{"id":11878,"date":"2015-01-15T19:00:23","date_gmt":"2015-01-15T17:00:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=11878"},"modified":"2015-01-15T11:42:21","modified_gmt":"2015-01-15T09:42:21","slug":"11878","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=11878","title":{"rendered":"Helena Datner o MH\u017bP"},"content":{"rendered":"
\"\"\"\"<\/a>Helena Datner o MH\u017bP<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Z Helena Datner mowi Poldek Sobel
\n<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Dzi\u0119kuj\u0119 Helenie Datner i Poldkowi Sobelowi za mo\u017cliwo\u015b\u0107 opublikowania tego wywiadu na portalu Jewish.org.pl. Katarzyna Markusz, redaktor naczelna.<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

* Plotkies – gazeta wydawana przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 Marcowych emigrant\u00f3w.<\/span><\/strong><\/p>\n

\n
Plotkies nr 56 z czerwca 2013 r. – Wywiad, z Jerzym Halbersztadt, kt\u00f3ry wskazywa\u0142 na \u017ar\u00f3d\u0142a obecnej sytuacji?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n
\n
Komentarze do wywiadu z Helena Datner o MH\u017bP<\/a><\/span>\u00a0(przedruk za zgoda autorow)<\/em><\/strong><\/h5>\n
\n
\"\"

MH\u017bP<\/em><\/span><\/p><\/div>\n

Helena Datner jest historykiem, socjologiem, anga\u017cuje si\u0119 w prac\u0119 na rzecz spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej. Jest c\u00f3rk\u0105 dzia\u0142aczki ruchu kobiecego i komunistycznego Edwardy Or\u0142owskiej oraz znanego historyka \u017cydowskiego, badacza Holokaustu i bojownika \u017cydowskiego ruchu oporu podczas II Wojny \u015awiatowej Szymona Datnera. Helena Datner pracuje w \u017bydowskim Instytucie Historycznym, jest autork\u0105 szeregu prac na temat spo\u0142ecznej historii \u017byd\u00f3w polskich. By\u0142a pierwsz\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra zosta\u0142a przewodnicz\u0105c\u0105 Zarz\u0105du Gminy Wyznaniowej \u017bydowskiej w Warszawie. W 2007 w Instytucie Stosowanych Nauk Spo\u0142ecznych na Wydziale Stosowanych Nauk Spo\u0142ecznych i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego uzyska\u0142a stopie\u0144 doktora nauk humanistycznych w zakresie socjologii za rozpraw\u0119 \u201e\u017bydowska inteligencja Warszawy drugiej po\u0142owy XIX wieku. Studium historyczno-socjologiczne\u201d. Od kilku lat pracowa\u0142a w zespole tworz\u0105cym wystaw\u0119 w nowopowsta\u0142ym Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich w Warszawie. Wraz z prof. Stanis\u0142awem Krajewskim by\u0142a autork\u0105 galerii Powojnie.<\/span><\/strong><\/p>\n

Rozmow\u0119 z Helen\u0105 Datner przeprowadzi\u0142 Poldek Sobel, a zosta\u0142a ona opublikowana w Plotkies nr 62 z 29 grudnia 2014.<\/span><\/p>\n

1.Plotkies. Czy mo\u017cesz nam powiedzie\u0107 od kiedy pracowa\u0142a\u015b nad stworzeniem Galerii powojennej w Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich? Na czym polega\u0142y Twoje zadania i jak uk\u0142ada\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca z kolegami i kierownictwem na pocz\u0105tkowych etapach prac?<\/strong><\/span><\/p>\n

Helena Datner: Zostali\u015bmy wraz ze Staszkiem \u201ezakontraktowani\u201d w drugiej po\u0142owie 2006 roku. Osobami, kt\u00f3re przyjmowa\u0142y nas do pracy by\u0142 Jerzy Halbersztadt, dyrektor, i Barbara Kirshenblatt- Gimblett, g\u0142\u00f3wny kurator. Po pewnym czasie do\u0142\u0105czyli do nas: Justyna Koszarska, polonistka, Artur Tanikowski, historyk sztuki i Franek Zakrzewski, historyk. Mamy wobec nich d\u0142ug wdzi\u0119czno\u015bci, bez nich zrobiliby\u015bmy mniej i gorzej.<\/span><\/p>\n

