{"id":112177,"date":"2024-04-12T17:09:37","date_gmt":"2024-04-12T15:09:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=112177"},"modified":"2024-04-12T08:39:54","modified_gmt":"2024-04-12T06:39:54","slug":"16-09-88","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=112177","title":{"rendered":"Autor \u201eUtopii nad Wis\u0142\u0105\u201d: niekt\u00f3re wydarzenia PRL wci\u0105\u017c rzutuj\u0105 na nasze \u017cycie polityczne"},"content":{"rendered":"

Prof. Antoni Dudek. Fot. PAP\/A. Zawada<\/em><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Autor \u201eUtopii nad Wis\u0142\u0105\u201d: niekt\u00f3re wydarzenia PRL wci\u0105\u017c rzutuj\u0105 na nasze \u017cycie polityczne<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

J\u00f3zef Krzyk<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
Ukaza\u0142o si\u0119 drugie, poszerzone i uzupe\u0142nione wydanie \u201eUtopii nad Wis\u0142\u0105. Historii Peerelu\u201d. \u201eNiekt\u00f3re wydarzenia tamtego okresu wci\u0105\u017c rzutuj\u0105 na nasze \u017cycie polityczne\u201d \u2013 m\u00f3wi PAP prof. Antoni Dudek, kt\u00f3ry wraz z prof. Zdzis\u0142awem Zblewskim jest autorem opracowania.<\/strong><\/h5>\n
\n

Antoni Dudek, politolog i historyk (autor i wsp\u00f3\u0142autor kilkunastu monografii po\u015bwi\u0119conych najnowszym dziejom Polski) powiedzia\u0142 w czwartek, \u017ce \u201eUtopia nad Wis\u0142\u0105\u201d jest \u2013 w jego przekonaniu – dobrym wst\u0119pem do napisanej wcze\u015bniej przez niego \u201eHistorii politycznej Polski 1989-2015. \u201eMoim zdaniem nie spos\u00f3b zrozumie\u0107 wielu mechanizm\u00f3w i zjawisk III RP bez poznania szczeg\u00f3\u0142\u00f3w in\u017cynierii spo\u0142ecznej dokonanej przez komunist\u00f3w po 1945 roku\u201d \u2013 oceni\u0142 w rozmowie z PAP prof. Dudek.<\/span><\/p>\n

Nawet pobie\u017cna lektura \u201eUtopii nad Wis\u0142\u0105\u201d (pierwsze wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w 2008 roku i ju\u017c dawno si\u0119 rozesz\u0142o) sk\u0142ania do wniosku, \u017ce ksi\u0105\u017cka ta mog\u0142aby i powinna si\u0119 sta\u0107 podr\u0119cznikiem wykorzystywanym przez nauczycieli szk\u00f3\u0142 ponadpodstawowych na lekcjach historii. Sprzyja temu zar\u00f3wno swobodny, r\u00f3\u017cni\u0105cy si\u0119 od opracowa\u0144 naukowych j\u0119zyk, jak te\u017c uk\u0142ad graficzny tej ksi\u0105\u017cki. Osiem, chronologicznie u\u0142o\u017conych rozdzia\u0142\u00f3w podzielonych zosta\u0142o na wiele kr\u00f3tkich cz\u0119\u015bci, z kt\u00f3rych prawie ka\u017cda zilustrowana jest zdj\u0119ciami, mapami, diagramami, kalendariami oraz cytatami wa\u017cnych dokument\u00f3w, utwor\u00f3w literackich i wypowiedzi.<\/span><\/p>\n

