{"id":117418,"date":"2024-12-02T17:09:01","date_gmt":"2024-12-02T15:09:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=117418"},"modified":"2024-12-02T17:00:57","modified_gmt":"2024-12-02T15:00:57","slug":"02-09-98","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=117418","title":{"rendered":"Czego dowiedzia\u0142em si\u0119 o \u017bydach i Polakach. Szczerek ogl\u0105da “Prawdziwy b\u00f3l”"},"content":{"rendered":"

Jesse Eisenberg<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Czego dowiedzia\u0142em si\u0119 o \u017bydach i Polakach. Szczerek ogl\u0105da “Prawdziwy b\u00f3l”<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Ziemowit Szczerek<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Ameryka\u0144ska \u017cydowsko\u015b\u0107 to po prostu jedna z setek albo i tysi\u0119cy to\u017csamo\u015bci sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na ameryka\u0144ski nar\u00f3d. I podoba mi si\u0119, \u017ce Jesse Eisenberg potrafi zaproponowa\u0107 to samo i Polakom<\/span><\/p>\n

Poszed\u0142em na \u201ePrawdziwy b\u00f3l” Jessego Eisenberga<\/a>, przez samego re\u017cysera okre\u015blanego jako \u201elist mi\u0142osny do Polski”, z nadziej\u0105 na dobre kino drogi, tyle \u017ce z neurotycznymi nowojorczykami z \u017cydowskim pochodzeniem zamiast zaprawionych w trudach podr\u00f3\u017cy awanturnik\u00f3w.<\/span><\/div>\n
\n

Zapowiada\u0142o si\u0119 co\u015b w stylu m\u0142odego Woody\u2019ego Allena w dw\u00f3ch wariantach: grzecznym (David, grany przez samego Eisenberga) i niegrzecznym (Benjamin zwany Benjim, grany \u2013 brawurowo \u2013 przez Kierana Culkina. Tak, te\u017c si\u0119 kiedy\u015b zastanawia\u0142em, z tych Culkin\u00f3w \u2013 to brat Macaulaya \u201eKevina samego w domu” Culkina i jeden z szerokiego wachlarza rodze\u0144stwa Culkin\u00f3w, a przy okazji brawurowy Roman Roy z serialu \u201eSukcesja”).<\/span><\/p>\n<\/div>\n

No i z nadziej\u0105, jak\u0105 \u017cywi ka\u017cdy Polak, \u017ce wreszcie t\u0119 Polsk\u0119 Hollywood poka\u017ce pe\u0142n\u0105 g\u0119b\u0105 i nie poprzez egzotyczne i stereotypowo wschodnioeuropejskie klisze, lecz tak\u0105, jaka prawie ju\u017c jest \u2013 czyli w sumie ca\u0142kiem niemiecko-du\u0144sko-holendersk\u0105. A nie, jak zwykle bywa w filmach, kt\u00f3rych tw\u00f3rcy opowiadaj\u0105 o \u201ezauroczeniu Polsk\u0105” i \u017ce ich prababcie pochodzi\u0142y spod Tarnopola, mignie Polsk\u0105 za pomoc\u0105 polskiego akcentu bohatera trzeciego planu, w\u0105tku pierog\u00f3w albo w dw\u00f3ch 10-sekundowych kadrach.<\/span><\/p>\n

Nadziej\u0119 karmi\u0142em, jak wszyscy, deklaracjami \u201emi\u0142o\u015bci do Polski” Jessego Eisenberga<\/a>, wiarygodnymi, bo, czym zachwycaj\u0105 si\u0119 wszyscy, w Polsce bywa od dawna do\u015b\u0107 cz\u0119sto i wyst\u0105pi\u0142 by\u0142 nawet o obywatelstwo.<\/span><\/p>\n

Babcia uciek\u0142a przed antysemityzmem, on popala marihuan\u0119<\/strong><\/h4>\n

Niech nas nie zwiedzie fakt, \u017ce podr\u00f3\u017cnik\u00f3w przez Polsk\u0119 jest dw\u00f3ch. Tak naprawd\u0119 to opowie\u015b\u0107 wy\u0142\u0105cznie o do\u015bwiadczeniu Davida, kt\u00f3ry jest alter ego samego Eisenberga. Kt\u00f3ry nie ukrywa, \u017ce inspiracj\u0105 do powstania filmu s\u0105 jego w\u0142asne perypetie i zmagania z \u017cydowsk\u0105 \u2013 albo i \u017cydowsko-polsk\u0105 \u2013 to\u017csamo\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

