{"id":120467,"date":"2025-04-14T17:09:52","date_gmt":"2025-04-14T15:09:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=120467"},"modified":"2025-04-14T13:48:12","modified_gmt":"2025-04-14T11:48:12","slug":"14-09-108","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=120467","title":{"rendered":"\u017bydowska etyka polityczna: projekt dla sprawiedliwych"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.aljazeera.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/AFP__20250117__36UE889__v1__HighRes__SyriaIccPoliticsDiplomacyJustice-1737134426.jpg?resize=770%2C513&amp;quality=80\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #808080;\"><em>Spotkanie dw\u00f3ch terroryst\u00f3w, jeden jest prokuratorem Mi\u0119dzynarodowego Trybuna\u0142u Karnego (Karim Ahmed Khan, z lewej), a drugi samozwa\u0144czym prezydentem Syrii, Ahmed Al. Szaraa. (Zrzut z ekranu)<\/em><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/www.listyznaszegosadu.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/z-naszego.jpg\" alt=\"\" width=\"50%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"http:\/\/www.listyznaszegosadu.pl\/notatki\/zydowska-etyka-polityczna-projekt-dla-sprawiedliwych\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u017bydowska etyka polityczna: projekt dla sprawiedliwych<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Elder of Ziyon<br \/>\n<\/strong><span style=\"color: #808080;\"><em>T\u0142umaczenie:<\/em> <\/span><strong>Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<div class=\"templateArticleIngress\">\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Je\u015bli uwa\u017casz, \u017ce wymy\u015blenie tych jedenastu zasad uniwersalnej etyki osobistej opartych na \u017cydowskich koncepcjach przedstawionych\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/elderofziyon.blogspot.com\/2025\/04\/a-framework-of-universal-jewish-ethics.html\"><strong>w poprzednim rozdziale<\/strong><\/a>\u00a0by\u0142o \u015bmia\u0142e, c\u00f3\u017c, zapnij pasy. W tym rozdziale dowodzimy, \u017ce tradycja \u017cydowska nie oferuje tylko etyki osobistej \u2014 zapewnia solidny system post\u0119powania wzajemnych relacji mi\u0119dzy pa\u0144stwami.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<div class=\"templateArticleBrodtext\">\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Nie wystarczy zestaw idei moralnych dla jednostek. Filozofia \u017cydowska wykracza daleko poza to. 3500 lat historii, w tym 2000 lat rabin\u00f3w k\u0142\u00f3c\u0105cych si\u0119 ze sob\u0105 o wszystko i o nic, obejmuje wi\u0119cej ni\u017c to, jak powinni\u015bmy si\u0119 wzajemnie traktowa\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Moralno\u015b\u0107 \u017cydowska mo\u017ce mie\u0107 i ma wiele do powiedzenia na temat tego, jak powinny post\u0119powa\u0107 pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<span style=\"color: #000080;\">Etyka \u017cydowska rozci\u0105ga si\u0119 na sfer\u0119 sztuki rz\u0105dzenia, dyplomacji, sprawiedliwo\u015bci i wojny. M\u0105dro\u015b\u0107 zawarta w etyce politycznej \u017byd\u00f3w stanowi pot\u0119\u017cny przewodnik do tego, jak rz\u0105dzi\u0107 w z\u0142o\u017conym i moralnie kruchym \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Hugo Grotius jest cz\u0119sto nazywany \u201eojcem prawa mi\u0119dzynarodowego\u201d. W swojej pracy z 1625 r.<em>\u00a0De Jure Belli ac Pacis<\/em>\u00a0(O prawie wojny i pokoju) po\u0142o\u017cy\u0142 podwaliny pod teori\u0119 wojny sprawiedliwej i globalny porz\u0105dek. Na Grotiusa du\u017cy wp\u0142yw mia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142a \u017cydowskie \u2013 szczeg\u00f3lnie Majmonides, Talmud i wcze\u015bniejsze rabiniczne komentarze do praw Noego.