{"id":120876,"date":"2025-05-02T17:09:13","date_gmt":"2025-05-02T15:09:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=120876"},"modified":"2025-05-02T07:47:11","modified_gmt":"2025-05-02T05:47:11","slug":"02-00-110","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=120876","title":{"rendered":"Koszmarne dziedzictwo kolonializmu"},"content":{"rendered":"

W 2024 roku ponad 45 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w Afryki by\u0142o uchod\u017acami przebywaj\u0105cymi poza swoimi krajami. Podczas gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 szuka\u0142a schronienia na afryka\u0144skim kontynencie, miliony pr\u00f3bowa\u0142y si\u0119 dosta\u0107 do Europy i Azji. Nielegalne migracje do Europy nieco zmniejszy\u0142y si\u0119 w zwi\u0105zku z wzmocnion\u0105 ochron\u0105 granic. (Zdj\u0119cie: statek z afryka\u0144skimi migrantami zatrzymany przez patrol w\u0142adz Malty. \u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: Wikipedia)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Koszmarne dziedzictwo kolonializmu<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Andrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
Czy dziedzictwo kolonializmu mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 kr\u00f3tki epizod demokracji parlamentarnych? Zako\u0144czenie drugiej wojny \u015bwiatowej jedni b\u0119d\u0105 \u015bwi\u0119towa\u0107 \u00f3smego maja inni dziewi\u0105tego maja. Kiedy czytasz o walce ameryka\u0144skiego prezydenta z dziesi\u0105tkami milion\u00f3w nielegalnych imigrant\u00f3w, kiedy dowiadujesz si\u0119 o strefach przemocy, do kt\u00f3rych policja boi si\u0119 wchodzi\u0107 w miastach zachodniej Europy, kiedy ogl\u0105dasz zdj\u0119cia wielkich ponton\u00f3w z uciekinierami z Afryki, nie kojarzysz tego z dniem zwyci\u0119stwa. A jednak obydwie wojny \u015bwiatowe by\u0142y wojnami o nowy podzia\u0142 \u015bwiata. Koniec drugiej wojny \u015bwiatowej oznacza\u0142 pocz\u0105tek wielkiej dekolonizacji, rozpad brytyjskiego imperium, kres kolonialnych ambicji Niemiec i Japonii, nowe ambicje ZSRR, \u017ceby pod has\u0142em wojen narodowo-wyzwole\u0144czych zdoby\u0107 nowe strefy wp\u0142yw\u00f3w. Islamski imperializm zacz\u0105\u0142 ponownie podnosi\u0107\u00a0 g\u0142ow\u0119 dopiero w latach 80. ubieg\u0142ego stulecia.<\/span><\/div>\n

\n

\n

Czy niekontrolowany nap\u0142yw imigrant\u00f3w z by\u0142ych kolonii mo\u017ce rozsadzi\u0107 demokracje parlamentarne? Takie obawy nie s\u0105 pozbawione podstaw. Polski odbiorca medialnej strawy otrzymuje solidne informacje o tym, co dzieje si\u0119 za nasz\u0105 wschodni\u0105 granic\u0105, o krwawej wojnie Rosji z Ukrain\u0105, r\u00f3wnie du\u017co (a mo\u017ce nawet jeszcze wi\u0119cej) ale ju\u017c znacznie mniej rzetelnych informacji dociera o wojnie w Gazie, o najwi\u0119kszym dzi\u015b froncie wojny (czy raczej wojen) media informuj\u0105 sporadycznie i praktycznie nie istnieje on w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. A jednak, jak\u00a0pisze Alberto M. Fernadez<\/a>, najd\u0142u\u017cszy front jest dzi\u015b w Afryce i rozci\u0105ga si\u0119 na tysi\u0105ce kilometr\u00f3w od Afryki Zachodniej do wybrze\u017cy Oceanu Indyjskiego. To g\u0142\u00f3wnie wojna prowadzona przez muzu\u0142ma\u0144skie grupy terrorystyczne, przez muzu\u0142ma\u0144skie plemiona, przez zwyczajnych bandyt\u00f3w, korzystaj\u0105cych z chaosu. Ofiarami tej wojny s\u0105 zwykle bezbronni czarni chrze\u015bcijanie i animi\u015bci. W mediach, je\u015bli w og\u00f3le co\u015b si\u0119 pojawia, to doniesienia na dalszych stronach gazet prezentuj\u0105ce t\u0119 wielk\u0105 wojn\u0119 jako odr\u0119bne konflikty, spory plemienne i wa\u015bnie narodowe.<\/span><\/p>\n

