{"id":12034,"date":"2015-01-07T19:01:42","date_gmt":"2015-01-07T17:01:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=12034"},"modified":"2015-01-06T14:06:59","modified_gmt":"2015-01-06T12:06:59","slug":"12034","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=12034","title":{"rendered":"Etniczna czystka \u017byd\u00f3w w Turcji"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Etniczna czystka \u017byd\u00f3w w Turcji<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Uzay Bulut <\/strong><\/span><\/p>\n

T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/span><\/p>\n

\n
\"Wielka

Wielka Synagoga w Edirne (Zdj\u0119cie z 2010 r.: Wikipedia Commons\/Yabanc\u0131)<\/em><\/span><\/p><\/div>\n

Przeprowadzona sto lat temu rze\u017a Ormian w Turcji by\u0142a wielokrotnie opisywana, o przeprowadzonej w tym samym czasie rzezi Grek\u00f3w s\u0142ysza\u0142o niewielu, Uzay Bulut pisze o r\u00f3wnoleg\u0142ych prze\u015bladowaniach tureckich \u017byd\u00f3w. W styczniu 1923 r. sprowokowani seri\u0105 antysemickich artyku\u0142\u00f3w opublikowanych w gazecie \u201cPasaeli\u201d w Edirne, mieszka\u0144cy Edirne zebrali si\u0119 w centrum miasta i krzyczeli: \u201eWasza kolej na opuszczenie tego kraju tak\u017ce przyjdzie! \u017bydzi, wyno\u015bcie si\u0119!\u201d W Anatolii ju\u017c w czerwcu 1923 r. zakazano \u017bydom swobodnego przemieszczania si\u0119…<\/span><\/strong><\/p>\n

Najnowsz\u0105 antysemick\u0105 wypowiedzi\u0105 w Turcji by\u0142y s\u0142owa Dursuna Alego Sahina, gubernatora Edirne, miasta we wschodniej Tracji, z 21 listopada. Gubernator Sahin o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce poniewa\u017c jest z\u0142y na Izrael, zamieni synagog\u0119 w tym mie\u015bcie w muzeum. \u201ePodczas gdy ci bandyci [izraelskie si\u0142y bezpiecze\u0144stwa] rozp\u0119tuj\u0105 wiatry wojny wewn\u0105trz al-Aksy i zabijaj\u0105 muzu\u0142man\u00f3w, my budujemy ich synagogi. M\u00f3wi\u0119 to z olbrzymi\u0105 nienawi\u015bci\u0105, kt\u00f3ra jest we mnie. Sprz\u0105tamy ich cmentarze, wysy\u0142amy ich projekty do zarz\u0105d\u00f3w. Ale tutejsza synagoga b\u0119dzie zarejestrowana tylko jako muzeum i w \u015brodku nie b\u0119dzie \u017cadnych eksponat\u00f3w\u201d \u2013 powiedzia\u0142.<\/span><\/p>\n

W odpowiedzi na fal\u0119 oburzenia, jak si\u0119 podnios\u0142a, gubernator Sahin zadzwoni\u0142 do rabina naczelnego Turcji, Ishaka Halevy, \u017ceby przeprosi\u0107 i, wed\u0142ug gazety \u201eSalom\u201d, powiedzia\u0142, \u017ce jego wypowied\u017a zosta\u0142a \u017ale zrozumiana i wypaczona przez media.<\/span><\/p>\n

Dyrektor naczelny G\u0142\u00f3wnego Zarz\u0105du Fundacji, Adnan Ertem, powiedzia\u0142, \u017ce synagoga pozostanie jednak \u015bwi\u0105tyni\u0105.<\/span><\/p>\n

Bardziej szokuj\u0105cy jednak jest sk\u0142ad demograficzny obecnej populacji Edirne.<\/span><\/p>\n

Przed ustanowieniem Republiki Tureckiej w 1923 r. populacja \u017cydowska w Edirne, kt\u00f3re od wiek\u00f3w stanowi\u0142o dom dla \u017byd\u00f3w, wynosi\u0142a 13 tysi\u0119cy, jak informuje szczeg\u00f3\u0142owy esej “The Jews of Edirne” Rifata Bali, niezale\u017cnego uczonego, kt\u00f3ry specjalizuje si\u0119 w historii \u017byd\u00f3w tureckich. W 1998 r. jednak Edirne mia\u0142a tylko trzech pozosta\u0142ych tam \u017byd\u00f3w: Yasefa Romano, urodzonego w 1938 r. oraz Rifata i Sar\u0119 Miftani, par\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a tam sklep.<\/span><\/p>\n