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Podobnie jak Selden, Grotius wierzy\u0142 w uniwersalne prawo naturalne, wi\u0105\u017c\u0105ce wszystkich ludzi i narody, niezale\u017cnie od ich religii lub miejsca zamieszkania. Jako dow\u00f3d na to, \u017ce takie zasady moralne s\u0105 prawdziwie uniwersalne, powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 na \u017ar\u00f3d\u0142a rabiniczne. Szczeg\u00f3lnie popiera\u0142 ide\u0119, \u017ce zachowanie mi\u0119dzynarodowe musi by\u0107 regulowane przez wsp\u00f3lne zasady etyczne, w tym:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li><strong>Prawo do samoobrony<\/strong><\/li>\n<li><strong>Obowi\u0105zek honorowania traktat\u00f3w<\/strong><\/li>\n<li><strong>Nienaruszalno\u015b\u0107 os\u00f3b niebior\u0105cych udzia\u0142u w walkach<\/strong><\/li>\n<li><strong>Proporcjonalno\u015b\u0107 w wojnie<\/strong><\/li>\n<li><strong>Preferencja pokoju nad podbojem<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Te podstawy prawa mi\u0119dzynarodowego istniej\u0105 do dzi\u015b \u2013 a wywodz\u0105 si\u0119 one ze studi\u00f3w Grocjusza nad m\u0105dro\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<span style=\"color: #000080;\">Jean-Jacques Rousseau, pisz\u0105c ponad wiek p\u00f3\u017aniej\u00a0<em>Umow\u0119 spo\u0142eczn\u0105<\/em>, zsekularyzowa\u0142 inn\u0105 podstawow\u0105 ide\u0119 z \u017cydowskiej tradycji: przymierze na Synaju. Chocia\u017c Rousseau nie cytuje wprost objawienia na Synaju, wp\u0142yw jest wyra\u017any: pisze o Moj\u017ceszu jako idealnym prawodawcy i przywo\u0142uje hebrajskie Pismo \u015awi\u0119te, m\u00f3wi\u0105c: \u201eKa\u017cdy cz\u0142owiek mo\u017ce wyrze\u017abi\u0107 kamienne tablice lub napisa\u0107 prawa na pergaminie. Ale tylko prawdziwy prawodawca mo\u017ce je wyry\u0107 w sercach ludzi\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<span style=\"color: #000080;\">\u201eUmowa spo\u0142eczna\u201d Rousseau to koncepcja ludu dobrowolnie wchodz\u0105cego w wi\u0105\u017c\u0105ce przymierze moralne i prawne, jak to uczyni\u0142 Izrael na Synaju. Hebrajskim terminem okre\u015blaj\u0105cym Stany Zjednoczone jest \u201e\u00a0<em>Artzot HaBrit<\/em>\u00a0\u201d \u2013 Ziemie Przymierza. Przymierzem jest Konstytucja. (Co znamienne, liczba mnoga \u201eZiemie\u201d nawi\u0105zuje do idei Stan\u00f3w Zjednoczonych jako federacji kraj\u00f3w, a nie pojedynczego monolitycznego pa\u0144stwa.)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<span style=\"color: #000080;\">Zar\u00f3wno Grocjusz, jak i Rousseau, dwa intelektualne filary wsp\u00f3\u0142czesnej zachodniej teorii politycznej, czerpi\u0105 podstawowe elementy swoich idei politycznych ze \u017ar\u00f3de\u0142 \u017cydowskich.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<span style=\"color: #000080;\">Przedstawimy dziesi\u0119\u0107 zasad &#8211; zakorzenionych w \u017cydowskim prawoznawstwie i ideach biblijnych &#8211; kt\u00f3re definiuj\u0105 \u017cydowsk\u0105 etyk\u0119 polityczn\u0105. Nie s\u0105 one przeznaczone tylko dla narodu \u017cydowskiego, ale maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 jako ramy, do przyj\u0119cia kt\u00f3rych mo\u017ce i powinien aspirowa\u0107 ka\u017cdy nar\u00f3d. W \u015bwiecie, w kt\u00f3rym si\u0142a cz\u0119sto przy\u0107miewa zasady, ten model oferuje moraln\u0105 busol\u0119.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<span style=\"color: #000080;\">Zanim zag\u0142\u0119bimy si\u0119 w konkretne idee, przyjrzyjmy si\u0119 bli\u017cej problemom, kt\u00f3re pr\u00f3bujemy rozwi\u0105za\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnym systemie prawa mi\u0119dzynarodowego.