{"id":114112,"date":"2024-07-13T17:09:07","date_gmt":"2024-07-13T15:09:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=114112"},"modified":"2024-07-09T05:37:15","modified_gmt":"2024-07-09T03:37:15","slug":"13-09-80","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=114112","title":{"rendered":"HISTORIA JEDNEGO WYPADKU"},"content":{"rendered":"

Nathan Thrall, fot. Judy Heiblum<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>HISTORIA JEDNEGO WYPADKU<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

JAKUB MAJMUREK<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

“Jeden dzie\u0144 z \u017cycia Abeda Salamy\u201d Prze\u0142. Monika Bukowska, Znak Literanova, 336 stron, w ksi\u0119garniach od czerwca 2024.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

ROZMOWA Z NATHANEM THRALLEM<\/strong><\/p>\n

Jestem bardzo sceptyczny co do mo\u017cliwo\u015bci rozwi\u0105zania konfliktu palesty\u0144sko-izraelskiego w wyobra\u017calnej przysz\u0142o\u015bci. Przyznaj\u0119 to wprost w ksi\u0105\u017cce, a pisa\u0142em te s\u0142owa przed 7 pa\u017adziernika, dzi\u015b sytuacja wygl\u0105da jeszcze gorzej.<\/span><\/p>\n

.<\/p>\n

JAKUB MAJMUREK: W ksi\u0105\u017cce \u201eJeden dzie\u0144 z \u017cycia Abeda Salamy\u201d przygl\u0105da si\u0119 pan okoliczno\u015bciom wypadku, do jakiego dosz\u0142o na Zachodnim Brzegu, na obrze\u017cach Jerozolimy, w lutym 2012 roku. Szkolny autobus, wioz\u0105cy uczni\u00f3w palesty\u0144skiej szko\u0142y, zderzy\u0142 si\u0119 wtedy z tirem, zgin\u0119\u0142o siedem os\u00f3b, w tym sze\u015bcioro dzieci. Ksi\u0105\u017cka, opublikowana w Stanach rok temu, jest rozwini\u0119ciem artyku\u0142u z \u201eNew York Review of Books\u201d z 2021 roku. Dlaczego prawie po dziesi\u0119ciu latach zdecydowa\u0142 si\u0119 pan wr\u00f3ci\u0107 do tej historii?<\/strong><\/p>\n<\/header>\n

\n

NATHAN THRALL<\/strong>: Kiedy dosz\u0142o do tego wypadku, sam znajdowa\u0142em si\u0119 w\u00a0podr\u00f3\u017cy do Hebronu, razem z\u00a0moim palesty\u0144skim koleg\u0105. Dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o\u00a0nim z\u00a0radia, rozmawiali\u015bmy na ten temat, ale p\u00f3\u017aniej nie wraca\u0142em specjalnie do tamtych wydarze\u0144 \u2013 a\u017c do wiosny 2020 roku, gdy premier Netanjahu og\u0142osi\u0142 plany aneksji przez Izrael cz\u0119\u015bci okupowanych terytori\u00f3w na Zachodnim Brzegu.<\/span><\/p>\n

Co wypadek z\u00a02012 roku mia\u0142 z\u00a0tym wsp\u00f3lnego?<\/strong><\/p>\n

Deklaracja Netanjahu wywo\u0142a\u0142a burzliw\u0105 dyskusj\u0119 w Izraelu \u2013 sp\u00f3r o to, czy b\u0119dzie to dobre rozwi\u0105zanie z punktu widzenia izraelskiej racji stanu czy nie. Na syjonistycznej lewicy pojawia\u0142y si\u0119 g\u0142osy, \u017ce aneksja b\u0119dzie oznacza\u0107 koniec Izraela w jego obecnym kszta\u0142cie \u2013 bo wcielenie terytori\u00f3w okupowanych b\u0119dzie w\u00a0ostateczno\u015bci oznacza\u0107 konieczno\u015b\u0107 przyznania obywatelstwa ich palesty\u0144skim mieszka\u0144com i\u00a0to b\u0119dzie koniec Izraela jako demokratycznego pa\u0144stwa \u017cydowskiego. Inne g\u0142osy m\u00f3wi\u0142y, \u017ce aneksja to tylko formalno\u015b\u0107, Izrael ju\u017c i\u00a0tak kontroluje te tereny. Jeszcze inne podkre\u015bla\u0142y konieczno\u015b\u0107 zaznaczenia przez Izrael, \u017ce pa\u0144stwo palesty\u0144skie nigdy nie powstanie.<\/span><\/p>\n

Mia\u0142em poczucie, \u017ce ca\u0142a ta dyskusja by\u0142a zupe\u0142nie oderwana od rzeczywisto\u015bci. A rzeczywisto\u015b\u0107 by\u0142a taka, \u017ce Izrael ju\u017c wcze\u015bniej wch\u0142on\u0105\u0142 niekt\u00f3re osiedla na terytoriach okupowanych, a\u00a0niekt\u00f3re tereny ju\u017c anektowane przez Izrael na Zachodnim Brzegu s\u0105 tak samo zaniedbane i\u00a0porzucone przez pa\u0144stwo jak obszary, kt\u00f3rych formalnie nie anektowano. Z kolei wiele \u017cydowskich osiedli formalnie poza granicami Izraela jest de facto w\u00a0pe\u0142ni zintegrowanych z\u00a0tym pa\u0144stwem.<\/span><\/p>\n

Chcia\u0142em w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do tej dyskusji, szuka\u0142em wi\u0119c historii rozgrywaj\u0105cej si\u0119 w przestrzeni, kt\u00f3ra cz\u0119\u015bciowo zosta\u0142a formalnie anektowana przez Izrael, a cz\u0119\u015bciowo nie. Takim miejscem jest w\u0142a\u015bnie Anata, miejscowo\u015b\u0107 na wsch\u00f3d od Jerozolimy, z kt\u00f3rej pochodzi tytu\u0142owy bohater mojej ksi\u0105\u017cki. Anata, oddzielona murem od obozu dla uchod\u017ac\u00f3w Szu\u2019afat, zosta\u0142a w\u0142a\u015bnie cz\u0119\u015bciowo anektowana przez Izrael, a cz\u0119\u015bciowo nie. Ludzie nadal \u017cyj\u0105 tu obok siebie, tej granicy zupe\u0142nie nie wida\u0107.<\/span><\/p>\n

