{"id":111353,"date":"2024-03-08T18:09:11","date_gmt":"2024-03-08T16:09:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=111353"},"modified":"2024-03-08T14:19:07","modified_gmt":"2024-03-08T12:19:07","slug":"12-05-97","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=111353","title":{"rendered":"Marzec \u201968"},"content":{"rendered":"

Warszawa, 8 marca 1968 r. Uczestnicy wiecu na UW zaatakowani na Krakowskim Przedmie\u015bciu. Fot. PAP\/T. Zago\u017adzi\u0144ski<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Marzec \u201968<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Mariusz Jarosi\u0144ski <\/strong><\/span><\/p>\n

\n

53 lata temu, 8 marca 1968 r., na dziedzi\u0144cu Uniwersytetu Warszawskiego odby\u0142 si\u0119 wiec protestacyjny w zwi\u0105zku ze zdj\u0119ciem przez w\u0142adze komunistyczne wystawianych w Teatrze Narodowym \u201eDziad\u00f3w\u201d oraz relegowaniem z uczelni Adama Michnika i Henryka Szlajfera. Zosta\u0142 on brutalnie zaatakowany przez oddzia\u0142y milicji oraz \u201eaktyw robotniczy\u201d.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Sta\u0142o si\u0119 to pocz\u0105tkiem tzw. wydarze\u0144 marcowych, czyli kryzysu politycznego zwi\u0105zanego z fal\u0105 studenckich protest\u00f3w oraz walk\u0105 polityczn\u0105 wewn\u0105trz PZPR,\u00a0 rozgrywan\u0105 w atmosferze antysemickiej i antyinteligenckiej propagandy.<\/span><\/p>\n

Wydarzeniem, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 impulsem dla studenckich protest\u00f3w w marcu 1968 r. by\u0142a tzw. sprawa \u201eDziad\u00f3w\u201d. Spektakl ten, re\u017cyserowany przez Kazimierza Dejmka, z Gustawem Holoubkiem w roli Gustawa, mia\u0142 swoj\u0105 premier\u0119 pod koniec listopada 1967 r. w Teatrze Narodowym w Warszawie.<\/span><\/p>\n

Sprawa\u00a0\u201eDziad\u00f3w\u201d Dejmka<\/strong><\/h4>\n

Przedstawienie spotka\u0142o si\u0119 z ostr\u0105 krytyk\u0105 kierownictwa PZPR. Wezwany 21 grudnia w trybie nag\u0142ym do KC Kazimierz Dejmek us\u0142ysza\u0142 od Wincentego Kra\u015bko, kierownika Wydzia\u0142u Kultury, \u017ce jego inscenizacja \u201eDziad\u00f3w\u201d jest antyrosyjska, antyradziecka i religiancka.<\/span><\/p>\n

16 stycznia 1968 r. Ministerstwo Kultury i Sztuki powiadomi\u0142o dyrekcj\u0119 Teatru Narodowego, i\u017c z dniem 1 lutego przedstawienie \u201eDziad\u00f3w\u201d b\u0119dzie zawieszone.<\/span><\/p>\n

Prof. Wojciech Roszkowski opisuj\u0105c okoliczno\u015bci podj\u0119cia tej decyzji pisze, i\u017c do dzi\u015b nie wiadomo dok\u0142adnie jakie czynniki partyjne zadecydowa\u0142y o zdj\u0119ciu +Dziad\u00f3w+\u00a0– \u201e gomu\u0142kowskie dla wykazania, \u017ce panuj\u0105 nad sytuacj\u0105, czy moczarowskie dla wzburzenia nastroj\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

Ostatni spektakl, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 30 stycznia zgromadzi\u0142 t\u0142umy. W trakcie przedstawienia publiczno\u015b\u0107 reagowa\u0142a bardzo spontanicznie, wznoszono okrzyki: \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 bez cenzury!\u201d, \u201eChcemy +Dziad\u00f3w+!\u201d, \u201eDejmek!, Dejmek!\u201d.<\/span><\/p>\n