Naszym zadaniem by\u0142o metod\u0105 kolejnych przybli\u017ce\u0144 opisa\u0107 co chcemy pokaza\u0107 i przy pomocy jakiego materia\u0142u. Tym, jak to pokaza\u0107, zajmowa\u0142 si\u0119 zesp\u00f3\u0142 projektant\u00f3w: zasadnicz\u0105 koncepcj\u0119 nakre\u015bli\u0142a londy\u0144ska pracownia Events Communication, ko\u0144czy\u0142 i modyfikowa\u0142 polski Nizio. Du\u017c\u0105 strat\u0105 jest niezrealizowanie zaprojektowanego przez nas i narysowanego przez Events Communication okresu po roku 1989. B\u0119d\u0119 o tym jeszcze m\u00f3wi\u0107, tu wspomn\u0119 tylko, \u017ce o braku cz\u0119\u015bci po roku 1989 zadecydowa\u0142 sprzeciw architekta budynku przed \u201ezak\u0142\u00f3caniem przestrzeni\u201d holu, w kt\u00f3rym ta cz\u0119\u015b\u0107 mia\u0142a si\u0119 znale\u017a\u0107, konieczno\u015b\u0107 zmiany projektu przestrzennego i op\u00f3\u017anienia z tym zwi\u0105zane, ale – tego nie powiedziano, s\u0105dz\u0119 jednak, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o – brak tzw. woli politycznej do pokazania wielkich dyskusji lat 2000., wsp\u00f3\u0142czesnego antysemityzmu itp. Koniec wystawy powinien by\u0107 spokojny i optymistyczny.<\/span><\/p>\n

Wracaj\u0105c do pocz\u0105tku naszej pracy: praca by\u0142a przyjemno\u015bci\u0105: mieli\u015bmy swobod\u0119 my\u015blenia i \u015brodki, by j\u0105 realizowa\u0107 – szuka\u0107 i \u015bci\u0105ga\u0107 materia\u0142y, konsultowa\u0107 si\u0119. Sp\u0119dzali\u015bmy godziny na dyskusjach merytorycznych, mi\u0119dzy sob\u0105, z Barbar\u0105 Kirshenblatt-Gimblett, z Eventami. Uczono nas, \u017ce j\u0119zyk s\u0142owa i obrazu, w muzeum tak wa\u017cny, to nie to samo. W\u00f3wczas nie zastanawia\u0142am si\u0119 nad mo\u017cliwymi konsekwencjami tego, \u017ce muzeum, budowane w niema\u0142ej cz\u0119\u015bci za pieni\u0105dze zebrane przez Stowarzyszenie \u017bIH, reprezentuj\u0105ce stron\u0119 \u017cydowsk\u0105, b\u0119dzie w ko\u0144cu muzeum pa\u0144stwowym, przez pa\u0144stwo utrzymywanym. W pewnym momencie wypomniano nam to, bardzo wprost.<\/span><\/p>\n

2. P. Jak\u0105 koncepcj\u0119 historiozoficzn\u0105 i historiograficzn\u0105 opracowali\u015bcie w Muzeum i jak zarysowa\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy zespo\u0142ami tworz\u0105cymi r\u00f3\u017cne galerie, szczeg\u00f3lnie w sprawie takich temat\u00f3w, kt\u00f3re obejmuj\u0105 wi\u0119cej ni\u017c jeden historyczny okres, np. jak ukazany zosta\u0142 problem tzw. \u017cydokomuny lub ci\u0105g\u0142o\u015bci my\u015bli i czyn\u00f3w antysemickich od ko\u0144ca XIX w. do naszych dni, a r\u00f3wnolegle postawy anty\u017cydowskiej ko\u015bcio\u0142a katolickiego, tak na ziemiach polskich jak i og\u00f3lnie? Mo\u017ce tak\u017ce pokazano rozw\u00f3j idei tzw. emigracjonizmu od czas\u00f3w II RP do Marca 68?<\/span><\/strong><\/p>\n

