![](\"http:\/\/www.listyznaszegosadu.pl\/upload\/article\/bild\/5706\/1081561\/abu_s.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/z-naszego.jpg\")
<\/a>Malowane papugi na plafonie jak d\u0142ugi<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n\n Matka twierdzi\u0142a, \u017ce Jezus by\u0142 socjalist\u0105, ojciec teatralnie komentowa\u0142 na stronie, \u017ceby jej nie urazi\u0107: \u201eTowarzysze, rozdajcie wszystko ubogim i chod\u017acie za mn\u0105, chleb rozmno\u017cymy p\u00f3\u017aniej\u201d. <\/span><\/p>\n \nW szkole awantura, bo na zebraniu powiedzia\u0142em, \u017ce m\u0142odzie\u017c nienawidzi komunizmu. Ukochana nauczycielka na boku t\u0142umaczy jak ksi\u0105dz Magdzie: \u201enie wszystko, nie do wszystkich, czasem s\u0142owa trzeba wa\u017cy\u0107\u201d. Ojciec o socjalizmie: \u201eOnanizm dobrych intencji, zmieniaj\u0105cy si\u0119 w przywileje awangardy i pa\u0144szczyzn\u0119 reszty\u201d.<\/span><\/p>\n \n\u201ePo prostu\u201d, powr\u00f3t do idei rad robotniczych i zerkanie na model jugos\u0142owia\u0144ski. Polska droga do socjalizmu Gomu\u0142ki ma omin\u0105\u0107 ko\u0142chozy i zachowa\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim, bo innego wyj\u015bcia nie ma.<\/span><\/p>\n \nJesie\u0144 1957, studia. Rewizjonizm. Czy racj\u0119 mieli ci, kt\u00f3rzy rozstali si\u0119 z Parti\u0105, czy ci, kt\u00f3rzy chcieli j\u0105 zmieni\u0107 od \u015brodka? Nocne Polak\u00f3w rozmowy o zale\u017cno\u015bci, od kt\u00f3rej nie ma ucieczki, wi\u0119c jedyna mo\u017cliwo\u015b\u0107 to poszukiwania z\u0142agodzenia socjalistycznego zidiocenia. Uciec od centralnego planowania, przestawi\u0107 pa\u0144stwowe zak\u0142ady pracy na w\u0142asny rozrachunek gospodarczy, stworzy\u0107 namiastk\u0119 rynku. Rewizjonizm okazuje si\u0119 dziecinad\u0105. Cz\u0119\u015bciej r\u00f3wni\u0105 pochy\u0142\u0105, ostro\u017cnie mo\u017cna robi\u0107 karier\u0119 i ucisza\u0107 sumienie szeptanym sprzeciwem. Daje si\u0119 \u017cy\u0107 bez robienia \u015bwi\u0144stw, ale i tak firmujesz \u0142ajdactwo. Albo godzisz si\u0119 i masz prawo uczy\u0107, bada\u0107 i pisa\u0107, albo emigracja wewn\u0119trzna. Pojawia si\u0119 okre\u015blenie \u201erealny socjalizm\u201d. Realny socjalizm to socjalizm brak\u00f3w, przys\u0142ug, nepotyzmu, l\u0119kliwo\u015bci, s\u0142\u00f3w publicznych i s\u0142\u00f3w prywatnych. Terror z\u0142agodnia\u0142, strach pozosta\u0142. Socjalizm to dobra rzecz, mo\u017ce gdzie\u015b dalej, podobno w Skandynawii. <\/span><\/p>\n \nKuro\u0144 z Modzelewskim pisz\u0105 do w\u0142oskich komunist\u00f3w (czy dlatego, \u017ceby zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed kar\u0105, czy z przekonania?), mit Ameryki, niesp\u00f3jne strz\u0119py z radia, kiepski dost\u0119p do literatury, brak rzetelnej wiedzy ekonomicznej. Prasa k\u0142amie, ale kapitalizm na pewno jest z\u0142y, nie dba o cz\u0142owieka. Norwid i Dickens to przesz\u0142o\u015b\u0107, tera\u017aniejszo\u015b\u0107 Zachodu, zawsze w krzywym zwierciadle, europejski antyamerykanizm, ameryka\u0144skiej literatury jest coraz wi\u0119cej, Steinberg, Faulkner, tam te\u017c chyba wierz\u0105, \u017ce socjalizm to dobra rzecz.