{"id":110911,"date":"2024-02-19T18:09:47","date_gmt":"2024-02-19T16:09:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=110911"},"modified":"2024-02-19T14:52:14","modified_gmt":"2024-02-19T12:52:14","slug":"23-09-94","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=110911","title":{"rendered":"43 lata temu zako\u0144czy\u0142 si\u0119 najd\u0142u\u017cszy strajk studencki w Polsce"},"content":{"rendered":"

Komisja Porozumiewawcza student\u00f3w. Podpisanie porozumienia pomi\u0119dzy Komisj\u0105 Mi\u0119dzyresortow\u0105 pod przewodnictwem Ministra Nauki Szkolnictwa Wy\u017cszego i Techniki prof. Janusza G\u00f3rskiego a Mi\u0119dzyuczelnian\u0105 Komisj\u0105 Porozumiewawcz\u0105, wy\u0142onion\u0105 spo\u015br\u00f3d student\u00f3w \u0142\u00f3dzkich szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych: Akademii Medycznej, Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Muzycznej, Politechniki i Uniwersytetu. \u0141\u00f3d\u017a, 18.02.1981. Fot. PAP\/CAF\/A. Zbraniecki<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>43 lata temu zako\u0144czy\u0142 si\u0119 najd\u0142u\u017cszy strajk studencki w Polsce<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Hubert Bekrycht<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
18 lutego 1981 r. zako\u0144czy\u0142 si\u0119 najd\u0142u\u017cszy w historii strajk studencki w Polsce, po kt\u00f3rym podpisano tzw. porozumienie \u0142\u00f3dzkie; spowodowa\u0142o to m.in. rejestracj\u0119 Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w. Wprowadzono te\u017c m.in. autonomi\u0119 wy\u017cszych uczelni i zniesiono obowi\u0105zek nauczania j\u0119zyka rosyjskiego.<\/strong><\/h5>\n
\n

Studenckie protesty z zimy 1981 r. rozpocz\u0119te strajkiem w \u0141odzi zako\u0144czy\u0142y si\u0119 sukcesem. “Porozumienie \u0142\u00f3dzkie dawa\u0142o m\u0142odzie\u017cy akademickiej przekonanie o mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania” \u2013 oceni\u0142 w 2021 r. w rozmowie z PAP historyk z Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego prof. Przemys\u0142aw Waingertner (zmar\u0142 31 stycznia 2024 r. – PAP). “Strajk uzmys\u0142owi\u0142 wszystkim, \u017ce nie tylko mo\u017cna przeciwstawia\u0107 si\u0119 w\u0142adzom i absurdom komunizmu, ale mo\u017cna te\u017c te absurdy likwidowa\u0107” \u2013 podkre\u015bli\u0142.<\/span><\/p>\n

“Strajk student\u00f3w stanowi\u0142 jedn\u0105 z tych +cegie\u0142+ buduj\u0105cych 40 lat temu \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce pomimo komunistycznej dyktatury, mo\u017cna organizowa\u0107 si\u0119 oddolnie” \u2013 wyja\u015bni\u0142 historyk. Przypomnia\u0142, \u017ce by\u0142 to dopiero pocz\u0105tek polskich przemian solidarno\u015bciowych. “By\u0142o te\u017c wa\u017cne poparcie protestu poza wy\u017cszymi uczelniami – i nie chodzi tylko o pomoc ekspert\u00f3w – ale zwyk\u0142e solidarno\u015bciowe odruchy spo\u0142ecze\u0144stwa” – doda\u0142.<\/span><\/p>\n

Studencki protest wsparli mieszka\u0144cy \u0141odzi, kt\u00f3rzy \u2013 mimo pustych p\u00f3\u0142ek w sklepach \u2013 przynosili okupuj\u0105cym uczelniane gmachy m.in. \u017cywno\u015b\u0107 i artyku\u0142y sanitarne. Publicy\u015bci zwi\u0105zani z Solidarno\u015bci\u0105 pisali, \u017ce \u0141\u00f3d\u017a by\u0142a zim\u0105 1981 r. studenck\u0105 stolic\u0105 Polski a strajkuj\u0105ce \u0142\u00f3dzkie uczelnie archipelagiem wolno\u015bci.<\/span><\/p>\n