\n

\u201eMoim zdaniem nie spos\u00f3b zrozumie\u0107 wielu mechanizm\u00f3w i zjawisk III RP bez poznania szczeg\u00f3\u0142\u00f3w in\u017cynierii spo\u0142ecznej dokonanej przez komunist\u00f3w po 1945 roku\u201d \u2013 oceni\u0142 w rozmowie z PAP prof. Dudek.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Na przyk\u0142ad w rozdziale dotycz\u0105cym popa\u017adziernikowej odwil\u017cy zamieszczony zosta\u0142 fragment \u201ePoematu dla doros\u0142ych\u201d Adama Wa\u017cyka. Nieco dalej s\u0142ynna wypowied\u017a premiera J\u00f3zefa Cyrankiewicza – \u201eka\u017cdy prowokator czy szaleniec, kt\u00f3ry odwa\u017cy si\u0119 podnie\u015b\u0107 r\u0119k\u0119 przeciw w\u0142adzy ludowej, niech b\u0119dzie pewien, \u017ce mu t\u0119 r\u0119k\u0119 w\u0142adza odr\u0105bie w interesie klasy robotniczej\u201d – zosta\u0142a skonfrontowana z kr\u00f3tkim wspomnieniem jednego z uczestnik\u00f3w pozna\u0144skiego roku, w trakcie kt\u00f3rego kilkadziesi\u0105t os\u00f3b ponios\u0142o \u015bmier\u0107, a ponad 600 zosta\u0142o rannych. \u201eObok mnie, z lewej strony mojego ramienia sta\u0142 m\u0142ody ch\u0142opak. Dosta\u0142 postrza\u0142 w g\u0142ow\u0119, w\u0142osy na jego g\u0142owie zawirowa\u0142y i upad\u0142\u201d.<\/span><\/p>\n

Cyrankiewiczowi, kt\u00f3ry z powodu wieloletniej kariery na szczytach PRL-owskiej w\u0142adzy, bywa\u0142 nazywany \u201e\u017celaznym J\u00f3zefem\u201d, autorzy ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cili te\u017c zdj\u0119cie, kt\u00f3rego publikacj\u0119 zakaza\u0142a komunistyczna cenzura. Premier zosta\u0142 bowiem uchwycony przez fotoreportera w towarzystwie innych notabli na bankiecie z suto zastawionym sto\u0142em. Taki wizerunek przedstawicieli w\u0142adzy mocno by si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0142 z propagowan\u0105 oficjalnie prostot\u0105 i skromno\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

Cho\u0107 autorzy skoncentrowali si\u0119 przede wszystkim na sprawach politycznych, to w opracowaniu nie zabrak\u0142o miejsca dla sportu i zdj\u0119\u0107 Grzegorza Laty \u2013 kr\u00f3la strzelc\u00f3w na pi\u0142karskich mistrzostwach \u015bwiata w 1974 roku oraz \u201egestu Kozakiewicza\u201d z igrzysk olimpijskich w Moskwie sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej. Opisuj\u0105c za\u015b r\u00f3\u017cne represje, w tym te krwawe, historycy przypomnieli, jak w pewnych okresach poszerza\u0142 si\u0119 margines swobody.<\/span><\/p>\n

Opisuj\u0105c stosunki komunistycznego rz\u0105du z Ko\u015bcio\u0142em katolickim Dudek i Zblewski wyja\u015bnili, \u017ce za czas\u00f3w Edwarda Gierka duchowie\u0144stwo \u201epragn\u0119\u0142o raczej normalizacji stosunk\u00f3w z w\u0142adzami pa\u0144stwowymi, ani\u017celi kontynuacji dawnego konfliktu\u201d. Zaznaczyli r\u00f3wnie\u017c, \u017ce cho\u0107 w\u0142adzom nie w smak by\u0142y aspiracje kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego do rz\u0105du dusz, to w ci\u0105gu pierwszych kilku lat epoki Gierka Ko\u015bci\u00f3\u0142 dosta\u0142 pozwolenia na zbudowanie 365 nowych obiekt\u00f3w sakralnych \u2013 prawie tyle samo, co przez poprzednie \u0107wier\u0107wiecze.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

