![](\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2021\/1\/4\/dc409bbfd765032572fe7e72e35c47f6\/jpg\/jhi\/header\/JHI_thumbnail_1.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/zih-1.png\")
<\/a>Wspomnienie o prof. Ewie Geller<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n\u017bydowski Instytut Historyczny<\/strong><\/span><\/p>\n .<\/p>\n<\/div>\n Szanowna Laureatko,<\/strong><\/span> Je\u015bli zajrz\u0105 Pa\u0144stwo do biogramu dzisiejszej Laureatki w bazie danych \u201eNauka Polska\u201d, to w rubryce \u201especjalno\u015bci\u201d przeczytacie \u201ej\u0119zykoznawstwo germa\u0144skie\u201d oraz \u201ejidyszystyka\u201d. O ile ten pierwszy termin jest intuicyjnie zrozumia\u0142y nawet dla os\u00f3b, kt\u00f3re nigdy nie mia\u0142y do czynienia z j\u0119zykoznawstwem, o tyle termin drugi budzi czasem zdziwienie nawet w \u015brodowisku naukowym (chocia\u017c przyzna\u0107 trzeba, \u017ce coraz rzadziej). Pos\u0142uchajmy, co o jidyszystyce pisa\u0142a niegdy\u015b o tym sama Laureatka:<\/span><\/p>\n Jidyszystyka stanowi cz\u0119\u015b\u0107 szeroko rozumianej filologii germa\u0144skiej. Jest jej autonomiczn\u0105 dyscyplin\u0105, w takim samym rozumieniu, jak stanowi\u0105 j\u0105 anglistyka, niderlandystyka czy skandynawistyka. Jednak\u017ce specyficzna struktura j\u0119zyka jidysz, jego historia, warunki socjo- i psycholingwistyczne, w jakich si\u0119 kszta\u0142towa\u0142, sprawiaj\u0105, \u017ce jidyszystyka, bardziej ni\u017c pozosta\u0142e filologie germa\u0144skie, zahacza o inne dziedziny wiedzy. Zaz\u0119bia si\u0119 wi\u0119c przede wszystkim z histori\u0105 j\u0119zyka i literatury niemieckiej, lecz nieodzownymi filologiami pomocniczymi s\u0105 dla niej hebraistyka i slawistyka. Z ich pomoc\u0105 ustali\u0107 mo\u017cna zasi\u0119g wp\u0142ywu i udzia\u0142 odpowiednich j\u0119zyk\u00f3w w kszta\u0142towaniu si\u0119 jidysz. Poza dyscyplinami filologicznymi, jidyszystyka jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z judaistycznymi naukami historycznymi i spo\u0142ecznymi, w tym tak\u017ce z etnografi\u0105 i teologi\u0105. Dziedzina ta stawia zatem przed badaczem wysokie wymagania dobrej znajomo\u015bci trzech ma\u0142o lub wcale nie spokrewnionych filologii oraz dostatecznej wiedzy historyczno-judaistycznej. To w\u0142a\u015bnie prawdopodobnie sprawia, \u017ce dyscyplina ta rozwija si\u0119 do\u015b\u0107 powolnie, a wiele jej obszar\u00f3w to nadal terra incognita. (Geller 1994: 246)<\/span><\/p>\n Cytat ten pochodzi z pierwszej ksi\u0105\u017cki Ewy Geller pt. Jidysz \u2013 j\u0119zyk \u017byd\u00f3w polskich<\/em>, wydanej przez Wydawnictwo Naukowe PWN w 1994 r. Ksi\u0105\u017cka ta, o kt\u00f3rej mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142a pierwsz\u0105 polsk\u0105 powojenn\u0105, spe\u0142niaj\u0105c\u0105 kryteria akademickie prac\u0105 z dziedziny jidyszystyki, powsta\u0142a na bazie pracy doktorskiej, kt\u00f3r\u0105 Ewa Geller obroni\u0142a w 1988 r. w Instytucie Germanistyki Uniwersytetu Warszawskiego pod kierunkiem nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c prof. Aleksandra Szulca. Tytu\u0142 pracy doktorskiej brzmia\u0142: \u201ePolskie i wschodnios\u0142owia\u0144skie wp\u0142ywy leksykalne i strukturalne w jidysz na przyk\u0142adzie wybranych utwor\u00f3w I. B. Singera\u201d i wyznaczy\u0142 aktualny do dzisiaj wa\u017cny kierunek zainteresowa\u0144 Laureatki, kt\u00f3rym jest, m\u00f3wi\u0105c najog\u00f3lniej, obecno\u015b\u0107 tzw. elementu s\u0142owia\u0144skiego w jidysz i wzajemne polsko-jidyszowe kontakty j\u0119zykowe.