<\/span><\/p>\n<h4><strong><br \/>\nGdzie prawo mi\u0119dzynarodowe zawodzi: \u017cydowska analiza etyczna<\/strong><\/h4>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<span style=\"color: #000080;\">Wsp\u00f3\u0142czesne prawo mi\u0119dzynarodowe, skodyfikowane przez instytucje takie jak Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych, Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci (ICJ) i Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Karny (ICC), aspiruje do ustanowienia globalnych norm pokoju, sprawiedliwo\u015bci i praw cz\u0142owieka. Jednak same szlachetne intencje nie tworz\u0105 systemu moralnego. Z punktu widzenia \u017cydowskiej etyki obecny system mi\u0119dzynarodowy cierpi na pi\u0119\u0107 krytycznych s\u0142abo\u015bci:<\/span><\/p>\n<h5>\n1.\u00a0<strong>Brak odpowiedzialno\u015bci moralnej<\/strong><\/h5>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Model \u017cydowski wymaga, aby prawa by\u0142y zakorzenione w prawdzie moralnej, a wobec s\u0119dzi\u00f3w nale\u017cy stosowa\u0107 wy\u017cszy standard etyczny. Jednak wiele mi\u0119dzynarodowych instytucji myli konsensus z moralno\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li><strong>Zgromadzenie Og\u00f3lne ONZ, w kt\u00f3rego sk\u0142ad wchodz\u0105 zar\u00f3wno demokracje, jak i brutalne dyktatury, uchwala niewi\u0105\u017c\u0105ce rezolucje, tak jakby odzwierciedla\u0142y one jasno\u015b\u0107 moraln\u0105.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li><strong>MTS mo\u017ce wydawa\u0107 orzeczenia w oparciu o wzgl\u0119dy polityczne, a nie obiektywn\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie, w kt\u00f3rych notuje si\u0119 przera\u017caj\u0105ce przypadki naruszania praw cz\u0142owieka, s\u0105 rutynowo wybierane do paneli badaj\u0105cych poszanowanie \u201epraw cz\u0142owieka\u201d.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Z punktu widzenia judaizmu s\u0105d, w kt\u00f3rym zasiadaj\u0105 niegodziwi s\u0119dziowie, jest niewa\u017cny. Prawo oderwane od prawdy nie jest prawem.<\/span><\/p>\n<h5>\n2.\u00a0<strong>Stronnicze stosowanie prawa<\/strong><\/h5>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Prawa s\u0105 tak dobre, jak ich stosowanie. Prawo mi\u0119dzynarodowe jest przesi\u0105kni\u0119te\u00a0<strong>niesp\u00f3jnym egzekwowaniem<\/strong>, szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do Izraela.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li><strong>\u201eOkupacj\u0119\u201d definiuje si\u0119 r\u00f3\u017cnie w zale\u017cno\u015bci od tego, kto kogo okupuje (np. Gaza kontra Krym).<\/strong><\/li>\n<li><strong>Wobec Jemenu pot\u0119piono stosowanie \u017cywych tarczy, ale dla Strefy Gazy przedefiniowano to poj\u0119cie.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Punktowe eliminacje dow\u00f3dc\u00f3w wrogich jednostek dokonywane przez mocarstwa zachodnie s\u0105 uwa\u017cane za samoobron\u0119, ale pot\u0119piane, gdy dokonuje ich Izrael.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Osiedla s\u0105 unikatowo kryminalizowane na mocy klauzuli Statutu Rzymskiego dodanej wy\u0142\u0105cznie w celu wymierzenia jej w Izrael.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #000080;\">S\u0105d, kt\u00f3ry traktuje jeden nar\u00f3d inaczej ni\u017c pozosta\u0142e, narusza koncepcj\u0119\u00a0<em>mishpat echad lachem<\/em>\u00a0\u2014 \u201ejednego prawa dla wszystkich\u201d. Prawo selektywne w og\u00f3le nie jest prawem.<\/span><\/p>\n<h5>\n3.