Po zako\u0144czeniu spektaklu uformowa\u0142 si\u0119 poch\u00f3d, kt\u00f3ry skanduj\u0105c \u201eWolna sztuka! Wolny teatr!\u201d przeszed\u0142 pod pomnik Adama Mickiewicza na Krakowskim Przedmie\u015bciu. W wyniku interwencji milicji zatrzymano 35 os\u00f3b pod zarzutem \u201ezak\u0142\u00f3cania porz\u0105dku publicznego\u201d.<\/span><\/p>\n

Po demonstracji dwaj studenci \u2013 Adam Michnik i Henryk Szlajfer \u2013 poinformowali o jej przebiegu korespondenta francuskiego dziennika \u201eLe Monde\u201d. Wiadomo\u015bci te zosta\u0142y nast\u0119pnie rozpowszechnione przez Rozg\u0142o\u015bni\u0119 Polsk\u0105 Radia Wolna Europa.<\/span><\/p>\n

Od 1 lutego 1968 r. grupa student\u00f3w rozpocz\u0119\u0142a zbieranie podpis\u00f3w pod petycj\u0105 do Sejmu, wyra\u017caj\u0105c\u0105 protest przeciwko decyzji zakazuj\u0105cej wystawiania w Teatrze Narodowym \u201eDziad\u00f3w\u201d oraz \u201epolityce odcinania si\u0119 od post\u0119powych tradycji narodu polskiego\u201d. W ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni w Warszawie zebrano ponad 3 tys. podpis\u00f3w, a we Wroc\u0142awiu ponad tysi\u0105c.<\/span><\/p>\n

Zdj\u0119cie z afisza \u201eDziad\u00f3w\u201d wywo\u0142a\u0142o oburzenie cz\u0119\u015bci \u015brodowisk intelektualnych.<\/span><\/p>\n

Rezolucja Andrzeja Kijowskiego<\/strong><\/h4>\n

29 lutego na Nadzwyczajnym Walnym Zebraniu Warszawskiego Oddzia\u0142u Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich uchwalono przedstawion\u0105 przez Andrzeja Kijowskiego rezolucj\u0119 pot\u0119piaj\u0105c\u0105\u00a0 polityk\u0119 kulturaln\u0105 prowadzon\u0105 przez ekip\u0119\u00a0W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki<\/a>. W dyskusji bardzo ostro wypowiadali si\u0119 m.in. Jerzy Andrzejewski,\u00a0Pawe\u0142 Jasienica<\/a>, Leszek Ko\u0142akowski, Antoni S\u0142onimski i Stefan Kisielewski, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142 o\u00a0 \u201eskandalicznej dyktaturze ciemniak\u00f3w w polskim \u017cyciu kulturalnym\u201d.<\/span><\/p>\n

4 marca 1968 r. decyzj\u0105 ministra o\u015bwiaty i szkolnictwa wy\u017cszego Henryka Jab\u0142o\u0144skiego Adam Michnik oraz Henryk Szlajfer zostali bezprawnie skre\u015bleni z listy student\u00f3w Wydzia\u0142u Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego za udzia\u0142 w demonstracji 30 stycznia i przekazywanie informacji zagranicznym dziennikarzom.<\/span><\/p>\n

Obaj nale\u017celi do tzw. komandos\u00f3w, czyli grupy zbuntowanej m\u0142odzie\u017cy, opowiadaj\u0105cej si\u0119 za rozszerzeniem swob\u00f3d obywatelskich, przede wszystkim zniesienia lub przynajmniej ograniczenia cenzury oraz wi\u0119kszej autonomii nauki i szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych.<\/span><\/p>\n

Protest 8 marca<\/strong><\/h4>\n

8 marca 1968 r. na dziedzi\u0144cu Uniwersytetu Warszawskiego odby\u0142 si\u0119 protestacyjny wiec,\u00a0na kt\u00f3rym zebra\u0142o si\u0119 kilka tysi\u0119cy student\u00f3w.\u00a0 Zgromadzeni przez aklamacj\u0119 przyj\u0119li rezolucj\u0119, w kt\u00f3rej stwierdzali m.in.: \u201eMy studenci uczelni warszawskich, (…) o\u015bwiadczamy: Nie pozwolimy nikomu depta\u0107 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Represjonowanie student\u00f3w, kt\u00f3rzy protestowali przeciwko haniebnej decyzji zakazuj\u0105cej wystawienia \u201eDziad\u00f3w\u201d w Teatrze Narodowym, stanowi jawne pogwa\u0142cenie art. 71 Konstytucji. Nie pozwolimy odebra\u0107 sobie prawa do obrony demokratycznych i niepodleg\u0142o\u015bciowych tradycji Narodu Polskiego. Nie umilkniemy wobec represji\u201d.<\/span><\/p>\n