<\/span><\/p>\n Zanim przejd\u0119 do szerszego om\u00f3wienia bada\u0144 Ewy Geller w tej dziedzinie, warto nadmieni\u0107, \u017ce obroniona przez ni\u0105 dysertacja mia\u0142a by\u0107 pierwotnie po\u015bwi\u0119cona innemu tematowi, mianowicie mia\u0142a by\u0107 j\u0119zykoznawcz\u0105 analiz\u0105 warszawskiego dialektu j\u0119zyka jidysz. Ewa Geller uczy\u0142a si\u0119 jidysz u dw\u00f3ch nauczycieli, kt\u00f3rzy z racji wieku i biografii stanowili pomost mi\u0119dzy przedwojennym utraconym Jidyszlandem a \u015bwiatem nam wsp\u00f3\u0142czesnym; mowa oczywi\u015bcie o b\u0142. p. prof. Michale Friedmanie (kt\u00f3ry by\u0142 laureatem nagrody im. Jana Karskiego i Poli Nire\u0144skiej w roku 1994) i o b\u0142. p. prof. Chone Shmeruku, kt\u00f3rego dwudziesta rocznica \u015bmierci minie w przysz\u0142ym roku. Jednak pomys\u0142 analizy warszawskiej odmiany jidysz okaza\u0142 si\u0119 w warunkach pocz\u0105tk\u00f3w lat 80. trudny do zrealizowania: w\u015br\u00f3d rodowitych u\u017cytkownik\u00f3w j\u0119zyka jidysz w Warszawie znalaz\u0142o si\u0119 zaledwie kilkoro, kt\u00f3rzy przynajmniej w pewnym stopniu spe\u0142niali kryteria za\u0142o\u017cone w badaniach i r\u00f3wnie\u017c zgodzili si\u0119 na nagrywanie rozm\u00f3w; niekt\u00f3rzy potencjalni informatorzy odmawiali udzia\u0142u, nie chc\u0105c wraca\u0107 pami\u0119ci\u0105 do traumy czas\u00f3w Zag\u0142ady. Pomys\u0142 ten od\u017cy\u0142 jednak na pocz\u0105tku lat 90., gdy Ewa Geller sp\u0119dzi\u0142a wraz z rodzin\u0105 troch\u0119 czasu na stypendium Lady Davis Fellowship w Jerozolimie i gdzie odnalaz\u0142a kolejnych rodowitych u\u017cytkownik\u00f3w warszawskiego dialektu jidysz. Stypendium im. Alexandra Humboldta pozwoli\u0142o nast\u0119pnie na nadanie niedosz\u0142emu doktoratowi postaci rozprawy habilitacyjnej, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 drukiem w 2001 r. w Tybindze pod tytu\u0142em \u201eWarschauer Jiddisch\u201d i by\u0142a podstaw\u0105 do nadania Ewie Geller w 2002 r. tytu\u0142u doktora habilitowanego na Wydziale Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego. Materia\u0142 lingwistyczny zgromadzony w ksi\u0105\u017cce pozwoli\u0142 na wychwycenie i opisanie cech charakterystycznych dla tego praktycznie nieistniej\u0105cego ju\u017c dialektu. Pozostaje mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cka ta uka\u017ce si\u0119 kiedy\u015b drukiem w przek\u0142adzie polskim ku rado\u015bci i po\u017cytkowi \u015brodowiska polskich jidyszyst\u00f3w.