<\/span><\/p>\n \nFinlandyzacja? Zale\u017cno\u015b\u0107 od ZSRR, ale model gospodarki w\u0142asny. Dobry pomys\u0142, ale jak, kt\u00f3r\u0119dy? Socjalizm z ludzk\u0105 twarz\u0105? Radzieckie czo\u0142gi, nasi \u017co\u0142nierze obok \u017co\u0142nierzy radzieckich i niemieckich w Czechos\u0142owacji.<\/span><\/p>\n \nA na Zachodzie socjaldemokracja, czyli co? Brak centralnego planowania, firmy prywatne, pa\u0144stwowe i sp\u00f3\u0142dzielcze, wielopartyjno\u015b\u0107 i wolna prasa? Niemo\u017cliwe, socjaldemokraci oddaj\u0105 w\u0142adz\u0119 bez walki zbrojnej? Bardziej demokraci ni\u017c socjali\u015bci? Pa\u0144stwo opieku\u0144cze? Rynek tworzy dobra, pa\u0144stwo dba, \u017ceby wszyscy mieli wed\u0142ug potrzeb. Socjaldemokracja to dobra rzecz.<\/span><\/p>\n \nLata 60. na Zachodzie to lata optymizmu. Nadal gigantyczna przewaga technologiczna, wielkie zyski z eksportu, fenomenalny wzrost wydajno\u015bci. Pa\u0144stwo opieku\u0144cze to dobra rzecz. Pa\u0144stwo dobrobytu jeszcze lepsza.<\/span><\/p>\n \nSocjalizm (ten radziecki) chce dogoni\u0107 i przegoni\u0107, inicjuje wojny w Trzecim \u015awiecie, dzieci kwiaty nie chc\u0105 broni\u0107 Pierwszego \u015awiata, pieprzy\u0107 to wszystko, make love not war<\/em>, socjalizm to dobra rzecz.<\/span><\/p>\n \nGomu\u0142kowska polska droga do socjalizmu ko\u0144czy si\u0119 fal\u0105 robotniczych strajk\u00f3w. Robotnicy chc\u0105 lepszego \u017cycia, a nie zmiany ustroju, wi\u0119c w opozycyjnej kawiarni te strajki s\u0105 \u201ekie\u0142basiane\u201d. (W opozycyjnej kawiarni nie recytuje si\u0119 Norwida, a nawet je\u015bli, to raczej dla snobistycznych popis\u00f3w, bez \u015bwiadomo\u015bci istnienia obok trumiennych izb.)<\/span><\/p>\n \nTu si\u0119 nigdy nic nie zmieni. Wyje\u017cd\u017camy. Wyje\u017cd\u017camy do Szwecji, zobaczy\u0107 Trzeci\u0105 Drog\u0119.<\/span><\/p>\n \nZachwyt. Kompetentna i \u017cyczliwa biurokracja, niebywale sprawne rzemios\u0142o, og\u0142upiaj\u0105ca wydajno\u015b\u0107 pracy. Na uniwersytecie dziekan przekonuje, ze komunizm to dobra rzecz. Nie, nie ten radziecki, ten chi\u0144ski, dziekan jest maoist\u0105. M\u0142ody Szwed, s\u0105siad, o socjaldemokracji: \u201eKapitali\u015bci pozwalaj\u0105 robotnikom zarobi\u0107, \u017ceby mogli kupowa\u0107 ich towary.\u201d<\/span><\/p>\n \nTrzecia droga wydawa\u0142a si\u0119 imponuj\u0105ca i g\u0142adka, niepokoi\u0142a nadmiarem troski. Pierwsze sygna\u0142y by\u0142y niemal zabawne, debata narodowa o samob\u00f3jczej \u015bmierci staruszki, kt\u00f3ra nie da\u0142a rady d\u0142u\u017cej \u017cy\u0107 bez kolorowego telewizora, poniewa\u017c wszystkie jej kole\u017canki ju\u017c to cudo mia\u0142y. Dyskutowano nami\u0119tnie, czy pa\u0144stwo powinno zapewni\u0107, wi\u0119kszo\u015b\u0107 uwa\u017ca\u0142a, \u017ce koniecznie, \u017ce pa\u0144stwo ma da\u0107, niekt\u00f3rzy nie byli pewni. Potem pojawi\u0142 si\u0119 problem cyga\u0144skiej sp\u00f3dnicy. Czy zapewnienie ludowego stroju nale\u017cy do obowi\u0105zk\u00f3w pa\u0144stwa? Jak dobr\u0105 rzecz\u0105 powinien by\u0107 socjalizm? <\/span><\/p>\n \nIstota pa\u0144stwa