\n

\u201eGdyby narysowa\u0107 lini\u0119 od Bamako w Mali przez Demokratyczn\u0105 Republik\u0119 Konga do Cabo Delgado w Mozambiku, odleg\u0142o\u015b\u0107 wynosi\u0142aby blisko 6500 kilometr\u00f3w \u2013 pisze Fernadez\u00a0 – I chocia\u017c konflikty w Mali, Burkina Faso, Nigerii, Nigrze, Kamerunie, Republice \u015arodkowoafryka\u0144skiej, Demokratycznej Republice Konga i Mozambiku r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 pod wzgl\u0119dem lokalnych cech politycznych, ekonomicznych, etnicznych i wojskowych, istniej\u0105 pewne bardzo og\u00f3lne podobie\u0144stwa. Jest to walka mi\u0119dzy pasterzami a rolnikami, mi\u0119dzy muzu\u0142manami (nie wszyscy z nich s\u0105 d\u017cihadystami) a chrze\u015bcijanami, mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi grupami etnicznymi, mi\u0119dzy tymi, kt\u00f3rzy maj\u0105 w\u0142adz\u0119 ekonomiczn\u0105, a tymi, kt\u00f3rzy maj\u0105 w\u0142adz\u0119 polityczn\u0105, walcz\u0105cymi o ograniczone zasoby.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Ci kt\u00f3rzy interesuj\u0105 si\u0119 koszmarami Afryki, zwracaj\u0105 uwag\u0119 na rol\u0119 islamskich centr\u00f3w (Turcji, Iranu, Kataru), oraz Rosji i Chin, zainteresowanych bogactwami mineralnymi tego kontynentu.<\/span><\/p>\n

\nW procesie dekolonizacji Zach\u00f3d pope\u0142ni\u0142 wszystkie mo\u017cliwe b\u0142\u0119dy, a dzisiejsze interwencje bardzo ograniczone i odziane w podejrzane peleryny humanitaryzmu s\u0105 nie tylko nieskuteczne, ale nierzadko pog\u0142\u0119biaj\u0105 problemy. (Tym kt\u00f3rych interesuje mechanizm tej zachodniej pomocy polecam nadal aktualn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 sprzed 34 lat, by\u0142ego pracownika ONZ\u00a0Roberta Klitgaard<\/a>a\u00a0Tropical Gangsters: One Man’s Experience With Development And Decadence In Deepest Africa<\/em>).<\/span><\/p>\n

\nHistoria dekolonizacji nie jest czym\u015b co interesuje ekonomist\u00f3w lub polityk\u00f3w. Ich recepta na inwazj\u0119 imigrant\u00f3w z by\u0142ych kolonii, to zatrzymanie fali uciekinier\u00f3w. Czasem gdzie\u015b pojawia si\u0119 jaki\u015b pomruk, \u017ce jedynym skuteczny sposobem by\u0142oby uzale\u017cnienie jakiejkolwiek pomocy od g\u0142\u0119bokich reform gospodarczych i spo\u0142ecznych w pa\u0144stwach, z kt\u00f3rych ludzie masowo uciekaj\u0105. W samej Afryce kilka kraj\u00f3w zacz\u0119\u0142o sobie zdawa\u0107 spraw\u0119 z faktu, \u017ce jedyn\u0105 szans\u0105 jest wzmocnienie drobnych rolnik\u00f3w, powt\u00f3rzenie europejskich reform, tych kiedy Unia Europejska by\u0142a jeszcze gospodarcz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105, przymuszaj\u0105c\u0105 swoich nowych cz\u0142onk\u00f3w do rezygnacji z kultywowania tradycji \u017cycia na kradzionym chlebie, gdzie wie\u015b i miasto \u017cyj\u0105 w r\u00f3\u017cnych epokach historycznych.<\/span><\/p>\n

