{"id":115012,"date":"2024-08-17T17:09:05","date_gmt":"2024-08-17T15:09:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=115012"},"modified":"2024-08-16T11:02:59","modified_gmt":"2024-08-16T09:02:59","slug":"17-09-88","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=115012","title":{"rendered":"Biedni frajerzy i bogate buce"},"content":{"rendered":"

\"Biedni\u201ePohamuj entuzjazm\u201d, mat. prasowe<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Biedni frajerzy i bogate buce<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Krzysztof \u015awirek<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n

Larry David, legendarny ameryka\u0144ski komik i tw\u00f3rca serialu \u201ePohamuj entuzjazm\u201d, kt\u00f3ry zako\u0144czy\u0142 si\u0119 po 12 latach, nami\u0119tnie oddawa\u0142 si\u0119 automitologii, czyni\u0105c siebie g\u0142\u00f3wnym bohaterem wszystkich dwunastu sezon\u00f3w<\/strong><\/h4>\n<\/div>\n
\n

Przypomn\u0119 pokr\u00f3tce punkt wyj\u015bciowy serialu: Larry David gra w\u00a0nim samego siebie, czyli bogatego scenarzyst\u0119, mieszkaj\u0105cego w\u00a0LA, a\u00a0wywodz\u0105cego si\u0119 z\u00a0nowojorskiej sceny komediowej. Serial przygl\u0105da si\u0119 mu w\u00a0jego codziennych zmaganiach z… niczym szczeg\u00f3lnym, poniewa\u017c \u201ePohamuj entuzjazm\u201d to przyk\u0142ad komedii o\u00a0\u017cyciu codziennym, w\u00a0kt\u00f3rej brak \u201ewielkich wydarze\u0144\u201d jest istotn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 formu\u0142y. David by\u0142 jedn\u0105 z\u00a0kluczowych postaci stoj\u0105cych za sitcomem\u00a0<\/span>\u201eKroniki Seinfelda\u201d<\/span>, jednym z\u00a0najwi\u0119kszych sukces\u00f3w ameryka\u0144skiej telewizji wszech czas\u00f3w. I ta cz\u0119\u015bci jego historii z\u00a0\u201eprawdziwego \u017cycia\u201d jest istotn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Larry\u2019ego jako postaci z\u00a0<\/span>\u201ePohamuj<\/span>…<\/span>\u201d: zapewnia mu w\u0142a\u015bciwy w\u00a0Hollywood status \u2013 osoby do\u015b\u0107 bogatej i\u00a0do\u015b\u0107 zdolnej, by trafia\u0107 w\u00a0centrum towarzyskiego \u017cycia. R\u00f3wnocze\u015bnie jednak \u017cycie towarzyskie, kt\u00f3re ogl\u0105damy w\u00a0serialu, wygl\u0105da na co\u015b w\u00a0rodzaju \u201eklimatyzowanego koszmaru\u201d (po\u017cyczam fraz\u0119 od Henry\u2019ego Millera): op\u0142ywaj\u0105c\u0105 w\u00a0luksus wersj\u0119 nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 gry pozor\u00f3w i\u00a0wymian pozbawionych znaczenia uprzejmo\u015bci, zobowi\u0105za\u0144 towarzyskich, b\u0142ahych rytua\u0142\u00f3w, do kt\u00f3rych nie spos\u00f3b znale\u017a\u0107 klucza opr\u00f3cz uniwersalnej zasady, by nie zadawa\u0107 pyta\u0144 i\u00a0\u201egra\u0107 dalej\u201d. Oczywi\u015bcie wszyscy wok\u00f3\u0142 Larry\u2019ego znaj\u0105 t\u0119 zasad\u0119 \u2013 tylko on wydaje si\u0119 niezdolny do jej rozpoznania lub niesk\u0142onny do tego, by j\u0105 uszanowa\u0107.<\/span><\/span><\/p>\n

Wymie\u0144my pokr\u00f3tce kilka z\u00a0tych rytua\u0142\u00f3w, \u017ceby mie\u0107 poj\u0119cie, co wype\u0142nia spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dwunastu sezon\u00f3w serialu. Przede wszystkim s\u0105 to proszone kolacje, lunche ze znajomymi, benefisy na cze\u015b\u0107 bardziej lub mniej znanych i\u00a0zas\u0142uguj\u0105cych na to os\u00f3b, wydarzenia dobroczynne, otwarcia i\u00a0premiery. Rocznice, bar i\u00a0bat micwy, wesela i\u00a0pogrzeby (a nawet jeden pogrzeb osoby \u017cyj\u0105cej, wystawiany przez ni\u0105 sam\u0105). Spotkania biznesowe, negocjacje, kolacje urodzinowe. Spotkania z\u00a0s\u0105siadami i\u00a0wizyty u\u00a0lekarzy. Rodzinne \u015bwi\u0119ta. W czasie rozwodu Larry\u2019ego \u2013 spotkania z\u00a0prawnikami. Po rozwodzie Larry\u2019ego randki, kt\u00f3re te<\/span>\u017c<\/span>\u00a0przecie\u017c maj\u0105 swoje specyficzne regu\u0142y gry (najwi\u0119cej ich chyba z\u0142amie Larry w\u00a0pami\u0119tnym odcinku zatytu\u0142owanym\u00a0<\/span>\u201eSmiley Face\u201d<\/span>). Wreszcie wsp\u00f3lna gra i\u00a0socjalizowanie si\u0119 w\u00a0gronie bywalc\u00f3w klubu golfowego. I to ostatnie w\u0142a\u015bciwie nale\u017ca\u0142oby powt\u00f3rzy\u0107 dwa razy: golf jest w\u00a0serialu tak wa\u017cny, \u017ce urasta do rangi specyficznego dla tej grupy demograficznej fenomenu: w\u00a0pewnym sensie nie ma sprawy wa\u017cniejszej dla m\u0119\u017cczyzny z\u00a0klasy posiadaj\u0105cej w\u00a0sile wieku. Dlatego wierni widzowie serialu nie mieli \u017cadnego problemu ze zrozumieniem,\u00a0dlaczego dyskusja o\u00a0tym w\u0142a\u015bnie sporcie stanowi\u0142a tak istotny punkt spor\u00f3w mi\u0119dzy Donaldem Trumpem a\u00a0Joe Bidenem, p\u00f3ki ten drugi by\u0142 jeszcze w\u00a0prezydenckim wy\u015bcigu.<\/span><\/span><\/p>\n