W rezolucji \u017c\u0105dano r\u00f3wnie\u017c przywr\u00f3cenia praw studenckich Michnikowi i Szlajferowi oraz umorzenia post\u0119powa\u0144 przeciwko innym uczestnikom demonstracji pod pomnikiem Adama Mickiewicza.<\/span><\/p>\n

Studenci, tak\u017ce poprzez aklamacj\u0119, wyrazili pe\u0142ne poparcie dla rezolucji przyj\u0119tej przez pisarzy\u00a029 lutego, solidaryzuj\u0105c si\u0119 z nimi \u201ew obronie kultury i swob\u00f3d obywatelskich\u201d.<\/span><\/p>\n

Pod koniec wiecu, ju\u017c po przyj\u0119ciu rezolucji, na teren Uniwersytetu wjecha\u0142o kilka autokar\u00f3w wype\u0142nionych \u201eaktywem robotniczym\u201d, milicj\u0105 i ORMO. Rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 rozp\u0119dzanie zebranych. W obronie student\u00f3w interweniowali dwaj dziekani \u2013 prof. Czes\u0142aw Bobrowski i prof. Stanis\u0142aw Herbst.<\/span><\/p>\n

Z kolei prorektor Zygmunt Rybicki zwracaj\u0105c si\u0119 do student\u00f3w o\u015bwiadczy\u0142, i\u017c wiec jest nielegalny i maj\u0105 kwadrans na opuszczenie Uniwersytetu.<\/span><\/p>\n

Rozchodz\u0105cy si\u0119 demonstranci\u00a0zaatakowani zostali niezwykle brutalnie przez oddzia\u0142y ZOMO. T\u0142um zgromadzony na Krakowskim Przedmie\u015bciu i obserwuj\u0105cy bicie m\u0142odzie\u017cy krzycza\u0142 w stron\u0119 milicji – \u201eGestapo!\u201d.<\/span><\/p>\n

Jeszcze tego samego dnia przeprowadzono aresztowania w \u015brodowisku studenckim, zatrzymuj\u0105c m.in. Jacka Kuronia, Karola Modzelewskiego i Adama Michnika.<\/span><\/p>\n

Wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce 8 marca na Uniwersytecie Warszawskim, oburzy\u0142y \u015brodowisko akademickie i sta\u0142y si\u0119 powodem wielu protestacyjnych wiec\u00f3w i ulicznych demonstracji, pocz\u0105tkowo w samej Warszawie, a nast\u0119pnie tak\u017ce w innych miastach.<\/span><\/p>\n

Wiec 9 marca<\/strong><\/h4>\n

9 marca na Politechnice Warszawskiej odby\u0142 si\u0119 wiec wyra\u017caj\u0105cy poparcie dla student\u00f3w UW\u00a0i pot\u0119piaj\u0105cy brutalne dzia\u0142ania milicji. W odpowiedzi na k\u0142amliwe informacje prasy o zaj\u015bciach na Uniwersytecie palono gazety i wznoszono okrzyki \u201ePrasa k\u0142amie!\u201d.<\/span><\/p>\n

Po zako\u0144czeniu wiecu cz\u0119\u015b\u0107 jego uczestnik\u00f3w ruszy\u0142a w pochodzie id\u0105cym w stron\u0119 redakcji \u201e\u017bycia Warszawy\u201d, kt\u00f3ra komentuj\u0105c wydarzenia z poprzedniego dnia pisa\u0142a: \u201eNa Uniwersytecie Warszawskim co pewien czas daje zna\u0107 o sobie grupka awanturnik\u00f3w, wywodz\u0105ca si\u0119 z kr\u0119g\u00f3w bananowej m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3rej obce s\u0105 troski materialne, prawdziwe warunki \u017cycia i potrzeby naszego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d. Demonstranci nie dotarli jednak do celu, gdy\u017c zostali zaatakowani przez milicj\u0119 i rozproszeni.<\/span><\/p>\n