Fiasko politycznych stara\u0144 zbudowania \u201edrugiej Polski\u201d \u2013 przyspieszonej modernizacji, kt\u00f3r\u0105 obiecywa\u0142 Gierek \u2013 autorom uda\u0142o si\u0119 wyja\u015bni\u0107 w gruncie rzeczy za pomoc\u0105 dw\u00f3ch zdj\u0119\u0107: jednego zrobionego w PEWEX-ie, gdzie niedost\u0119pne w normalnym sklepie artyku\u0142y mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 za dolary, i drugiego \u2013 z armatk\u0105 wodn\u0105 u\u017cyt\u0105 do rozp\u0119dzania robotnik\u00f3w w 1976 roku w Radomiu. Obydwa te zdj\u0119cia mog\u0105 jednocze\u015bnie s\u0142u\u017cy\u0107 za ilustracj\u0119 do tytu\u0142u, jaki historycy nadali swojemu opracowaniu.<\/span><\/p>\n

W innym fragmencie ksi\u0105\u017cki cytat z Bronis\u0142awa Wildsteina – \u201eW PRL dusili\u015bmy si\u0119. Trzeba by\u0142o nie mie\u0107 elementarnej wra\u017cliwo\u015bci ani \u017cadnych norm moralnych, aby czu\u0107 si\u0119 w nim dobrze\u201d – ma pom\u00f3c zrozumie\u0107 powody narodzenia Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w i wzrostu znaczenia antykomunistycznej opozycji.<\/span><\/p>\n

Nawet pobie\u017cna lektura \u201eUtopii nad Wis\u0142\u0105\u201d (pierwsze wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w 2008 roku i ju\u017c dawno si\u0119 rozesz\u0142o) sk\u0142ania do wniosku, \u017ce ksi\u0105\u017cka ta mog\u0142aby i powinna si\u0119 sta\u0107 podr\u0119cznikiem wykorzystywanym przez nauczycieli szk\u00f3\u0142 ponadpodstawowych na lekcjach historii.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Oddanie g\u0142osu r\u00f3\u017cnym osobom \u2013 z jednej strony Wildsteinowi, Zbigniewowi Herbertowi, Jackowi Kaczmarskiemu, za\u015b z drugiej na przyk\u0142ad Cyrankiewiczowi, Mieczys\u0142awowi Rakowskiemu czy te\u017c twardog\u0142owym komunistom z Katowickiego Forum Partyjnego jest jednym z wielkich walor\u00f3w \u201eUtopii nad Wis\u0142\u0105\u201d. Autorzy ksi\u0105\u017cki nie narzucaj\u0105 nikomu swojej wizji historii PRL, ale pomagaj\u0105 zachodz\u0105ce wtedy zjawiska i procesy lepiej zrozumie\u0107. Dalecy s\u0105 od moralizowania i uda\u0142o si\u0119 im zachowa\u0107 w\u0142a\u015bciwe proporcje mi\u0119dzy rzeczami wa\u017cnymi i b\u0142ahymi oraz bohaterami pierwszoplanowymi i tymi, kt\u00f3rzy stanowili jedynie t\u0142o.<\/span><\/p>\n

\"\"
\nKsi\u0105\u017cka \u201eUtopia nad Wis\u0142\u0105. Historia Peerelu\u201d, wydana nak\u0142adem Pa\u0144stwowego Wydawnictwa Naukowego, jest dost\u0119pna w ksi\u0119garniach od czwartku. (PAP)<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Antoni Dudek. Fot. PAP\/A. Zawada Autor \u201eUtopii nad Wis\u0142\u0105\u201d: niekt\u00f3re wydarzenia PRL wci\u0105\u017c rzutuj\u0105 na nasze \u017cycie polityczne J\u00f3zef Krzyk Ukaza\u0142o si\u0119 drugie, poszerzone i uzupe\u0142nione wydanie \u201eUtopii nad Wis\u0142\u0105. Historii Peerelu\u201d. \u201eNiekt\u00f3re wydarzenia tamtego okresu wci\u0105\u017c rzutuj\u0105 na nasze \u017cycie polityczne\u201d \u2013 m\u00f3wi PAP prof. Antoni Dudek, kt\u00f3ry wraz z prof. Zdzis\u0142awem Zblewskim […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112177"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=112177"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":112203,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112177\/revisions\/112203"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=112177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=112177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=112177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}