W Anacie trafi\u0142 pan na ludzi osobi\u015bcie dotkni\u0119tych tragedi\u0105 z\u00a02012 roku?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Tak, zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce im wi\u0119cej dowiaduj\u0119 si\u0119 o\u00a0tym wydarzeniu, tym mniej interesuje mnie jego polityczny wymiar, a\u00a0tym bardziej do\u015bwiadczenia os\u00f3b, kt\u00f3re zosta\u0142y osobi\u015bcie dotkni\u0119te przez tragedi\u0119.<\/span><\/p>\n

Zdecydowa\u0142em si\u0119 wi\u0119c napisa\u0107 tekst rekonstruuj\u0105cy to, co sta\u0142o si\u0119 w\u00a02012 roku z\u00a0punktu widzenia \u017byd\u00f3w i\u00a0Palesty\u0144czyk\u00f3w w\u00a0r\u00f3\u017cny spos\u00f3b zaanga\u017cowanych w\u00a0wypadek. G\u0142\u00f3wnym bohaterem jest tytu\u0142owy Abed Salama, kt\u00f3ry w\u00a0wypadku straci\u0142 swojego syna, Milada. Ale pisz\u0119 te\u017c o\u00a0\u015bwiadkach wypadku, kt\u00f3rzy na miejscu tragedii znale\u017ali si\u0119 przypadkiem i\u00a0nie stracili w\u00a0niej bliskich, pracownikach szpitali, gdzie trafi\u0142y jego ofiary, i\u00a0osobach maj\u0105cych jeszcze bardziej po\u015bredni zwi\u0105zek z\u00a0katastrof\u0105. Przedstawiam ich rodzinne historie, to, w\u00a0jaki spos\u00f3b znale\u017ali si\u0119 tam, gdzie si\u0119 znale\u017ali dwana\u015bcie lat temu, by w\u00a0ten spos\u00f3b pokaza\u0107 szerszy obraz izraelsko-palesty\u0144skich stosunk\u00f3w. Historia wypadku samochodowego idealnie nadaje si\u0119 do tego, by opisa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo tak podzielone, jak to na Zachodnim Brzegu, by pokaza\u0107, jak przy okazji drogowej katastrofy splataj\u0105 si\u0119 losy ludzi, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 na co dzie\u0144 obok siebie w\u00a0poniek\u0105d r\u00f3wnoleg\u0142ych \u015bwiatach, \u017cydowskim i\u00a0palesty\u0144skim.<\/span><\/p>\n

<\/i>Im wi\u0119cej dowiaduj\u0119 si\u0119 o\u00a0tym wydarzeniu, tym mniej interesuje mnie jego polityczny wymiar, a\u00a0tym bardziej do\u015bwiadczenia os\u00f3b, kt\u00f3re zosta\u0142y osobi\u015bcie dotkni\u0119te przez tragedi\u0119<\/i><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Za\u0142o\u017cy\u0142em, \u017ce nie chc\u0119 pisa\u0107 dydaktycznej, polemicznej ksi\u0105\u017cki, przekonuj\u0105cej czytelnik\u00f3w do moich tez. Chcia\u0142em, by czytelnicy spojrzeli na wydarzenia sprzed ponad dziesi\u0119ciu lat oczami ich \u015bwiadk\u00f3w i\u00a0uczestnik\u00f3w i\u00a0sami wyci\u0105gn\u0119li wnioski.<\/span><\/p>\n

Dlatego opisuj\u0119 tylko fakty, wstrzymuj\u0119 si\u0119 ze swoimi interpretacjami a\u017c do ostatniego rozdzia\u0142u, gdzie przedstawiam sw\u00f3j punkt widzenia.<\/span><\/p>\n

Tam wskazuje pan winnych?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Z pewno\u015bci\u0105 tragedia, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 w\u00a0centrum mojej opowie\u015bci, by\u0142a nieszcz\u0119\u015bliwym wypadkiem. Kierowca tira nie\u00a0wjecha\u0142 w\u00a0szkolny autobus celowo, pada\u0142 wtedy deszcz, panowa\u0142y trudne warunki na drodze, do wypadku przyczyni\u0142 si\u0119 szereg czynnik\u00f3w, za kt\u00f3re trudno kogokolwiek obwinia\u0107. Ale trzeba te\u017c uwzgl\u0119dni\u0107 to, \u017ce dzieci, kt\u00f3re pad\u0142y ofiar\u0105 wypadku, \u017cy\u0142y w\u00a0odgrodzonej murem enklawie, bo by\u0142y Palesty\u0144czykami, a\u00a0nie \u017bydami, \u017ce pomoc medyczna przyby\u0142a na miejsce ze sporym op\u00f3\u017anieniem. Wszystko to wynika z\u00a0konkretnych decyzji politycznych, maj\u0105cych na celu \u2013 m.in. przez budow\u0119 mur\u00f3w, blokad na drogach, punkt\u00f3w kontroli bezpiecze\u0144stwa \u2013 wypchni\u0119cie palesty\u0144skiej ludno\u015bci z\u00a0centrum Jerozolimy, ograniczenie jej mo\u017cliwo\u015bci swobodnego poruszania si\u0119 i\u00a0pozostawiaj\u0105cej odizolowane w\u00a0ten spos\u00f3b spo\u0142eczno\u015bci samym sobie, bez podstawowych us\u0142ug publicznych.<\/span><\/p>\n

To, jak montuje pan punkty widzenia r\u00f3\u017cnych bohater\u00f3w, ods\u0142aniaj\u0105ce r\u00f3\u017cne aspekty katastrofy, wydawa\u0142o mi si\u0119 bardzo filmow\u0105 technik\u0105. Mia\u0142 pan jakie\u015b filmowe albo literackie inspiracje?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Cieszy mnie bardzo ta opinia, chcia\u0142em wywo\u0142a\u0107 w\u0142a\u015bnie taki \u201ekinowy\u201d efekt. Nie mia\u0142em \u017cadnych konkretnych inspiracji. Kiedy ju\u017c ko\u0144czy\u0142em pisa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119, przyjaciel, kt\u00f3remu opowiada\u0142em, jak id\u0105 prace, powiedzia\u0142: Musia\u0142e\u015b w\u00a0takim razie czyta\u0107 \u201eS\u0142odkie jutro\u201d Russella Banksa. Nie zna\u0142em tej ksi\u0105\u017cki, przeczyta\u0142em j\u0105 za rad\u0105 przyjaciela, a\u00a0potem obejrza\u0142em oparty na jej podstawie film Atoma Egoyana \u2013 s\u0142abszy ni\u017c powie\u015b\u0107. Banks sta\u0142 si\u0119 od tego czasu jednym z\u00a0moich ulubionych autor\u00f3w. Analizuje to, w\u00a0jaki spos\u00f3b wypadek autobusu szkolnego wp\u0142ywa na ma\u0142\u0105 miejscowo\u015b\u0107 na p\u00f3\u0142nocy stanu Nowy Jork, pokazuje to z\u00a0r\u00f3\u017cnych punkt\u00f3w widzenia \u2013 mo\u017cna wi\u0119c dopatrzy\u0107 si\u0119 podobie\u0144stw, ale nie by\u0142a to \u015bwiadoma inspiracja.<\/span><\/p>\n