A Benji \u2013 c\u00f3\u017c. Niby we dw\u00f3ch snuj\u0105 si\u0119, popalaj\u0105c blanty, po Polsce w poszukiwaniu \u015blad\u00f3w po ich wsp\u00f3lnej babci, \u017byd\u00f3wce, kt\u00f3ra uciek\u0142a przed antysemityzmem i Holokaustem do Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/span><\/p>\n

Benji jest rezolutny, troch\u0119 pieprzni\u0119ty, ale charyzmatyczny, nieobarczony rodzin\u0105 ani problemami oraz trywialno\u015bci\u0105 i nud\u0105 codzienno\u015bci i \u201ezwyczajnej”, \u015brednioklasowej pracy. Wiecznie upalony – przed podr\u00f3\u017c\u0105 wys\u0142a\u0142 sobie traw\u0119 ze Stan\u00f3w do Warszawy, \u017ceby nie musie\u0107 jej przewozi\u0107 samolotem czy ogarnia\u0107 diler\u00f3w na miejscu – niekonformistyczny, buntowniczy, id\u0105cy pod pr\u0105d. S\u0142owem \u2013 absolutnie nie taki, jakim jest pouk\u0142adany i poczciwy David. Raczej taki, jakim David chcia\u0142by by\u0107.<\/span><\/p>\n

‘Prawdziwy b\u00f3l’, re\u017c. J. Eisenberg (2024) – kadr ze zwiastuna Materia\u0142y promocyjne 20th Century Studios Polska i Disney Polska<\/em><\/span><\/p>\n

Rzecz w tym jednak, \u017ce kuzyn Benji najprawdopodobniej nie istnieje poza g\u0142ow\u0105 Davida. I jest dla niego tym, czym dla g\u0142\u00f3wnego, bezimiennego bohatera klasycznego ju\u017c \u201eFight Clubu”<\/a> by\u0142 Tyler Durden: manifestacj\u0105 w\u0142asnych fantazji, marze\u0144 i mokrych sn\u00f3w o sobie samym.<\/span><\/p>\n

Bo tak: Benji tak naprawd\u0119 pojawia si\u0119 dopiero na lotnisku, z kt\u00f3rego David leci do Warszawy i na tym lotnisku, po powrocie zostaje. Jak si\u0119 okazuje w mi\u0119dzyczasie, to Benji, a nie David, mia\u0142 dobr\u0105 relacj\u0119 z ich zmar\u0142\u0105 babci\u0105, polsk\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0105, kt\u00f3rej \u015bladem jad\u0105 razem z \u017cydowsk\u0105 \u201eheritage tour” na wsch\u00f3d obecnej Polski. David, jak si\u0119 mo\u017cna domy\u015bla\u0107, babci prawie nie zna\u0142, a do Polski jedzie w ramach \u201eguilt tripu”, podr\u00f3\u017cy przepe\u0142nionej poczuciem winy, \u017ce nie zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 do niej zbli\u017cy\u0107 i z ni\u0105 porozmawia\u0107.<\/span><\/p>\n

I dlatego wymy\u015bli\u0142 sobie Benjego. Wersj\u0119 siebie, kt\u00f3r\u0105 wyposa\u017cy\u0142 we wszystko, czego u niego samego mu brakuje: odwag\u0119, bezpo\u015brednio\u015b\u0107, charyzm\u0119. Oraz histori\u0119 relacji z osob\u0105, kt\u00f3rej zawdzi\u0119cza wielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Co, notabene, pokrywa si\u0119 w pewnym sensie z opowie\u015bciami samego Eisenberga o relacjach z polsko-\u017cydowskimi krewnymi i polsko-\u017cydowsk\u0105 spu\u015bcizn\u0105.<\/span><\/p>\n

Podczas wycieczki przez \u0107wier\u0107 Polski zamykaj\u0105 si\u0119 w \u017cydowskiej ba\u0144ce<\/strong><\/h4>\n

No i to Benji robi rzeczy, kt\u00f3re David chcia\u0142by zrobi\u0107, ale brak mu odwagi. By \u0142ama\u0107 spo\u0142eczne konwenanse, przyzwyczajenia zachodniej klasy \u015bredniej czy wreszcie \u2013 w\u0142asne opory, barykady, kt\u00f3re postawi\u0142 sam sobie we w\u0142asnej g\u0142owie.<\/span><\/p>\n