\nMo\u017cemy si\u0119 zastanawia\u0107 nad pytaniem, co polski ucze\u0144 wie o Afryce. Dopiero co by\u0142y d\u0142ugie dyskusje czy zachowa\u0107, czy usun\u0105\u0107\u00a0W pustyni i w puszczy<\/em>\u00a0z listy obowi\u0105zkowych lektur szkolnych. Ostatecznie usuni\u0119to i chyba s\u0142usznie. Podobno licealistom niekt\u00f3rzy nauczyciele zalecaj\u0105\u00a0J\u0105dro ciemno\u015bci<\/em>\u00a0Conrada. Jak wielu potrafi si\u0119 przedrze\u0107 przez proz\u0119 pisan\u0105 w ko\u0144cu XIX wieku, w t\u0142umaczeniu pozostawiaj\u0105cym dzi\u015b wiele do \u017cyczenia? Conrad opisywa\u0142 sceny, kt\u00f3re widzia\u0142 osobi\u015bcie p\u0142ywaj\u0105c w m\u0142odo\u015bci jako oficer na statku na rzece Kongo:<\/span><\/p>\n

\n

\u201eCzarne kszta\u0142ty czo\u0142ga\u0142y si\u0119, le\u017ca\u0142y siedzia\u0142y mi\u0119dzy drzewami, opieraj\u0105c si\u0119 o pnie, tuli\u0142y si\u0119 do ziemi \u2014 to widzialne, to przes\u0142oni\u0119te m\u0119tnym p\u00f3\u0142mrokiem \u2014 we wszelkich mo\u017cliwych pozach wyra\u017caj\u0105cych b\u00f3l, zgn\u0119bienie i rozpacz. Rozleg\u0142 si\u0119 znowu wybuch miny w skale i ziemia wzdrygn\u0119\u0142a si\u0119 lekko pod moimi nogami. Praca posuwa\u0142a si\u0119 naprz\u00f3d. Praca! A tutaj by\u0142o miejsce, gdzie niekt\u00f3rzy jej wykonawcy usun\u0119li si\u0119 na ziemi\u0119, \u017ceby umrze\u0107.<\/strong><\/p>\n

\n\u2026zobaczy\u0142em twarz tu\u017c ko\u0142o mojej r\u0119ki. Czarny szkielet le\u017ca\u0142 wyci\u0105gni\u0119ty na ziemi, opieraj\u0105c si\u0119 ramieniem o drzewo; jego powieki podnios\u0142y si\u0119 z wolna i zapad\u0142e oczy spojrza\u0142y na mnie, olbrzymie i nieprzytomne; w g\u0142\u0119bi orbit zatli\u0142o si\u0119 jakby \u015blepe, bia\u0142e \u015bwiate\u0142ko i gas\u0142o powoli. Wygl\u0105da\u0142 na m\u0142odego \u2014 prawie ch\u0142opiec. Nie mia\u0142em poj\u0119cia, co bym m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107 dla niego, i tylko poda\u0142em mu suchar. Palce biedaka zamkn\u0119\u0142y si\u0119 powoli wko\u0142o suchara i trzyma\u0142y go \u2014 by\u0142 to ostatni ruch, jaki dostrzeg\u0142em, ostatnie spojrzenie.\u201d\u00a0<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

By\u0107 mo\u017ce niekt\u00f3rzy nauczyciele podsuwaj\u0105 swoim uczniom\u00a0Heban<\/em>\u00a0Kapu\u015bci\u0144skiego.<\/span><\/p>\n

Prawdopodobnie niewielu ma szanse dowiedzie\u0107 si\u0119 o wojnie w Sudanie, o g\u0142\u0119bszej analizie tego, co dzieje si\u0119 na czarnym kontynencie nie ma co marzy\u0107. Historia powojennej Afryki jest bia\u0142\u0105 plam\u0105, prawdopodobnie nawet dla student\u00f3w historii gospodarczej.<\/span><\/p>\n