HD: Niestety nigdy osoby zajmuj\u0105ce si\u0119 poszczeg\u00f3lnymi okresami historycznymi – cz\u0119\u015bciami Muzeum – nie tworzy\u0142y zespo\u0142u. Pracowali\u015bmy oddzielnie. Nie by\u0142o dyskutowanej \u201ehistoriozofii\u201d Muzeum, cho\u0107 by\u0142y wsp\u00f3lne za\u0142o\u017cenia metodyczne, z kt\u00f3rych jedno z najwa\u017cniejszych, praktycznych, brzmia\u0142o: m\u00f3wimy g\u0142osami, materia\u0142ami wy\u0142\u0105cznie z epoki, komentarz wsp\u00f3\u0142czesny, czyli nasz, jest wyra\u017anie oddzielony. By\u0142o te\u017c absolutnie dla mnie jasne, \u017ce \u015bwiat opisujemy takim, jakim widzieli go \u017bydzi; to jest ten \u017cydowski punkt widzenia, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 oczywisty i bezsporny, kt\u00f3ry jednak, tak nazwany, wywo\u0142a\u0142 w pewnym momencie w Muzeum jaki\u015b paroksyzm. Paroksyzm niezrozumienia i l\u0119ku. Pod koniec naszej pracy proszono mnie, \u017cebym publicznie nie u\u017cywa\u0142a zwrotu \u201d\u017cydowski punkt widzenia\u201d, bo to czyni wystaw\u0119 niewiarygodn\u0105. Zagra\u017caj\u0105ca by\u0142a sama nazwa, niezale\u017cnie od tego, co si\u0119 pod ni\u0105 kry\u0142o. By\u0107 mo\u017ce ci, kt\u00f3rzy tak m\u00f3wili, bali si\u0119, \u017ce ludziom skojarzy si\u0119 z tzw. antypolonizmem, a tego muzeum musi unikn\u0105\u0107 za wszelka cen\u0119 (co si\u0119 uda\u0142o, prawicowa prasa bardzo chwali\u0142a muzeum za jego brak, z wyj\u0105tkiem galerii Powojnie).<\/span><\/p>\n

\"\"

MH\u017bP<\/em><\/span><\/p><\/div>\n

Nie dyskutowali\u015bmy natomiast filozofii historii \u017byd\u00f3w. Ka\u017cda z cz\u0119\u015bci Muzeum opiera\u0142a si\u0119 na wiedzy, zaanga\u017cowaniu, odpowiedzialno\u015bci tworz\u0105cych j\u0105 os\u00f3b. Ka\u017cdy cz\u0142owiek, tworz\u0105cy Muzeum, wchodzi\u0142 ze swoimi prze\u015bwiadczeniami, za\u0142o\u017ceniami dotycz\u0105cymi wizji historii \u017byd\u00f3w. Nie dyskutowali\u015bmy \u201eile antysemityzmu\u201d, \u201eile ko\u015bcio\u0142a\u201d. Czy mog\u0142o by\u0107 inaczej? Czy powinno by\u0107 inaczej? Wsp\u00f3lne ustalenia by\u0142yby zapewne trudne do osi\u0105gni\u0119cia, ale jasne jest te\u017c, \u017ce brak wyra\u017anych tez, wsp\u00f3lnych w\u0105tk\u00f3w, kt\u00f3re \u015bledzi si\u0119 przez histori\u0119, sprawia, \u017ce historia \u0142agodnieje, daje si\u0119 \u0142atwiej w\u0142o\u017cy\u0107 w ramy historii mi\u0119kkiej i pogodnej. To jest moja refleksja ex post, po wykonaniu pracy.<\/span><\/p>\n

Sta\u0142o si\u0119 te\u017c tak, \u017ce, o ile wiem, tylko nasza cz\u0119\u015b\u0107, galeria Powojnie, sta\u0142a si\u0119 powodem nacisk\u00f3w, decyzji i atmosfery, kt\u00f3ra spowodowa\u0142a, \u017ce ju\u017c zupe\u0142nie pod koniec naszej pracy musia\u0142am ze wsp\u00f3\u0142pracy z Muzeum zrezygnowa\u0107. Galeria najbardziej wsp\u00f3\u0142czesna sta\u0142a si\u0119 przedmiotem specjalnego nadzoru.<\/span><\/p>\n