Dlatego to Benji, nie David, podejmuje dziwaczny dialog  z polsk\u0105 m\u0119czennicz\u0105 i napuszon\u0105 tradycj\u0105 w celu jej odbr\u0105zowienia przez odgrywanie scen rodem z filmu wojennego przy pomniku Powstania Warszawskiego (\u201eczy to w og\u00f3le jest legalne?” \u2013 pyta wystraszony David), to Benji w\u015bcieka si\u0119 na \u017cydowsk\u0105 wycieczk\u0119, kt\u00f3ra jedzie pierwsz\u0105 klas\u0105 poci\u0105gu t\u0105 sam\u0105 tras\u0105, kt\u00f3r\u0105 ich przodkowie pokonywali bydl\u0119cymi wagonami, \u017ce robi co\u015b niezbyt moralnego (David przeprasza wszystkich za Benjego i idzie z nim \u201epowa\u017cnie porozmawia\u0107”).<\/span><\/p>\n

‘Prawdziwy b\u00f3l’, re\u017c. J. Eisenberg (2024) – kadr ze zwiastuna Materia\u0142y promocyjne 20th Century Studios Polska i Disney Polska<\/em><\/span><\/p>\n

To Benji na \u017cydowskim cmentarzu w Lublinie opierdala wszystkich z g\u00f3ry na d\u00f3\u0142, \u017ce podczas wycieczki to\u017csamo\u015bciowej przez \u0107wier\u0107 Polski zamykaj\u0105 si\u0119 w \u017cydowskiej ba\u0144ce i nie rozmawiaj\u0105 wcale z Polakami ani nawet nie maj\u0105 ochoty ich zna\u0107 (David zn\u00f3w przeprasza wszystkich).<\/span><\/p>\n

To Benji otwarcie wyje i z\u0142orzeczy \u015blepemu \u015bwiatu i \u015blepym oczom wszelkich b\u00f3stw wyje\u017cd\u017caj\u0105c z Majdanka, czyli robi to, co pozostali cz\u0142onkowie wycieczki robi\u0105 wy\u0142\u0105cznie wewn\u0105trz siebie, nie pozwalaj\u0105c emocjom, jak na porz\u0105dn\u0105 klas\u0119 \u015bredni\u0105 przysta\u0142o, wyj\u015b\u0107 zanadto na zewn\u0105trz.<\/span><\/p>\n

I to Benji nawi\u0105zuje lekki romans z jedn\u0105 z uczestniczek wycieczki, na co David, wierny \u017conie, kt\u00f3r\u0105 kocha, nigdy by si\u0119 nie zdecydowa\u0142. Zreszt\u0105 nie wiedzia\u0142by nawet jak zagada\u0107. A Benji wie.<\/span><\/p>\n

\u017byd\u00f3w \u201ewyrzucono ich z Polski” za to, \u017ce…<\/strong><\/h4>\n

Je\u015bli wi\u0119c Benji jest przez Davida wymy\u015blony, to ich dialogi s\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 rozmow\u0105 Davida z samym sob\u0105. A w ramach tej rozmowy pojawia si\u0119 bardzo interesuj\u0105cy w\u0105tek: \u017cydowska to\u017csamo\u015b\u0107. Zawieszona pomi\u0119dzy jego (ich) oczywist\u0105 ameryka\u0144sko\u015bci\u0105 a r\u00f3wnie oczywist\u0105 polsko\u015bci\u0105 ich babki.<\/span><\/p>\n

Zreszt\u0105 o polskich \u017bydach m\u00f3wi si\u0119 na ich wycieczce po prostu jako o \u201ePolakach” i nawet je\u015bli to skr\u00f3towiec, pod kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 nie tyle Polak etniczny, co tak zwany \u201epolski \u017byd”, to jednak pokazuje pewn\u0105 perspektyw\u0119, z kt\u00f3rej wida\u0107 wyra\u017anie prost\u0105 rzecz:<\/span><\/p>\n

\n

w Polsce i \u017bydzi, i Polacy byli lud\u017ami poruszaj\u0105cymi si\u0119 w tym samym kr\u0119gu cywilizacyjnym, nawet je\u015bli nie zawsze kulturowym, ich poeci opiewali t\u0119 sam\u0105 ziemi\u0119, te same drzewa i te same rzeki,<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

legendy i pie\u015bni jednych i drugich powstawa\u0142y w tych samych krajobrazach, w tych samych wsiach i tych samych miastach.<\/span><\/p>\n

Jasne, ameryka\u0144ska \u017cydowsko\u015b\u0107 nie jest naznaczona tym, czym zawsze by\u0142a naznaczona w Europie: prze\u015bladowaniami, nieufno\u015bci\u0105, rol\u0105 ci\u0105g\u0142ej ofiary, postrzeganej cz\u0119sto i wulgarnie jako \u201ekrwiopijca”, je\u015bli nie morduj\u0105cy chrze\u015bcija\u0144skich dzieci na mac\u0119, to przynajmniej wysysaj\u0105cy z nich pieni\u0105dze. Tak na marginesie \u2013 to Benji oczywi\u015bcie, nie David, m\u00f3wi \u017cartem co\u015b,co nie przesz\u0142oby przez usta nikomu poza antysemitami, \u017ce \u017byd\u00f3w \u201ewyrzucono ich z Polski” za to, \u017ce nie zawsze byli w porz\u0105dku, wobec, by tak rzec, ludno\u015bci \u201etytularnej” tego kraju, tak, \u017cart jest edgy, ale takie edgy \u017carty bywaj\u0105 wyzwalaj\u0105ce.<\/span><\/p>\n