Kraje afryka\u0144skie, podobnie jak kraje azjatyckie zdobywa\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107 wbrew woli mocarstw kolonialnych, ich przyw\u00f3dcy cz\u0119sto byli pod wp\u0142ywem propagandy komunistycznej, bez umiej\u0119tno\u015bci zarz\u0105dzania. Powstawa\u0142y niepodleg\u0142e kraje b\u0119d\u0105ce sztucznymi zlepkami wrogich plemion, bo trzeba zachowa\u0107 granice by\u0142ych kolonii.<\/span><\/p>\n

W Afryce gin\u0119\u0142y dziesi\u0105tki milion\u00f3w ludzi, ale to by\u0142a \u201ezimna wojna\u201d. Nazwy takie jak Katanga czy Biafra m\u0142odym ludziom dzi\u015b nic nie m\u00f3wi\u0105 i nie ma si\u0119 czemu dziwi\u0107. Symbolem Afryki czas\u00f3w dekolonizacji stali si\u0119 ludzie tacy jak Idi Amin czy Joseph-D\u00e9sir\u00e9 Mobutu. \u015awiat zachodni patrzy\u0142 z podziwem na Nelsona Mandel\u0119, ale ani przez chwil\u0119 nie interesowa\u0142 si\u0119 pierwszym prezydentem Botswany, kt\u00f3ry zdo\u0142a\u0142 przeprowadzi\u0107 proces dekolonizacyjny, zachowuj\u0105c z kolonialnej tradycji to, co najlepsze, chroni\u0105c kraj przed pokus\u0105 radzieckiego socjalizmu i przeprowadzaj\u0105c struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105 Botswany od kamienia \u0142upanego do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Seretse Khama pokaza\u0142, \u017ce pokojowa dekolonizacja \u00a0Afryki by\u0142a mo\u017cliwa, ale ta droga zosta\u0142a odrzucona zar\u00f3wno przez rz\u0105dy rozpadaj\u0105cych si\u0119 mocarstw kolonialnych, jak i przez afryka\u0144skich polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy zbyt cz\u0119sto dochodzili do w\u0142adzy przez przewroty wojskowe i utrzymywali w\u0142adz\u0119, dzi\u0119ki wsparciu ju\u017c to ZSRR, ju\u017c to Zachodu.<\/span><\/p>\n

Czy Zach\u00f3d m\u00f3g\u0142 rozmontowa\u0107 kolonializm inaczej? Dzi\u015b to pytanie jest bez znaczenia. Deng Xiaoping doskonale wiedzia\u0142, \u017ce uwolnienie kraju od ob\u0142\u0119du komunistycznej gospodarki wymaga najpierw wyzwolenia ch\u0142op\u00f3w od socjalizmu. Wiedzia\u0142 to r\u00f3wnie\u017c Michai\u0142 Gorbaczow, ale nie zdoby\u0142 wystarczaj\u0105cego poparcia, ani nie by\u0142 wystarczaj\u0105co brutalny, \u017ceby rozprawi\u0107 si\u0119 z przeciwnikami. W Afryce zwyci\u0119\u017cali ci, kt\u00f3rzy umieli zawiera\u0107 kontrakty na dostawy broni w zamian za obietnice dost\u0119pu do minera\u0142\u00f3w. Czy politycy zachodni mogli si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce to droga do globalnej katastrofy?<\/span><\/p>\n

W marcu 1930 roku londy\u0144ski \u201eTimes\u201d opublikowa\u0142 list otwarty afryka\u0144skiego dzia\u0142acza z Kenii. Ucze\u0144 kolonialnej misyjnej szko\u0142y, Jomo Kenyatta, pr\u00f3bowa\u0142 przekona\u0107 brytyjskich polityk\u00f3w, \u017ce bez reform dojdzie w Afryce do straszliwego rozlewu krwi. Jego pi\u0119ciopunktowy program reform m\u00f3wi\u0142 o konieczno\u015bci zabezpieczenia praw do wynajmu ziemi dla czarnych rolnik\u00f3w, popraw\u0119 mo\u017cliwo\u015bci edukacyjnych dla czarnej ludno\u015bci, zniesienie podatku podymnego, przedstawicielstwo czarnej ludno\u015bci w Radzie Legislacyjnej, a wreszcie swobod\u0119 praktykowania tradycyjnych zwyczaj\u00f3w (takich jak obrzezanie dziewczynek).<\/span><\/p>\n