<\/span><\/p>\n Po wydaniu ksi\u0105\u017cki habilitacyjnej Ewa Geller powr\u00f3ci\u0142a do bada\u0144 nad elementem s\u0142owia\u0144skim w j\u0119zyku jidysz. Tzw. slawocentryczna teoria powstania jidysz, czyli teoria zak\u0142adaj\u0105ca istnienie s\u0142owia\u0144skoj\u0119zycznych \u017byd\u00f3w aszkenazyjskich na ziemiach polskich i u\u017cywanie przez nich jakich\u015b form j\u0119zyka s\u0142owia\u0144skiego do czasu wyparcia go przez \u017cydowski wariant niemczyzny, przyniesiony przez wygna\u0144c\u00f3w i osadnik\u00f3w z ziem niemieckich, oraz zak\u0142adaj\u0105ca dwuj\u0119zyczno\u015b\u0107 s\u0142owia\u0144sko-niemieck\u0105 utrzymuj\u0105c\u0105 si\u0119 na styku obu tych spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich \u2013 zosta\u0142a przez ni\u0105 szczeg\u00f3\u0142owo zaprezentowana m.in. w artykule zatytu\u0142owanym \u201eSpory o genez\u0119 j\u0119zyka jidysz\u201d. Teoria ta jest rozpowszechniona w \u015bwiecie studi\u00f3w jidyszystycznych mniej ni\u017c tradycyjna teoria germanocentryczna, zak\u0142adaj\u0105ca pochodzenie jidysz od jakiego\u015b wariantu \u015bredniowiecznej niemczyzny. Warto zatem podkre\u015bli\u0107 odwag\u0119 Ewy Geller w g\u0142oszeniu teorii niepopularnej, czy mo\u017ce raczej nieprzystaj\u0105cej do utartych, XIX\u2011wiecznych jeszcze przekona\u0144 o pochodzeniu jidysz i o \u201epresti\u017cotw\u00f3rczej\u201d roli j\u0119zyka niemieckiego jako j\u0119zyka-matki. Nie czas i nie miejsce tutaj na szczeg\u00f3\u0142owe omawianie obu teorii \u2013 zainteresowanych odsy\u0142am do licznych artyku\u0142\u00f3w Laureatki, publikowanych zar\u00f3wno w j\u0119zyku polskim, jak i w j\u0119zykach kongresowych.<\/span><\/p>\n Artyku\u0142 \u201eSpory o genez\u0119 j\u0119zyka jidysz\u201d otwiera\u0142 tom studi\u00f3w Jidyszland \u2013 polskie przestrzenie<\/em>, przygotowany przez Ew\u0119 Geller we wsp\u00f3\u0142pracy z Monik\u0105 Polit, a b\u0119d\u0105cy pok\u0142osiem zorganizowanej wcze\u015bniej przez obie redaktorki konferencji naukowej. Konferencja ta, zatytu\u0142owana \u201eJ\u0119zyk i kultura jidysz jako przedmiot akademicki w Polsce\u201d odby\u0142a si\u0119 w 2006 r. cz\u0119\u015bciowo na Uniwersytecie Warszawskim, cz\u0119\u015bciowo w \u017bydowskim Instytucie Historycznym. By\u0142 to pierwszy w historii Polski \u2013 nie tylko powojennej \u2013 przypadek, \u017ce konferencja po\u015bwi\u0119cona \u201e\u017cargonowi\u201d odbywa\u0142a si\u0119 pod patronatem jednej z najwa\u017cniejszych polskich uczelni. Dzisiaj j\u0119zyk jidysz wyk\u0142adany jest na przynajmniej pi\u0119ciu uniwersytetach w Polsce.<\/span><\/p>\n Ostatnim osi\u0105gni\u0119ciem Ewy Geller w badaniach nad elementem s\u0142owia\u0144skim w jidysz \u2013 ale, mam nadziej\u0119, nie ostatnim jeszcze jej s\u0142owem w tej kwestii \u2013 by\u0142o t\u0142umaczenie na j\u0119zyk polski i wydanie \u017cydowskiego poradnika medycznego Sejfer derech ejc ha-chajim<\/em> z 1613 r. (polski tytu\u0142: Przewodnik po drzewie \u017cywota). Ten odkryty przez Laureatk\u0119 w wiede\u0144skiej Bibliotece Narodowej starodruk jest najstarszym z dotychczas nam znanych \u015bwieckich tekst\u00f3w spisanych w jidysz, po\u015bwiadczaj\u0105cym istnienie polskiego wariantu j\u0119zyka jidysz ju\u017c w XVII w. (do tej pory za najstarszy zabytek pi\u015bmienniczy w tym wariancie uwa\u017cano tekst innego poradnika medycznego, pochodz\u0105cy z ko\u0144ca XVIII w., wi\u0119c r\u00f3\u017cnica jest znacz\u0105ca). Edycja Przewodnika jest doskona\u0142ym przyk\u0142adem owych wysokich wymaga\u0144, stawianych przed badaczem zajmuj\u0105cym si\u0119 jidyszystyk\u0105, o kt\u00f3rych by\u0142a mowa w cytacie z Laureatki, otwieraj\u0105cym moje wyst\u0105pienie. Aby jej dokona\u0107, Ewa Geller musia\u0142a zdoby\u0107 wiedz\u0119 z zakresu historii medycyny w renesansowej i nowo\u017cytnej Europie, studiuj\u0105c \u00f3wczesne traktaty medyczne, zar\u00f3wno chrze\u015bcija\u0144skie, jak i \u017cydowskie. Efekty tej pracy mo\u017cna podziwia\u0107 w znakomitym Wprowadzeniu do Przewodnika<\/em>.