\n

W efekcie trwaj\u0105cych ponad trzy tygodnie rozm\u00f3w z Mi\u0119dzyuczelnian\u0105 Komisj\u0105 Porozumiewawcz\u0105 NZS, 17 lutego 1981 r. zarejestrowano Niezale\u017cne Zrzeszenie Student\u00f3w. 18 lutego 1981 r. minister G\u00f3rski parafowa\u0142 tzw. porozumienie \u0142\u00f3dzkie ko\u0144cz\u0105ce najwi\u0119kszy strajk studencki w Polsce. Uczestniczy\u0142o w nim ok. 10 tys. os\u00f3b, cho\u0107 wiele \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych podaje, \u017ce uczestnik\u00f3w protestu by\u0142o du\u017co wi\u0119cej.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Og\u0142oszenie strajku okupacyjnego na Uniwersytecie \u0141\u00f3dzkim by\u0142o odpowiedzi\u0105 na kolejn\u0105 odmow\u0119 rejestracji NZS \u2013 niezale\u017cnej i samorz\u0105dnej organizacji studenckiej. Strajk poprzedzi\u0142a kilkunastodniowa akcja “Solidarne czekanie”. 21 stycznia do \u0141odzi przyjecha\u0142a oficjalna delegacja \u00f3wczesnego Ministerstwa Szkolnictwa Wy\u017cszego i Techniki, kt\u00f3rej przewodniczy\u0142 wiceminister Stanis\u0142aw Czajka.<\/span><\/p>\n

Negocjacje na Wydziale Filologicznym U\u0141 zosta\u0142y jednak zerwane. W\u0142adze nie chcia\u0142y przyzna\u0107 studentom prawa do strajku i domaga\u0142y si\u0119, aby organizacja, kt\u00f3r\u0105 chc\u0105 zalegalizowa\u0107, uznawa\u0142a przewodni\u0105 rol\u0119 PZPR. O godz. 21 Wojciech Walczak i Wies\u0142aw Urba\u0144ski – przewodnicz\u0105cy i wiceprzewodnicz\u0105cy NZS U\u0141 – wezwali student\u00f3w, by podj\u0119li protest i nie opuszczali budynk\u00f3w uniwersyteckich. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 strajk, kt\u00f3ry trwa\u0142 do 18 lutego i by\u0142 – wed\u0142ug Historii Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w – najd\u0142u\u017cszym strajkiem studenckim nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Obj\u0105\u0142 m.in Uniwersytet \u0141\u00f3dzki, Akademi\u0119 Medyczn\u0105, Politechnik\u0119 \u0141\u00f3dzk\u0105, Pa\u0144stwow\u0105 Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0119 Muzyczn\u0105, Pa\u0144stwow\u0105 Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0119 Teatraln\u0105, Filmow\u0105 i Telewizyjn\u0105, a pod koniec tak\u017ce Pa\u0144stwow\u0105 Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0119 Sztuk Plastycznych.<\/span><\/p>\n

Studenci domagali si\u0119 nie tylko rejestracji NZS, ale r\u00f3wnie\u017c autonomii uczelni, zniesienia obowi\u0105zku nauczania j\u0119zyka rosyjskiego, praktyk robotniczych i opresji zwi\u0105zanych z zaj\u0119ciami wojskowymi oraz swobodnego wyboru przedmiot\u00f3w. Domagali si\u0119 zniesienia cenzury, zaprzestania represji wobec opozycji, niezawis\u0142o\u015bci wymiaru sprawiedliwo\u015bci i nowych podr\u0119cznik\u00f3w historii.<\/span><\/p>\n

Wybuch \u0142\u00f3dzkiego strajku spowodowa\u0142 protesty w innych o\u015brodki akademickich. 23 stycznia 1981 r. Og\u00f3lnopolski Komitet Za\u0142o\u017cycielski NZS og\u0142osi\u0142 w ca\u0142ym kraju solidarno\u015bciow\u0105 akcj\u0119 protestacyjn\u0105. 29 stycznia w\u0142adze PRL podj\u0119\u0142y negocjacje. Na czele rz\u0105dowej Komisji Mi\u0119dzyresortowej – w kt\u00f3rej sk\u0142adzie byli w przedstawiciele ministerstw: Nauki Szkolnictwa Wy\u017cszego i Techniki, Kultury i Sztuki, Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej, Sprawiedliwo\u015bci oraz Sztabu Generalnego WP – zjawi\u0142 si\u0119 w \u0141odzi minister nauki, szkolnictwa wy\u017cszego i techniki prof. Janusz G\u00f3rski.<\/span><\/p>\n

