u015bcio\u0142a w tych wyborach?<\/strong><\/p>\n

– \u017badna. Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 bardzo ostro\u017cny. Ju\u017c si\u0119 sparzy\u0142 na polityce, jego autorytet nie jest taki jak kiedy\u015b. Oczywi\u015bcie na prowincji przewa\u017ca\u0142y w Ko\u015bciele sympatie do PiS, ale to nie by\u0142o jednoznaczne wezwanie do g\u0142osowania, Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 podzielony.<\/span><\/p>\n

Jaka jest dzi\u015b rola i sytuacja medi\u00f3w pa\u0144stwowych i \u201eWyborczej”?<\/strong><\/p>\n

– W \u201eWyborczej” mieli\u015bmy bardzo klarown\u0105 pozycj\u0119, byli\u015bmy przez ca\u0142y czas antypisowscy. Nie mamy jednoznacznej platformy politycznej, z pewno\u015bci\u0105 nasi dziennikarze rozmaicie g\u0142osowali, ale wsp\u00f3lne by\u0142o jedno: bronimy republiki. Ta linia polityczna dzi\u015b w Polsce zwyci\u0119\u017cy\u0142a, to s\u0142ycha\u0107 w tym, co m\u00f3wi premier, ministrowie \u2013 to jest wsp\u00f3lny nam wszystkim j\u0119zyk demokracji.<\/span><\/p>\n

Czy teraz sytuacja ekonomiczna \u201eWyborczej” si\u0119 polepszy? Sko\u0144czy si\u0119 przecie\u017c bojkot reklamowy ze strony instytucji pa\u0144stwowych.<\/strong><\/p>\n

– Nie wiem, czy si\u0119 polepszy. Bojkot si\u0119 sko\u0144czy, sko\u0144cz\u0105 si\u0119 dofinansowania drobnych propisowskich gazet, na pewno nie b\u0119dziemy ganiani po s\u0105dach, jak to dotychczas by\u0142o. Na pewno wa\u017cniejsze b\u0119dzie to, co mamy do powiedzenia, ni\u017c w innych czasach. No ale rola gazet b\u0119dzie male\u0107, tak jest wsz\u0119dzie, podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji staje si\u0119 internet.<\/span><\/p>\n

Wiele zale\u017cy te\u017c od tego, jaka b\u0119dzie sytuacja w \u015bwiecie, co b\u0119dzie na Wschodzie, w innych krajach europejskich, jak wypadn\u0105 wybory europejskie, wreszcie to, co nas nies\u0142ychanie niepokoi, jaka b\u0119dzie przysz\u0142o\u015b\u0107 w Rosji i w Stanach.\u00a0Bo je\u015bli Trump wygra, to przewraca \u015bwiat do g\u00f3ry nogami<\/a>.<\/span><\/p>\n

Ostatnio mia\u0142a miejsce ca\u0142a seria publicznych akt\u00f3w antysemickich. Mam na my\u015bli spalenie przez pos\u0142a Grzegorza Brauna \u015bwiecznika chanukowego w Sejmie. W \u201eWyborczej” Witold Mrozek napisa\u0142, \u017ce dzi\u0119ki mi\u0119dzy innymi dzia\u0142aniom ojca Rydzyka w Polsce antysemityzm z marginesu przeszed\u0142 do mainstreamu.<\/strong><\/p>\n

– Ja bym tak nie powiedzia\u0142. Je\u015bli antysemityzm przeszed\u0142 do mainstreamu, to ju\u017c par\u0119 lat temu. Powiedzia\u0142bym, \u017ce jest na odwr\u00f3t. Rzeczywi\u015bcie to, co si\u0119 sta\u0142o z Braunem, a przedtem\u00a0podczas Marszu Niepodleg\u0142o\u015bci w Kaliszu w 2021 roku<\/a>, nie pozwala na twierdzenie, \u017ce w Polsce nie ma antysemityzmu.\u00a0Zreszt\u0105 nie ma takiego kraju, \u017ceby nie by\u0142o w nim antysemityzmu<\/a>. Ale faktem jest, \u017ce to by\u0142y pierwsze polskie wybory, gdzie karta antysemicka nie by\u0142a w grze.<\/span><\/p>\n