\u00a0<strong>R\u00f3wnowa\u017cno\u015b\u0107 moralna i wymazanie priorytet\u00f3w<\/strong><\/h5>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Etyka \u017cydowska k\u0142adzie nacisk na\u00a0<strong>moraln\u0105 hierarchi\u0119 priorytet\u00f3w<\/strong>\u00a0\u2014 \u017cycie przed w\u0142asno\u015bci\u0105, sprawiedliwo\u015b\u0107 przed procesem, godno\u015b\u0107 przed konsensusem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Prawo mi\u0119dzynarodowe traktuje wiele narusze\u0144 za pomoc\u0105 formalnej r\u00f3wnowa\u017cno\u015bci, co prowadzi do absurdalnych rezultat\u00f3w:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li><strong>Zr\u00f3wnanie morderstw i tortur z budowaniem przez \u017byd\u00f3w dom\u00f3w na terenach spornych \u2013 wszystko to jest \u201ezbrodni\u0105 wojenn\u0105\u201d w rozumieniu Statutu Rzymskiego.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Organy ONZ pot\u0119piaj\u0105 Izrael cz\u0119\u015bciej ni\u017c Kore\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105, Iran i Syri\u0119 razem wzi\u0119te.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Nadanie w ONZ r\u00f3wnego znaczenia pa\u0144stwom, kt\u00f3re chroni\u0105 mniejszo\u015bci, oraz tym, kt\u00f3re je wi\u0119zi\u0105, okaleczaj\u0105 lub zabijaj\u0105.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Traktowanie na r\u00f3wni powa\u017cnych przest\u0119pstw i drobnych wypacza porz\u0105dek moralny.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<span style=\"color: #000080;\">Co jeszcze bardziej niepokoj\u0105ce: \u017caden system, kt\u00f3ry przyznaje r\u00f3wn\u0105 wag\u0119 prawn\u0105 i legitymacj\u0119 wszystkim narodom \u2014 w\u0142\u0105cznie z tymi, kt\u00f3re systematycznie \u0142ami\u0105 prawa cz\u0142owieka, t\u0142umi\u0105 sprzeciw i dopuszczaj\u0105 si\u0119 okrucie\u0144stw \u2014 w og\u00f3le nie mo\u017ce twierdzi\u0107, \u017ce jest systemem moralnym. Moralno\u015bci nie da si\u0119 zbudowa\u0107 z g\u0142os\u00f3w lub nacisk\u00f3w politycznych niemoralnych aktor\u00f3w. Sprawiedliwo\u015b\u0107 nie mo\u017ce wy\u0142oni\u0107 si\u0119 od niesprawiedliwych.\u00a0<\/span><\/p>\n<h5>\n4.\u00a0<strong>Sztywno\u015b\u0107 i brak mechanizm\u00f3w reform<\/strong><\/h5>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Prawo mi\u0119dzynarodowe jest notorycznie sztywne, powolne i politycznie sparali\u017cowane. Gdy jego zasady s\u0105 przestarza\u0142e lub wadliwe, nie mo\u017cna ich \u0142atwo zmieni\u0107 \u2014 zw\u0142aszcza gdy dyktatury maj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W odr\u00f3\u017cnieniu od tego system \u017cydowski obejmuje:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li><strong>Krytyk\u0119 prorok\u00f3w<\/strong><\/li>\n<li><strong>Debat\u0119 halachiczn\u0105<\/strong><\/li>\n<li><strong>Elastyczno\u015b\u0107 w obliczu nowych reali\u00f3w<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Prawo musi rozwija\u0107 si\u0119 wraz z prawd\u0105, inaczej skostnieje i zamieni si\u0119 w niesprawiedliwo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<h5>\n5.\u00a0<strong>Wymazanie suwerenno\u015bci narodowej i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci moralnej<\/strong><\/h5>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Wsp\u00f3\u0142czesne prawo mi\u0119dzynarodowe, pod pozorem uniwersalno\u015bci, cz\u0119sto zaciera uzasadnion\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105 i r\u00f3\u017cnice kulturowe.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li><strong>Jest presja na suwerenne pa\u0144stwa, by przyjmowa\u0142y normy globalne, nawet je\u015bli normy te s\u0105 sprzeczne z lokaln\u0105 etyk\u0105 lub zobowi\u0105zaniami religijnymi.