Jednak w trakcie pracy m\u00f3wili\u015bmy mocno i wyra\u017anie o kilku przynajmniej kwestiach, w kt\u00f3rych zrozumienie tego, co sta\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej, wymaga jasnego nakre\u015blenia przyczyn zjawiska, kt\u00f3re zaistnia\u0142y wcze\u015bniej. Spektakularnym przyk\u0142adem jest \u201e\u017cydokomuna\u201d. Tu prosili\u015bmy koleg\u00f3w z galerii mi\u0119dzywojennej, \u017ceby po\u015bwi\u0119cili wi\u0119cej uwagi \u017cydowskim komunistom – przede wszystkim ich motywacji do zwi\u0105zania si\u0119 z ruchem radykalnym. Skrajna bieda, ucisk narodowy, w mi\u0119dzywojniu straszny, o kt\u00f3rym ma si\u0119 tendencj\u0119 nie pami\u0119ta\u0107 albo bagatelizowa\u0107\u2026 Jednak z punktu widzenia historii \u017byd\u00f3w czas\u00f3w mi\u0119dzywojennych ruch komunistyczny by\u0142 marginesem. Nasza pro\u015bba by\u0142a pro\u015bb\u0105 z innego poziomu, pro\u015bb\u0105 z punktu widzenia zainteresowa\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego. Chcieli\u015bmy, by po\u015bwi\u0119cono ruchowi komunistycznemu wi\u0119cej miejsca u jego genezy, bo nie mieli\u015bmy zamiaru opisywa\u0107 udzia\u0142 komunist\u00f3w-\u017byd\u00f3w we w\u0142adzy wskazuj\u0105c na ich procentowy udzia\u0142; procedura taka tylko potwierdza i wzmacnia stereotyp, wskazuje, \u017ce w udziale \u017byd\u00f3w w ruchu komunistycznym by\u0142o \u201eco\u015b niew\u0142a\u015bciwego\u201d. Przestaje si\u0119 w ten spos\u00f3b m\u00f3wi\u0107 o komunizmie, zaczyna o \u017bydach. W tym wypadku brak wsp\u00f3lnych ustale\u0144 spowodowa\u0142, \u017ce udzia\u0142 \u017byd\u00f3w we w\u0142adzy komunistycznej po wojnie nie zosta\u0142 osadzony w realiach spo\u0142ecznych i psychologicznych, nie zosta\u0142 wyja\u015bniony.<\/span><\/p>\n

3. P. Czy w ci\u0105gu ostatnich kilku lat mia\u0142y miejsce naciski na Ciebie i Tw\u00f3j zesp\u00f3\u0142 ze strony kierownictwa Muzeum lub czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych?<\/strong><\/span><\/p>\n

HD: Tak, naciski owe by\u0142y proste i wyra\u017ane, niczego nie owijano w \u017cadn\u0105 bawe\u0142n\u0119. Jest rzecz\u0105 interesuj\u0105c\u0105, \u017ce pierwszy chronologicznie rodzaj nacisk\u00f3w by\u0142 nie polityczny, pochodzi\u0142 ze strony \u017cydowskich sponsor\u00f3w Muzeum. Rozumiem, \u017ce rol\u0119 odegra\u0142y zar\u00f3wno ich osobiste do\u015bwiadczenia, jak i prze\u015bwiadczenie o roli Muzeum. Chodzi\u0142o o to, \u017ce za du\u017co miejsca po\u015bwi\u0119camy TSK\u017b-owi (\u201eNie wszyscy \u017bydzi nale\u017celi\u201d), gazecie Fo\u0142ks- Sztyme i Naszemu G\u0142osowi (\u201eto komunistyczne gazety, czytane przez prawie nikogo\u201d), za ma\u0142o natomiast o \u017bydach, kt\u00f3rzy wnie\u015bli wk\u0142ad do kultury polskiej. Potem, co ciekawe, argument\u00f3w tych u\u017cywa\u0142y polskie w\u0142adze. \u017byd, kt\u00f3rym mo\u017cna si\u0119 chwali\u0107, to \u017byd \u201eupodobniony \u201d, taki, jak inni. Pokazywanie jak najwi\u0119kszej liczby \u201ezasymilowanych\u201d i \u201eznanych\u201d to historia \u017cydowskich kompleks\u00f3w. Rzecz w tym, \u017ce pokazujemy \u017cydowskich pisarzy i artyst\u00f3w Adolfa Rudnickiego, Henryka Grynberga, Stefana Nachta-Samborskiego i wielu innych, kt\u00f3rzy \u00f3w wk\u0142ad wnie\u015bli, ale, jak wida\u0107, nigdy ich nie dosy\u0107. A je\u015bli chodzi o TSK\u017b i Nasz G\u0142os, to instytucja ta i pismo odegra\u0142o w tym czasie niebagateln\u0105 rol\u0119. Pokazujemy to.<\/span><\/p>\n