W kolejnych dniach studenci organizowali akcje protestacyjne i manifestacje w Krakowie, we Wroc\u0142awiu, w Gda\u0144sku, Poznaniu, \u0141odzi, Toruniu, Lublinie i Katowicach. Zgromadzenia te by\u0142y najcz\u0119\u015bciej rozp\u0119dzane przez milicj\u0119. Warto doda\u0107, \u017ce w wydarzeniach, kt\u00f3re rozgrywa\u0142y si\u0119 w marcu 1968 r., aktywny udzia\u0142 bra\u0142a r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy szk\u00f3\u0142 \u015brednich.<\/span><\/p>\n

W obronie represjonowanych student\u00f3w 11 marca wyst\u0105pi\u0142o pi\u0119ciu cz\u0142onk\u00f3w Ko\u0142a Poselskiego Znak: Konstanty \u0141ubie\u0144ski, Tadeusz Mazowiecki, Stanis\u0142aw Stomma, Janusz Zab\u0142ocki i Jerzy Zawieyski.<\/span><\/p>\n

W interpelacji skierowanej do rz\u0105du zwracali oni uwag\u0119 na brutalno\u015b\u0107 milicji i ORMO oraz pytali,\u00a0\u201eco zamierza uczyni\u0107 Rz\u0105d, aby merytorycznie odpowiedzie\u0107 m\u0142odzie\u017cy na postawione przez ni\u0105 pal\u0105ce pytania, kt\u00f3re nurtuj\u0105 tak\u017ce szerok\u0105 opini\u0119 spo\u0142eczn\u0105, a dotycz\u0105 demokratycznych swob\u00f3d obywatelskich i polityki kulturalnej Rz\u0105du?\u201d.<\/span><\/p>\n

21 marca 1968 r. biskupi uczestnicz\u0105cy w Konferencji Episkopatu Polski wystosowali memoria\u0142 do premiera, w kt\u00f3rym pisali m.in. o tym, \u017ce \u201eod dawna ju\u017c powa\u017cne zastrze\u017cenia budz\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie metody stosowane przez w\u0142adze bezpiecze\u0144stwa\u201d, zwracali ponadto uwag\u0119 na fakt, i\u017c \u201egwarantowane obywatelom przez Konstytucj\u0119 PRL i Deklaracj\u0119 ONZ prawa do rzetelnej informacji domagaj\u0105 si\u0119 wolno\u015bci prasy, ograniczenia interwencji cenzury i obiektywizmu w informowaniu\u201d.<\/span><\/p>\n

28 marca odby\u0142 si\u0119 ostatni wiec na Uniwersytecie Warszawskim. Przyj\u0119to na nim \u201eDeklaracj\u0119 Ruchu Studenckiego\u201d, w kt\u00f3rej m\u0142odzie\u017c akademicka \u017c\u0105da\u0142a wolno\u015bci opinii, swobody zrzeszania si\u0119, zniesienia cenzury, wprowadzenia jawno\u015bci \u017cycia publicznego, spo\u0142ecznej kontroli w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej oraz przestrzegania konstytucyjnych praw obywatelskich.<\/span><\/p>\n

\u201eStudenci do nauki, literaci do pi\u00f3ra!\u201d<\/strong><\/h4>\n

W odpowiedzi w\u0142adze rozwi\u0105za\u0142y sze\u015b\u0107 kierunk\u00f3w studi\u00f3w, m.in. ekonomi\u0119, filozofi\u0119 i socjologi\u0119. Z listy student\u00f3w skre\u015blono 34 osoby. Po ponownym otwarciu tych kierunk\u00f3w 70 os\u00f3b nie uzyska\u0142o zgody na kontynuowanie studi\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Protesty \u015brodowisk akademickich zosta\u0142y st\u0142umione w ca\u0142ym kraju do ko\u0144ca marca 1968 r.\u00a0Nie znalaz\u0142y one wi\u0119kszego poparcia w spo\u0142ecze\u0144stwie. Komunistyczna propaganda, rozbudzaj\u0105c nastroje antyinteligenckie i antysemickie, przedstawia\u0142a je jako prowokacj\u0119 i syjonistyczny spisek.<\/span><\/p>\n

