{"id":121234,"date":"2025-08-22T17:09:00","date_gmt":"2025-08-22T15:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=121234"},"modified":"2025-08-21T13:42:09","modified_gmt":"2025-08-21T11:42:09","slug":"19-09-109","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=121234","title":{"rendered":"Izrael i Palestyna a historia krytyczna"},"content":{"rendered":"

fot. Dmitri K., “F1000012 (2)”, flickr.com\/ CC BY-NC-ND 2.0<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Izrael i Palestyna a historia krytyczna<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Kamil Kijek<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

[ Polecam wpierw przeczytac pro arabska wersje histori Israela piora Ewy G\u00f3rskiej<\/span><\/a> <\/span><\/strong>osoby ktora nie ma o tym zielonego pojecia. Dlaczego autor tego artykulu probuje polemiki – jest dla mnie tez zagadka – Liberalny Salonowy antysemityzm mlodej Polski]<\/span><\/strong><\/span><\/h3>\n
.<\/span><\/h5>\n
\n


\nTekst ten nie b\u0119dzie standardow\u0105 polemik\u0105. Nie jest moim celem podwa\u017cenie wszystkiego, co napisa\u0142a Ewa G\u00f3rska w eseju<\/span> \u201ePalestyna. Jak wymazuje si\u0119 narody\u201d<\/span><\/a>. Bliska mi jest jej intencja zwi\u0119kszenia \u015bwiadomo\u015bci polskich czytelnik\u00f3w na temat skomplikowanej i bolesnej historii Palestyny. Niezale\u017cnie od przera\u017aliwych mord\u00f3w dokonanych 7 pa\u017adziernika 2023 roku przez boj\u00f3wki Hamasu na terenie Izraela w mojej opinii izraelska polityka wobec ludno\u015bci palesty\u0144skiej Zachodniego Brzegu Jordanu, w tym intensyfikacja osadnictwa i wojskowa ochrona stosuj\u0105cych tam przemoc \u017cydowskich radyka\u0142\u00f3w, spos\u00f3b prowadzenia wojny w Strefie Gazy oraz wiele innych jej wewn\u0119trznych i zagranicznych aspekt\u00f3w ostatnich dekad, zas\u0142uguje na krytyk\u0119.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Nie b\u0119dzie wi\u0119c to tekst \u201er\u00f3wnowa\u017c\u0105cy\u201d skrajnie jednostronn\u0105 wymow\u0119 eseju Ewy G\u00f3rskiej. Tekst ten nie b\u0119dzie lustrzanym odbiciem poprzedniego, sp\u00f3jn\u0105 interpretacj\u0105 ponad 100-letniej historii regionu napisan\u0105 z \u201eperspektywy izraelskiej\u201d. Chc\u0119 natomiast podwa\u017cy\u0107 uproszczone uj\u0119cie historii Palestyny i Izraela oraz relacji arabsko-\u017cydowskich, opieraj\u0105ce si\u0119 na prostej kilkuzdaniowej definicji \u201ekolonializmu osadniczego\u201d, kt\u00f3ra wygenerowa\u0142a interpretacj\u0119 historii dotycz\u0105cej wielu milion\u00f3w ludzi.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cliwe jest inne rozumienie tej historii. Niepoddaj\u0105ce si\u0119 jednemu z dw\u00f3ch skrajnie dzi\u015b spolaryzowanych i zmediatyzowanych dyskurs\u00f3w na temat konfliktu bliskowschodniego. Takie, kt\u00f3re nie b\u0119dzie relatywizowa\u0142o ani ludob\u00f3jczej zbrodni Hamasu, ani ludob\u00f3jczych plan\u00f3w wysiedlenia ludno\u015bci palesty\u0144skiej ze Strefy Gazy, ani polityki walki z Hamasem niezwa\u017caj\u0105cej na jej ofiary cywilne, ani wzmo\u017cenia radykalnych \u017cydowskich \u015brodowisk na Zachodnim Brzegu Jordanu. Mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o historii tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata bez \u015blepej jednostronno\u015bci i bez fa\u0142szywej symetrii, staraj\u0105c si\u0119 rzeczywi\u015bcie zrozumie\u0107, co si\u0119 tam dzia\u0142o, co si\u0119 tam dzieje i dlaczego.<\/span><\/p>\n