Dzisiaj populacja \u017cydowska Edirne wynosi dwie osoby.<\/span><\/p>\n

\u017bydowska obecno\u015b\u0107 w Edirne datuje si\u0119 wstecz od wczesnych czas\u00f3w bizantyjskich, za rz\u0105d\u00f3w cesarza rzymskiego Teodozjusza I (rz\u0105dzi\u0142 w latach 379-395 n.e.). W czasach Imperium Osma\u0144skiego Edirne \u2013 miejsce zamieszkania wielu \u017cydowskich intelektualist\u00f3w, naukowc\u00f3w, muzyk\u00f3w, wydawc\u00f3w i kupc\u00f3w \u2013 by\u0142o r\u00f3wnie wa\u017cne dla \u017byd\u00f3w jak Konstantynopol (Stambu\u0142) i Saloniki.<\/span><\/p>\n

Co si\u0119 sta\u0142o?<\/span><\/p>\n

“Turcyfikacja” Turcji: Ataki antysemickie na \u017byd\u00f3w w pierwszych latach nowej republiki<\/span><\/p>\n

W styczniu 1923 r. sprowokowani seri\u0105 antysemickich artyku\u0142\u00f3w opublikowanych w gazecie \u201cPasaeli\u201d w Edirne, mieszka\u0144cy Edirne zebrali si\u0119 w centrum miasta i krzyczeli: \u201eWasza kolej na opuszczenie tego kraju tak\u017ce przyjdzie! \u017bydzi, wyno\u015bcie si\u0119!\u201d Policja z trudem zapobieg\u0142a atakom na sklepy \u017cydowskie, ale \u017bydzi mieszkaj\u0105cy w ma\u0142ych miastach, takich jak Babaeski, przenie\u015bli si\u0119 do du\u017cych miast, takich jak Stambu\u0142.<\/span><\/p>\n

W grudniu tego samego roku w Corlu, we wschodniej Tracji, spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska licz\u0105ca kilkaset os\u00f3b otrzyma\u0142a nakaz opuszczenia miasta w ci\u0105gu 48 godzin. Chocia\u017c na pro\u015bb\u0119 rabina naczelnego termin zosta\u0142 przed\u0142u\u017cony; podobny nakaz wydany \u017bydom w Catalce, (tak\u017ce we wschodniej Tracji) zosta\u0142 wykonany natychmiast.<\/span><\/p>\n

Pow\u00f3d gniewu by\u0142 jasny: w ramach kampanii turcyfikacji nowej Republiki wyeliminowano Ormian i Grek\u00f3w, ale \u017bydzi, kt\u00f3rzy byli dobrze prosperuj\u0105cymi kupcami, pozostali.<\/span><\/p>\n

Zakaz swobody poruszania si\u0119 dla \u017byd\u00f3w<\/span><\/p>\n

W Anatolii w czerwcu 1923 r. zakazano \u017bydom swobodnego przemieszczania si\u0119. Wielu kupc\u00f3w \u017cydowskich podr\u00f3\u017cowa\u0142o ze Stambu\u0142u do miast w Tracji \u2013 takich jak Edirne, Kirklareli i Uzunkopru \u2013 a \u017cydowskie matki i dzieci, kt\u00f3re by\u0142y w Stambule z powod\u00f3w rodzinnych lub z innych przyczyn, nie mog\u0142y powr\u00f3ci\u0107.<\/span><\/p>\n

Ten sam zakaz zosta\u0142 narzucony znowu w 1925 r., kiedy tureckie Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych wyznaczy\u0142o obszar oko\u0142o 110 km mi\u0119dzy miastami Gebze i Catalca jako jedyny, po kt\u00f3rym \u017bydzi mieli prawo podr\u00f3\u017cowa\u0107. \u017bydom zakazano wst\u0119pu do Anatolii bez zezwolenia tureckiego Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych.<\/span><\/p>\n

“Obywatelu, m\u00f3w po turecku!”<\/span><\/p>\n

13 stycznia 1928 r. Zwi\u0105zek Student\u00f3w wydzia\u0142u prawa Uniwersytetu Osma\u0144skiego (dzisiaj Uniwersytet Stambu\u0142u) rozpocz\u0119li kampani\u0119 \u201cObywatelu, m\u00f3w po turecku!\u201d; publiczne u\u017cywanie j\u0119zyka innego ni\u017c turecki zosta\u0142o zakazane.<\/span><\/p>\n