W ca\u0142ym kraju w zak\u0142adach pracy organizowane by\u0142y tzw. mas\u00f3wki popieraj\u0105ce w\u0142adze i pot\u0119piaj\u0105ce wyst\u0105pienia m\u0142odzie\u017cy akademickiej. Odbywa\u0142y si\u0119 one pod has\u0142ami: \u201eStudenci do nauki, literaci do pi\u00f3ra!\u201d, \u201eUkara\u0107 prowodyr\u00f3w!\u201d, \u201eSyjoni\u015bci do Syjamu!\u201d (sic!), czy \u201eMo\u015bki do Izraela!\u201d .<\/span><\/p>\n

Wydarzenia z marca 1968 r. sta\u0142y si\u0119 okazj\u0105 do rozgrywki politycznej wewn\u0105trz PZPR, w kt\u00f3rej na pocz\u0105tku lat 60 powsta\u0142a nieformalna grupa partyjnych i pa\u0144stwowych dzia\u0142aczy skupionych wok\u00f3\u0142 \u00f3wczesnego wiceministra spraw wewn\u0119trznych Mieczys\u0142awa Moczara, nazywana \u201epartyzantami\u201d (Moczar i jego najbli\u017csi wsp\u00f3\u0142pracownicy w czasie II wojny \u015bwiatowej dzia\u0142ali w komunistycznej partyzantce).<\/span><\/p>\n

Moczarowcy\u00a0<\/strong><\/h4>\n

\u201eMoczarowcy\u201d walcz\u0105c\u00a0 o wp\u0142ywy z ekip\u0105 W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki pos\u0142ugiwali si\u0119 mieszanin\u0105 hase\u0142 antyinteligenckich, komunistycznych i nacjonalistycznych. Domagaj\u0105c si\u0119 zmiany pokoleniowej w partii, \u017c\u0105dali jednocze\u015bnie usuni\u0119cia z wysokich stanowisk ludzi pochodzenia \u017cydowskiego.<\/span><\/p>\n

Prawdopodobnie liczyli na to, \u017ce marcowe demonstracje os\u0142abi\u0105 pozycj\u0119 W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki\u00a0w partii, pozbawi\u0105 go zaufania sowieckiego kierownictwa i w efekcie umo\u017cliwi\u0105 przej\u0119cie w\u0142adzy przez Mieczys\u0142awa Moczara. Istniej\u0105 przypuszczenia, \u017ce temu w\u0142a\u015bnie mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 brutalne dzia\u0142ania milicji wobec m\u0142odzie\u017cy akademickiej, prowadz\u0105ce do eskalacji konfliktu.<\/span><\/p>\n

Prof. Jerzy Eisler opisuj\u0105c tzw. wydarzenia marcowe, stwierdza: \u201eNiewiele wiemy na temat tego, jakie by\u0142y rzeczywiste cele partyzant\u00f3w i ich sojusznik\u00f3w w 1968 r. Wcale nie jest pewne, czy Moczar chcia\u0142 wtedy obali\u0107 Gomu\u0142k\u0119 i zaj\u0105\u0107 jego miejsce, czy tylko chcia\u0142 by\u0107 +pierwszym po I sekretarzu+\u00a0i sta\u0107 si\u0119 szar\u0105 eminencj\u0105 systemu?\u201d.<\/span><\/p>\n

Bez w\u0105tpienia studenckie protesty stanowi\u0142y powa\u017cny problem dla ekipy Gomu\u0142ki i \u015bwiadczy\u0142y o jej s\u0142abo\u015bci.\u00a0Du\u017ce znaczenie mia\u0142o poparcie jakiego udzieli\u0142 I sekretarzowi KC\u00a0\u00a0Edward Gierek<\/a>\u00a0w imieniu \u015bl\u0105skiej organizacji partyjnej 14 marca 1968 r. na wiecu w Katowicach.<\/span><\/p>\n