<\/i>Golf jest w\u00a0serialu tak wa\u017cny, \u017ce urasta do rangi specyficznego dla tej grupy demograficznej fenomenu: w\u00a0pewnym sensie nie ma sprawy wa\u017cniejszej dla m\u0119\u017cczyzny z\u00a0klasy posiadaj\u0105cej w\u00a0sile wieku<\/span><\/i><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Gdzie\u015b w\u00a0mi\u0119dzyczasie Larry wykonuje jednak jak\u0105\u015b prac\u0119 \u2013 pr\u00f3buje przekona\u0107 producent\u00f3w telewizyjnych do pilota nowej produkcji, organizuje reunion show\u00a0<\/span>\u201eSeinfelda\u201d<\/span>, gra w\u00a0nowojorskim filmie Martina Scorsese, a\u00a0nawet zostaje gwiazd\u0105 musicalu\u00a0<\/span>\u201eProducenci\u201d<\/span>\u00a0Mela Brooksa. Z czasem nawet to powi\u0105zanie ze \u015bwiatem pracy, zobowi\u0105za\u0144, projekt\u00f3w (jakkolwiek abstrakcyjne z\u00a0punktu widzenia \u201eprawdziwej pracy\u201d od dziewi\u0105tej do pi\u0105tej) zostaje rozlu\u017anione, w\u00a0miar\u0119 jak projekty Larry\u2019ego w\u00a0kolejnych sezonach z\u00a0\u201erealistycznych\u201d staj\u0105 si\u0119 slapstickowe (jednym z\u00a0przyk\u0142ad\u00f3w mo\u017ce by\u0107 sp\u00f3r z\u00a0w\u0142a\u015bcicielem kawiarni, kt\u00f3ry prowadzi Larry\u2019ego do otworzenia w\u0142asnego, konkurencyjnego biznesu \u2013 oczywi\u015bcie z\u00a0katastrofalnymi konsekwencjami). Wzmaga to tylko wra\u017cenie, \u017ce jego wysi\u0142ki w\u0142a\u015bciwie nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z\u00a0tym, co zwyk\u0142y, zmuszony boryka\u0107 si\u0119 z\u00a0konieczno\u015bciami egzystencji cz\u0142owiek nazywa \u201eprac\u0105\u201d.\u00a0Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce najbli\u017cej pracy w\u0142a\u015bciwej, mo\u017ce nawet har\u00f3wki Davida, jest\u00a0<\/span>\u201ebywanie\u201d<\/span>. W sezonie dwunastym mamy nawet pi\u0119kne podsumowanie tego wniosku w\u00a0postaci konkretnego zlecenia, kt\u00f3re Larry otrzymuje od pewnego milionera: ma pojawi\u0107 si\u0119 na imprezie urodzinowej tego drugiego z\u00a0jednym zadaniem \u2013 by\u0107 \u201eserdecznym\u201d (oryginalne\u00a0cordial<\/em>\u00a0bliskie jest te\u017c zwyk\u0142ej uprzejmo\u015bci). Oczywi\u015bcie Larry wypada fatalnie.<\/span><\/span><\/p>\n

Od satyry do odlotu (i z\u00a0powrotem)<\/span><\/strong><\/p>\n

To odrywanie si\u0119 Larry\u2019ego od ostatnich element\u00f3w zatrzymuj\u0105cych go w\u00a0\u015bwiecie konieczno\u015bci naprowadza nas na w\u0105tek r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi sezonami, a\u00a0serial zmienia\u0142 si\u0119 jednak znacznie w\u00a0ci\u0105gu ponad dw\u00f3ch dekad produkcji. Pierwsze pi\u0119\u0107 sezon\u00f3w w\u00a0du\u017co wi\u0119kszym stopniu przedstawia \u015bwiat spo\u0142eczny Larry\u2019ego i\u00a0jego \u017cony Cheryl \u2013 czyli Hollywood z\u00a0jego \u015brodowiskiem aktor\u00f3w, producent\u00f3w, agent\u00f3w, z\u00a0dodatkiem pojawiaj\u0105cych si\u0119 w\u00a0orbicie biznesmen\u00f3w, lokalnych\u00a0<\/span>socialites<\/em><\/span>\u00a0czy \u201emodnych\u201d i\u00a0obleganych lekarzy. W tych pocz\u0105tkowych sezonach tw\u00f3rcy serialu buduj\u0105 bardzo silny zesp\u00f3\u0142 postaci, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u00a0kolejnych odcinkach na okr\u0105g\u0142o, wytwarzaj\u0105c u\u00a0widz\u00f3w poczucie silnej za\u017cy\u0142o\u015bci, bardzo wa\u017cne w\u00a0przypadku serialu po\u015bwi\u0119conego codzienno\u015bci (i to w\u00a0\u015brodowisku ma\u0142o znanym widzom). Przy tym cz\u0119\u015b\u0107 aktor\u00f3w i\u00a0aktorek wyst\u0119puje pod w\u0142asnymi nazwiskami (przede wszystkim sam David, obok niego za\u015b komicy Ted Danson, Wanda Sykes czy Richard Lewis), co przypomina o\u00a0zakorzenieniu serialu w\u00a0zamazywaniu granicy mi\u0119dzy rzeczywistym \u017cyciem i\u00a0fikcj\u0105, charakterystycznym dla czas\u00f3w ogromnej mody na<\/span>\u00a0reality TV<\/em><\/span>.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"
\n.
\n\"\"
\n.
\n\"\".<\/p>\n