opieku\u0144czego powoli wychodzi\u0142a z ukrycia. Spo\u0142ecze\u0144stwo egalitarne, w restauracji nie poznasz kto robotnik, kto rolnik, a kto dyrektor banku. (Socjalizm to dobra rzecz.) Ro\u015bnie klasa spo\u0142eczna tych, kt\u00f3rzy rozdaj\u0105 to, co pa\u0144stwo ma da\u0107. To klasa spo\u0142eczna w sobie i dla siebie, ma w\u0142asne interesy, staje si\u0119 coraz wa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 elektoratu. Puchn\u0105cy sektor publiczny produkuje proletariat awangardy, dzi\u015b powiedzieliby\u015bmy prekariat. Urz\u0119dnicza klasa \u015brednia. Dworzanie nowych czas\u00f3w. Stra\u017cnicy pa\u0144stwa dobrobytu. Pa\u0144stwa opieku\u0144czego, lub jak m\u00f3wi\u0105 niekt\u00f3rzy nadopieku\u0144czego<\/span><\/p>\n \nPojawia si\u0119 idea, \u017ce pa\u0144stwo opieku\u0144cze niszczy protestanck\u0105 etyk\u0119 pracy, obowi\u0105zek dbania o los w\u0142asny i los swoich dzieci. Na naszych oczach zmienia si\u0119 mentalno\u015b\u0107 skandynawskich spo\u0142ecze\u0144stw. Surow\u0105 etyk\u0119 protestanck\u0105 powoli wypiera mentalno\u015b\u0107 roszczeniowa, socjaldemokracja zapewnia, \u017ce Trzecia droga jest g\u0142adka i ma wspania\u0142\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Jeste\u015bmy \u015bwiat\u0142em narod\u00f3w.<\/span><\/p>\n \nMechanizacja, automatyzacja, robotyzacja. Najpierw znikaj\u0105 miejsca pracy w rolnictwie, potem zaczynaj\u0105 pustosze\u0107 hale fabryczne. Nic to, socjalistyczne pa\u0144stwo tworzy nowe miejsca pracy w dziale przys\u0142ug opieku\u0144czych.<\/span><\/p>\n \nPi\u0119kne, szlachetne idee, maj\u0105 pewn\u0105 wad\u0119, kiedy zdobywaj\u0105 powszechne uznanie, \u015bci\u0105gaj\u0105 cwaniak\u00f3w. Typom spod ciemnej gwiazdy udaje si\u0119 dobrze urz\u0105dzi\u0107 w \u015brodowisku werbalnej szlachetno\u015bci.<\/span><\/p>\n \nZachodni socjalizm tak wiele wywalczy\u0142. Wzrost p\u0142ac pracownik\u00f3w najemnych, prawa kobiet, darmowa o\u015bwiata, darmowa opieka zdrowotna. Gdzie zacz\u0119\u0142a si\u0119 r\u00f3wnia pochy\u0142a?<\/span><\/p>\n \nW\u0142adza? Partyjna i zwi\u0105zkowa nomenklatura, jako nowa szlachta strzeg\u0105ca swoich przywilej\u00f3w? Ideologia Robin Hooda? Socjalizm biurokratyczny. Ten radziecki z centralnym planowaniem, kt\u00f3ry nie potrafi\u0142 wyprodukowa\u0107 papieru toaletowego, i ten zachodni, kt\u00f3ry zabiera\u0142 z umiarem, ale z rosn\u0105cym apetytem i nie m\u00f3g\u0142 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce inni nauczyli si\u0119 produkowa\u0107 r\u00f3wnie dobrze, ale taniej. Trzecia droga dotar\u0142a na skraj przepa\u015bci, kiedy inni wypracowali sw\u00f3j cud gospodarczy i zacz\u0119li sprzedawa\u0107 zamiast kupowa\u0107. Teraz Zach\u00f3d mia\u0142 problem jak dogoni\u0107 i przegoni\u0107, \u017ceby odzyska\u0107 utracon\u0105 wielko\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n \nW wierszu Norwida baronowa przyjmowa\u0142a bardzo pi\u0119knie, rozmowa z ni\u0105 nie mia\u0142a sensu, wi\u0119c poeta mia\u0142 wra\u017cenie, \u017ce \u201ewymalowane papugi\/ Na plafonie – jak d\u0142ugi -\/Z dzioba w dzi\u00f3b zawo\u0142aj\u0105: \u2018Socjalizm<\/strong>!