Jednym z\u00a0bohater\u00f3w, kt\u00f3rych przedstawia pan w\u00a0ksi\u0105\u017cce, jest izraelski in\u017cynier, odpowiedzialny za projekt drogi i\u00a0innych infrastrukturalnych rozwi\u0105za\u0144 w\u00a0okolicy, gdzie dosz\u0142o do tragedii. Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce \u201eJeden dzie\u0144\u201d jest oskar\u017ceniem ca\u0142ego urbanistycznego uk\u0142adu Jerozolimy i\u00a0okolic, swoistej \u201earchitektury segregacji\u201d, kt\u00f3ra ma kontrolowa\u0107 palesty\u0144sk\u0105 ludno\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Nie chodzi tu tylko o\u00a0zesp\u00f3\u0142 miejski Jerozolimy. \u201eWielka Jerozolima\u201d znajduje si\u0119 w\u00a0sercu izraelskiego projektu osadniczego. \u201eArchitektura segregacji\u201d s\u0142u\u017cy przede wszystkim osadnictwu na terytoriach okupowanych.<\/span><\/p>\n

<\/i>Za\u0142o\u017cy\u0142em, \u017ce nie chc\u0119 pisa\u0107 dydaktycznej ksi\u0105\u017cki. Chcia\u0142em, by czytelnicy spojrzeli na wydarzenia oczami \u015bwiadk\u00f3w i\u00a0uczestnik\u00f3w i\u00a0sami wyci\u0105gn\u0119li wnioski<\/span><\/i><\/i><\/span><\/p>\n

Nie stoj\u0105 za ni\u0105 te\u017c uzasadnione wzgl\u0119dy bezpiecze\u0144stwa. Wypowiadaj\u0105cy si\u0119 w\u00a0ksi\u0105\u017cce in\u017cynier wskazuje wiele konkretnych akt\u00f3w terroru, w\u00a0odpowiedzi powstaj\u0105 takie rozwi\u0105zania jak mury.<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Izrael od dawna uzasadnia swoje osadnictwo na Zachodnim Brzegu wzgl\u0119dami bezpiecze\u0144stwa. Jednocze\u015bnie czo\u0142owi izraelscy genera\u0142owie i\u00a0eksperci od spraw wojskowo\u015bci s\u0105 zgodni, \u017ce cywilne osiedla nie zwi\u0119kszaj\u0105 bezpiecze\u0144stwa Izraela, wr\u0119cz przeciwnie, z\u00a0punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa s\u0105 one wy\u0142\u0105cznie obci\u0105\u017ceniem. \u017bydowskie osiedle otoczone przez palesty\u0144sk\u0105 ludno\u015b\u0107 trzeba chroni\u0107, wysy\u0142aj\u0105c tam wojsko, otaczaj\u0105c je murem, zapewniaj\u0105c bezpieczne po\u0142\u0105czenie z\u00a0oficjalnym terytorium Izraela.<\/span><\/p>\n

\n
\n

Jak m\u00f3wi\u0142em, w ksi\u0105\u017cce unikam zajmowania polemicznego stanowiska, dlatego pozwalam te\u017c wybrzmie\u0107 argumentom in\u017cyniera, kt\u00f3ry m\u00f3wi o bezpiecze\u0144stwie. Ale osobi\u015bcie bardziej przekonuj\u0105 mnie interpretacje wskazuj\u0105ce, \u017ce osadnictwo na terytoriach okupowanych wynika z ustanowienia izraelskiej kontroli na mo\u017cliwie najszerszym, je\u015bli nie ca\u0142ym terytorium historycznej Palestyny. Inna teoria m\u00f3wi z kolei, \u017ce strategicznym celem budowy osiedli na Zachodnim Brzegu jest fragmentaryzacja palesty\u0144skiego terytorium, by nigdy nie mog\u0142o powsta\u0107 palesty\u0144skie pa\u0144stwo. I ona te\u017c wydaje mi si\u0119 ca\u0142kiem przekonuj\u0105ca.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

Czy wypadek cokolwiek zmieni\u0142 w\u00a0Anacie? Podj\u0119to jakie\u015b dzia\u0142ania, by zminimalizowa\u0107 prawdopodobie\u0144stwo podobnych tragedii w\u00a0przysz\u0142o\u015bci?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Zmieni\u0142 bardzo niewiele. Na drodze, gdzie dosz\u0142o do wypadku, zmieniono nawierzchni\u0119 i\u00a0oddzielono przeciwstawne pasy ruchu barierk\u0105. Mieszka\u0144cy Anaty \u017cyj\u0105 dzi\u015b jednak w\u00a0podobnych warunkach co wtedy, gdy dosz\u0142o do wypadku, to ci\u0105gle podobnie zaniedbana, pozbawiona podstawowych us\u0142ug publicznych spo\u0142eczno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Prowadzi\u0142 pan kurs w\u00a0Bard College w\u00a0stanie Nowy Jork na temat \u201eapartheidu w\u00a0Izraelu\u201d.<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Tak, w\u00a0prote\u015bcie jeden z\u00a0darczy\u0144c\u00f3w wycofa\u0142 dotacj\u0119 dla szko\u0142y w\u00a0wysoko\u015bci 2,5 miliona dolar\u00f3w. Uczelnia stan\u0119\u0142a jednak zdecydowanie po mojej stronie i\u00a0zaj\u0119cia normalnie si\u0119 odby\u0142y.<\/span><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce nie pada jednak s\u0142owo \u201eapartheid\u201d, cho\u0107 mam wra\u017cenie, \u017ce chce pan przekona\u0107 czytelnik\u00f3w, \u017ce z\u00a0tym w\u0142a\u015bnie mamy do czynienia. Zrezygnowa\u0142 pan z\u00a0tego s\u0142owa dlatego, \u017ce jest tak mocne, \u017ce ju\u017c na wst\u0119pie zamyka dyskusj\u0119 wok\u00f3\u0142 tego, co dzieje si\u0119 w\u00a0Izraelu i\u00a0Palestynie?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Raporty Amnesty International, Human Right Watch,\u00a0przedstawiciele<\/span>\u00a0r\u00f3\u017cnych lokalnych grup \u2013 zar\u00f3wno palesty\u0144skich, jak i\u00a0\u017cydowskich \u2013 stwierdzaj\u0105, \u017ce Izrael prowadzi polityk\u0119 apartheidu. I moim zdaniem s\u0105 one przekonuj\u0105ce. Tak\u017ce konsensus w\u00a0mi\u0119dzynarodowym \u015brodowisku zajmuj\u0105cym si\u0119 prawami cz\u0142owieka m\u00f3wi, \u017ce polityka Izraela spe\u0142nia prawne definicje apartheidu. Dlatego chcia\u0142em prowadzi\u0107 na ten temat zaj\u0119cia, napisa\u0142em te\u017c kilka artyku\u0142\u00f3w, gdzie wprost mierz\u0119 si\u0119 z\u00a0tym tematem.<\/span><\/p>\n