List wywo\u0142a\u0142 burz\u0119 w szklance wody i nawet kilka os\u00f3b postanowi\u0142o udzieli\u0107 czarnemu autorowi odpowiedzi. Kwestia prawa do wynajmu ziemi by\u0142a poza wszelk\u0105 dyskusj\u0105, w sprawie edukacji polecono mu rozmowy z Ko\u015bcio\u0142em Szkockim, kt\u00f3ry mia\u0142 monopol na o\u015bwiat\u0119 tubylc\u00f3w w Kenii, nie by\u0142o r\u00f3wnie\u017c mowy o dyskusji na temat podatk\u00f3w i reprezentacji politycznej, wi\u0119c skoncentrowano si\u0119 na zasadnej krytyce jego obrony barbarzy\u0144skich obyczaj\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kenyatta postanowi\u0142 studiowa\u0107 w Londynie antropologi\u0119 i uczy\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej o \u017cyciu seksualnym dzikich u Bronis\u0142awa Malinowskiego, za\u015b mo\u017cliwy rozpad kolonialnego\u00a0imperium, w tym czasie jeszcze w \u017caden spos\u00f3b Brytyjczyk\u00f3w nie niepokoi\u0142.<\/span><\/p>\n

Joseph Conrad pisze o ckliwym raporcie kolonialnego zbrodniarza Kurtza:<\/span><\/p>\n

Zaczyna\u0142 si\u0119 od dowodzenia, \u017ce my, biali, na osi\u0105gni\u0119tym przez nas szczeblu rozwoju musimy z natury rzeczy wydawa\u0107 si\u0119 im (dzikim) istotami nadnaturalnymi \u2014 \u201ezbli\u017camy si\u0119 do nich z pot\u0119g\u0105, jak gdyby b\u00f3stwa\u201d \u2014 i tak dalej, i tak dalej. \u201ePrzez prosty wysi\u0142ek woli mo\u017cemy rozwin\u0105\u0107 dodatni\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 o pot\u0119dze i\u015bcie nieograniczonej\u201d, itd. itd. Od tego punktu wznosi\u0142 si\u0119 coraz wy\u017cej i uni\u00f3s\u0142 mnie z sob\u0105.\u00a0Przemoc by\u0142a wspania\u0142a, cho\u0107, wiecie, trudna do zapami\u0119tania. Wywo\u0142a\u0142a we mnie obraz jakiego\u015b egzotycznego Bezmiaru rz\u0105dzonego przez wznios\u0142\u0105 Dobrotliwo\u015b\u0107. Porwa\u0142 mnie zapa\u0142. By\u0142 to skutek bezgranicznej pot\u0119gi wymowy \u2014 s\u0142\u00f3w \u2014 p\u0142omiennych, szlachetnych s\u0142\u00f3w. \u017badne praktyczne wskaz\u00f3wki nie przerywa\u0142y magicznego toku zda\u0144, chyba \u017ce uznamy za rozwini\u0119cie metody co\u015b w rodzaju notatki przy ko\u0144cu ostatniej strony, notatki nagryzmolonej niepewn\u0105 r\u0119k\u0105 wida\u0107\u00a0dodanej znacznie p\u00f3\u017aniej. By\u0142a bardzo prosta, i u ko\u0144ca tego wzruszaj\u0105cego wezwania do wszelkich altruistycznych uczu\u0107 gorza\u0142a, ja\u015bniej\u0105ca i przera\u017aliwa jak b\u0142yskawica w\u015br\u00f3d pogodnego nieba: \u201eWyt\u0119pi\u0107 te wszystkie bestie!\u201d<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Pogarda dla nie ca\u0142kiem ludzi, samouwielbienie, bezkresne zadufanie wychowanych na kradzionym chlebie nie ko\u0144czy si\u0119 wraz z rozpadem kolonialnych mocarstw.<\/span><\/p>\n