Punktem decyduj\u0105cym dla zmiany tej wyj\u015bciowej formu\u0142y jest rozw\u00f3d g\u0142\u00f3wnego bohatera w\u00a0sz\u00f3stym sezonie i\u00a0zej\u015bcie na dalszy plan postaci \u017cony, granej przez Cheryl Hines \u2013 osoby kluczowej dla pierwszych sezon\u00f3w, jako \u017ce to ona zapewnia\u0142a kontrapunkt dla aspo\u0142ecznych zachowa\u0144 Davida. Czyni\u0105c z\u00a0Larry\u2019ego singla, tw\u00f3rcy zmieniaj\u0105 dynamik\u0119 serialu, komedi\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 relacjom czyni\u0105c w\u00a0wi\u0119kszym stopniu teatrem jednej postaci, przenoszonej w\u00a0r\u00f3\u017cne miejsca i\u00a0spotykaj\u0105cej coraz to nowych ludzi. Serial nieco traci przez to satyryczne ostrze, koncentruj\u0105c si\u0119 na spinaj\u0105cej ca\u0142o\u015b\u0107 postaci Davida \u2013 z\u00a0tego punktu widzenia sezony dziewi\u0105ty i\u00a0dziesi\u0105ty najbardziej zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do formu\u0142y farsy. W sezonie jedenastym i\u00a0dwunastym serial wraca na \u015bcie\u017ck\u0119 satyry, w\u0142\u0105czaj\u0105c do niej w\u0105tki polityczne (odpowiednio \u2013 na poziomie lokalnym i\u00a0krajowym),\u00a0korzystnie domykaj\u0105c ca\u0142o\u015b\u0107 serialu jako znacz\u0105c\u0105 o\u00a0wsp\u00f3\u0142czesnej ameryka\u0144skiej klasie p\u00f3\u0142pr\u00f3\u017cniaczej<\/span>\u00a0(bezczynnej tylko w\u00a0po\u0142owie, bo jednak trudni\u0105cej si\u0119 od czasu do czasu tworzeniem tego jak\u017ce cennego dzi\u015b produktu, jakim jest rozrywka). Ale jedna rzecz w\u00a0tych wszystkich przemianach formu\u0142y si\u0119 nie zmienia: wspomniana wcze\u015bniej \u201epraca bywania\u201d, kt\u00f3ra jest dla Larry\u2019ego tak trudna, \u017ce mo\u017ce stanowi\u0107 punkt wyj\u015bcia niemal ka\u017cdej komediowej historii z\u00a0ponad setki odcink\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Bogaty buc<\/span><\/strong><\/p>\n

Regu\u0142 bywania Larry na pewno nie uczy\u0142 si\u0119 od ma\u0142ego \u2013 \u201eprawdziwy\u201d Larry wychowa\u0142 si\u0119 na Brooklynie, daleko od \u015bwiat<\/span>a bogatych przedmie\u015b\u0107.\u00a0<\/span>Zrazu nikt nie wierzy\u0142, \u017ce na scenie komediowej pisany mu jest sukces. Znamienny jest tu pilot\u00a0<\/span>\u201ePohamuj entuzjazm\u201d<\/span>\u00a0(2000)<\/span>, godzinny mockument o\u00a0(nie)powstaniu trasy z\u00a0pierwszymi od lat nowymi wyst\u0119pami Larry\u2019ego w\u00a0roli stand-upera \u2013 nakr\u0119cony w\u00a0stylu\u00a0reality TV<\/em>. Program, wart obejrzenia jako osobne, niezale\u017cne od serialu dokonanie, prezentuje sylwetk\u0119 Davida \u2013 w\u00a0ko\u0144cu osoby, kt\u00f3r\u0105 szerszej publiczno\u015bci jednak trzeba przedstawi\u0107, bo jako scenarzysta by\u0142 ukryty za hitowym sitcomem, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 \u2013 i\u00a0du\u017co miejsca po\u015bwi\u0119ca w\u0142a\u015bnie wczesnym pora\u017ckom Davida na scenie nowojorskiej niezale\u017cnej komedii. Sukces\u00a0<\/span>\u201eSeinfelda\u201d<\/span>\u00a0tak\u017ce nie by\u0142 pewny \u2013 formu\u0142a serialu wcale go nie obiecywa\u0142a, a\u00a0David mia\u0142 pono\u0107 modli\u0107 si\u0119, by telewizyjni decydenci nie dali serialowi zielonego \u015bwiat\u0142a \u2013 wedle w\u0142asnej, by\u0107 mo\u017ce przesadzonej, relacji (opowiadanej podczas odbierania nagrody pisarskiej im. Paddy\u2019ego Chayefsky\u2019ego), po napisaniu pilota David nie wyobra\u017ca\u0142 sobie, jak mia\u0142by powt\u00f3rzy\u0107 wyczyn napisania odcinka cho\u0107by jeszcze jeden raz, nie m\u00f3wi\u0105c o\u00a0ca\u0142ym sezonie. A jednak \u2013 bardzo szybko\u00a0<\/span>\u201eSeinfeld\u201d<\/span>\u00a0okaza\u0142 si\u0119 sukcesem, a\u00a0Larry David z\u00a0nikogo sta\u0142 si\u0119 ojcem tego sukcesu.<\/span><\/span><\/p>\n