Natomiast przy pomocy ksi\u0105\u017cki chcia\u0142em dotrze\u0107 do mo\u017cliwie najszerszej publiczno\u015bci. W tym takiej, kt\u00f3ra nigdy nie wzi\u0119\u0142aby do r\u0119ki ksi\u0105\u017cki o\u00a0Izraelu ze s\u0142owem \u201eapartheid\u201d w\u00a0tytule albo nawet w\u00a0tre\u015bci, przynajmniej w\u00a0pierwszych rozdzia\u0142ach.<\/span><\/p>\n

Wa\u017cniejsze ni\u017c to, by czytelnicy zacz\u0119li m\u00f3wi\u0107 o\u00a0\u201eapartheidzie\u201d, jest to, by zrozumieli panuj\u0105cy w\u00a0Izraelu system kontroli palesty\u0144skiej ludno\u015bci. Dlatego s\u0142owo \u201eapartheid\u201d pojawia si\u0119 w\u00a0ksi\u0105\u017cce tylko raz, w\u00a0wypowiedzi izraelskiego wiceministra obrony, kt\u00f3ry wprost w\u00a0ten spos\u00f3b nazywa system drogowy na Zachodnim Brzegu. Gdy czytelnik dociera do tego punktu, sam ju\u017c jest w\u00a0stanie wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski na temat tego, jak dzia\u0142a system segregacji.<\/span><\/p>\n

<\/i>Przy pomocy ksi\u0105\u017cki chcia\u0142em dotrze\u0107 do mo\u017cliwie najszerszej publiczno\u015bci. W tym takiej, kt\u00f3ra nigdy nie wzi\u0119\u0142aby do r\u0119ki ksi\u0105\u017cki o\u00a0Izraelu ze s\u0142owem \u201eapartheid\u201d w\u00a0tytule albo nawet w\u00a0tre\u015bci<\/span><\/i><\/i><\/span><\/p>\n

Pisa\u0142 pan bardziej dla \u015bwiatowej ni\u017c izraelskiej publiczno\u015bci?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Chcia\u0142em dotrze\u0107 do jak najszerszej publiczno\u015bci na ca\u0142ym \u015bwiecie, do izraelskiej r\u00f3wnie\u017c. Jak dot\u0105d nie uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 t\u0142umacza \u201eJednego dnia\u201d na hebrajski. Ale mam nadziej\u0119, \u017ce si\u0119 uda.<\/span><\/p>\n

Jak to, co si\u0119 sta\u0142o\u00a07 pa\u017adziernika,\u00a0wp\u0142yn\u0119\u0142o na recepcj\u0119 ksi\u0105\u017cki? Terrorystyczny atak Hamasu nie zamkn\u0105\u0142 przestrzeni do dyskusji, jak\u0105 chcia\u0142by pan wywo\u0142a\u0107?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Na pewno po 7\u00a0pa\u017adziernika znacznie trudniej jest rozmawia\u0107 o\u00a0sytuacji na terytoriach okupowanych przez Izrael. Zaraz po atakach mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 si\u0119 z\u00a0opiniami, \u017ce jakakolwiek dyskusja o\u00a0kontek\u015bcie i\u00a0g\u0142\u0119bszych przyczynach tego, co sta\u0142o si\u0119 7\u00a0pa\u017adziernika, to usprawiedliwianie mordowania cywili. Po kilku miesi\u0105cach to si\u0119 zacz\u0119\u0142o zmienia\u0107, ale ci\u0105gle wiele os\u00f3b, kt\u00f3re przed 7\u00a0pa\u017adziernika by\u0142yby otwarte na dyskusj\u0119 na tematy, kt\u00f3re poruszam w\u00a0ksi\u0105\u017cce, odrzuca j\u0105 w\u00a0punkcie wyj\u015bcia. Kilka wydarze\u0144, na kt\u00f3re zosta\u0142em zaproszony przez ludzi, kt\u00f3rzy chcieli pokaza\u0107 swojej publiczno\u015bci zniuansowany obraz \u017cycia pod rz\u0105dami Izraela na Zachodnim Brzegu, zosta\u0142o odwo\u0142anych.<\/span><\/p>\n

Sytuacja jest jednak naprawd\u0119 z\u0142o\u017cona. Mamy m\u0142ode pokolenie, kt\u00f3re po raz pierwszy przy okazji ostatnich wydarze\u0144 dowiaduje si\u0119 o\u00a0konflikcie izraelsko-palesty\u0144skim i\u00a0im wi\u0119cej si\u0119 dowiaduje, tym bardziej radykalizuje si\u0119 jego stosunek do Izraela. Z drugiej strony mamy starsze pokolenie, kt\u00f3re pozostaje g\u0142\u0119boko przywi\u0105zane do Izraela i\u00a0do obrazu Izraela jako Dawida walcz\u0105cego z\u00a0Goliatem \u2013 otaczaj\u0105cymi go arabskimi pa\u0144stwami. Po 7\u00a0pa\u017adziernika to pokolenie te\u017c okopa\u0142o si\u0119 na swoich pozycjach, nie chce s\u0142ucha\u0107 o\u00a0g\u0142\u0119bszych przyczynach terroru Hamasu.<\/span><\/p>\n

