![](\"https:\/\/pbs.twimg.com\/card_img\/1912423822382288896\/yCmIXjKu?format=jpg&name=small\")
<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/z-naszego.jpg\")
<\/a>Biesy napadaj\u0105 raz jeszcze<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\nAndrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n Obserwacja, \u017ce rewolucja po\u017cera w\u0142asne dzieci, nie jest nowa. Przypominanie jej na og\u00f3\u0142 nie gasi rewolucyjnego ducha. Mo\u017cemy pyta\u0107 o przyczyny i mechanizmy, zastanawia\u0107 si\u0119 nad ludzk\u0105 natur\u0105 i nadal b\u0119dziemy mieli gwarancj\u0119, \u017ce kolejne pokolenia ulegn\u0105 pokusie ponownie. Rewolucja jest boska, na pocz\u0105tku ka\u017cdej rewolucji jest S\u0142owo, obietnica stworzenia \u015bwiata. Trudno si\u0119 oprze\u0107 takiej pokusie, pr\u00f3\u017cno namawia\u0107 na analiz\u0119 do\u015bwiadcze\u0144 przesz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n \n Grubo ponad p\u00f3\u0142 wieku temu, a dok\u0142adniej w 1971 roku Andrzej Wajda wystawi\u0142 w krakowskim teatrze Biesy Dostojewskiego, odpowiadaj\u0105c nie tylko na wyzwanie, jakim jest pokazanie filozoficznych dylemat\u00f3w na deskach teatru, ale r\u00f3wnie\u017c pokonuj\u0105c op\u00f3r w\u0142adzy, \u015bwiadomej, \u017ce rosyjski pisarz na d\u0142ugo przed rosyjsk\u0105 rewolucj\u0105 obna\u017cy\u0142 natur\u0119 rewolucyjnego romantyzmu.<\/span><\/p>\n Publikacja Bies\u00f3w w odcinkach zacz\u0119\u0142a si\u0119 r\u00f3wno sto lat wcze\u015bniej, ksi\u0105\u017cka by\u0142a reakcj\u0105 na przenikaj\u0105ce do Rosji rewolucyjne nastroje, kt\u00f3re niespe\u0142na p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej mia\u0142y zaowocowa\u0107 bolszewick\u0105 rewolucj\u0105. Wajda pokazywa\u0142 Biesy przez pryzmat bagna Rosji i bagna komunistycznej rewolucji. Dzi\u015b mogliby\u015bmy ogl\u0105da\u0107 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 Dostojewskiego przez pryzmat psychologii ewolucyjnej, albo odczytuj\u0105c j\u0105 w \u015bwietle szale\u0144stwa odrzucenia zachodniej cywilizacji i warto\u015bci rewolucji ameryka\u0144skiej, w epoce postprawdy i mi\u0142o\u015bci do islamofaszyzmu, sprzedawanej na jarmarkach uczu\u0107 jako mi\u0142o\u015b\u0107 do dzieci.<\/span><\/p>\n Benjamin Carlson jest ameryka\u0144skim eseist\u0105, kt\u00f3ry pisze, \u017ce jego pierwsze spotkanie z Biesami by\u0142o wkr\u00f3tce po zamachach z 11 wrze\u015bnia 2001 roku, mia\u0142 szesna\u015bcie lat i ksi\u0105\u017cka rosyjskiego pisarza z drugiej po\u0142owy XIX wieku by\u0142a dla niego wstrz\u0105saj\u0105cym wprowadzeniem do dwudziestego pierwszego wieku. Powraca do niej i stwierdza z gorycz\u0105: \u201eNie czytam jej jako traktatu politycznego. Czytam j\u0105 tak, jak inni odwiedzaj\u0105 gr\u00f3b\u201d.<\/span><\/p>\n Rewolucyjny duch przybiera r\u00f3\u017cne postaci, ale wzorzec pozostaje ten sam.<\/span><\/p>\n \u201eCzego nauczy\u0142a mnie, m\u0142odego Amerykanina, ta ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra czytana w deszczu na werandzie, w cieniu narodowej traumy, g\u0142\u0119boko ukszta\u0142towa\u0142a m\u00f3j pogl\u0105d na \u015bwiat?<\/span><\/p>\n Spo\u015br\u00f3d wielu spostrze\u017ce\u0144, kt\u00f3re trudno zliczy\u0107, chyba najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce ruchy idealistyczne cz\u0119sto przeradzaj\u0105 si\u0119 w swoje przeciwie\u0144stwa.\u201d<\/span><\/p>\n Ogl\u0105daj\u0105c historycznie odleg\u0142e sceny, w kulturowo odmiennym kraju, Carlson przygl\u0105da si\u0119 jak u\u015bmiechni\u0119ci agitatorzy roztaczaj\u0105 uroki rewolucji szerz\u0105c chaos, pod\u0142o\u015b\u0107 i mordy. Jedni, autentycznie przekonani wyznawcy nowej religii, inni bezgranicznie cyniczni, naiwni zradykalizowani studenci, krzykliwi atei\u015bci, kawiarniani filozofowie. Opisy odleg\u0142ych w czasie i przestrzeni scen s\u0105 przera\u017caj\u0105co znajome.