Przem\u00f3wienie Gomu\u0142ki 19 marca<\/strong><\/h4>\n

19 marca 1968 r. w Sali Kongresowej PKiN w Warszawie przemawia\u0142 W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka.\u00a0Pot\u0119pi\u0142 antyradzieckie prowokacje w trakcie przedstawie\u0144 \u201eDziad\u00f3w\u201d w Teatrze Narodowym\u00a0i ostro skrytykowa\u0142 przebieg zebrania ZLP z 29 lutego. Przede wszystkim wyst\u0105pienia Stefana Kisielewskiego i Paw\u0142a Jasienicy, kt\u00f3rego brutalnie zaatakowa\u0142, oczerniaj\u0105c go i insynuuj\u0105c jego wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z UB.<\/span><\/p>\n

Zwracaj\u0105c si\u0119 do aktywu partyjnego Warszawy W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka m\u00f3wi\u0142: \u201eNiema\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy studenckiej w Warszawie, a tak\u017ce innych o\u015brodkach akademickich w kraju zosta\u0142a oszukana i sprowadzona przez wrogie socjalizmowi si\u0142y na fa\u0142szyw\u0105 drog\u0119. Si\u0142y te zasia\u0142y w\u015br\u00f3d student\u00f3w ziarna awanturniczej anarchii, \u0142amania prawa. Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 metod\u0105 prowokacji, wzburzy\u0142y umys\u0142y cz\u0119\u015bci m\u0142odzie\u017cy, par\u0142y do wywo\u0142ania star\u0107 ulicznych, do przelewu krwi\u201d.<\/span><\/p>\n

I sekretarz KC podkre\u015bli\u0142 \u017cydowskie pochodzenie \u201einspirator\u00f3w\u201d zaj\u015b\u0107 na Uniwersytecie Warszawskim, \u201eznanych z rewizjonistycznych wyst\u0105pie\u0144 i pogl\u0105d\u00f3w\u201d.\u00a0Gomu\u0142ka ob\u0142udnie zapewnia\u0142, \u017ce walka z \u201esyjonizmem\u201d nie ma nic wsp\u00f3lnego z antysemityzmem. Gdy m\u00f3wi\u0142 o sprawach \u017cydowskich, sala skandowa\u0142a \u201e\u015amielej! \u015amielej!\u201d.\u00a0Przy zdaniu Gomu\u0142ki o prawdopodobnym opuszczeniu Polski przez \u201esyjonist\u00f3w\u201d wznoszono okrzyki \u201ePr\u0119dzej! Pr\u0119dzej!\u201d. Cz\u0119\u015b\u0107 \u201eaktywu\u201d w trakcie przem\u00f3wienia krzycza\u0142a \u201eWies\u0142aw! Wies\u0142aw!\u201d, ale inni wo\u0142ali \u201eGierek! Gierek!\u201d. Nast\u0119pnego dnia w ca\u0142ym kraju odby\u0142y si\u0119 wiece pod has\u0142em: \u201eJeste\u015bmy z Wami, towarzyszu Wies\u0142awie!\u201d.<\/span><\/p>\n

Antysemicka nagonka<\/strong><\/h4>\n

W samej partii rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 antysemicka nagonka personalna. Do ko\u0144ca marca 1968 r. z PZPR wyrzucono ponad 8 tys. os\u00f3b. 80 funkcjonariuszy wysokiej rangi utraci\u0142o swoje stanowiska, 14 z nich pe\u0142ni\u0142o funkcje ministerialne.<\/span><\/p>\n