<\/i>Regu\u0142 bywania Larry na pewno nie uczy\u0142 si\u0119 od ma\u0142ego \u2013 \u201eprawdziwy\u201d Larry wychowa\u0142 si\u0119 na Brooklynie, daleko od \u015bwiata bogatych przedmie\u015b\u0107<\/span><\/i><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0W charakterystyczny dla siebie spos\u00f3b w\u00a0jednym ze swoich monolog\u00f3w David scharakteryzowa\u0142 dziwn\u0105 drog\u0119 swojego \u017cycia: dos\u0142ownie w\u00a0ci\u0105gu jednej nocy mia\u0142 z\u00a0poor schmuck<\/em>\u00a0sta\u0107 si\u0119\u00a0rich prick<\/em>. Nie jest \u0142atwo przet\u0142umaczy\u0107 te idiomatyczne okre\u015blenia.\u00a0Poor schmuck<\/em>\u00a0to mniej wi\u0119cej tyle co \u201ebiedny frajer\u201d;\u00a0rich prick<\/em>\u00a0przet\u0142umaczy\u0107 jeszcze trudniej, by nie urazi\u0107 polskich uszu. S\u0142owo\u00a0prick<\/em>\u00a0w\u00a0Biblii kr\u00f3la Jakuba wyst\u0119puje w\u00a0kontek\u015bcie cytatu z\u00a0<\/span>\u201eDziej\u00f3w Apostolskich\u201d<\/span>\u00a0o\u00a0\u201ewierzganiu przeciwko o\u015bcieniowi\u201d i\u00a0dos\u0142ownie znaczy w\u0142a\u015bnie to \u2013 o\u015bcie\u0144, zaostrzony kawa\u0142ek drewna, uk\u0142ucie. Ale wa\u017cniejsze chyba jest inne znaczenie \u2013 r\u00f3wnorz\u0119dne staropolskiemu s\u0142owu oznaczaj\u0105cemu niegdy\u015b \u201efr\u0119dzel u\u00a0sukmany\u201d. A poniewa\u017c \u201ebogaty fr\u0119dzel\u201d nie brzmi zbyt dobrze, niech b\u0119dzie mniej precyzyjny, ale podpowiadany przez s\u0142owniki internetowe i\u00a0lepiej os\u0142uchany w\u00a0polszczy\u017anie \u201ebogaty buc\u201d. Powiedzmy wi\u0119c, \u017ce w\u00a0swoim \u017cyciu David z\u00a0<\/span>\u201ebiednego frajera\u201d<\/span>\u00a0b\u0142yskawicznie sta\u0142 si\u0119\u00a0<\/span>\u201ebogatym bucem\u201d<\/span>. Ale czy sta\u0142 si\u0119 nim do ko\u0144ca? By\u0107 mo\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 uroku\u00a0<\/span>\u201ePohamuj entuzjazm\u201d<\/span>\u00a0bierze si\u0119 w\u0142a\u015bnie st\u0105d, \u017ce w\u00a0g\u0142\u0119bi duszy autor\u00a0<\/span>\u201eSeinfelda\u201d<\/span>\u00a0nadal jest biednym frajerem, kt\u00f3ry na \u015bwiat bogatych buc\u00f3w patrzy z\u00a0pewnego dystansu.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"
\n.
\n\"\"\u201ePohamuj entuzjazm\u201d, mat. prasowe<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie przy okazji korzystaj\u0105c z\u00a0urok\u00f3w tego \u015bwiata, na dobre i\u00a0na z\u0142e. Bo chocia\u017c Larry bywa cz\u0119sto niezadowolony ze swojego \u017cycia, to ca\u0142o\u015b\u0107 serialu dobitnie pokazuje, \u017ce jest ono dosy\u0107 przyjemne, wolne w\u00a0ka\u017cdym razie od wi\u0119kszo\u015bci trosk, z\u00a0kt\u00f3rymi musz\u0105 mierzy\u0107 si\u0119 miliony\u00a0<\/span>\u201ebiednych frajer\u00f3w\u201d<\/span>. Czasem te r\u00f3\u017cnice przybieraj\u0105 charakter ekstremalny, a\u00a0z do\u015b\u0107 niewinnego ogrywania r\u00f3\u017cnic spo\u0142ecznych wy\u0142ania si\u0119 gro\u017ana rzeczywisto\u015b\u0107. Jak w\u00a0sezonie jedenastym, w\u00a0kt\u00f3rym Larry znajduje si\u0119 nieoczekiwanie w\u00a0k\u0142opocie, gdy w\u0142amywacz wpada do jego niegrodzonego basenu i\u00a0topi si\u0119. Poniewa\u017c obowi\u0105zkowe ogrodzenie przydomowego basenu zapisane jest w\u00a0prawie Santa Monica, nad Larrym wisi gro\u017aba powa\u017cnej odpowiedzialno\u015bci prawnej, chyba \u017ce\u2026 no w\u0142a\u015bnie, chyba \u017ce zrobi to, co w\u00a0takiej sytuacji robi\u0105 bogate buce \u2013 wykorzysta swoje znajomo\u015bci i\u00a0mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142ywu, mi\u0119dzy innymi uwodz\u0105c lokaln\u0105 polityczk\u0119. Okropne? By\u0107 mo\u017ce w\u00a0prawdziwym \u017cyciu takie korupcyjne intrygi s\u0105 odra\u017caj\u0105ce, ale decyduj\u0105ca dla komediowego efektu b\u0119dzie oczywi\u015bcie nieudolno\u015b\u0107, z\u00a0jak\u0105 Larry zabiera si\u0119 do rzeczy.<\/span><\/span><\/p>\n