<\/strong><\/li>\n<li><strong>S\u0105dy ponadnarodowe s\u0105 nadrz\u0119dne w stosunku do orzecze\u0144 krajowych, tak\u017ce w pa\u0144stwach demokratycznych.<\/strong><\/li>\n<li><strong>J\u0119zyka \u201epraw cz\u0142owieka\u201d u\u017cywa si\u0119 do egzekwowania tzw. \u201epost\u0119powych\u201d warto\u015bci, w kt\u00f3rym nie ma miejsca na pryncypialn\u0105 niezgod\u0119.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Z \u017cydowskiej perspektywy \u201e<em>Te\u00a0\u00a0i tamte s\u0105 s\u0142owami \u017cywego Boga\u201d.<\/em>\u00a0\u00a0Istnieje <span style=\"color: #000080;\">wi\u0119cej ni\u017c jeden s\u0142uszny spos\u00f3b na etyczne \u017cycie. \u017bydowska etyka polityczna zak\u0142ada, \u017ce ka\u017cdy nar\u00f3d, kt\u00f3ry korzysta z jej ram etycznych, b\u0119dzie mia\u0142 inne priorytety i wnioski, i nieuchronnie popadnie w konflikt z innymi narodami. Ramy te dopuszczaj\u0105 nieporozumienia i zach\u0119caj\u0105 do negocjacji i dwustronnych traktat\u00f3w jako preferowanej metody rozwi\u0105zywania problem\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W \u015bwiecie, w kt\u00f3rym instytucje trac\u0105 zaufanie, a prawo jest naginane przez polityk\u0119, \u017cydowska etyka polityczna oferuje lepsz\u0105 alternatyw\u0119.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Oto dziesi\u0119\u0107 zasad, kt\u00f3re dobrze definiuj\u0105 \u017cydowsk\u0105 etyk\u0119 polityczn\u0105 na szczeblu narodowym.<\/span><\/p>\n<ol start=\"1\">\n<li><strong>Ochrona Narodu i Samoobrona<\/strong><br \/>\n<em>Nar\u00f3d ma \u015bwi\u0119ty obowi\u0105zek ochrony swojej ludno\u015bci, ziemi i to\u017csamo\u015bci. Talmudyczna zasada\u00a0milchemet micwa\u00a0\u2014obowi\u0105zkowa wojna samoobrony \u2014 uznaje, \u017ce ochrona \u017cycia i suwerenno\u015bci jest obowi\u0105zkiem narodowym. Podczas gdy nie ma gloryfikacji wojny, pacyfizm w obliczu zagro\u017cenia egzystencjalnego uwa\u017ca si\u0119 za niemoralny. Zasada ta potwierdza prawomocno\u015b\u0107 odstraszania obronnego, w tym ochrony ekonomicznej i bezpiecze\u0144stwa granic. Sprawiedliwe pa\u0144stwo musi d\u0105\u017cy\u0107 do pokoju, ale w razie potrzeby przygotowa\u0107 si\u0119 do obrony.<\/em><\/li>\n<li><strong>Sprawiedliwo\u015b\u0107 i sprawiedliwe s\u0105dy<\/strong><br \/>\n<em>Tora nakazuje system bezstronnych s\u0105d\u00f3w. Przekupstwo, faworytyzm i systemowa korupcja s\u0105 pot\u0119pione. Sprawiedliwo\u015b\u0107 nie jest jedynie proceduralna, ale merytoryczna: musi prowadzi\u0107 do prawdy i chroni\u0107 bezbronnych. Prawo \u017cydowskie uznaje r\u00f3wnie\u017c legalno\u015b\u0107 nie\u017cydowskich system\u00f3w prawnych, je\u015bli s\u0105 sprawiedliwe, a ustanowienie takich system\u00f3w jest jednym z praw Noego. \u017badne spo\u0142ecze\u0144stwo nie mo\u017ce przetrwa\u0107 bez zaufania do uczciwej i przejrzystej sprawiedliwo\u015bci.<\/em><\/li>\n<li><strong>Przyw\u00f3dztwo moralne i odpowiedzialno\u015b\u0107 prorocza.\u00a0<\/strong><br \/>\n<em>W\u0142adza polityczna jest ci\u0119\u017carem moralnym, a nie przywilejem. Kr\u00f3lowie w Torze maj\u0105 obowi\u0105zek napisa\u0107 osobisty\u00a0Sefer Tora\u00a0i czyta\u0107 go codziennie, aby unikn\u0105\u0107 arogancji. Przyw\u00f3dcy musz\u0105 podlega\u0107 prawu i moralnej kontroli. Prorocy Izraela byli wzorem kultury, w kt\u00f3rej nie uciszano, ale honorowano prawdom\u00f3wnych. Zasada ta potwierdza, \u017ce zdrowe spo\u0142ecze\u0144stwo musi piel\u0119gnowa\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 krytyk\u0119 \u2014 poprzez wolno\u015b\u0107 prasy, zaanga\u017cowanie obywatelskie i etyk\u0119 publiczn\u0105. Przyw\u00f3dcy musz\u0105 by\u0107 odpowiedzialni nie tylko przed prawem, ale tak\u017ce przed sumieniem.