<\/span><\/p>\n Godny uwagi jest tak\u017ce j\u0119zyk t\u0142umaczenia \u2013 tu musz\u0119 si\u0119 przyzna\u0107, \u017ce gdy zacz\u0119\u0142am czyta\u0107 Przewodnik, przez u\u0142amek sekundy zastanawia\u0142am si\u0119, czy aby na pewno jest to przek\u0142ad, bo mo\u017ce \u017ale zrozumia\u0142am, mo\u017ce to staropolski orygina\u0142\u2026 \u017beby da\u0107 Pa\u0144stwu poj\u0119cie o smakowito\u015bci tego przek\u0142adu, pozwol\u0119 sobie zacytowa\u0107 fragment z rozdzia\u0142u VIII po\u015bwi\u0119conego piciu wina. Podobno mamy dzi\u015b, na cze\u015b\u0107 Laureatki, zam\u00f3wione bardzo dobre wino, zatem zanim przejdziemy do wznoszenia toast\u00f3w, pos\u0142uchajmy, co powinni\u015bmy robi\u0107, a czego unika\u0107:<\/span><\/p>\n To jednakowo\u017c trzeba wiedzie\u0107: dla ludzi, kt\u00f3rzy maj\u0105 s\u0142ab\u0105 g\u0142ow\u0119, upicie si\u0119 winem jest bardzo niezdrowe. Nawet tym, co maj\u0105 mocn\u0105 g\u0142ow\u0119, przepicie bardzo szkodzi, a co dopiero tym, kt\u00f3rzy maj\u0105 s\u0142ab\u0105. A przyczynia rozmaitych chor\u00f3b. (\u2026)<\/span><\/p>\n Po pierwsze, ten, kto za du\u017co wina wypi\u0142, gasi ciep\u0142o, co je mamy z przyrodzenia, i [os\u0142abia] moc w\u0105troby, tak \u017ce ta nie czyni dobrej krwi, lecz jeno przezroczyst\u0105, wodnist\u0105 krew, od kt\u00f3rej cz\u0119sto przychodzi opuchlina.<\/span><\/p>\n Czasami [nadmiar wina] zapala w\u0105trob\u0119, a od tego przychodzi tr\u0119dowaty liszaj, \u017c\u00f3\u0142ta niemoc i ob\u0142\u0119d. Osobliwie dotyczy to ludzi, co z przyrodzenia maj\u0105 gor\u0105cy m\u00f3zg. U tych za\u015b, co z przyrodzenia maj\u0105 zimny m\u00f3zg, wyst\u0119puje od tego z\u0142a choroba i \u015bpi\u0105czka, \u017ce cz\u0142ek \u015bpi nad miar\u0119. (\u2026)<\/span><\/p>\n Po trzecie, os\u0142abia bia\u0142e \u017cy\u0142y, kt\u00f3re id\u0105 od m\u00f3zgu, i od tego pochodzi, \u017ce ludzie, co zwykli si\u0119 upija\u0107 winem, maj\u0105 dr\u017cenie g\u0142owy, r\u0105k i ca\u0142ego cia\u0142a. A to przychodzi nie tylko na stare lata, lecz nawet w m\u0142odym wieku. (\u2026)<\/span><\/p>\n Dalej s\u0105 wymienione jeszcze inne okropno\u015bci, kt\u00f3re pomijam, \u017ceby nie popadli Pa\u0144stwo w abstynencj\u0119. Na zako\u0144czenie za\u015b czytamy:<\/span><\/p>\n Gdy jednak pije si\u0119 z umiarem, to jest to wielkim lekarstwem dla cia\u0142a. [Wino] jest dobre do jad\u0142a i pomaga, czyni\u0105c, \u017ce strawa szybciej rozchodzi si\u0119 po ciele. Albowiem, jako \u017ce \u017cy\u0142y w \u017co\u0142\u0105dku s\u0105 w\u0105skie, to soki z jedzenia nie mog\u0142yby tak pr\u0119dko wej\u015b\u0107 do \u017cy\u0142, gdyby nie by\u0142o napitku, co si\u0119 mo\u017ce z tym jad\u0142em wymiesza\u0107, by jedzenie \u0142atwo sz\u0142o do \u017cy\u0142. A tym napitkiem jest wino, poniewa\u017c jest cienkie i klarowne. (Przewodnik<\/em> s. 123-125)<\/span><\/p>\n Szanowni Pa\u0144stwo!