<\/span><\/p>\n Cierpienia Stawrogina r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 nieco od cierpie\u0144 m\u0142odego Wertera. Zbuntowany ziemianin, oficer carskiej armii, urzekaj\u0105cy fizycznie i charyzm\u0105 amoralno\u015bci. Magnetyzm nihilizmu. Czy wybrany przez Carlsona cytat jest najbardziej znamienny: \u201eKa\u017cda niezwykle haniebna, ca\u0142kowicie poni\u017caj\u0105ca, nikczemna i przede wszystkim \u015bmieszna sytuacja, w jakiej kiedykolwiek znalaz\u0142em si\u0119 w swoim \u017cyciu, zawsze wzbudza\u0142a we mnie, obok skrajnego gniewu, niewiarygodn\u0105 rozkosz\u201d?<\/span><\/p>\n Kim s\u0105 ludzie, dla kt\u00f3rych burzenie jest wi\u0119ksz\u0105 warto\u015bci\u0105 ni\u017c pr\u00f3by poprawienia ludzkiego losu?<\/span><\/p>\n \u201eW po\u0142owie ksi\u0105\u017cki radyka\u0142owie po raz pierwszy zbieraj\u0105 si\u0119 w tajemnicy. S\u0105 powa\u017cni, zelektryzowani wa\u017cno\u015bci\u0105 swojej misji. Wierz\u0105, \u017ce s\u0105 awangard\u0105 nowego spo\u0142ecze\u0144stwa. Ale ich przyw\u00f3dca, Piotr Wierchowienski, ignoruje ich i zajmuje si\u0119 obcinaniem paznokci.<\/span><\/p>\n On wie to, czego oni nie wiedz\u0105: ich idea\u0142y nie maj\u0105 znaczenia. Prawdziw\u0105 gr\u0105 jest w\u0142adza.<\/span><\/p>\n A potem pojawia si\u0119 fragment, o kt\u00f3rym ca\u0142y czas my\u015bl\u0119, wypowiedziany przez Szyga\u0142owa, kt\u00f3ry opracowa\u0142 rygorystyczny system wyzwolenia ludzko\u015bci.\u201d<\/span><\/p>\n Szyga\u0142ow jest teoretykiem. Nie przekazuje instrukcji, formu\u0142uje jakie\u015b prawa historii, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce obietnica niesko\u0144czonej wolno\u015bci musi prowadzi\u0107 do niesko\u0144czonego despotyzmu. To \u015bwiat socjopat\u00f3w, udaj\u0105cych szlachetno\u015b\u0107 i d\u0105\u017c\u0105cych do tyrani. W\u0142adza rozumiana jako rz\u0105d dusz, si\u0142a sprawcza pozwalaj\u0105ca s\u0142owem popchn\u0105\u0107 mot\u0142och do grabie\u017cy i mord\u00f3w. Bosko\u015b\u0107 manipulacji.<\/span><\/p>\n Zastanawiam si\u0119, czy wraca\u0107 my\u015blami do Stalina i Trockiego, czy przeskoczy\u0107 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, do sposobu wykorzystania \u015bmierci Georga Floyda, czy do relacji palesty\u0144skiego dysydenta, cytuj\u0105cego Marwana Barghoutiego, palesty\u0144skiego polityka opisuj\u0105cego swoj\u0105 rol\u0119 w wywo\u0142aniu drugiej intifady:<\/span><\/p>\n \u201eWiedzia\u0142em, \u017ce koniec wrze\u015bnia [2000] by\u0142 ostatni\u0105 szans\u0105 wybuchu, ale kiedy Szaron dotar\u0142 do Meczetu Al-Aksa, by\u0142 to najbardziej odpowiedni moment na wybuch intifady… W noc poprzedzaj\u0105c\u0105 wizyt\u0119 Szarona wzi\u0105\u0142em udzia\u0142 w panelu w lokalnej stacji telewizyjnej i wykorzysta\u0142em okazj\u0119, aby wezwa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo do udania si\u0119 rano do Meczetu Al-Aksa, poniewa\u017c nie mo\u017cna by\u0142o pozwoli\u0107, \u017ceby Szaron dotar\u0142 do Al-Haram al-Sharif ot tak i spokojnie odszed\u0142. Sko\u0144czy\u0142em i poszed\u0142em do Al-Aksa rano… Pr\u00f3bowali\u015bmy wywo\u0142a\u0107 starcia, ale bez powodzenia z powodu r\u00f3\u017cnic zda\u0144, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 z innymi osobami w kompleksie Al-Aksa w tym czasie… Po wyj\u015bciu Szarona zosta\u0142em przez dwie godziny w obecno\u015bci innych os\u00f3b, om\u00f3wili\u015bmy spos\u00f3b reakcji i to, jak mo\u017cna zareagowa\u0107 we wszystkich miastach, a nie tylko w Jerozolimie. Skontaktowali\u015bmy si\u0119 ze wszystkimi [palesty\u0144skimi] frakcjami\u201d.