Logika pieniacza<\/span><\/strong><\/p>\n

Wewn\u0119trzn\u0105 blisko\u015bci\u0105 ze \u015bwiatem\u00a0<\/span>\u201ebiednych frajer\u00f3w\u201d<\/span>\u00a0mo\u017cna chyba t\u0142umaczy\u0107 uporczywo\u015b\u0107, z\u00a0jak\u0105 Larry absurdalnym spo\u0142ecznym konwencjom przeciwstawia w\u0142asne, nie mniej absurdalne. W jaki spos\u00f3b tropi logik\u0119 ludzkich zachowa\u0144, przypisuj\u0105c im najni\u017csze mo\u017cliwe motywacje (jak w\u00a0jednym z\u00a0\u201eklasycznych\u201d odcink\u00f3w zatytu\u0142owanym<\/span>\u00a0\u201eLarry vs. Michael J. Fox\u201d<\/span>, gdzie chory na chorob\u0119 Parkinsona aktor jest podejrzewany przez Larry\u2019ego o\u00a0celowe wykorzystanie swojej diagnozy tylko po to, by\u2026 bezkarnie ha\u0142asowa\u0107 mu nad g\u0142ow\u0105 w\u00a0jednym z\u00a0nowojorskich apartamentowc\u00f3w). Nie jest to wcale spojrzenie prostaczka, kt\u00f3ry zak\u0142amaniu konwencji przeciwstawia w\u0142asny zdrowy rozs\u0105dek. Rozs\u0105dek Larry\u2019ego nie jest \u201ezdrowy\u201d, to raczej pokr\u0119tna logika pieniacza, kt\u00f3ry wykorzysta ca\u0142\u0105 dost\u0119pn\u0105 mu pomys\u0142owo\u015b\u0107 lub inteligencj\u0119, by w\u0142asn\u0105 najdrobniejsz\u0105 niewygod\u0119 zamienia\u0107 w\u00a0atak na prawa cz\u0142owieka czy m\u00f3c bezkarnie wyg\u0142osi\u0107 nikomu niepotrzebn\u0105 opini\u0119 i\u00a0rozwin\u0105\u0107 paranoiczne podejrzenia dotycz\u0105ce z\u0142ych intencji innych ludzi. Opinie i\u00a0teorie Larry\u2019ego nie maj\u0105 w\u00a0sobie nic z\u00a0ostro\u015bci ludowego m\u0119drca \u2013 je\u015bli maj\u0105 sens, to jest to wy\u0142\u0105cznie \u201eg\u0142upi sens\u201d (jak m\u00f3wi o\u00a0w\u0142asnych refleksjach inny bohater serialu, Leon Black) \u2013 dlatego tak wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0105 w\u00a0tej opowie\u015bci wszystkie osoby, kt\u00f3re s\u0105 w\u00a0stanie odpowiednio g\u0142\u00f3wnego bohatera spacyfikowa\u0107 \u2013 kiedy w\u00a0p\u00f3\u017aniejszych sezonach zabraknie w\u00a0tej roli \u017cony Larry\u2019ego, cz\u0119sto przejmuje j\u0105 serialowa Suzy, \u017cona agenta Larry\u2019ego grana przez komiczk\u0119 Susie Essman \u2013 w\u00a0ka\u017cdym razie zawsze jaka\u015b posta\u0107 musi t\u0119 funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0107.\u00a0<\/span>Poor schmuck<\/em><\/span>\u00a0niekoniecznie oznacza osob\u0119 o\u00a0z\u0142otym sercu,\u00a0<\/span>rich pricks<\/em><\/span>\u00a0zreszt\u0105 te\u017c ze swojej szlachetno\u015bci nie s\u0105 za bardzo znani. Maj\u0105 raczej wytrenowane nawyki, kt\u00f3re uchodz\u0105 za godne szacunku, sygnalizuj\u0105 ich cnot\u0119 lub cho\u0107by otwarte, progresywne g\u0142owy. \u015arodowisko ma swoje prawa, kt\u00f3re nie musz\u0105 by\u0107 wypowiadane wprost, by by\u0142y znane.<\/span><\/span><\/p>\n