Ameryka\u0144ska \u017cydowsko\u015b\u0107 to po prostu jedna z setek albo i tysi\u0119cy to\u017csamo\u015bci sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na ameryka\u0144ski nar\u00f3d. I podoba mi si\u0119, \u017ce David, przepraszam, Jesse Eisenberg, potrafi zaproponowa\u0107 to samo i Polakom: czy mog\u0119 by\u0107, po prostu, \u017bydem i \u2013 je\u015bli zachc\u0119 \u2013 to i Polakiem? Normalnym cz\u0142owiekiem, nie pi\u0105t\u0105 kolumn\u0105, nie \u201e\u017bydkiem”, ale i nie ofiar\u0105?<\/span><\/p>\n

Polacy ani antysemici, ani wspaniali<\/strong><\/h4>\n

A gdy w ko\u0144cu pojawiaj\u0105 si\u0119 Polacy, Eisenberg nie kre\u015bli ich w stereotypowy w\u015br\u00f3d \u017cydowskiej diaspory i wielu mieszka\u0144c\u00f3w Izraela pos\u00f3b \u2013 jako prymitywnych antysemit\u00f3w<\/a>. Nie przegina te\u017c w drug\u0105 stron\u0119, jak to czasem robi\u0105 ludzie chc\u0105cy by\u0107 za bardzo mili: Polacy nie s\u0105 tu pokazani z  przesadn\u0105 sympati\u0105. Po prostu s\u0105.<\/span><\/p>\n

I m\u00f3wi\u0105 mniej wi\u0119cej co\u015b takiego:<\/span><\/p>\n

\n

fajnie, ch\u0142opaki, \u017ce k\u0142adziecie te symboliczne, tradycyjne kamienie na progu domu \u017cydowskiej babci, to jest urocze, ale we\u017acie je st\u0105d jednak, bo historia si\u0119 toczy dalej.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

I inna starsza pani, kt\u00f3ra teraz mieszka w tym mieszkaniu, mo\u017ce si\u0119 o nie potkn\u0105\u0107 i sobie nogi po\u0142ama\u0107. A David\/Benji kiwaj\u0105 g\u0142owami, \u017ce okej, jasne. I David zabiera sw\u00f3j kamie\u0144 do Ameryki.<\/span><\/p>\n

Jesse, witaj w Polsce, stary. Nawet nie wiesz, ile bym da\u0142, \u017ceby naszym przodkom uda\u0142o si\u0119 dogada\u0107 i stworzy\u0107 wsp\u00f3lny nar\u00f3d. Na przyk\u0142ad polityczny. Nie uda\u0142o si\u0119, okej, trudno. Ale to nie znaczy, \u017ce nie warto nadal pr\u00f3bowa\u0107.<\/span><\/p>\n

\n

“Tatua\u017c z tryzubem” i “Wymy\u015blone miasto Lw\u00f3w”<\/b>, czyli Szczerek opisuje Ukrain\u0119 od \u015brodka. Ksi\u0105\u017cki dost\u0119pne na stronie wydawnictwa Czarne i w formie ebook\u00f3w na Publio.pl.<\/a><\/i><\/span><\/p>\n

‘Wymy\u015blone miasto Lw\u00f3w’ i ‘Tatua\u017c z tryzubem’, Ziemowit Szczerek Fot. materia\u0142y prasowe<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jesse Eisenberg Czego dowiedzia\u0142em si\u0119 o \u017bydach i Polakach. Szczerek ogl\u0105da “Prawdziwy b\u00f3l” Ziemowit Szczerek Ameryka\u0144ska \u017cydowsko\u015b\u0107 to po prostu jedna z setek albo i tysi\u0119cy to\u017csamo\u015bci sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na ameryka\u0144ski nar\u00f3d. I podoba mi si\u0119, \u017ce Jesse Eisenberg potrafi zaproponowa\u0107 to samo i Polakom Poszed\u0142em na \u201ePrawdziwy b\u00f3l” Jessego Eisenberga, przez samego re\u017cysera okre\u015blanego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/117418"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=117418"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/117418\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117459,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/117418\/revisions\/117459"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=117418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=117418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=117418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}