Ca\u0142y kraj pokry\u0142y plakaty powtarzaj\u0105ce ten edykt. Turecka m\u0142odzie\u017c ostrzega\u0142a mniejszo\u015bci, by m\u00f3wi\u0142y tylko po turecku. Informacj\u0119 t\u0119 szerzy\u0142y \u015brodki masowego przekazu i kr\u0119gi polityczne w ca\u0142ym kraju. Ci, kt\u00f3rzy \u0142amali zakaz, otrzymywali gro\u017aby, bito ich lub stawiano przed s\u0105dem. Aresztowano i ob\u0142o\u017cono grzywnami setki ludzi za m\u00f3wienie innym j\u0119zykiem ni\u017c turecki [1].<\/span><\/p>\n

W ca\u0142ej Turcji powsta\u0142y komitety turcyfikacji; plakaty \u201cObywatelu, m\u00f3w po turecku!\u201d wisia\u0142y w miejscach publicznych i wszyscy obywatele mieli m\u00f3wi\u0107 wy\u0142\u0105cznie po turecku. W Edirne kampani\u0119 prowadzili studenci w jeszcze ostrzejszy i naznaczony antysemityzmem spos\u00f3b. \u017bydom powiedziano, \u017ce ci, kt\u00f3rzy nie m\u00f3wi\u0105 po turecku, nie b\u0119d\u0105 mieli prawa \u017cy\u0107 spokojnie i zostan\u0105 wydaleni z kraju. Piekarniom zabroniono wypieku macy na Pasch\u0119. W niekt\u00f3rych meczetach nauczano, \u017ce muzu\u0142manie powinni bojkotowa\u0107 \u017byd\u00f3w i nie kontaktowa\u0107 si\u0119 z nimi[2].<\/span><\/p>\n

Ta kampania, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a si\u0119 w Stambule, szybko rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 po ca\u0142ym kraju. \u017bydzi z Edirne za\u0142o\u017cyli komisj\u0119, kt\u00f3ra wyda\u0142a nast\u0119puj\u0105ce zalecenia: \u201eTurecki b\u0119dzie j\u0119zykiem m\u00f3wionym na wszystkich spotkaniach. Rabini b\u0119d\u0105 namawia\u0107 ludzi, by m\u00f3wili po turecku podczas ceremonii i rytua\u0142\u00f3w religijnych. Dziewczynki i ch\u0142opcy w szkole hebrajskiej b\u0119d\u0105 zobowi\u0105zani do m\u00f3wienia po turecku w szkole, jak r\u00f3wnie\u017c poza szko\u0142\u0105 i w domu. Zbierze si\u0119 podpisy kupc\u00f3w i w\u0142a\u015bcicieli sklep\u00f3w zgadzaj\u0105cych si\u0119 na m\u00f3wienie po turecku. W miejscach takich jak kawiarnie kierowane i odwiedzane przez \u017byd\u00f3w, kelnerki b\u0119d\u0105 obs\u0142ugiwa\u0142y klient\u00f3w po turecku\u201d. W\u0142a\u015bciciele kawiarni wywiesili olbrzymie napisy \u201eM\u00f3w po turecku\u201d; rabini powiedzieli \u017bydom, by wsp\u00f3\u0142pracowali.<\/span><\/p>\n

Czytaj dalej tu: Etniczna czystka \u017byd\u00f3w w Turcji<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Etniczna czystka \u017byd\u00f3w w Turcji Uzay Bulut T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska Przeprowadzona sto lat temu rze\u017a Ormian w Turcji by\u0142a wielokrotnie opisywana, o przeprowadzonej w tym samym czasie rzezi Grek\u00f3w s\u0142ysza\u0142o niewielu, Uzay Bulut pisze o r\u00f3wnoleg\u0142ych prze\u015bladowaniach tureckich \u017byd\u00f3w. W styczniu 1923 r. sprowokowani seri\u0105 antysemickich artyku\u0142\u00f3w opublikowanych w gazecie \u201cPasaeli\u201d w Edirne, mieszka\u0144cy Edirne […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12034"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12034"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12034\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12051,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12034\/revisions\/12051"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}