Od 1989 roku zawsze taka karta si\u0119 pojawia\u0142a. Tym razem tego wcale nie by\u0142o. Nawet ze strony Konfederacji,\u00a0swojego Brauna schowali na czas wybor\u00f3w, postawili m\u0142odych, inteligentnych ludzi, kt\u00f3rzy m\u00f3wili o podatkach<\/a>. Antyniemiecko\u015b\u0107 tak, ale antysemityzm by\u0142 schowany.<\/span><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce antysemityzm w og\u00f3le przestanie by\u0107 wa\u017cny, pozostanie wa\u017cny dla marginesu, kt\u00f3ry wierzy, \u017ce \u017bydzi \u015bwiatem rz\u0105dz\u0105. Chyba \u017ce wpadniemy w sytuacj\u0119 g\u0142\u0119bokiego kryzysu, to wtedy mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce najniebezpieczniejsi s\u0105 libera\u0142owie, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 nam kaza\u0107 zamiast mi\u0119sa je\u015b\u0107 robaki i kt\u00f3rzy ucz\u0105 dzieci, jak si\u0119 masturbowa\u0107. Ale dzisiaj to nie jest wa\u017cne.<\/span><\/p>\n

G\u0142upota jest nie\u015bmiertelna, ale gdy czytam niekt\u00f3re wyst\u0105pienia Trumpa, to nie mam \u017cadnych kompleks\u00f3w. Gdyby polski kandydat na prezydenta m\u00f3wi\u0142 takie g\u0142upoty, to zaraz by z wybor\u00f3w wypad\u0142.<\/span><\/p>\n

Istnieje takie niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce po najbli\u017cszych wyborach do Unii Europejskiej dominowa\u0107 tam b\u0119dzie prawica.<\/strong><\/p>\n

– Je\u017celi tak si\u0119 stanie, b\u0119dziemy rozmawia\u0107 na inne tematy i z innego miejsca\u00a0(\u015bmiech)<\/i>. Ale nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce problem istnieje. \u0179le wypad\u0142y wybory na S\u0142owacji, w Holandii; populi\u015bci byli w Europie marginesem a teraz stali si\u0119 mainstreamem. Polskie wybory maj\u0105 olbrzymi\u0105 warto\u015b\u0107, bo zahamowa\u0142y putinizacj\u0119 Polski, to, co si\u0119 nazywa wprowadzeniem modelu autorytarnego, demokratur\u0105, pe\u0142zaj\u0105cym zamachem stanu zmieniaj\u0105cym istot\u0119 pa\u0144stwa. Amerykanie znaj\u0105 to z rz\u0105d\u00f3w Trumpa. Polska pokaza\u0142a, \u017ce mo\u017cna to zatrzyma\u0107, co jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w\u0142a\u015bnie w kontek\u015bcie europejskim.<\/span><\/p>\n

Ale wspomniany Orb\u00e1n jest coraz silniejszy, teraz to wa\u017cny rozgrywaj\u0105cy.<\/strong><\/p>\n

– Jako blokuj\u0105cy, bo ci\u0105gle jeszcze jest w UE prawo weta. Ale tak, jego przypadek jest straszny.\u00a0Nie wiem, z kim go por\u00f3wna\u0107, mo\u017ce z Orteg\u0105 z Nikaragui<\/a>. \u017beby przej\u015b\u0107 tak\u0105 drog\u0119 od ulubie\u0144ca libera\u0142\u00f3w do kryptofaszyzmu! Ale co jest ciekawe, nie ma w nim miejsca na antysemityzm<\/span>.<\/p>\n

Przecie\u017c on ci\u0105gle m\u00f3wi o Sorosie jako panuj\u0105cym nad \u015bwiatem \u017bydzie!<\/strong><\/p>\n

–\u00a0Orb\u00e1nowi nie przeszkadza \u017byd, je\u015bli jest za Orb\u00e1nem. Jemu przeszkadza libera\u0142<\/a>. On nie uprawia polityki antysemickiej, nie ma na W\u0119grzech posuni\u0119\u0107, kt\u00f3re dyskryminuj\u0105 \u017byd\u00f3w. Rehabilitacja admira\u0142a Horthy\u2019ego, nawi\u0105zanie do starej prawicy lat wojny to jest oko puszczone w stron\u0119 starego elektoratu, znak rozpoznawczy prawicy. To si\u0119 pojawia, kiedy chodzi o zademonstrowanie w\u0142asnej prawicowej to\u017csamo\u015bci. Pod tym wzgl\u0119dem Orb\u00e1n jest podobny do Kaczy\u0144skiego, to jest cynizm, to jest gra.<\/span><\/p>\n