A czy te wydarzenia zmieni\u0142y sytuacj\u0119 na Zachodnim Brzegu?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Tak, oczy ca\u0142ego \u015bwiata zwr\u00f3cone s\u0105 na Gaz\u0119, wi\u0119c izraelski ruch osadniczy i\u00a0jego sojusznicy zyskali wyj\u0105tkow\u0105 okazj\u0119, by przybli\u017cy\u0107 si\u0119 do realizacji swoich cel\u00f3w. Ograniczenia mo\u017cliwo\u015bci poruszania si\u0119 s\u0105 dzi\u015b dla Palesty\u0144czyk\u00f3w najsurowsze od pocz\u0105tku izraelskiej okupacji. Trasa, kt\u00f3rej pokonanie wcze\u015bniej zajmowa\u0142o p\u00f3\u0142 godziny, dzi\u015b wymaga dw\u00f3ch. Niekt\u00f3rzy Palesty\u0144czycy w\u00a0og\u00f3le rezygnuj\u0105 z\u00a0opuszczania spo\u0142eczno\u015bci, w\u00a0kt\u00f3rej \u017cyj\u0105, obawiaj\u0105c si\u0119 przemocy ze strony osadnik\u00f3w lub izraelskich \u017co\u0142nierzy.<\/span><\/p>\n

Po 7\u00a0pa\u017adziernika tysi\u0105ce mieszka\u0144c\u00f3w zosta\u0142o aresztowanych, setki zgin\u0119\u0142o. Nasilaj\u0105 si\u0119 przymusowe wysiedlenia, tylko w\u00a0ci\u0105gu pierwszego p\u00f3\u0142tora miesi\u0105ca po atakach Hamasu ich ofiarami pad\u0142o oko\u0142o tysi\u0105ca os\u00f3b. Izraelska armia i\u00a0milicje osadnicze wypychaj\u0105 Palesty\u0144czyk\u00f3w z\u00a0ich w\u0142asnych dom\u00f3w i\u00a0spo\u0142eczno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Najlepiej p\u0142atne miejsca pracy dost\u0119pne dla Palesty\u0144czyk\u00f3w na Zachodnim Brzegu znajdowa\u0142y si\u0119 albo na terenie izraelskich osiedli albo na terytorium Izraela. Po 7\u00a0pa\u017adziernika mo\u017cliwo\u015bci znacznie si\u0119 tu ograniczy\u0142y, izraelscy pracodawcy niech\u0119tnie zatrudniaj\u0105 Palesty\u0144czyk\u00f3w. Palesty\u0144ska spo\u0142eczno\u015b\u0107 czuje si\u0119 zduszona ekonomicznie.<\/span><\/p>\n

<\/i>Chcia\u0142em dotrze\u0107 do jak najszerszej publiczno\u015bci na ca\u0142ym \u015bwiecie, do izraelskiej r\u00f3wnie\u017c. Jak dot\u0105d nie uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 t\u0142umacza \u201eJednego dnia\u201d na hebrajski. Ale mam nadziej\u0119, \u017ce si\u0119 uda<\/span><\/i><\/i><\/span><\/p>\n

Czytaj\u0105c pana ksi\u0105\u017ck\u0119, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce konfliktu izraelsko-palesty\u0144skiego w\u00a0zasadzie nie da si\u0119 rozwi\u0105za\u0107. Wiadomo\u015bci, jakie p\u0142yn\u0105 z\u00a0Gazy, jeszcze je wzmacniaj\u0105.<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Jestem bardzo sceptyczny co do mo\u017cliwo\u015bci rozwi\u0105zania konfliktu w\u00a0wyobra\u017calnej przysz\u0142o\u015bci. Przyznaj\u0119 to wprost w\u00a0ksi\u0105\u017cce, a\u00a0pisa\u0142em te s\u0142owa przed 7\u00a0pa\u017adziernika, dzi\u015b sytuacja wygl\u0105da jeszcze gorzej. By pojawi\u0142y si\u0119 jakiekolwiek szanse na rozwi\u0105zanie, musia\u0142oby doj\u015b\u0107 do bardzo g\u0142\u0119bokich zmian zar\u00f3wno w\u00a0Izraelu, jak i\u00a0w\u015br\u00f3d Palesty\u0144czyk\u00f3w oraz w\u00a0podej\u015bciu mi\u0119dzynarodowej spo\u0142eczno\u015bci do tego konfliktu.<\/span><\/p>\n

Kluczowe s\u0105 zmiany w\u00a0Izraelu. Bo to Izrael jest najsilniejszym aktorem, tysi\u0105c razy silniejszym ni\u017c Palesty\u0144czycy, to on mo\u017ce narzuca\u0107 rozwi\u0105zania w\u00a0regionie.<\/span><\/p>\n

Jak\u00a0mog\u0142aby si\u0119 zmieni\u0107 polityka Izraela?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Od dekad Izrael ma trzy zasadnicze mo\u017cliwo\u015bci, je\u015bli chodzi o\u00a0relacje z\u00a0Palesty\u0144czykami. Pierwsza to przyznanie pe\u0142ni praw ca\u0142ej ludno\u015bci \u017cyj\u0105cej pod kontrol\u0105 Izraela. Izrael odrzuca jednak t\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107, bo oznacza\u0142aby koniec Izraela jako pa\u0144stwa z\u00a0\u017cydowsk\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105. Druga to przystanie na \u017c\u0105dania Organizacji Wyzwolenia Palestyny (PLO) i\u00a0utworzenie w\u00a0pe\u0142ni niepodleg\u0142ego palesty\u0144skiego pa\u0144stwa na 22% terytorium historycznej Palestyny.<\/span><\/p>\n

Trzecia mo\u017cliwo\u015b\u0107 to kontynuacja tego, co dzieje si\u0119 obecnie: brak obywatelstwa dla Palesty\u0144czyk\u00f3w z\u00a0terytori\u00f3w okupowanych, brak palesty\u0144skiego pa\u0144stwa, kontrola Izraela nad Zachodnim Brzegiem, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 tymczasowa, ale trwa ju\u017c ponad p\u00f3\u0142 wieku. W tym czasie post\u0119puje te\u017c ekspansja \u017cydowskiego osadnictwa na palesty\u0144skim terytorium, integracja nielegalnych osiedli z\u00a0Izraelem, a\u00a0\u015bwiat jest w\u00a0stanie co najwy\u017cej pogrozi\u0107 Izraelowi palcem.<\/span><\/p>\n