W efekcie trwaj\u0105cych ponad trzy tygodnie rozm\u00f3w z Mi\u0119dzyuczelnian\u0105 Komisj\u0105 Porozumiewawcz\u0105 NZS, 17 lutego 1981 r. zarejestrowano Niezale\u017cne Zrzeszenie Student\u00f3w. 18 lutego 1981 r. minister G\u00f3rski parafowa\u0142 tzw. porozumienie \u0142\u00f3dzkie ko\u0144cz\u0105ce najwi\u0119kszy strajk studencki w Polsce. Uczestniczy\u0142o w nim ok. 10 tys. os\u00f3b, cho\u0107 wiele \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych podaje, \u017ce uczestnik\u00f3w protestu by\u0142o du\u017co wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n

“Strajk sprzed 43 lat wp\u0142yn\u0105\u0142 i nadal wp\u0142ywa na moje \u017cycie i \u017cycie mojego pokolenia. Poczuli\u015bmy, \u017ce komuna si\u0119 \u0142amie. Nigdy nie zapomn\u0119 tamtego poczucia, \u017ce robimy co\u015b bardzo istotnego, to zupe\u0142nie prze\u0142omowe do\u015bwiadczenie” \u2013 powiedzia\u0142 PAP \u00f3wczesny wiceprzewodnicz\u0105cy Komitetu Strajkowego Wydzia\u0142u Filozoficzno-Historycznego U\u0141, student III roku historii Zbigniew Natka\u0144ski, obecnie prezes \u0142\u00f3dzkiego oddzia\u0142u Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.<\/span><\/p>\n

“Osoby, kt\u00f3re zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 w \u0142\u00f3dzki strajk studencki w 1981 r. dosta\u0142y dobr\u0105 szko\u0142\u0119 obywatelskiego my\u015blenia. To procentuje do dzi\u015b. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w naszym strajku do tej pory jest aktywna spo\u0142ecznie i politycznie. Najwa\u017cniejsze jest poczucie pewnej wsp\u00f3lnoty. Po tylu latach, maj\u0105c naprawd\u0119 r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy, rozmawiamy z sob\u0105, kontaktujemy si\u0119 cz\u0119sto a nawet si\u0119 przyja\u017animy” \u2013 podkre\u015bli\u0142 Natka\u0144ski.<\/span><\/p>\n

“O strajku dowiedzia\u0142em si\u0119, kiedy przyjecha\u0142em na wydzia\u0142 na tak zwan\u0105 gie\u0142d\u0119 pyta\u0144 egzaminacyjnych, bo przecie\u017c zaczyna\u0142a si\u0119 sesja zimowa” \u2013 wspomina\u0142 w 2021 r. dziennikarz Jacek Walczak, w\u00f3wczas student II roku socjologii U\u0141, by\u0142y korespondent PAP w \u0141odzi. “Wr\u00f3ci\u0142em do domu i rozmawia\u0142em z \u017con\u0105, bo mieli\u015bmy wtedy ma\u0142e dziecko. Wsp\u00f3lnie podj\u0119li\u015bmy decyzj\u0119, \u017ce tam p\u00f3jd\u0119. Pakuj\u0105c si\u0119, na szcz\u0119\u015bcie, nie zapomnia\u0142em o amatorskiej kamerze marki +\u0141omo+ produkcji radzieckiej” \u2013 opowiada\u0142. “Dzi\u0119ki temu s\u0105 filmy ze strajku” – podkre\u015bli\u0142 dodaj\u0105c, \u017ce te archiwalne ta\u015bmy by\u0142y wielokrotnie wykorzystywane przez filmowc\u00f3w realizuj\u0105cych dokumenty o strajku.<\/span><\/p>\n

Strajkuj\u0105cych student\u00f3w wspierali wyk\u0142adowcy. “Studenci mieli do mnie zaufanie, ze wzgl\u0119du na to, \u017ce doradza\u0142em zarz\u0105dowi regionu Solidarno\u015bci” – wspomina\u0142 zim\u0105 2022 r. w rozmowie z PAP \u0142\u00f3dzki adwokat Rafa\u0142 Kasprzyk (zmar\u0142 6 sierpnia 2022 r. – PAP). 43 lata temu, jako wyk\u0142adowca na wydziale prawa i jeden z za\u0142o\u017cycieli Solidarno\u015bci na U\u0141 by\u0142 doradc\u0105 strajkuj\u0105cych.<\/span><\/p>\n