Wej\u015bcie polityki<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

W jednym z\u00a0nie tak zn\u00f3w cz\u0119stych przypadk\u00f3w, gdy David pozwala wkroczy\u0107 do serialu otwartej i\u00a0bezpo\u015bredniej polityce, serialowy Larry odnajduje wreszcie klucz do uwolnienia si\u0119 od wszystkich natr\u0119t\u00f3w, niechcianych spotka\u0144 na lunch i\u00a0spo\u0142ecznych przys\u0142ug: wystarczy tak zwana czapeczka \u201eMAGA\u201d. To magiczne nakrycie g\u0142owy bierze swoj\u0105 nazw\u0119 od specyficznego projektu: jest czerwona, a\u00a0nad daszkiem ma wydrukowane (wzgl\u0119dnie wyszyte) wielkimi literami: \u201eMake America great again\u201d, czyli has\u0142o wyborc\u00f3w Donalda Trumpa. Wystarczy za\u0142o\u017cy\u0107 tak\u0105 czapk\u0119, by w\u00a0\u015brodowisku spo\u0142ecznym Larry\u2019ego sta\u0107 si\u0119 spo\u0142ecznie niewidocznym, z\u00a0czego bohater serialu z\u00a0ochot\u0105 korzysta.<\/span><\/p>\n

<\/i>Wewn\u0119trzn\u0105 blisko\u015bci\u0105 ze \u015bwiatem\u00a0\u201ebiednych frajer\u00f3w\u201d\u00a0mo\u017cna chyba t\u0142umaczy\u0107 uporczywo\u015b\u0107, z\u00a0jak\u0105 Larry absurdalnym spo\u0142ecznym konwencjom przeciwstawia w\u0142asne, nie mniej absurdalne<\/span><\/i><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Ca\u0142y ostatni sezon oparty jest w\u0142a\u015bnie na politycznej ramie, potraktowanej w\u00a0r\u00f3wnie ironiczny spos\u00f3b. Trzeba bowiem podkre\u015bli\u0107, \u017ce\u00a0<\/span>\u201ePohamuj entuzjazm\u201d<\/span>, cho\u0107 w\u00a0cz\u0119\u015bci improwizowany i\u00a0wykorzystuj\u0105cy szereg \u015brodk\u00f3w sugeruj\u0105cych realizm fabu\u0142y (du\u017co scen rozgrywa si\u0119 w\u00a0plenerach LA, brak scen kr\u0119conych w\u00a0studio, kamera z\u00a0r\u0119ki itp.) jest serialem perfekcyjnie skonstruowanym. Niemal ka\u017cdy odcinek ma do\u015b\u0107 rygorystycznie potraktowan\u0105 struktur\u0119: zaczyna si\u0119 zagajeniem w\u0105tku, kt\u00f3ry nast\u0119pnie zostaje porzucony dla w\u0105tku g\u0142\u00f3wnego, by w\u00a0finale odcinka powr\u00f3ci\u0107, dostarczaj\u0105c zazwyczaj zabawnej puenty dla w\u0105tku g\u0142\u00f3wnego. Opr\u00f3cz tego niemal ka\u017cdy sezon posiada w\u0105tek fabularny spinaj\u0105cy ca\u0142o\u015b\u0107 sezonu (np. pr\u00f3by sprzedania pilota nowego projektu kolejnym grupom menad\u017cer\u00f3w, co do jednego zra\u017canych przez dziwaczne zachowania Larry\u2019ego, rozw\u00f3d Larry\u2019ego i\u00a0perypetie zwi\u0105zane z\u00a0rozwodowymi prawnikami czy wspomniana wy\u017cej realizacja scenicznej wersji\u00a0<\/span>\u201eProducent\u00f3w\u201d<\/span>). Takim spinaj\u0105cym ca\u0142o\u015b\u0107 w\u0105tkiem sezonu dwunastego jest sytuacja, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce serialowy David zostanie bohaterem walk o\u00a0prawa obywatelskie w\u00a0USA. Ot\u00f3\u017c w\u00a0pierwszym odcinku ostatniej serii David podaje wod\u0119 stoj\u0105cej w\u00a0kolejce do g\u0142osowania znajomej czarnosk\u00f3rej kobiecie. Jak si\u0119 okazuje, podobny gest (podanie szklanki wody osoby stoj\u0105cej w\u00a0kolejce do wybor\u00f3w) stanowi w\u00a0Atlancie czyn zakazany \u2013 w\u00a0efekcie Larry\u2019emu grozi rozprawa s\u0105dowa i\u00a0wi\u0119zienie. Larry z\u00a0miejsca staje si\u0119 postaci\u0105 s\u0142ynn\u0105 w\u00a0ca\u0142ej liberalnej Ameryce, a\u00a0jego czyn zostaje b\u0142\u0119dnie zinterpretowany nie jako nieznajomo\u015b\u0107 lokalnego prawa, a\u00a0akt obywatelskiego oporu. Oczywi\u015bcie Larry nie zamierza nikogo wyprowadza\u0107 z\u00a0b\u0142\u0119du, co pozwala na rozsianie w\u00a0sezonie mniej lub bardziej subtelnych \u017cart\u00f3w z\u00a0liberalnego sygnalizowania cnoty<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\n