\u00a0<\/em><\/li>\n<li><strong>Zgoda przymierza<br \/>\n<\/strong><em>\u017bydowska legitymacja polityczna zaczyna si\u0119 od przymierza, nie podboju. Na Synaju ludzie dobrowolnie przyj\u0119li prawo. Idea, \u017ce ludzie zgadzaj\u0105 si\u0119 by\u0107 rz\u0105dzeni, le\u017cy u podstaw prawowitej suwerenno\u015bci. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych konstytucji czerpie legitymacj\u0119 z si\u0142y, tradycji lub rewolucji, a nie dobrowolnej akceptacji moralnej. Ka\u017cdy re\u017cim, kt\u00f3ry rz\u0105dzi strachem lub dekretem, przeczy tej podstawowej zasadzie. Zgoda musi by\u0107 \u015bwiadoma, odnawiana i ugruntowana we wsp\u00f3lnym celu etycznym.<\/em><\/li>\n<li><strong>\u015awi\u0119to\u015b\u0107 \u017cycia ludzkiego<\/strong><br \/>\n<em>Jak widzieli\u015bmy, \u017cycie jest najwy\u017csz\u0105 warto\u015bci\u0105 w prawie \u017cydowskim \u2014\u00a0pikuach nefesh\u00a0jest nadrz\u0119dne wobec niemal wszystkich przykaza\u0144. Pa\u0144stwo musi chroni\u0107 \u017cycie swoich obywateli nie tylko przed wrogami zewn\u0119trznymi, ale tak\u017ce przed przest\u0119pcami w kraju i wewn\u0119trznym zaniedbaniem: ub\u00f3stwem, niesprawiedliwo\u015bci\u0105, s\u0142ab\u0105 opiek\u0105 zdrowotn\u0105 i przemoc\u0105, kt\u00f3rej mo\u017cna by\u0142o unikn\u0105\u0107. Morderstwa niewinnych i \u015bmierci, kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o unikn\u0105\u0107, s\u0105 profanacj\u0105. Wiele innych system\u00f3w etycznych stawia honor narodowy lub czysto\u015b\u0107 religijn\u0105 ponad \u017cycie; to nie jest moralne. Polityka narodowa musi by\u0107 zakorzeniona w kulturze \u017cycia.<\/em><\/li>\n<li><strong>Suwerenno\u015b\u0107 etyczna<\/strong>\u00a0J<br \/>\n<em>udaizm potwierdza suwerenno\u015b\u0107 narodow\u0105, ale ogranicza j\u0105 moralnie. Narody nie maj\u0105 nieograniczonej w\u0142adzy. Polityka narodowa musi odzwierciedla\u0107 wsp\u00f3\u0142czucie, sprawiedliwo\u015b\u0107 i pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107. Nar\u00f3d mo\u017ce kontrolowa\u0107 swoje granice, broni\u0107 swoich interes\u00f3w i chroni\u0107 swoj\u0105 kultur\u0119 \u2014 ale nie kosztem okrucie\u0144stwa, wyzysku lub niesprawiedliwo\u015bci.<\/em><\/li>\n<li><strong>Wsp\u00f3\u0142czuj\u0105ce traktowanie obcych i mniejszo\u015bci<\/strong><br \/>\n<em>\u201eNie b\u0119dziesz uciska\u0142 przybysza, bo i wy byli\u015bcie przybyszami w Egipcie\u201d pojawia si\u0119 ponad 30 razy w Torze. \u017bydowska etyka polityczna nakazuje ochron\u0119 mniejszo\u015bci \u2014 nie jako gest, ale jako podstawowy obowi\u0105zek. Dotyczy to mniejszo\u015bci religijnych, migrant\u00f3w i os\u00f3b z zewn\u0105trz o innym pochodzeniu etnicznym. Nie oznacza to podwa\u017cania to\u017csamo\u015bci narodowej, ale zapewnienie godno\u015bci, sprawiedliwo\u015bci i w\u0142\u0105czenia prawnego.<\/em><\/li>\n<li><strong>Pok\u00f3j jako cel, nie dogmat<\/strong>\u00a0<em>Tora nakazuje: \u201eKiedy zbli\u017casz si\u0119 do miasta, aby rozpocz\u0105\u0107 wojn\u0119, najpierw zaoferuj mu pok\u00f3j\u201d. Pok\u00f3j jest idea\u0142em, ale nie absolutem. Ust\u0119pstwa nie s\u0105 pokojem. Pok\u00f3j moralny wymaga wzajemnego szacunku i sprawiedliwo\u015bci. Pok\u00f3j, kt\u00f3ry umo\u017cliwia tyrani\u0119, jest zdrad\u0105. \u017bydowska wizja pokoju jest aktywna i sprawiedliwa \u2014 nie naiwne poddanie si\u0119.