\u2019\u201d<\/span><\/p>\n \nPoezja nie powinna przes\u0142ania\u0107 reali\u00f3w. Baronowej ju\u017c nie ma, ale socjalistycznych baron\u00f3w nie brakuje, zbieraj\u0105 si\u0119 w ogrodach na grilla, radz\u0105 jak nam da\u0107, to czego nie maj\u0105. <\/span><\/p>\n \nPozbyli\u015bmy si\u0119 socjalizmu, kapitalizm to dobra rzecz, ale czy zdo\u0142amy si\u0119 kiedy\u015b wybi\u0107 na demokracj\u0119, w kt\u00f3rej politycy b\u0119d\u0105 strzec przed cwaniakami z lewa i z prawa, z przodu i z ty\u0142u? Malowane papugi nie s\u0105 tego pewne, najtrudniej strzec stra\u017cnik\u00f3w. <\/span><\/p>\n<\/div>\n Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em> Malowane papugi na plafonie jak d\u0142ugi Andrzej Koraszewski Czerwiec 1956, jako szesnasoletni ucze\u0144 w Poznaniu stoj\u0105c w t\u0142umie s\u0142ucha\u0142em premiera Cyrankiewiecza zapowiadaj\u0105cego obcinanie r\u0119ki ka\u017cdemu, kto j\u0105 podniesie na socjalizm. W pa\u017adzierniku, Gomu\u0142ka m\u00f3wi\u0142 o polskiej drodze do socjalizmu. W tym samym czasie krwawa \u0142a\u017ania na W\u0119grzech \u2013 wi\u0119c ju\u017c wiemy, jak wygl\u0105da w\u0142asna droga […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120957"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=120957"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120957\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120968,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120957\/revisions\/120968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=120957"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=120957"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=120957"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nAndrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n
\nCzerwiec 1956, jako szesnasoletni ucze\u0144 w Poznaniu stoj\u0105c w t\u0142umie s\u0142ucha\u0142em premiera Cyrankiewiecza zapowiadaj\u0105cego obcinanie r\u0119ki ka\u017cdemu, kto j\u0105 podniesie na socjalizm. W pa\u017adzierniku, Gomu\u0142ka m\u00f3wi\u0142 o polskiej drodze do socjalizmu. W tym samym czasie krwawa \u0142a\u017ania na W\u0119grzech \u2013 wi\u0119c ju\u017c wiemy, jak wygl\u0105da w\u0142asna droga do socjalizmu. Niebawem w szkole przekazywali\u015bmy sobie maszynopis tekstu Ko\u0142akowskiego. W mojej kopii mia\u0142 tytu\u0142 \u201eSocjalizm to nie pa\u0142y\u201d, ko\u0144czy\u0142 si\u0119 pustym okrzykiem \u201eSocjalizm to dobra rzecz\u201d. Niby to samo, co s\u0142ysza\u0142em w domu, gdzie w domowej biblioteczce by\u0142 Cio\u0142kosz i Norwid. Oczywi\u015bcie Norwid przemawia\u0142 do nastolatka silniej. \u201eBy\u0142em wczora w miejscu, gdzie mr\u0105 z g\u0142odu\u201d. W tym wieku cz\u0142owiek chce mie\u0107 nadziej\u0119, nad sto\u0142em, przy kt\u00f3rym odrabia\u0142em lekcje przyklei\u0142em zdj\u0119cie Gomu\u0142ki i H\u0142aski. Gomu\u0142k\u0119 szybko zdj\u0105\u0142em ze \u015bciany, zosta\u0142 H\u0142asko, kt\u00f3rego zdj\u0119cie niebawem zast\u0105pi\u0142em zdj\u0119ciem Alberta Camusa.<\/span><\/div>\n\n
\n\n\n\n
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"