\nNa d\u0142ugo przed upadkiem komunizmu w Polsce s\u0142ysza\u0142em z ust sk\u0105din\u0105d inteligentnego i sympatycznego cz\u0142owieka, dowcip o powt\u00f3rnym ujarzmianiu kraj\u00f3w przedwcze\u015bnie wyzwolonych. W kontek\u015bcie szalej\u0105cego barbarzy\u0144stwa w krajach, kt\u00f3re tak niedawno wybi\u0142y si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w Afryce i Azji, to odra\u017caj\u0105ce marzenie o powt\u00f3rnym ujarzmianiu wydawa\u0142o si\u0119 niemal zrozumia\u0142e i niemal humanitarne.<\/span><\/p>\n

\nZach\u00f3d ani nie umia\u0142, ani nie chcia\u0142 wymusza\u0107 zmian, kt\u00f3re pozwala\u0142yby na zmniejszenie dolegliwo\u015bci \u017cycia w piekle, nie zdaj\u0105c sobie sprawy z faktu, i\u017c przyczynia si\u0119 do tego, i\u017c setki milion\u00f3w ludzi marzy o przeniesieniu si\u0119 do by\u0142ych mocarstw kolonialnych bez konieczno\u015bci zmiany w\u0142asnej kultury.<\/span><\/p>\n

\nDzi\u015b rozmiary nieszcz\u0119\u015bcia cz\u0119\u015bciej dostrzegaj\u0105 ci uciekinierzy z by\u0142ych kolonii, kt\u00f3rzy porzucili kultur\u0119 swoich spo\u0142ecze\u0144stw, akceptuj\u0105c i broni\u0105c warto\u015bci O\u015bwiecenia, ni\u017c ci, kt\u00f3rzy udaj\u0105, \u017ce nadal walcz\u0105 z kolonializmem i proponuj\u0105 demokracji parlamentarnej samob\u00f3jstwo. \u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

\nDla do\u015bwiadczonego, emerytowanego dyplomaty, jakim jest Alberto M. Fernadez, pierwszym celem Ameryki i reszty Zachodu powinno by\u0107 zatrzymanie muzu\u0142ma\u0144skiej inwazji i powstrzymanie chaosu w Afryce (nawet kosztem wsp\u00f3\u0142pracy z Rosj\u0105). Fernandez proponuje dyplomacj\u0119 na rzecz reform i wsp\u00f3\u0142pracy. On jednak r\u00f3wnie\u017c wydaje si\u0119 nie zauwa\u017ca\u0107 tego, \u017ce celem (i to w samoobronie) jest przebudowa podzielonych spo\u0142ecze\u0144stw, w kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 \u017cyje w \u015bredniowieczu, a cz\u0119\u015b\u0107 karmi si\u0119 odpryskami\u00a0 nowoczesno\u015bci. \u015awiat, w kt\u00f3rym posiadanie karabinu daje lepsze perspektywy dost\u0119pu do \u017cywno\u015bci ni\u017c posiadanie kawa\u0142ka ziemi, to \u015bwiat, kt\u00f3ry przeniesie swoje piek\u0142o do naszego schludnego ogr\u00f3dka.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 2024 roku ponad 45 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w Afryki by\u0142o uchod\u017acami przebywaj\u0105cymi poza swoimi krajami. Podczas gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 szuka\u0142a schronienia na afryka\u0144skim kontynencie, miliony pr\u00f3bowa\u0142y si\u0119 dosta\u0107 do Europy i Azji. Nielegalne migracje do Europy nieco zmniejszy\u0142y si\u0119 w zwi\u0105zku z wzmocnion\u0105 ochron\u0105 granic. (Zdj\u0119cie: statek z afryka\u0144skimi migrantami zatrzymany przez patrol w\u0142adz Malty. \u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120876"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=120876"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120876\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120890,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120876\/revisions\/120890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=120876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=120876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=120876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}