Naciski polityczne. Zapewne wiele dzia\u0142o si\u0119 za naszymi plecami, ale kulminacyjnym punktem by\u0142o spotkanie w Ministerstwie Kultury (przypomn\u0119: Muzeum podlega temu Ministerstwu, jest przez nie finansowane) w maju zesz\u0142ego roku (2013), kiedy zreszt\u0105 zasadniczy zr\u0105b wystawy by\u0142 zaprojektowany, ba, w trakcie realizacji. Zakomunikowano nam wprost, \u017ce nasza cz\u0119\u015b\u0107 wystawy \u201enie spe\u0142nia oczekiwa\u0144 prezydenta i ministra kultury\u201d, jest \u201eniezgodna z polsk\u0105 racj\u0105 stanu\u201d, i nie b\u0119dzie mog\u0142a by\u0107 zatwierdzona. Wystawa jest przecie\u017c realizowana \u201eza polskie pieni\u0105dze\u201d, us\u0142yszeli\u015bmy.<\/span><\/p>\n

Szok by\u0142 spory. W trakcie rozmowy konkret\u00f3w pojawi\u0142o si\u0119 ma\u0142o; chodzi\u0142o o niedostateczn\u0105 liczb\u0119 \u201ezasymilowanych\u201d, brak pokazania \u017byd\u00f3w w \u201eSolidarno\u015bci\u201d(pytali\u015bmy: Michnika? Geremka?), o tw\u00f3rc\u00f3w Polskiej Szko\u0142y Filmowej, za du\u017co TSK\u017b-u, nie \u201erozbroili\u015bmy\u201d natomiast \u201e\u017bydokomuny\u201d (chodzi\u0142o zapewne o procenty i pot\u0119pienie). Niejasno pokazali\u015bmy Kielce.<\/span><\/p>\n

To by\u0142 szok \u2013 bo nasuwa\u0142o si\u0119 pytanie o prawo w\u0142adzy politycznej w pa\u0144stwie demokratycznym do ingerowania w tre\u015bci w ten spos\u00f3b – za PRL-u nazywa\u0142o si\u0119 to \u201er\u0119cznym sterowaniem\u201d. Szok – bo panowa\u0142a atmosfera ca\u0142kowitego braku zaufania i zupe\u0142nie niedialogowa. Szok – bo wydarzy\u0142o si\u0119 to w ostatniej chwili.<\/span><\/p>\n

Potem pracowali\u015bmy dalej, ci\u0105gle by\u0142o co\u015b do poprawienia, zmiany, skr\u00f3cenia – normalna praca nad wystaw\u0105. Kolejne, tym razem nie tylko mocne, ale i skuteczne uderzenie przysz\u0142o ju\u017c pod sam koniec, w czerwcu br. (2014). Otrzymali\u015bmy jeszcze jedn\u0105, tym razem niezwykle szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 recenzj\u0119 historyczn\u0105; ja odby\u0142am rozmow\u0119 z recenzentk\u0105 i dyrektorem Muzeum, g\u0142\u00f3wn\u0105 kwesti\u0105 w\u00f3wczas by\u0142 pogrom kielecki i rola ko\u015bcio\u0142a po pogromie. By\u0142o nieprzyjemnie; r\u00f3\u017cnice w punktach widzenia na sprawy wydawa\u0142oby si\u0119 dawno ustalone, ale jeszcze co\u015b, co sprawi\u0142o, \u017ce poczu\u0142am, \u017ce nie jest to moje miejsce, paskudne, przez lata nie do\u015bwiadczane uczucie. Na spotkaniu Rady Muzeum, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 kilka dni p\u00f3\u017aniej, powo\u0142ano komisj\u0119 do spraw poprawienia b\u0142\u0119d\u00f3w, pope\u0142nionych w naszej galerii. W jej pracach ju\u017c nie uczestniczy\u0142am.<\/span><\/p>\n

4. P. Jak wygl\u0105da\u0142 mechanizm takich nacisk\u00f3w. Sk\u0105d ich \u017ar\u00f3d\u0142o?<\/strong><\/span><\/p>\n