Ta trzecia mo\u017cliwo\u015b\u0107 jest dzi\u015b najmniej kosztowna dla Izraela. Izrael racjonalnie realizuje sw\u00f3j w\u0142asny interes, odmawiaj\u0105c Palesty\u0144czykom zar\u00f3wno obywatelstwa, jak i\u00a0w\u0142asnego pa\u0144stwa. By to si\u0119 zmieni\u0142o, warunki musia\u0142yby si\u0119 zmieni\u0107 tak, by dla Izraela bardziej racjonalny sta\u0142 si\u0119 wyb\u00f3r jednej z\u00a0dw\u00f3ch pozosta\u0142ych mo\u017cliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

<\/i>Kluczowe s\u0105 zmiany w\u00a0Izraelu. Bo to Izrael jest najsilniejszym aktorem, tysi\u0105c razy silniejszym ni\u017c Palesty\u0144czycy, to on mo\u017ce narzuca\u0107 rozwi\u0105zania w\u00a0regionie<\/span><\/i><\/i><\/span><\/p>\n

Co mog\u0142oby zmieni\u0107 nastawienie Izraela? Bo mo\u017cna zrozumie\u0107, czemu Izrael nie chce porzuci\u0107 swojej to\u017csamo\u015bci jako demokratycznego pa\u0144stwa \u017cydowskiego, zw\u0142aszcza bior\u0105c pod uwag\u0119 to, jak wygl\u0105da sytuacja \u017cydowskiej mniejszo\u015bci w\u00a0krajach z\u00a0muzu\u0142ma\u0144sk\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105. Z kolei dla opcji dwupa\u0144stwowej chyba trudno dzi\u015b znale\u017a\u0107 partnera po stronie palesty\u0144skiej?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>PLO, najwa\u017cniejsza organizacja reprezentuj\u0105ca niepodleg\u0142o\u015bciowe d\u0105\u017cenia Palesty\u0144czyk\u00f3w od kilku dekad, akceptuje rozwi\u0105zanie dwupa\u0144stwowe, godz\u0105c si\u0119 na pa\u0144stwo palesty\u0144skie na 22% terytorium historycznej Palestyny.<\/span><\/p>\n

Pytanie tylko, na ile PLO, w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na t\u0119 pozycj\u0119, cieszy si\u0119 dzi\u015b demokratyczn\u0105 legitymacj\u0105 w\u015br\u00f3d Palesty\u0144czyk\u00f3w.<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Demokratyczna legitymacja PLO jest dzi\u015b najs\u0142absza w\u00a0historii. Uparcie trzyma si\u0119 bowiem strategii sprowadzaj\u0105cej si\u0119 do powtarzania: stoimy na gruncie prawa mi\u0119dzynarodowego, prawo mi\u0119dzynarodowe stanowi, \u017ce przys\u0142uguje nam prawo do w\u0142asnej pa\u0144stwowo\u015bci na 22% terytorium Palestyny. Na gruncie moralnym uznajemy, \u017ce ca\u0142a Palestyna jest nasz\u0105 ojczyzn\u0105, ale w\u00a0ramach kompromisu akceptujemy pa\u0144stwowo\u015b\u0107 okrojon\u0105 do 22% i\u00a0wierzymy, \u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa wymusi na Izraelu, by tak\u017ce przestrzega\u0142 prawa.<\/span><\/p>\n

Dzieje si\u0119 tymczasem dok\u0142adnie odwrotnie. Palesty\u0144czycy siadaj\u0105 do sto\u0142u negocjacyjnego i\u00a0zmuszani s\u0105 do kolejnych ust\u0119pstw, ponad to, co przewiduje prawo mi\u0119dzynarodowe. M\u00f3wi im si\u0119: ale 80% \u017cydowskich osiedli musi pozosta\u0107. Nie, Jerozolima nie b\u0119dzie jednak wasz\u0105 stolic\u0105. Mimo tych wszystkich ust\u0119pstw palesty\u0144skie pa\u0144stwo ci\u0105gle nie powsta\u0142o \u2013 oczywi\u015bcie, \u017ce to os\u0142abia pozycj\u0119 PLO.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli jednak chodzi o\u00a0partner\u00f3w po palesty\u0144skiej stronie, to prosz\u0119 spyta\u0107 izraelskich genera\u0142\u00f3w, kto jest dla nich na co dzie\u0144 partnerem na Zachodnim Brzegu. W\u0142adze Autonomii Palesty\u0144skiej codziennie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z\u00a0Izraelem, zapewniaj\u0105c mu w\u00a0ten spos\u00f3b bezpiecze\u0144stwo. \u017baden izraelski genera\u0142 temu nie zaprzeczy. Wi\u0119c nie, zupe\u0142nie nie kupuj\u0119 izraelskiej narracji, \u017ce Izrael nie ma partnera po drugiej stronie.<\/span><\/p>\n

Wracaj\u0105c do pytania: co mog\u0142oby sk\u0142oni\u0107 Izrael do zmiany obecnej polityki?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Ta polityka musia\u0142aby sta\u0107 si\u0119 zbyt kosztowna dla Izraela, co mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 na dwa sposoby. Pierwszy sprowadza\u0142by si\u0119 do tego, \u017ce Izrael zacz\u0105\u0142by traci\u0107 kontrol\u0119 nad Zachodnim Brzegiem, gin\u0119\u0142oby zbyt wielu izraelskich \u017co\u0142nierzy, by da\u0142o si\u0119 utrzyma\u0107 elementarny porz\u0105dek. W ten spos\u00f3b powsta\u0142a zreszt\u0105 Autonomia Palesty\u0144ska.<\/span><\/p>\n

Pierwsza intifada, powstanie Palesty\u0144czyk\u00f3w na terytoriach okupowanych, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142o si\u0119 w\u00a01987 roku, przekona\u0142a takich polityk\u00f3w jak \u00f3wczesny minister obrony Icchak Rabin czy bardzo prawicowy premier Icchak Szamir, \u017ce konieczna jest zmiana, \u017ce utrzymanie status quo staje si\u0119 zbyt kosztowne dla Izraela. W efekcie PLO wr\u00f3ci\u0142a na terytoria okupowane i\u00a0powsta\u0142a Autonomia Palesty\u0144ska.<\/span><\/p>\n

Drugi spos\u00f3b to mi\u0119dzynarodowa presja, w\u00a0wyniku kt\u00f3rej obecna polityka sta\u0142aby si\u0119 zbyt kosztowna dla Izraela w\u00a0wymiarze zewn\u0119trznym.<\/span><\/p>\n