<\/em><\/li>\n<li><strong>Wojna moralna i granice si\u0142y<\/strong><br \/>\n<em>Nawet w czasie wojny prawo \u017cydowskie nakazuje ograniczenia: oszcz\u0119dzanie cywil\u00f3w, oferowanie poddania si\u0119, unikanie niepotrzebnych zniszcze\u0144. Wojna totalna jest zabroniona. Sprawiedliwa wojna to taka, kt\u00f3ra jest prowadzona niech\u0119tnie, etycznie i w s\u0142usznej sprawie. Wsp\u00f3\u0142czesne implikacje obejmuj\u0105 wojskowe kodeksy post\u0119powania, zabezpieczenia cywilne i proporcjonalno\u015b\u0107 si\u0142y.<\/em><\/li>\n<li><strong>Ochrona \u015brodowiska i\u00a0<em>Bal Tashchit\u00a0<\/em><\/strong><br \/>\n<em>Tora nakazuje:\u00a0\u201eNie niszcz drzew, wbijaj\u0105c w nie siekier\u0119\u2026\u201d\u00a0\u00a0, prawo nauczane nawet w kontek\u015bcie wojny. Z tego wy\u0142ania si\u0119 szersza zasada\u00a0Bal Tashchit,\u00a0zakaz bezmy\u015blnego niszczenia. Nakazuje ona ochron\u0119 zasob\u00f3w naturalnych, odpowiedzialne u\u017cytkowanie ziemi i zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j. Judaizm uwa\u017ca Ziemi\u0119 za boskie powiernictwo: ludzko\u015b\u0107 jest jej zarz\u0105dcami, a nie w\u0142a\u015bcicielami. Sprawiedliwy nar\u00f3d nie mo\u017ce rabowa\u0107 swoich las\u00f3w, zanieczyszcza\u0107 swoich rzek ani degradowa\u0107 stworzenia dla kr\u00f3tkoterminowych korzy\u015bci. Ta etyka rzuca wyzwanie nowoczesnym pa\u0144stwom, aby zr\u00f3wnowa\u017cy\u0142y wzrost z ochron\u0105, konsumpcj\u0119 z odpowiedzialno\u015bci\u0105 i w\u0142adz\u0119 z pokor\u0105 wobec \u015bwiata przyrody.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Podobnie jak w przypadku osobistych kodeks\u00f3w moralnych, faktyczne stosowanie tych zasad jest r\u00f3wnie wa\u017cne, jak same zasady. Cz\u0119sto zdarzaj\u0105 si\u0119 sytuacje, w kt\u00f3rych dwie zasady wskazuj\u0105 r\u00f3\u017cne kierunki dzia\u0142ania. Potrzebna jest metodologia, aby nada\u0107 priorytet jednej nad drug\u0105, a ta metodologia musi by\u0107 sp\u00f3jna.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Ponadto zasady \u017cydowskie nie s\u0105 raczej pustymi ideami, kt\u00f3re tylko daj\u0105 dobre samopoczucie. Chrze\u015bcija\u0144stwo, buddyzm i hinduizm g\u0142osz\u0105, \u017ce przemoc jest ostateczno\u015bci\u0105, je\u015bli w og\u00f3le mo\u017cna jej u\u017cywa\u0107. Jednak pa\u0144stwa, kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli wyznaje te religie i s\u0105 one sponsorowane przez pa\u0144stwo, utrzymuj\u0105 aktywne, wyszkolone si\u0142y zbrojne.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W Europie, w kt\u00f3rej wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0105 chrze\u015bcijanie, kilka kraj\u00f3w zachowuje ide\u0119 religii \u00a0pa\u0144stwowej lub oficjalnej to\u017csamo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej w swoich konstytucjach. Ich podr\u0119czniki wojskowe nie m\u00f3wi\u0105 \u201enadstaw drugi policzek\u201d. Kraje hinduistyczne i buddyjskie r\u00f3wnie\u017c wystawiaj\u0105 profesjonalne armie, w tym si\u0142y powietrzne, agencje wywiadowcze oraz potencja\u0142 do prowadzenia wojny nuklearnej lub cybernetycznej. \u017baden podr\u0119cznik wojskowy w tych krajach nie nakazuje \u017co\u0142nierzom poddania si\u0119 w przypadku ataku. \u017badna armia nie uczy swoich wojownik\u00f3w, aby kochali wroga a\u017c ten wyrazi skruch\u0119. W praktyce te kraje akceptuj\u0105 konieczno\u015b\u0107 u\u017cycia si\u0142y, nawet je\u015bli ich religijne lub filozoficzne podstawy odmawiaj\u0105 sformu\u0142owania jasnych ram moralnych dla niej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Judaizm nie podziela tego dw\u00f3jmy\u015blenia. Stawia czo\u0142a problemowi przemocy bezpo\u015brednio, za pomoc\u0105 praw dotycz\u0105cych