HD: My\u015bl\u0119, \u017ce naciski mia\u0142y dwa \u017ar\u00f3d\u0142a: l\u0119k przed reakcjami spo\u0142ecze\u0144stwa na sam fakt powstania muzeum historii \u017byd\u00f3w; ten motyw jest zdecydowanie niedoceniany w ocenie tego, co w Muzeum i wok\u00f3\u0142 niego si\u0119 dzieje. \u017bydowskie sprawy i inicjatywy, nawet te, wydawa\u0142oby si\u0119 najbardziej \u201eneutralne\u201d, wywo\u0142uj\u0105 \u2013 wida\u0107 to cho\u0107by poprzez wpisy internetowe – bardzo cz\u0119sto istn\u0105 furi\u0119. Wi\u0119c l\u0119k przed opini\u0105 publiczn\u0105. Drugim \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 g\u0142\u0119bokie prze\u015bwiadczenia politycznych decydent\u00f3w, a tak\u017ce w\u0142adz Muzeum, bliskie oczekiwaniom spo\u0142ecze\u0144stwa. W naszej galerii chodzi\u0142o generalnie o to (cho\u0107 naturalnie nie by\u0142o to formu\u0142owane w ten spos\u00f3b), \u017ceby spo\u0142ecze\u0144stwo i inne wa\u017cne instytucje – Ko\u015bci\u00f3\u0142, \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d – pokaza\u0107 w dobrym, a przynajmniej nie najgorszym \u015bwietle, a win\u0119, je\u015bli chodzi o stosunek do \u017byd\u00f3w, ulokowa\u0107 przede wszystkim w ustroju i jego ludziach. Tak poprowadzona opowie\u015b\u0107 by\u0142aby jednak w oczywisty spos\u00f3b nieprawdziwa. Spo\u0142ecze\u0144stwo oczekuje, by pot\u0119pi\u0107 \u017byd\u00f3w-komunist\u00f3w – niezrobienie tego mia\u0142oby wywo\u0142a\u0107 mo\u017ce i rozruchy. Naiwna i nieskuteczna to pedagogika, mo\u017cna powiedzie\u0107 – \u017cadna pedagogika, to postawa utrwalaj\u0105ca to, co jest, nie obliczona cho\u0107by na pr\u00f3b\u0119 zmiany nastawie\u0144 bardzo wielu ludzi.<\/span><\/p>\n

(Gwoli wyja\u015bnienia: Pokazujemy w ca\u0142ej rozci\u0105g\u0142o\u015bci dzia\u0142ania \u017cydowskich komunist\u00f3w na \u201eterenie \u017cydowskim\u201d. Dzia\u0142aj\u0105cy na terenie \u201eog\u00f3lnopolskim\u201d wchodzili tam jako komuni\u015bci, nie jako \u017bydzi, bynajmniej ich \u201enie ukrywamy\u201d, zale\u017ca\u0142o nam jednak na tym, \u017ceby pokaza\u0107, \u017ce ich \u017cydowsko\u015b\u0107 w tym wypadku nie ma nic do rzeczy).<\/span><\/p>\n

5. P. Czy mo\u017cesz da\u0107 konkretne przyk\u0142ady jakie zmiany zosta\u0142y wprowadzone w Galerii Powojennej w rezultacie tych nacisk\u00f3w?<\/strong><\/span><\/p>\n

HD: Tak, niekt\u00f3re, wa\u017cne dla nas zmiany:<\/span><\/p>\n

– znakomity polski historyk stwierdzi\u0142, \u017ce nie mo\u017cna u\u017cy\u0107 okre\u015blenia “sprawiedliwy ustr\u00f3j spo\u0142eczny” nawet w takim zdaniu: \u201ewielu \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy z Polski od razu po wojnie nie wyjechali, mia\u0142o nadziej\u0119, \u017ce nowy ustr\u00f3j b\u0119dzie sprawiedliwy, czyli przyniesie faktyczne r\u00f3wnouprawnienie \u017byd\u00f3w\u201d,<\/span><\/p>\n

– nie mo\u017cna dawa\u0107 za du\u017co antysemickich ulotek polskiego podziemia antykomunistycznego (mia\u0142y one by\u0107 umieszczone w miejscu, w kt\u00f3rym t\u0142umaczymy powody poparcia \u017byd\u00f3w dla ustroju), ulotki te nie mog\u0105 by\u0107 podpisane nazw\u0105 ugrupowania, kt\u00f3re je wydawa\u0142o,<\/span><\/p>\n