“Ju\u017c wcze\u015bniej dzia\u0142a\u0142em w opozycji, ale do\u015bwiadczenie ze strajku, w kt\u00f3rym bra\u0142o udzia\u0142 wielu moich, niewiele m\u0142odszych ode mnie, student\u00f3w by\u0142o szczeg\u00f3lne. To ugruntowa\u0142o moj\u0105 opozycyjn\u0105 postaw\u0119 wobec re\u017cimu komunistycznego” \u2013 podkre\u015bli\u0142 Kasprzyk.<\/span><\/p>\n

“To wydaje si\u0119 nieprawdopodobne, ale wtedy studenci nie umieli pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 maszyn\u0105 do pisania. Zatem by\u0142em doradc\u0105, ale te\u017c i sekretarzem strajku. Oczywi\u015bcie to \u017cart z tym sekretarzem, ale na maszynie pisa\u0142em” \u2013 opowiada\u0142. “Ja to wszystko przepisywa\u0142em, redagowa\u0142em” \u2013 wyja\u015bni\u0142. “Przy okazji +wrzuca\u0142em+ te\u017c swoje pomys\u0142y. Mojego autorstwa by\u0142 na pewno postulat niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w i niezawis\u0142o\u015bci s\u0119dziowskiej, kt\u00f3ry si\u0119 znalaz\u0142 w tej grupie postulat\u00f3w spo\u0142eczno-politycznych” \u2013 wspomina\u0142 dwa lata temu mec. Kasprzyk.<\/span><\/p>\n

\n

“Porozumienie \u0142\u00f3dzkie dawa\u0142o m\u0142odzie\u017cy akademickiej przekonanie o mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania” \u2013 oceni\u0142 w 2021 r. w rozmowie z PAP historyk z Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego prof. Przemys\u0142aw Waingertner (zmar\u0142 31 stycznia 2024 r. – PAP). “Strajk uzmys\u0142owi\u0142 wszystkim, \u017ce nie tylko mo\u017cna przeciwstawia\u0107 si\u0119 w\u0142adzom i absurdom komunizmu, ale mo\u017cna te\u017c te absurdy likwidowa\u0107” \u2013 podkre\u015bli\u0142.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Jego zdaniem, \u0142\u00f3dzki strajk zimowy z 1981 r. by\u0142 prawdziw\u0105 lekcj\u0105 demokracji dla m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy zbuntowali si\u0119 przeciw komunistycznym rz\u0105dom ekipy Wojciecha Jaruzelskiego.<\/span><\/p>\n

Zarejestrowane 17 lutego 1981 r. Niezale\u017cne Zrzeszenie Student\u00f3w liczy\u0142o ok. 90 tys. cz\u0142onk\u00f3w, co stanowi\u0142o wtedy jedn\u0105 trzeci\u0105 wszystkich student\u00f3w w Polsce. Pierwszym przewodnicz\u0105cym NZS by\u0142 Jaros\u0142aw Guzy. W stanie wojennym NZS, podobnie jak Solidarno\u015b\u0107, zosta\u0142o zdelegalizowane, a wielu jego dzia\u0142aczy internowanych. W maju 1988 r. oraz p\u00f3\u017an\u0105 wiosn\u0105 1989 r., tu\u017c przed wyborami 4 czerwca, na uczelniach wybuch\u0142y strajki student\u00f3w domagaj\u0105cych si\u0119 ponownej legalizacji NZS, co nast\u0105pi\u0142o we wrze\u015bniu 1989 r. (PAP)<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Komisja Porozumiewawcza student\u00f3w. Podpisanie porozumienia pomi\u0119dzy Komisj\u0105 Mi\u0119dzyresortow\u0105 pod przewodnictwem Ministra Nauki Szkolnictwa Wy\u017cszego i Techniki prof. Janusza G\u00f3rskiego a Mi\u0119dzyuczelnian\u0105 Komisj\u0105 Porozumiewawcz\u0105, wy\u0142onion\u0105 spo\u015br\u00f3d student\u00f3w \u0142\u00f3dzkich szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych: Akademii Medycznej, Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Muzycznej, Politechniki i Uniwersytetu. \u0141\u00f3d\u017a, 18.02.1981. Fot. PAP\/CAF\/A. Zbraniecki 43 lata temu zako\u0144czy\u0142 si\u0119 najd\u0142u\u017cszy strajk studencki w Polsce Hubert Bekrycht […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110911"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110911"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110911\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":110922,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110911\/revisions\/110922"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110911"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110911"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}