Wyst\u0119pek w\u00a0imi\u0119 cnoty<\/span><\/strong><\/p>\n

Ani odcinek o\u00a0czapeczce MAGA, ani ca\u0142y dwunasty sezon nie by\u0142yby a\u017c tak celne ani zabawne, gdyby napisa\u0142 je prawdziwy MAGA-republikanin. David nie ma z\u00a0tym nic wsp\u00f3lnego, dlatego uchodzi mu na sucho krzyczenie, \u017ce rzekomy liberalizm i\u00a0progresywizm kalifornijskich klas wy\u017cszych jest fa\u0142szywk\u0105. Larry David nawet nie musi si\u0119 stara\u0107, by znajdowa\u0107 si\u0119 w\u00a0samym sercu liberalnej Ameryki. Z podobnych powod\u00f3w w\u00a0wywiadzie dla\u00a0<\/span>\u201eVanity Fair\u201d\u00a0<\/span>mo\u017ce swobodnie deklarowa\u0107, \u017ce nie interesuje go poprawno\u015b\u0107 polityczna. (Jego s\u0142ynny wsp\u00f3\u0142pracownik z\u00a0dawnych czas\u00f3w, Jerry Seinfeld, wywo\u0142a\u0142 niedawno spore poruszenie swoj\u0105 deklaracj\u0105, \u017ce \u201epoprawno\u015b\u0107 polityczna\u201d zabija komedi\u0119\u00a0\u2013 jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 komentator z\u00a0<\/span>\u201eThe Independent\u201d<\/span>, Seinfeld jako komik by\u0142 od zawsze \u201epoprawny\u201d we wszystkich mo\u017cliwych znaczeniach tego s\u0142owa \u2013 wi\u0119c o\u00a0co mu w\u0142a\u015bciwie chodzi?)<\/span><\/span><\/p>\n

David oczywi\u015bcie wielokrotnie wykorzystuje normy poprawno\u015bci politycznej, by w\u00a0<\/span>\u201ePohamuj entuzjazm\u201d<\/span>\u00a0doprowadzi\u0107 do ich towarzyskiego przekroczenia, wywo\u0142uj\u0105c dreszcz przyjemnego za\u017cenowania u\u00a0swoich widz\u00f3w. Ale komiczny efekt opiera si\u0119 na tym, \u017ce David puszcza oko do tych, kt\u00f3rzy owe normy znaj\u0105 i\u00a0szanuj\u0105, \u017ce przedstawia \u015bwiat, w\u00a0kt\u00f3rym normy te s\u0105 standardem, a\u00a0odej\u015bcie od nich \u2013 skandalem. Dlatego w\u0142a\u015bnie David jest zabawny, gdy m\u00f3wi o\u00a0poprawno\u015bci politycznej \u2013 a\u00a0Tucker Carlson, cho\u0107 \u015bmieje si\u0119 z\u00a0niej histerycznie, nie jest. Gdyby David naprawd\u0119 te normy kwestionowa\u0142, nie by\u0142oby komicznego efektu. Ca\u0142a gra z\u00a0poprawno\u015bci\u0105: spo\u0142eczn\u0105, towarzysk\u0105, polityczn\u0105, ca\u0142e kwestionowanie regu\u0142 jest tak zabawne w\u00a0przypadku serialu Davida w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce w\u00a0\u015bwiecie serialu ostatecznie wszystkie te normy zostan\u0105 potwierdzone, a\u00a0widzowie maj\u0105 pewno\u015b\u0107, \u017ce na koniec dnia (odcinka) spadn\u0105 bezpiecznie na mi\u0119kkie poduszki. Serialowy Larry David obrazi wszystkich, ale nikt si\u0119 od niego nie odwr\u00f3ci. Zrazi do siebie wa\u017cnych ludzi Hollywood, ale nadal b\u0119dzie sob\u0105 \u2013\u00a0<\/span>\u201efrajerem\u201d<\/span>, kt\u00f3ry jest zarazem chodz\u0105cym synonimem sukcesu. Wszystko wr\u00f3ci do normy \u2013 wyst\u0119pek przeciw spo\u0142ecznej przyzwoito\u015bci zostanie ukarany i\u00a0ostatecznie oka\u017ce si\u0119 b\u0142ahy.<\/span><\/span><\/p>\n