– usuni\u0119to z tego samego miejsca – (w kt\u00f3rym m\u00f3wi si\u0119 o powodach poparcia ustroju) antysemicki wpis Marii D\u0105browskiej do prowadzonego przez ni\u0105 dziennika – w istocie, pisarka pisa\u0142a o \u017bydach rzeczy okropne; wpis ten mia\u0142 ilustrowa\u0107 stosunek cz\u0119\u015bci inteligencji do \u017byd\u00f3w,<\/span><\/p>\n

– pod fotografiami czo\u0142owych postaci partii komunistycznej (rok 1948) trzeba da\u0107 \u017cyciorysy, kt\u00f3re jednoznacznie stwierdz\u0105, \u017ce to \u017bydzi,<\/span><\/p>\n

– trzeba zmieni\u0107 cytat, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142, \u017ce w Marcu w\u0142adz\u0119 i spo\u0142ecze\u0144stwo po\u0142\u0105czy\u0142 antysemityzm, na cytat, kt\u00f3ry o tej \u0142\u0105czno\u015bci nie m\u00f3wi.<\/span><\/p>\n

6. P. Czy w twojej opinii Muzeum (lub cze\u015b\u0107 powojenna) przedstawia \u201e\u017cydowski punkt widzenia\u201d i czy przekaz historyczny w spos\u00f3b dostateczny ukazuje nie tylko jasne strony \u017cydowskiego \u017cycia w Polsce?<\/strong><\/span><\/p>\n

HD: Mimo zmian, o kt\u00f3rych mowa wy\u017cej, obszary \u201emroczne\u201d by\u0142y i s\u0105: powojenna przemoc, w tym Kielce (chocia\u017c zamieniono cytaty mocniejsze, interpretuj\u0105ce przyczyny pogromu, na bardziej \u201d\u0142agodne\u201d), ogromn\u0105 fal\u0119 emigracji tu\u017c powojennej, potem tej z prze\u0142omu lat 40. i 50., antysemityzm Pa\u017adziernika 1956, Marzec 68 – tu mimo zmian wymowa Marca jako wygnania \u017byd\u00f3w z Polski pozosta\u0142a. M\u00f3wi\u0142am ju\u017c, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 po 1989 prawie nie istnieje, na jej obecny kszta\u0142t nie mieli\u015bmy wp\u0142ywu. \u017bycie \u017cydowskie wsp\u00f3\u0142czesne przedstawione jest jako kolorowy bezproblemowy kalejdoskop, stan spo\u0142ecze\u0144stwa, je\u015bli o \u017byd\u00f3w chodzi, dyskusje ostatnich kilkunastu lat, wk\u0142ad polskich artyst\u00f3w w rozmow\u0119 \u201eo \u017bydach\u201d- tego wszystkiego nie ma. Pozosta\u0142o na papierze.<\/span><\/p>\n

7.P. Czy prasa polska i\/lub \u015bwiatowa w odpowiedni spos\u00f3b na\u015bwietla powstanie tego Muzeum?<\/strong><\/span><\/p>\n

HD: Niezale\u017cnie od zmian i nacisk\u00f3w wystawa jest narz\u0119dziem, kt\u00f3re mo\u017cna na wiele sposob\u00f3w wykorzystywa\u0107. Jest niezwykle bogata, r\u00f3\u017cne fragmenty \u017cycia i historii \u017byd\u00f3w pokazano z du\u017cym nak\u0142adem my\u015bli i \u015brodk\u00f3w, starannie, niekt\u00f3re – bardzo atrakcyjnie. Stosunki z otoczeniem – to zapewne zale\u017cy od galerii, od owego indywidualnego poczucia, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142am na pocz\u0105tku.<\/span><\/p>\n