To znaczy, \u017ce oddzielasz postaw\u0119 osobist\u0105 Orb\u00e1na od jego polityki? W antysemickiej polityce nie ma znaczenia, czy ma \u017ar\u00f3d\u0142o w cynizmie, czy w przekonaniach.<\/strong><\/p>\n

– Polityka historyczna Orb\u00e1na rehabilituje tradycj\u0119 historyczn\u0105 w\u0119gierskiej prawicy i ona ma elementy antysemityzmu. Dla w\u0119gierskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 w pami\u0119ci to, co wyrabia\u0142 w\u0119gierski antysemityzm podczas wojny, to oczywi\u015bcie traumatyczne, tak samo jest w Polsce. Ale nie ma przecie\u017c \u017cadnych rozwi\u0105za\u0144 instytucjonalnych, kampanii przeciwko \u017bydom jako \u017bydom. To jest kampania przeciwko libera\u0142om. Z tego punktu widzenia, gdyby Soros by\u0142 czystym W\u0119grem, by\u0142by takim samym \u017bydem.<\/span><\/p>\n

Teraz to jasno wida\u0107 w sprawie Gazy. Nie trzeba by\u0107 antysemit\u0105, \u017ceby krytykowa\u0107 Netanjahu i by\u0107 filosemit\u0105, \u017ceby pot\u0119pia\u0107 Hamas. To mo\u017ce i\u015b\u0107 w parze, ale nie musi.<\/span><\/p>\n

Tak, Netanjahu jest w sojuszu z antysemitami takimi jak Orb\u00e1n czy Kaczy\u0144ski.<\/strong><\/p>\n

– Kaczy\u0144ski te\u017c nie jest antysemit\u0105 i nigdy nie by\u0142. On by\u0142 przeciwko szeroko rozumianemu liberalizmowi i w tym widzia\u0142 zagro\u017cenie dla to\u017csamo\u015bci polskiej. Ale na przyk\u0142ad Bronis\u0142aw Wildstein \u015bwietnie dzia\u0142a w tych kr\u0119gach i nie on jeden. To nie jest antysemityzm, to jest antyliberalizm, antyinteligencko\u015b\u0107. I z tego punktu widzenia Kaczy\u0144skiemu jest wszystko jedno, czy ma do czynienia z Kuroniem, czy z Michnikiem, my jeste\u015bmy jeden diabe\u0142, cho\u0107 mamy inne pochodzenie.<\/span><\/p>\n

Czy wybory w Polsce, cho\u0107 tak wa\u017cne, by\u0142y odwr\u00f3ceniem trendu prawicowego, kt\u00f3ry widzimy w \u015bwiecie?<\/strong><\/p>\n

– Nie, s\u0105 zatrzymaniem, a nie odwr\u00f3ceniem, to nie jest to samo.<\/span><\/p>\n

Polska jest podzielona. Przysz\u0142o nowe pokolenie, postawiona zosta\u0142a ostro sprawa praw kobiet, dlatego by\u0142a tak nies\u0142ychanie wysoka frekwencja, o 13 procent wy\u017csza ni\u017c w poprzednich wyborach. Tego si\u0119 nikt nie spodziewa\u0142, PiS te\u017c nie, oni byli nastawieni na ni\u017csz\u0105 frekwencj\u0119, kt\u00f3ra by im da\u0142a zwyci\u0119stwo.<\/span><\/p>\n

No i doda\u0107 tu trzeba wynik wyborczy Trzeciej Drogi, dzi\u015b cz\u0142onka rz\u0105dz\u0105cej koalicji. Ba\u0142em si\u0119, \u017ce oni nie osi\u0105gn\u0105 progu 8 procent. Wtedy nie weszliby do sejmu i PiS by rz\u0105dzi\u0142. Tymczasem dostali ponad 14 procent. Tendencja populistyczna zosta\u0142a zatrzymana, ale nie odwr\u00f3cona. To te\u017c jest to najtrudniejsze przed nami.<\/span><\/p>\n

A jak widzisz przysz\u0142o\u015b\u0107 wojny w Ukrainie?<\/strong><\/p>\n

– Trudno przewidzie\u0107, co b\u0119dzie z t\u0105 wojn\u0105. Wszystko zale\u017cy od prawicy w USA. Nie wiadomo, czy bardziej im chodzi o dokopanie Rosji, czy Bidenowi. Dop\u00f3ki to by\u0142a prawica typu Bush, McCain czy Romney, cho\u0107 si\u0119 z nimi nie zgadza\u0142em, wiedzia\u0142em, \u017ce mieszkamy w tym samym domu. Trump op\u0119ta\u0142 Parti\u0119 Republika\u0144sk\u0105. Przestali racjonalnie my\u015ble\u0107, rozumie\u0107 \u015bwiat.<\/span><\/p>\n