<\/i>Spos\u00f3b to mi\u0119dzynarodowa presja, w\u00a0wyniku kt\u00f3rej obecna polityka sta\u0142aby si\u0119 zbyt kosztowna dla Izraela w\u00a0wymiarze zewn\u0119trznym<\/span><\/i><\/i><\/span><\/p>\n

Jak taka presja mia\u0142aby wygl\u0105da\u0107?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>To mog\u0142oby przybra\u0107 na przyk\u0142ad posta\u0107 nakaz\u00f3w aresztowania dla wysoko postawionych wojskowych i\u00a0cywilnych przyw\u00f3dc\u00f3w Izraela wydawanych przez Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Karny, co mog\u0142oby sk\u0142oni\u0107 wojskowych do refleksji, czy chc\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 na Zachodnim Brzegu. Istotny wp\u0142yw mia\u0142oby wprowadzenie wiz do pa\u0144stw UE dla obywateli Izraela, wycofanie umowy stowarzyszeniowej, rosn\u0105ca izolacja Izraela. Kluczowe mog\u0142oby by\u0107 ograniczenie wojskowej pomocy ze strony Waszyngtonu i\u00a0ochrony, jak\u0105 Stany zapewniaj\u0105 Izraelowi w\u00a0Radzie Bezpiecze\u0144stwa ONZ.<\/span><\/p>\n

Czy jednak na drugiej szali tej kalkulacji Izrael nie b\u0119dzie k\u0142ad\u0142 argumentu, \u017ce ewentualna pa\u0144stwowo\u015b\u0107 palesty\u0144ska mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 g\u0142\u0119boko niestabilna politycznie i\u00a0stanowi\u0107 b\u0119dzie \u017ar\u00f3d\u0142o zagro\u017cenia dla bezpiecze\u0144stwa regionu?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Nie spos\u00f3b\u00a0tego<\/span>\u00a0powiedzie\u0107, zanim takie pa\u0144stwo nie powstanie. Ale moim zdaniem niepodleg\u0142e pa\u0144stwo palesty\u0144skie na Zachodnim Brzegu i\u00a0w Gazie nie b\u0119dzie \u017cadnym zagro\u017ceniem dla Izraela, tym bardziej \u017ce w\u00a0ramach wcze\u015bniejszych negocjacji Palesty\u0144czycy ju\u017c zgodzili si\u0119 na szereg ogranicze\u0144 dotycz\u0105cych ich suwerenno\u015bci, by wyj\u015b\u0107 naprzeciw interesom bezpiecze\u0144stwa Izraela \u2013 na przyk\u0142ad dotycz\u0105cych rodzaj\u00f3w broni, jakich pa\u0144stwo palesty\u0144skie nie mog\u0142oby posiada\u0107.<\/span><\/p>\n

Przez d\u0142ugie lata Izrael \u017cy\u0142 w\u00a0s\u0105siedztwie znacznie pot\u0119\u017cniejszych pa\u0144stw arabskich u\u00a0swoich granic, Egiptu i\u00a0Syrii. Mimo wszystkich zagro\u017ce\u0144, jakie Syria stwarza dla Izraela, nie okupuje on Syrii.<\/span><\/p>\n

Przynajmniej w\u00a0Europie panuje opinia, \u017ce obecna polityka Izraela wobec Palesty\u0144czyk\u00f3w jest na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 nie do utrzymania. Z tego, co pan m\u00f3wi, wynika, \u017ce elity izraelskie zupe\u0142nie tak tego nie widz\u0105.<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Tak, to powszechna opinia w\u00a0Europie, ale te\u017c w\u00a0Stanach. Tylko moim zdaniem ona jest b\u0142\u0119dna. Obecna polityka Izraela wobec Palesty\u0144czyk\u00f3w jak najbardziej jest do utrzymania, je\u015bli nie zajd\u0105 zmiany, o\u00a0kt\u00f3rych wcze\u015bniej m\u00f3wi\u0142em. Ona trwa ju\u017c przecie\u017c 56 lat, trzy czwarte historii pa\u0144stwa Izrael. Trudno zatem powiedzie\u0107, \u017ce jest nie do utrzymania.<\/span><\/p>\n

Zreszt\u0105 przekonanie, \u017ce jest nie do utrzymania, to w\u0142a\u015bnie cz\u0119\u015b\u0107 problemu. To przekonanie sprawia, \u017ce Amerykanie i\u00a0Europejczycy odwracaj\u0105 wzrok od tego, co dzieje si\u0119 w\u00a0Izraelu i\u00a0Palestynie, racjonalizuj\u0105c to sobie: w\u00a0ko\u0144cu Izrael sam b\u0119dzie musia\u0142 zadecydowa\u0107, czy da Palesty\u0144czykom obywatelstwo czy pa\u0144stwo. Do tego czasu mo\u017cemy prowadzi\u0107 normalne interesy z\u00a0Izraelem. W ten spos\u00f3b, po\u015brednio lub nie, Zach\u00f3d jawnie wspiera niesprawiedliwy system.<\/span><\/p>\n

<\/i>Przez d\u0142ugie lata Izrael \u017cy\u0142 w\u00a0s\u0105siedztwie znacznie pot\u0119\u017cniejszych pa\u0144stw arabskich u\u00a0swoich granic, Egiptu i\u00a0Syrii. Mimo wszystkich zagro\u017ce\u0144, jakie Syria stwarza dla Izraela, nie okupuje on Syrii<\/span><\/i><\/i><\/span><\/p>\n

Jak ataki z\u00a07\u00a0pa\u017adziernika wp\u0142yn\u0119\u0142y na stosunek izraelskiej opinii publicznej do tej polityki?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Na dwa sposoby. Po pierwsze, w\u00a0cz\u0119\u015bci \u015brodowisk lewicowych pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy, \u017ce ataki Hamasu pokaza\u0142y, \u017ce koszty sprawowania kontroli nad terytoriami okupowanymi s\u0105 znacznie wi\u0119ksze, ni\u017c si\u0119 wszystkim wcze\u015bniej wydawa\u0142o.<\/span><\/p>\n