Poza sam\u0105 wystaw\u0105 bardzo wa\u017cna jest opowie\u015b\u0107 o wystawie, kt\u00f3r\u0105 snuj\u0105 czy snu\u0107 b\u0119d\u0105 przewodnicy oraz narracja og\u00f3lna, towarzysz\u0105ca jej w mediach; nadaj\u0105 one ton, wp\u0142ywaj\u0105 na percepcj\u0119 tego, co jest na wystawie. Niestety, owe opowie\u015bci towarzysz\u0105ce otwarciu Muzeum, zar\u00f3wno zreszt\u0105 krajowe, jak i zagraniczne, zrobi\u0142y na mnie ogromne wra\u017cenie, ale negatywne: nie wyobra\u017ca\u0142am sobie, \u017ce mo\u017cna tak bardzo nic nie powiedzie\u0107, \u017ce mo\u017cna jak\u0105kolwiek analiz\u0119 historii \u017byd\u00f3w zast\u0105pi\u0107 kilku s\u0142owami , kt\u00f3re szybko sta\u0142y si\u0119 wytrychami, a ca\u0142o\u015b\u0107 apologi\u0105. Apologi\u0105 Polski, kt\u00f3ra, w odr\u00f3\u017cnieniu od innych kraj\u00f3w jest wolna od antysemityzmu, na co wskazuje sam fakt wybudowania Muzeum. Apologi\u0105 relacji wzajemnych przez tysi\u0105clecie, kt\u00f3re, poza kr\u00f3tkimi momentami, by\u0142y takie, \u017ce Polska to Po-lin, tu odpoczniesz, kraj dla \u017byd\u00f3w lepszy od innych. Wreszcie apologi\u0105 samego Muzeum, kt\u00f3re w odr\u00f3\u017cnieniu od wi\u0119kszo\u015bci muze\u00f3w \u017cydowskich na \u015bwiecie po\u015bwi\u0119cone jest \u017cyciu, a nie martyrologii czy zag\u0142adzie. \u201eMuzeum \u017cycia\u201d, dochodzi\u0142o zewsz\u0105d. S\u0142ysza\u0142am, \u017ce chodzi tu, mi\u0119dzy innymi o to, \u017ceby nie pokazywa\u0107 \u017byd\u00f3w jako \u201ewieczne ofiary\u201d, bo taki jest stereotyp, na dodatek nu\u017c\u0105cy. To strasznie g\u0142upie zdanie; znowu pokaz kompleks\u00f3w \u017cydowskich i zwolnienie tych, kt\u00f3rzy \u017byd\u00f3w prze\u015bladowali, od brania odpowiedzialno\u015bci. Pokazanie \u017cycia \u017cydowskiego – oczywi\u015bcie, ale sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 Zag\u0142ada?? I dlaczego \u017bydzi zawsze zajmowali w spo\u0142ecze\u0144stwie \u201emiejsce niebezpieczne\u201d? Czy nie jest ci\u0105gle wielkim wyzwaniem edukacyjnym, moralnym, cywilizacyjnym, odpowied\u017a na te pytania? I czy stoi to w sprzeczno\u015bci z wag\u0105 i barw\u0105 kultury \u017cydowskiej?<\/span><\/p>\n

8. P. Czy nadal uwa\u017casz \u017ce ulokowanie pomnika po\u015bwi\u0119conego Sprawiedliwym Narod\u00f3w \u015awiata w pobli\u017cu Muzeum jest niepo\u017c\u0105dane? Dlaczego?<\/strong><\/span><\/p>\n

HD: Tak. Dla mnie od pocz\u0105tku argumentem podstawowym przeciw by\u0142o absolutnie jasne poczucie, \u017ce pomnik ma ratowa\u0107 Muzeum przed z\u0142ymi j\u0119zykami, ma sprawi\u0107, \u017ce kto\u015b, kto tam wejdzie, nie b\u0119dzie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Muzeum \u201enie jest antypolskie\u201d, \u017ce wszystko jest OK. Nie zdajemy sobie sprawy z tego, o czym ju\u017c m\u00f3wi\u0142am, jak bardzo bano si\u0119 (od jakiego\u015b momentu przynajmniej, mo\u017ce to te\u017c wyj\u0105tkowo mocny strach obecnej ekipy) powstania muzeum. Sprawiedliwi s\u0105 tu zak\u0142adnikami czego\u015b zupe\u0142nie z nimi niezwi\u0105zanego.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Helena Datner o MH\u017bP Z Helena Datner mowi Poldek Sobel Dzi\u0119kuj\u0119 Helenie Datner i Poldkowi Sobelowi za mo\u017cliwo\u015b\u0107 opublikowania tego wywiadu na portalu Jewish.org.pl. Katarzyna Markusz, redaktor naczelna. * Plotkies – gazeta wydawana przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 Marcowych emigrant\u00f3w. Plotkies nr 56 z czerwca 2013 r. – Wywiad, z Jerzym Halbersztadt, kt\u00f3ry wskazywa\u0142 na \u017ar\u00f3d\u0142a obecnej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11878"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11878"}],"version-history":[{"count":80,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11878\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12642,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11878\/revisions\/12642"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}