Ukraina to otwarta rana. Teraz jest sytuacja pata, kremlowscy libera\u0142owie nawo\u0142uj\u0105 do rozm\u00f3w pokojowych, zatwierdzenia status quo. Ale Ukraina nie ma wyj\u015bcia. Gra o swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 i si\u0119 nie cofnie. I o nasz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Bo kiedy Ze\u0142enski m\u00f3wi, \u017ce oni walcz\u0105 w obronie \u015bwiata, m\u00f3wi prawd\u0119. Oni walcz\u0105 te\u017c w obronie Polski.<\/span><\/p>\n

Wspomnia\u0142em ju\u017c, \u017ce s\u0105 w Polsce grupy, kt\u00f3re dzi\u0119ki rosyjskim pieni\u0105dzom karmi\u0105 si\u0119 konfliktem polsko-ukrai\u0144skim w czasie wojny, resentymentem w sprawie by\u0142ych polskich miast, w sprawie Lwowa. Ale tego nie ma w mainstreamie. Z tym nie mo\u017cna wyj\u015b\u0107, tak samo jak z antysemityzmem. Co ci w duszy gra, to inna sprawa, ale publicznie obowi\u0105zuje w tej sprawie jednomy\u015blno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Putin proponuje rozmowy, ale na swoich warunkach. I zaostrza polityk\u0119 wewn\u0119trzn\u0105, zes\u0142a\u0142 Nawalnego na dalek\u0105 Syberi\u0119.<\/strong><\/p>\n

– Tak, to jest okrutne. Ale po Putinie niczego innego si\u0119 nie spodziewa\u0142em. On si\u0119 ju\u017c zbli\u017ca do tego, \u017ce mo\u017cna go nazwa\u0107 faszyst\u0105. Jeszcze nie nazist\u0105 – ale tak jak \u017bydom kazano nosi\u0107 \u017c\u00f3\u0142t\u0105 gwiazd\u0119, tak krytyk\u00f3w wojny w Rosji wpisuje si\u0119 na list\u0119 agent\u00f3w obcego pa\u0144stwa. Mam rosyjskie wydanie ksi\u0105\u017cki\u00a0Dmitrija Bykowa<\/a>, a na niej nadruk \u201einnostrajny agient”. Na tym tle m\u00f3j kraj to brytyjska demokracja!<\/span><\/p>\n

No i jest jeszcze wojna Izrael-Hamas\u2026<\/strong><\/p>\n

–\u00a0Staj\u0119 wobec tej sprawy zupe\u0142nie bezradnie, czuj\u0119 si\u0119 bezsilny<\/a>. Patrz\u0119 na to z przera\u017ceniem. Za d\u0142ugo \u017cyj\u0119, \u017ceby nie rozumie\u0107, czym musia\u0142a by\u0107 dla Izraela inwazja Hamasu 7 pa\u017adziernika. Nie umiem sobie wyobrazi\u0107, jak by to wygl\u0105da\u0142o, gdyby do Warszawy przyjecha\u0142a taka horda, zabija\u0142a na prawo i na lewo.<\/span><\/p>\n

Natomiast jak widz\u0119, \u017ce Gaza jest traktowana tak jak Warszawa przez Niemc\u00f3w po powstaniu warszawskim, to nie wiem, co o tym my\u015ble\u0107. Rozumiem Palesty\u0144czyk\u00f3w, \u017ce si\u0119 karmi\u0105 nienawi\u015bci\u0105, bo na ich oczach morduj\u0105 ich bliskich, nie hamasowc\u00f3w, ale stolarza, szewca piekarza, aptekarza. Z drugiej strony rozumiem Izraelczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy pytaj\u0105: po co mamy pa\u0144stwo, skoro nas wolno napada\u0107, mordowa\u0107, bra\u0107 zak\u0142adnik\u00f3w<\/a>. Rozk\u0142adam r\u0119ce.<\/span><\/p>\n

A Iran got\u00f3w jest walczy\u0107 z Izraelem do ostatniego Palesty\u0144czyka.<\/strong><\/p>\n