Prof. Roszkowski podsumowuj\u0105c tzw. wydarzenia marcowe, pisa\u0142: \u201eCho\u0107 pucz moczarowski z marca 1968 r. nie osi\u0105gn\u0105\u0142 ostatecznego celu i zosta\u0142 zahamowany przez kierownictwo gomu\u0142kowskie, w kierownictwie tym dokonano sporych wyrw, co os\u0142abi\u0142o znacznie pozycje samego Gomu\u0142ki. Odby\u0142o si\u0119 to podczas dzikiej kampanii antydemokratycznej i antysemickiej, rozp\u0119tanej w trakcie pogromu liberalnego ruchu intelektualist\u00f3w i student\u00f3w. Ruch ten przegra\u0142, gdy\u017c nie poparli go na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 robotnicy. Komuni\u015bci pr\u00f3bowali zmobilizowa\u0107 w Polsce w marcu 1968 r. najciemniejsze si\u0142y drzemi\u0105ce w ka\u017cdym spo\u0142ecze\u0144stwie \u2013 szowinizm, rasizm i ksenofobi\u0119 \u2013 by rozegra\u0107 swoje porachunki oraz przes\u0142oni\u0107 istotne przyczyny permanentnego kryzysu spo\u0142ecznego w PRL, oduczy\u0107 Polak\u00f3w racjonalnego my\u015blenia i uczyni\u0107 wsp\u00f3lnikami w walce z urojonym wrogiem\u201d.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug informacji Generalnej Prokuratury z 6 czerwca 1968 r. w zwi\u0105zku z wydarzeniami marcowymi zatrzymano ponad 2700 os\u00f3b, w tym 359 student\u00f3w. Przed kolegiami postawiono blisko 700 os\u00f3b, w tym 143 student\u00f3w. \u015aledztwa wszcz\u0119to wobec 540 osobom, w tym 207 studentom.<\/span><\/p>\n

Do s\u0105du skierowano akty oskar\u017cenia przeciwko 262 osobom, w tym 98 studentom i pracownikom naukowym. W\u015br\u00f3d nich znale\u017ali si\u0119\u00a0Jacek Kuro\u0144<\/a>\u00a0i Karol Modzelewski, kt\u00f3rzy dostali po 3,5 roku wi\u0119zienia, a tak\u017ce Adam Michnik z wyrokiem 3 lat pozbawienia wolno\u015bci.\u00a0W pozosta\u0142ych procesach wyroki by\u0142y ni\u017csze i waha\u0142y si\u0119 od 18 do 24 miesi\u0119cy. Osoby zgadzaj\u0105ce si\u0119 na emigracj\u0119 by\u0142y zwalniane.<\/span><\/p>\n

Emigracja 1968<\/strong><\/h4>\n

Kilka tysi\u0119cy student\u00f3w zosta\u0142o relegowanych z uczelni, zawieszonych w prawach student\u00f3w lub te\u017c musia\u0142o stara\u0107 si\u0119 o ponowne przyj\u0119cie. Wielu spo\u015br\u00f3d relegowanych otrzyma\u0142o karty powo\u0142ania do s\u0142u\u017cby wojskowej.<\/span><\/p>\n

W latach 1968-1969 z Polski wyemigrowa\u0142o ponad 15 tys. \u017byd\u00f3w b\u0105d\u017a os\u00f3b pochodzenia \u017cydowskiego. W\u015br\u00f3d nich by\u0142o m.in. ok. 500 pracownik\u00f3w naukowych, ok. 1000 student\u00f3w, a tak\u017ce dziennikarze, filmowcy, pisarze i aktorzy.<\/span><\/p>\n

W tym czasie wyjecha\u0142o r\u00f3wnie\u017c ok. 200 by\u0142ych pracownik\u00f3w bezpiecze\u0144stwa i informacji wojskowej, odpowiedzialnych za zbrodnie stalinowskie. (PAP)<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Warszawa, 8 marca 1968 r. Uczestnicy wiecu na UW zaatakowani na Krakowskim Przedmie\u015bciu. Fot. PAP\/T. Zago\u017adzi\u0144ski Marzec \u201968 Mariusz Jarosi\u0144ski 53 lata temu, 8 marca 1968 r., na dziedzi\u0144cu Uniwersytetu Warszawskiego odby\u0142 si\u0119 wiec protestacyjny w zwi\u0105zku ze zdj\u0119ciem przez w\u0142adze komunistyczne wystawianych w Teatrze Narodowym \u201eDziad\u00f3w\u201d oraz relegowaniem z uczelni Adama Michnika i Henryka […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111353"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=111353"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111353\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":111374,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111353\/revisions\/111374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=111353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=111353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=111353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}