<\/i>David oczywi\u015bcie wielokrotnie wykorzystuje normy poprawno\u015bci politycznej, by w\u00a0\u201ePohamuj entuzjazm\u201d\u00a0doprowadzi\u0107 do ich towarzyskiego przekroczenia, wywo\u0142uj\u0105c dreszcz przyjemnego za\u017cenowania<\/span><\/i><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Dzi\u0119ki temu pewnie daje si\u0119 ogl\u0105da\u0107 ten wieloodcinkowy serial o\u00a0niedolach \u017cycia ludzi uprzywilejowanych. Wszyscy bowiem zdaj\u0105 sobie w\u00a0nim spraw\u0119 z\u00a0w\u0142asnej \u015bmieszno\u015bci. Szczeg\u00f3lnie dwa ostatnie sezony, jeden zbudowany wok\u00f3\u0142 korupcyjnej intrygi, drugi \u2013 wok\u00f3\u0142 kwestii rasowych i\u00a0praw obywatelskich, osi\u0105gaj\u0105 tu pewien poziom aktualno\u015bci i\u00a0relewancji, kt\u00f3rej wcze\u015bniej w\u00a0serialu nie by\u0142o. I z\u00a0tego zmagania si\u0119 z\u00a0\u201etrudnymi tematami\u201d David wychodzi zwyci\u0119sko \u2013 udaje si\u0119 mu zrobi\u0107 rzeczy horrendalne i\u00a0obroni\u0107 pozycj\u0119 w\u0142asnego bohatera, kt\u00f3rego nadal da si\u0119 lubi\u0107 (albo prawie). Mechanizm jest podobny \u2013 ostatecznie Larry David \u201ejest nasz\u201d (w szerokim, centrolewicowym sensie), bo widzowie jego serialu rozumiej\u0105, dlaczego jego spos\u00f3b przekraczania regu\u0142 przyzwoito\u015bci jest z\u0142y \u2013 i\u00a0wiedz\u0105, \u017ce on tak\u017ce to wie i\u00a0gra z\u00a0tymi regu\u0142ami z\u00a0premedytacj\u0105. Tak\u017ce w\u00a0\u015bwiecie przedstawionym serialu standardy g\u0142\u00f3wnego nurtu wra\u017cliwo\u015bci s\u0105 mocno ustalone, dzi\u0119ki temu serial ci\u0105gle znajduje si\u0119 na cienkiej granicy, kt\u00f3rej nie przekracza. Nawet ogl\u0105dane na ekranie \u015brodowisko ludzi\u00a0<\/span>show-businessu<\/span>\u00a0jest w\u00a0swoim zepsuciu relatywnie niewinne (czy jest takie w\u00a0rzeczywisto\u015bci \u2013 to inna kwestia), raczej pe\u0142ne hipokryzji ni\u017c socjopatyczne. Gdyby zrobi\u0107 serial o\u00a0innych frakcjach wsp\u00f3\u0142czesnych klas wy\u017cszych \u2013 np. elitach high-tech, otwarcie wyznaj\u0105cych technofaszyzm i\u00a0teorie spiskowe \u2013 prawdopodobnie \u015bmiech uwi\u0105z\u0142by niekt\u00f3rym widzom w\u00a0gard\u0142ach.<\/span><\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie mo\u017cna by\u0142oby\u00a0<\/span>\u201ePohamuj entuzjazm\u201d<\/span>\u00a0ostatecznie zarzuci\u0107: \u017ce tworzy iluzj\u0119 bezpiecze\u0144stwa i\u00a0porozumienia, kt\u00f3re nie istniej\u0105. \u017be wyczarowuje sztuczny \u015bwiat, w\u00a0kt\u00f3rym z\u00a0r\u00f3\u017cnic bogactwa, z\u00a0rasizmu, z\u00a0bigoterii mo\u017cna si\u0119 \u015bmia\u0107 z\u00a0pe\u0142nym poczuciem bezpiecze\u0144stwa. By\u0107 mo\u017ce jednak tylko takiej dawki realizmu mo\u017cna od komedii oczekiwa\u0107: w\u00a0<\/span>\u201ePohamuj entuzjazm\u201d<\/span> znajdujemy tak\u0105 w\u0142a\u015bnie jego dawk\u0119, jaka jest mo\u017cliwa, \u017ceby ca\u0142o\u015b\u0107 nie zrobi\u0142a si\u0119 zbyt gorzka. Ca\u0142a reszta jest rodzajem komediowej fantazji, podobnej do \u015bwiata kresk\u00f3wek, w kt\u00f3rych mysz podk\u0142ada kotu pod siedzenie lask\u0119 dynamitu i wysadza go w powietrze (koci anio\u0142 frunie w tym momencie do nieba), a ju\u017c w nast\u0119pnej scenie kot zn\u00f3w goni mysz po pod\u0142odze mieszkania. Podobn\u0105 kresk\u00f3wkow\u0105 postaci\u0105 jest Larry David \u2013 w ka\u017cdym z sezon\u00f3w serialu prze\u017cywa szereg detonacji, z kt\u00f3rych wychodzi bez szwanku. W ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b jego posta\u0107 staje si\u0119 mo\u017cliwa do komediowej uniwersalizacji, jako figura samob\u00f3jczego braku spo\u0142ecznego wyczucia, kt\u00f3re ostatecznie sko\u0144czy si\u0119 dobrze. Cho\u0107 osadzona jest w samym sercu ekskluzywnego spo\u0142ecznego \u015bwiata, w kt\u00f3rym problemem mo\u017ce by\u0107 otrzymanie (wyj\u0105tkowo, tego akurat wieczoru) stolika w tej gorszej cz\u0119\u015bci ulubionej restauracji.<\/span><\/span><\/p>\n

\n

Webmaster:<\/span>
\nDavid’s family is Jewish<\/em><\/span><\/b>. His American Jewish father’s family moved from Germany to the U.S. during the 19th century, while David’s mother was born into a Polish-Jewish family in Ternopil, now in Ukraine, and her mother’s family name was revealed as Superfein.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201ePohamuj entuzjazm\u201d, mat. prasowe Biedni frajerzy i bogate buce Krzysztof \u015awirek Larry David, legendarny ameryka\u0144ski komik i tw\u00f3rca serialu \u201ePohamuj entuzjazm\u201d, kt\u00f3ry zako\u0144czy\u0142 si\u0119 po 12 latach, nami\u0119tnie oddawa\u0142 si\u0119 automitologii, czyni\u0105c siebie g\u0142\u00f3wnym bohaterem wszystkich dwunastu sezon\u00f3w Przypomn\u0119 pokr\u00f3tce punkt wyj\u015bciowy serialu: Larry David gra w\u00a0nim samego siebie, czyli bogatego scenarzyst\u0119, mieszkaj\u0105cego w\u00a0LA, a\u00a0wywodz\u0105cego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/115012"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=115012"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/115012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":115019,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/115012\/revisions\/115019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=115012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=115012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=115012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}