Na zdrowy rozum, oczywi\u015bcie nie na dzisiaj, powinno by\u0107 rozwi\u0105zanie dwupa\u0144stwowe. Wsp\u00f3lne pa\u0144stwo jest niemo\u017cliwe, Izrael nigdy na to nie p\u00f3jdzie, przynajmniej przez najbli\u017csze 50 lat. Oni chc\u0105 mie\u0107 \u017cydowskie pa\u0144stwo. Skoro tak, to nie wiadomo, co robi\u0107. Zw\u0142aszcza \u017ce\u00a0Netanjahu, s\u0105dz\u0105c po tym, co chcia\u0142 zrobi\u0107 z w\u0142adz\u0105 s\u0105dow\u0105, to dla mnie \u017cydowski Orb\u00e1n<\/a>.<\/span><\/p>\n

Mimo Gazy i Putina mo\u017ce masz jednak jakie\u015b chocia\u017c troch\u0119 optymistyczne przewidywania na nowy rok?<\/strong><\/p>\n

– W 1989 roku wielka zmiana, domino zacz\u0119\u0142o si\u0119 od Polski. To by\u0142 pierwszy kraj, w kt\u00f3rym komuni\u015bci siedli do negocjacji z opozycj\u0105. I potem ju\u017c posz\u0142o – Niemcy, Bu\u0142garia, W\u0119gry, Rumunia, Albania. A to nie by\u0142 jedyny mo\u017cliwy scenariusz. 4 czerwca w Polsce komuni\u015bci oddali w\u0142adz\u0119, ale to nie by\u0142a pierwsza wiadomo\u015b\u0107 w \u015bwiatowych mediach.<\/span><\/p>\n

Tak, pierwsz\u0105 wiadomo\u015bci\u0105 by\u0142 Tienanmen – masakra na g\u0142\u00f3wnym placu Pekinu.<\/strong><\/p>\n

– W\u0142a\u015bnie. By\u0142y wi\u0119c r\u00f3\u017cne scenariusze, Polska pokazuje dobre mo\u017cliwo\u015bci, szans\u0119 realizacji dobrych scenariuszy. I ja w te scenariusze wierz\u0119. Ale \u017ceby je zrealizowa\u0107, trzeba si\u0119 zabra\u0107 do pracy. Nie poddawa\u0107 si\u0119, uparcie robi\u0107 swoje. My w Polsce pokazali\u015bmy, \u017ce to mo\u017cliwe.<\/span><\/p>\n

\n

Copyright: Project Syndicate, 2024, www.project-syndicate.org<\/i><\/p>\n

Irena Grudzi\u0144ska-Gross<\/b>\u00a0– ur w 1946 r., historyczka, publicystka, wyk\u0142adowczyni na Uniwersytecie Princeton<\/a>. Studiowa\u0142a w Warszawie, Rzymie i Nowym Jorku, gdzie zrobi\u0142a doktorat z romanistyki w roku 1982 na Columbia University. W latach 1998-2003 by\u0142a odpowiedzialna za program dla Europy \u015arodkowo-Wschodniej przy Fundacji Forda. Autorka ksi\u0105\u017cek \u201ePi\u0119tno rewolucji. Custine, Tocqueville i wyobra\u017ania romantyczna”, \u201eMi\u0142osz i Brodski. Pole magnetyczne”, wsp\u00f3\u0142autorka \u2013 z Janem Tomaszem Grossem \u2013 wyboru wspomnie\u0144 \u201eW czterdziestym nas matko na Sibir zes\u0142ali… Polska a Rosja 1939-1942″ i g\u0142o\u015bnych \u201eZ\u0142otych \u017cniw”<\/i><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Adam Michnik. (Fot. Dawid \u017buchowicz \/ Agencja Wyborcza.pl) Duda nie pozwoli mianowa\u0107 nowego ambasadora w Brukseli. Ale rz\u0105d mo\u017ce \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 starego na konsultacje i wyznaczy\u0107 “pe\u0142ni\u0105cego obowi\u0105zki” Irena Grudzi\u0144ska-Gross Redaktor naczelny “Wyborczej”: Im bardziej stabilne b\u0119dzie poparcie dla PiS, tym wi\u0119ksza b\u0119dzie stabilno\u015b\u0107 koalicji rz\u0105dz\u0105cej. Z Adamem Michnikiem\u00a0rozmawia\u00a0Irena Grudzi\u0144ska-Gross* Irena Grudzi\u0144ska-Gross: Zaczyna si\u0119 nowy rok, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110245"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110245"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":110307,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110245\/revisions\/110307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}