Po drugie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli Izraela przesun\u0119\u0142o si\u0119 na prawo i\u00a0jest przekonanych, \u017ce dla tej polityki nie ma alternatywy. \u017be nie mo\u017cemy pozwoli\u0107 na powstanie pa\u0144stwa palesty\u0144skiego, musimy kontrolowa\u0107 Zachodni Brzeg i\u00a0granice zamieszkuj\u0105cych go palesty\u0144skich spo\u0142eczno\u015bci. \u017be jakkolwiek to nazwiemy \u2013 tymczasow\u0105 czy wieczn\u0105 okupacj\u0105, systemem apartheidu, autonomi\u0105 dla Palesty\u0144czyk\u00f3w \u2013 to nie mo\u017cemy zrezygnowa\u0107 z\u00a0tej polityki.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119c nawet je\u015bli w\u00a0wyniku wojny Netanjahu straci stanowisko, to linia nowego rz\u0105du zasadniczo si\u0119 nie zmieni?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Nie, wystarczy zobaczy\u0107, jak wygl\u0105da\u0142a wcze\u015bniej, gdy rz\u0105dzi\u0142a wielka, obejmuj\u0105ca te\u017c partie palesty\u0144skie, koalicja blokuj\u0105ca Netanjahu. Rz\u0105dem kierowa\u0142 wtedy najpierw Naftali Bennet, a\u00a0p\u00f3\u017aniej Ja\u2019ir Lapid, lider centrolewicy postrzegany jako g\u0142\u00f3wna alternatywa dla Netanjahu, ministrem obrony by\u0142 Beni Ganc, polityk, kt\u00f3rego Amerykanie najch\u0119tniej widzieliby jako nast\u0119pc\u0119 Netanjahu. Polityka tych rz\u0105d\u00f3w wobec Palestyny w\u00a0niczym zasadniczym nie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od tej Netanjahu. Lapid wprost m\u00f3wi\u0142, \u017ce nie b\u0119dzie \u017cadnych negocjacji w\u00a0sprawie powstania pa\u0144stwa palesty\u0144skiego, koniec kropka.<\/span><\/p>\n

Czy sytuacja w\u00a0Gazie sprawia te\u017c, \u017ce rz\u0105dom w\u00a0Europie coraz trudniej usprawiedliwia\u0107 polityk\u0119 Izraela przed w\u0142asn\u0105 opini\u0105 publiczn\u0105?<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong>Tak, ten proces zachodzi r\u00f3wnie\u017c w\u00a0Stanach, ale jest on bardzo powolny. Unia mog\u0142aby zrobi\u0107 naprawd\u0119 prost\u0105 i\u00a0ma\u0142o kontrowersyjn\u0105 rzecz, czyli zakaza\u0107 importu towar\u00f3w z\u00a0nielegalnych osiedli na terytoriach okupowanych. Teraz, gdy globalna opinia publiczna na temat sytuacji w\u00a0Izraelu i\u00a0Palestynie tak wyra\u017anie si\u0119 zmienia, by\u0142by do tego najlepszy polityczny moment. Taka decyzja nie jest jednak nawet dyskutowana, nie m\u00f3wi\u0105c o\u00a0wci\u015bni\u0119ciu \u201eguzika atomowego\u201d w\u00a0postaci wypowiedzenia umowy stowarzyszeniowej.<\/span><\/p>\n

To si\u0119 nie stanie, bior\u0105c pod uwag\u0119 cho\u0107by kluczowe za\u0142o\u017cenia Niemiec, kt\u00f3re uznaj\u0105, \u017ce obrona Izraela jest racj\u0105 stanu pa\u0144stwa niemieckiego.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Zgadzam si\u0119, dlatego zmiana polityki europejskiej wobec Izraela to bardzo d\u0142uga droga, co oznacza, \u017ce obecna polityka wobec Palestyny d\u0142ugo pozostanie bez zmian.<\/span><\/p>\n

\n

Nathan Thrall<\/strong> – Ameryka\u0144ski dziennikarz, eseista i\u00a0autor ksi\u0105\u017cki \u201eThe Only Language They Understand: Forcing Compromise in Israel and Palestine\u201d. Jego teksty na temat Izraela i\u00a0Palestyny ukazywa\u0142y si\u0119 w\u00a0\u201eThe New York Times Magazine\u201d, \u201eLondon Review of Books\u201d i\u00a0\u201eThe New York Review of Books\u201d i\u00a0by\u0142y t\u0142umaczone na kilkana\u015bcie j\u0119zyk\u00f3w. Przez dekad\u0119 by\u0142 dyrektorem projektu arabsko-izraelskiego w\u00a0International Crisis Group, gdzie zajmowa\u0142 si\u0119 Izraelem, Zachodnim Brzegiem Jordanu, Stref\u0105 Gazy i\u00a0stosunkami Izraela z\u00a0s\u0105siadami. Absolwent Uniwersytetu Kalifornijskiego w\u00a0Santa Barbara i\u00a0Uniwersytetu Columbia w\u00a0Nowym Jorku. Mieszka w\u00a0Jerozolimie z\u00a0\u017con\u0105 i\u00a0trzema c\u00f3rkami. Reporta\u017c\u00a0\u201eJeden dzie\u0144 z\u00a0\u017cycia Abeda Salamy\u201d zosta\u0142 uhonorowany Nagrod\u0105 Pulitzera 2024.<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

JAKUB MAJMUREK<\/strong> – Filmoznawca, eseista, publicysta. Aktywny jako krytyk filmowy, pisuje tak\u017ce o literaturze i sztukach wizualnych. Publikuje m. in. w \u201eTygodniku Powszechnym\u201d, \u201eGazecie Wyborczej\u201d, Oko.press, \u201eAspen Review\u201d. Wsp\u00f3\u0142autor i redaktor wielu ksi\u0105\u017cek filmowych, ostatnio (wsp\u00f3lnie z \u0141ukaszem Rondud\u0105) \u201eKino-sztuka. Zwrot kinematograficzny w polskiej sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej\u201d. Stale wsp\u00f3pracuje z dwutygodnik.com<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nathan Thrall, fot. Judy Heiblum HISTORIA JEDNEGO WYPADKU JAKUB MAJMUREK “Jeden dzie\u0144 z \u017cycia Abeda Salamy\u201d Prze\u0142. Monika Bukowska, Znak Literanova, 336 stron, w ksi\u0119garniach od czerwca 2024. ROZMOWA Z NATHANEM THRALLEM Jestem bardzo sceptyczny co do mo\u017cliwo\u015bci rozwi\u0105zania konfliktu palesty\u0144sko-izraelskiego w wyobra\u017calnej przysz\u0142o\u015bci. Przyznaj\u0119 to wprost w ksi\u0105\u017cce, a pisa\u0142em te s\u0142owa przed 7 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114112"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=114112"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114112\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":114146,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114112\/revisions\/114146"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=114112"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=114112"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=114112"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}