<\/span><\/p>\n K\u0142amstwa i spiski. Socjopata u\u017cywa j\u0119zyka, kt\u00f3ry ma ukry\u0107 g\u0142\u00f3d dominacji, a kt\u00f3ry ujawnia si\u0119 w momentach ich apeli do najmroczniejszych instynkt\u00f3w. Kult \u015bmierci? U Dostojewskiego to odrzucenie Boga i pragnienie jego zast\u0105pienia. Ale kult \u015bmierci mo\u017cna podeprze\u0107 i wzmocni\u0107 religijnym autorytetem. Wa\u017cna jest wiara, \u017ce warto umiera\u0107 dla mordu.<\/span><\/p>\n W zako\u0144czeniu swojego eseju Benjamin Carlson pisze, \u017ce ka\u017cdy ruch, kt\u00f3ry p\u0142onie zbyt mocno, przyci\u0105gnie fanatyk\u00f3w i cynicznych niszczycieli. Pi\u0119kne s\u0142owa zmieniaj\u0105 si\u0119 w sztandary t\u0142uszczy \u017c\u0105daj\u0105cej krwi, a to jest \u015bwiadomie planowane i organizowane przez tych, dla kt\u00f3rych rz\u0105d dusz jest warto\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n \u201eZawsze zak\u0142adamy, \u017ce ostrze\u017cenia moralne s\u0105 przeznaczone dla innych. Ale Dostojewski nie odpuszcza ci tak \u0142atwo. Ostrze\u017cenie nie dotyczy twoich wrog\u00f3w. Dotyczy ciebie\u201d \u2013 pisze Carlson.<\/span><\/p>\n Zastanawiam si\u0119 jak odmiennie odbiera to ostrze\u017cenie czytaj\u0105cy dzi\u015b Biesy katolicki kap\u0142an w Watykanie, ameryka\u0144ski eseista wchodz\u0105cy w doros\u0142o\u015b\u0107 w XXI wieku, czy psycholog ewolucyjny, pami\u0119taj\u0105cy o tym, czego genialny pisarz nie wiedzia\u0142.<\/span><\/p>\n Ksi\u0105\u017cki Dostojewskiego to psychologiczne traktaty, ale u Dostojewskiego moralno\u015b\u0107 jest sprz\u0119\u017cona z religi\u0105 i tradycj\u0105, to podej\u015bcie nie mog\u0142o i nie daje nam odpowiedzi na pytanie, dlaczego socjopaci z tak\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 budz\u0105 biesy.<\/span><\/p>\n Na okrzyk \u201ewolno zabija\u0107\u201d mo\u017cesz reagowa\u0107 pobo\u017cnym Allahu Akbar, albo ateistycznym \u201eOd rzeki do morza\u201d, t\u0119sknota do wolno\u015bci mordu pozostaje ta sama, biesy zawsze czekaj\u0105 tylko na stosown\u0105 chwil\u0119.<\/span><\/p>\n Dzi\u015b papierowe wydania Bies\u00f3w le\u017c\u0105 zakurzone w bibliotekach, pr\u00f3ba ich przybli\u017cenia na Instagramie by\u0142aby wi\u0119kszym wyzwaniem ni\u017c to, z kt\u00f3rym zmaga\u0142 si\u0119 Wajda wystawiaj\u0105c je jako sztuk\u0119 w teatrze. Kulty \u015bmierci przygasaj\u0105 cz\u0119\u015bciej z powodu prze\u017carcia si\u0119 rewolucji w\u0142asnymi dzie\u0107mi, ni\u017c z powodu refleksji moralnej tych, kt\u00f3rym geny i tradycja rodzinna utrudni\u0142y akceptacj\u0119 wezwa\u0144 socjopat\u00f3w.<\/span><\/p>\n Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em> Biesy napadaj\u0105 raz jeszcze Andrzej Koraszewski Obserwacja, \u017ce rewolucja po\u017cera w\u0142asne dzieci, nie jest nowa. Przypominanie jej na og\u00f3\u0142 nie gasi rewolucyjnego ducha. Mo\u017cemy pyta\u0107 o przyczyny i mechanizmy, zastanawia\u0107 si\u0119 nad ludzk\u0105 natur\u0105 i nadal b\u0119dziemy mieli gwarancj\u0119, \u017ce kolejne pokolenia ulegn\u0105 pokusie ponownie. Rewolucja jest boska, na pocz\u0105tku ka\u017cdej rewolucji jest S\u0142owo, obietnica […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120507"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=120507"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120517,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120507\/revisions\/120517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=120507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=120507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=120507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n
\n\n\n\n
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"