<\/span><\/p>\n Wymienione przeze mnie osi\u0105gni\u0119cia naukowe Laureatki \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie wyczerpuj\u0105 listy jej aktywno\u015bci naukowych. Zwi\u0105zana od pocz\u0105tku swojej drogi badawczej z Instytutem Germanistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Ewa Geller prowadzi tam zaj\u0119cia dydaktyczne, a od maja br. jest tak\u017ce prodziekanem Wydzia\u0142u Neofilologii do spraw naukowych. Wyk\u0142ada\u0142a go\u015bcinnie jidyszystyk\u0119 na uniwersytetach w Wiedniu i Berlinie, jest tak\u017ce cz\u0142onkiem za\u0142o\u017cycielem Polskiego Towarzystwa Studi\u00f3w Jidyszystycznych, licz\u0105cego obecnie 60 cz\u0142onk\u00f3w. Nie ma tu czasu, by szczeg\u00f3\u0142owo omawia\u0107 ca\u0142y jej dorobek naukowy, jednak opr\u00f3cz publikacji wymienianych wcze\u015bniej chcia\u0142abym jeszcze przywo\u0142a\u0107 opracowanie i komentarz do zarysu gramatyki j\u0119zyka jidysz autorstwa Ludwika Zamenhofa (wysz\u0142o ono drukiem w wyborze \u017ar\u00f3de\u0142 pt. Ludwik Zamenhof wobec \u201ekwestii \u017cydowskiej\u201d pod red. Agnieszki Jagodzi\u0144skiej). Ma\u0142o kto kojarzy Zamenhofa jako badacza j\u0119zyka jidysz, tymczasem Ewa Geller wykaza\u0142a w swej analizie, \u017ce jako j\u0119zykoznawca Zamenhof zdecydowanie wyprzedza\u0142 swoj\u0105 epok\u0119.<\/span><\/p>\n Szanowni Pa\u0144stwo, nie jest \u0142atwo wyg\u0142asza\u0107 laudacj\u0119 kogo\u015b, kto jest bez por\u00f3wnania bardziej ode mnie kompetentny i do\u015bwiadczony w dziedzinie, za kt\u00f3r\u0105 otrzymuje nagrod\u0119. Nie jest te\u017c \u0142atwo w obecno\u015bci niestrudzonej propagatorki teorii slawocentrycznej zaryzykowa\u0107 heretyckie twierdzenie, \u017ce \u2013 w pewnym sensie \u2013 nie jest a\u017c takie wa\u017cne, kt\u00f3ra z teorii dotycz\u0105cych powstania i rozwoju jidysz jest prawdziwa, poniewa\u017c stuprocentowej pewno\u015bci najprawdopodobniej nigdy mie\u0107 nie b\u0119dziemy. Nie ulega jednak dla mnie w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce badania Ewy Geller nad polsko-\u017cydowskimi kontaktami j\u0119zykowymi wywar\u0142y ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j studi\u00f3w \u017cydowskich w Polsce po 1989 r. Przede wszystkim dzi\u0119ki nim jidysz zacz\u0105\u0142 si\u0119 powoli wydostawa\u0107 z szufladki zatytu\u0142owanej \u201ej\u0119zyk specjalnej troski\u201d. Szufladka ta jest pojemna: mie\u015bci si\u0119 w niej swoiste upupianie jidysz i sprowadzanie go do roli zabawnego \u017cargonu, \u017ceruj\u0105cego na przedwojennym szmoncesie. Mie\u015bci si\u0119 w niej konglomerat potocznych wyobra\u017ce\u0144 na temat jidysz jako \u201eniemieckiego, tyle \u017ce bez poczucia humoru\u201d lub \u201eniemieckiego, tyle \u017ce bez zasad gramatycznych\u201d (wzgl\u0119dnie \u201eniemieckiego z orzeczeniem w \u015brodku zdania\u201d). Last but not least<\/em>, w szufladce tej znajdziemy wreszcie przekonanie o tym, \u017ce jidysz jest j\u0119zykiem szczeg\u00f3lnym, kt\u00f3ry mo\u017cna jedynie wyssa\u0107 z mlekiem matki, ale nie mo\u017cna si\u0119 go nauczy\u0107 od zera w warunkach innych ni\u017c otoczenie rodzinne, i \u017ce jest, podobnie jak jego rodowici u\u017cytkownicy, ofiar\u0105 Zag\u0142ady, co nadaje mu szczeg\u00f3lny, nietykalny status. W dalszym ci\u0105gu nietrudno natkn\u0105\u0107 si\u0119 na d\u017ciny wydostaj\u0105ce si\u0119 z tej szufladki i strasz\u0105ce przy r\u00f3\u017cnych popularnonaukowych okazjach, trzeba jednak uczciwie przyzna\u0107, \u017ce rzadziej ni\u017c kiedy\u015b.