wojny, pokoju, proporcjonalno\u015bci, pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci i sprawiedliwo\u015bci. Tora nie gloryfikuje przemocy \u2014 ale uznaje, \u017ce gdy niewinne \u017cycie jest zagro\u017cone, brak dzia\u0142ania jest sam w sobie przest\u0119pstwem moralnym. Poniewa\u017c judaizm ceni \u017cycie, czasami wymaga si\u0142y, aby je broni\u0107. Nie ma udawania \u2014 jest odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Gdyby zapyta\u0107, kto by\u0142 najbardziej podziwianym cz\u0142owiekiem XX wieku, wielu, je\u015bli nie wi\u0119kszo\u015b\u0107, odpowiedzia\u0142oby, \u017ce Mahatma Gandhi. A jednak Gandhi nie raz powtarza\u0142, \u017ce \u017bydzi powinni pozwoli\u0107 nazistom na ich wymordowanie, w pr\u00f3\u017cnej nadziei, \u017ce \u015bwiatowy horror w jaki\u015b spos\u00f3b zawstydzi nazist\u00f3w i zmusi ich do powstrzymania ludob\u00f3jstwa. Wybaczcie j\u0119zyk, ale wypchajcie si\u0119 t\u0105 moralno\u015bci\u0105 Gandhiego. Jego etyczny wszech\u015bwiat mo\u017ce nie dopuszcza\u0107 istnienia prawdziwego z\u0142a, ale \u017cydowskie do\u015bwiadczenie dopuszcza &#8211; paradygmatem jest Amalek. W obliczu czystego z\u0142a w\u0142a\u015bciw\u0105 i etyczn\u0105 reakcj\u0105 jest jego unicestwienie, a nie karmienie go kolejnymi trupami. Ekstremistyczne ideologie prowadz\u0105 do niemoralnych rezultat\u00f3w, nawet je\u015bli ekstremizm wydaje si\u0119 by\u0107 skierowany na najbardziej godne pochwa\u0142y zasady.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Moralno\u015b\u0107 polityczna to bogaty temat, z niesko\u0144czonymi wariacjami i pytaniami. To w\u0142a\u015bnie czyni j\u0105 idealnym przedmiotem dla etyki \u017cydowskiej. Te ramy s\u0105 dojrza\u0142e, przetestowane i elastyczne.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">\u017bydowska etyka polityczna oferuje wi\u0119cej ni\u017c staro\u017cytn\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 \u2014 zapewnia \u017cywy model moralnego zarz\u0105dzania. W czasach, gdy zaufanie do globalnych instytucji s\u0142abnie, \u017cydowskie \u017ar\u00f3d\u0142a oferuj\u0105 etyk\u0119, kt\u00f3ra ceni \u017cycie, honoruje suwerenno\u015b\u0107, chroni mniejszo\u015bci, wita debat\u0119 i r\u00f3wnowa\u017cy sprawiedliwo\u015b\u0107 ze wsp\u00f3\u0142czuciem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">To nie jest utopia. To twarda, prawdziwa, moralna polityka. I mo\u017ce to by\u0107 najlepsza szansa, jak\u0105 ma \u015bwiat, aby przywr\u00f3ci\u0107 porz\u0105dek, nie trac\u0105c swojej duszy.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Spotkanie dw\u00f3ch terroryst\u00f3w, jeden jest prokuratorem Mi\u0119dzynarodowego Trybuna\u0142u Karnego (Karim Ahmed Khan, z lewej), a drugi samozwa\u0144czym prezydentem Syrii, Ahmed Al. Szaraa. (Zrzut z ekranu) \u017bydowska etyka polityczna: projekt dla sprawiedliwych Elder of Ziyon T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska Je\u015bli uwa\u017casz, \u017ce wymy\u015blenie tych jedenastu zasad uniwersalnej etyki osobistej opartych na \u017cydowskich koncepcjach przedstawionych\u00a0w poprzednim rozdziale\u00a0by\u0142o \u015bmia\u0142e, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120467"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=120467"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120479,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120467\/revisions\/120479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=120467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=120467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=120467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}