<\/span><\/p>\n Z drugiej strony badania socjolingwistyczne nad jidysz s\u0105 dla historyk\u00f3w i kulturoznawc\u00f3w niezmiernie cenne, poniewa\u017c pozwalaj\u0105 nam, nie-j\u0119zykoznawcom, zobaczy\u0107 spo\u0142eczno\u015b\u0107 wschodnioeuropejskich \u017byd\u00f3w w nowym \u015bwietle \u2013 jako \u015brodowisko wieloj\u0119zyczne, funkcjonuj\u0105ce na styku kilku j\u0119zyk\u00f3w i kilku kultur. Pozwala nam to lepiej (mam nadziej\u0119) rozumie\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 dynamik\u0119 tej grupy, a tak\u017ce zachowania i wybory poszczeg\u00f3lnych jej przedstawicieli. Jest to tym bardziej wa\u017cne, \u017ce kwestia j\u0119zykowa by\u0142a jednym z najistotniejszych aspekt\u00f3w wewn\u0119trznej \u017cydowskiej debaty o w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci i poszukiwaniu w\u0142asnego miejsca w nowoczesnym \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n W \u015brodowisku studi\u00f3w \u017cydowskich w Polsce coraz powszechniejsze jest przekonanie, \u017ce bez znajomo\u015bci (cho\u0107by biernej) jidysz (a w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci tak\u017ce hebrajskiego) nie spos\u00f3b m\u00f3wi\u0107 o posiadaniu kompetencji wystarczaj\u0105cych do wszechstronnego badania historii i kultury \u017byd\u00f3w wschodnioeuropejskich. Faktem jest, \u017ce w por\u00f3wnaniu z naszymi starszymi kole\u017cankami i kolegami, kt\u00f3rzy zajmowali si\u0119 tym tematem przed 1989 r., mamy dzi\u015b r\u00f3wnie\u017c bez por\u00f3wnania \u0142atwiejszy dost\u0119p do stypendi\u00f3w, kurs\u00f3w j\u0119zykowych, archiw\u00f3w i dokument\u00f3w. W mi\u0119dzynarodowym \u015brodowisku jidyszystycznym z kolei odzywaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce j\u0119zyk polski powoli staje si\u0119 trzecim (po angielskim i niemieckim) j\u0119zykiem \u015bwiatowej jidyszystyki. Ja sama, ilekro\u0107 dzisiaj siadam do odcyfrowywania nieczytelnej strony z r\u0119kopisu Emanuela Ringelbluma, patrona tego Instytutu, tylekro\u0107 przypominam sobie, \u017ce pierwsze kroki w czytaniu r\u0119kopis\u00f3w w jidysz \u2013 w tym w\u0142a\u015bnie r\u0119kopis\u00f3w z Archiwum Ringelbluma \u2013 stawia\u0142am, wraz z grup\u0105 kole\u017canek i koleg\u00f3w, na zaj\u0119ciach prof. Ewy Geller w Instytucie Germanistyki. Mam zatem g\u0142\u0119bokie przekonanie, \u017ce bez Ewy Geller nie by\u0142oby wsp\u00f3\u0142czesnej polskiej jidyszystyki, a bez jidyszystyki nie by\u0142oby tak dynamicznego rozwoju studi\u00f3w \u017cydowskich w Polsce. Za to, \u017ce mogli\u015bmy \u2013 i mo\u017cemy nadal \u2013 korzysta\u0107 z jej wiedzy, \u017ce s\u0142u\u017cy\u0142a nam rad\u0105 i pomoc\u0105 przy sk\u0142adaniu wniosk\u00f3w stypendialnych i w r\u00f3\u017cnych sprawach naukowych \u2013 za to chcia\u0142abym jej tutaj, tak\u017ce w moim imieniu, serdecznie podzi\u0119kowa\u0107.<\/span><\/p>\n Kapitu\u0142a Nagrody im. Jana Karskiego i Poli Nire\u0144skiej w sk\u0142adzie: dyrektor YIVO Institute for Jewish Research w Nowym Jorku Jonathan Brent, dyrektor \u017bydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma w Warszawie Pawe\u0142 \u015apiewak, a ponadto: Szymon Rudnicki, Joachim Russek, sekretarz Nagrody Marek Web i Joanna Nalewajko-Kulikov \u2013 przyzna\u0142a nagrod\u0119 za rok 2016 prof. Ewie Geller za ca\u0142okszta\u0142t dorobku naukowego w dziedzinie jidyszystyki. Ustanowiona przez Jana Karskiego w 1992 r. i administrowana przez YIVO Institute nagroda wynosi 5 tys. dolar\u00f3w i przyznawana jest corocznie autorom prac po\u015bwi\u0119conych stosunkom polsko-\u017cydowskim oraz dokumentuj\u0105cych wk\u0142ad \u017byd\u00f3w do kultury polskiej. Prosz\u0119 prof. Andrzeja \u017bbikowskiego o wr\u0119czenie dyplomu, a Laureatk\u0119 \u2013 o wyg\u0142oszenie okoliczno\u015bciowego wyk\u0142adu.<\/span><\/p>\n Niech dusza prof. Ewy Geller zostanie zwi\u0105zana w\u0119z\u0142em \u017cycia.<\/span><\/p>\n Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em> Wspomnienie o prof. Ewie Geller \u017bydowski Instytut Historyczny Szloszim (hebr. trzydzie\u015bci) to w tradycji \u017cydowskiej okres \u017ca\u0142oby po \u015bmierci bliskiej osoby, kt\u00f3ry ko\u0144czy si\u0119 trzydzie\u015bci dni po jej pogrzebie. Dzi\u015b mija trzydzie\u015bci dni od pogrzebu b.p. Ewy Geller, wybitnej jidyszystki i propagatorki bada\u0144 nad j\u0119zykiem jidysz, autorki licznych prac z zakresu j\u0119zykoznawstwa i wyk\u0142adowczyni Uniwersytetu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110889"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110889"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110889\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":110909,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110889\/revisions\/110909"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110889"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110889"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\nSzloszim (hebr. trzydzie\u015bci) to w tradycji \u017cydowskiej okres \u017ca\u0142oby po \u015bmierci bliskiej osoby, kt\u00f3ry ko\u0144czy si\u0119 trzydzie\u015bci dni po jej pogrzebie. Dzi\u015b mija trzydzie\u015bci dni od pogrzebu b.p. Ewy Geller, wybitnej jidyszystki i propagatorki bada\u0144 nad j\u0119zykiem jidysz, autorki licznych prac z zakresu j\u0119zykoznawstwa i wyk\u0142adowczyni Uniwersytetu Warszawskiego. Wspominamy j\u0105, publikuj\u0105c laudacj\u0119, kt\u00f3r\u0105 wyg\u0142osi\u0142a prof. Joanna Nalewajko-Kulikov na uroczysto\u015bci wr\u0119czenia Ewie Geller Nagrody im. Jana Karskiego i Poli Nire\u0144skiej w \u017bydowskim Instytucie Historycznym 20 pa\u017adziernika 2016 roku<\/strong>.<\/h4>\n
![](\"https:\/\/www.jhi.pl\/storage\/image\/core_files\/2024\/2\/2\/311a473cc094debc6345ee076c4a2811\/png\/jhi\/normal_big\/Grafiki%20na%20stron%C4%99(36).webp\")
<\/p>\n
\nSzanowni Pa\u0144stwo,<\/strong><\/span><\/p>\n
\n\n\n\n
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"