Migracje<\/strong><\/h4>\n

Ewa G\u00f3rska s\u0142usznie pisze o micie Palestyny, Ziemi Izraela czy te\u017c Ziemi \u015awi\u0119tej (miejsce to przez tysi\u0105ce lat mia\u0142o wiele nazw, ka\u017cd\u0105 g\u0142\u0119boko ideologicznie uwik\u0142an\u0105) jako \u201eziemi bez ludzi dla ludzi bez ziemi\u201d. Pod koniec XIX wieku, kiedy narodzi\u0142 si\u0119 jeden z \u017cydowskich ruch\u00f3w narodowych w postaci syjonizmu, obszar ten by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 imperium ottoma\u0144skiego zamieszkiwan\u0105 w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przez ludno\u015b\u0107 arabsk\u0105. Po 1917 roku tereny te odbi\u0142a z r\u0105k tureckich Wielka Brytania i nada\u0142a im dawn\u0105, wymy\u015blon\u0105 jeszcze przez Rzymian, nazw\u0119 Palestyna. Ju\u017c wcze\u015bniej okre\u015blenia tego do nazwania swojej rodz\u0105cej si\u0119 nowoczesnej to\u017csamo\u015bci narodowej u\u017cywa\u0107 zacz\u0119li miejscowi arabscy intelektuali\u015bci.\u00a0W kolejnych dekadach \u015bwiadomo\u015b\u0107 ta sta\u0142a si\u0119 masowa.<\/span><\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie, w dw\u00f3ch najwa\u017cniejszych tekstach jednego z tw\u00f3rc\u00f3w syjonizmu, Theodora Herzla \u2013 \u201ePa\u0144stwie \u017bydowskim\u201d z 1896 roku i \u201eStarej-nowej ziemi\u201d z 1902 roku, wida\u0107 nie tyle przekonanie o \u201eziemi bez ludzi\u201d, ile prawie zupe\u0142ny brak wiedzy o zamieszkuj\u0105cej opisywany obszar ludno\u015bci: wi\u0119kszo\u015bci arabskiej (muzu\u0142ma\u0144skiej i chrze\u015bcija\u0144skiej) i mniejszo\u015bci \u017cydowskiej. Niewiele wi\u0119ksza by\u0142a zreszt\u0105 wiedza Herzla na temat wschodnioeuropejskiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, najwa\u017cniejszego adresata jego projektu.<\/span><\/p>\n

\n

Tekst ten nie b\u0119dzie lustrzanym odbiciem poprzedniego, sp\u00f3jn\u0105 interpretacj\u0105 ponad 100-letniej historii regionu napisan\u0105 z \u201eperspektywy izraelskiej\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

S\u0142usznie rozprawiaj\u0105c si\u0119 z tym mitem, autorka eseju \u201ePalestyna. Jak wymazuje si\u0119 narody\u201d reprodukuje jednak inny. Jest nim przekonanie o \u017cydowskiej nieobecno\u015bci na terenach przysz\u0142ej Palestyny przed pojawieniem si\u0119 ruchu syjonistycznego. Tymczasem \u017bydzi w\u0142a\u015bciwie nieprzerwanie obecni byli na jej terenach: od czas\u00f3w staro\u017cytnych, gdy wyznawcy judaizmu przestali by\u0107 w niej wi\u0119kszo\u015bci\u0105, do ostatnich dekad XIX wieku, kiedy to pojawi\u0142 si\u0119 ruch syjonistyczny. W po\u0142owie XIX stulecia skupieni byli g\u0142\u00f3wnie w \u015bwi\u0119tych dla siebie miastach: najwa\u017cniejszym, czyli Jerozolimie, a tak\u017ce w Hebronie, Cfat (Safed), Tyberiadzie i kilku innych. W tym pierwszym z miast w 1879 roku, a wi\u0119c przed powstaniem syjonizmu, spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska liczy\u0142a 17 tysi\u0119cy os\u00f3b i w stosunku do 31,5 tysi\u0105ca wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w miasta by\u0142a spo\u0142eczno\u015bci\u0105 wi\u0119kszo\u015bciow\u0105. Dzisiejsze zachodnie dzielnice Jerozolimy (znajduj\u0105ce si\u0119 w granicach Izraela w\u0142a\u015bciwego, a nie cz\u0119\u015bci miasta okupowanej od 1967 roku), Nachalat Sziwa i\u00a0Mea Szarim, powsta\u0142y odpowiednio w 1867 i 1875 roku.<\/span><\/p>\n

Zarazem jednak na ca\u0142ym terytorium przysz\u0142ej Palestyny \u017bydzi byli niewielk\u0105 mniejszo\u015bci\u0105. W 1880 roku zamieszkiwa\u0142o j\u0105 oko\u0142o 460 tysi\u0119cy ludzi, z czego muzu\u0142manie stanowili 87%, chrze\u015bcijanie (g\u0142\u00f3wnie arabscy) 9,5%, \u017bydzi 3%. Nawet na \u00f3wczesne standardy nie by\u0142o to g\u0119sto zaludnione terytorium. Zamieszkuj\u0105ce je dzi\u015b\u00a0wielomilionowe spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskie i palesty\u0144skie swoj\u0105 obecn\u0105 wielko\u015b\u0107 i charakter zawdzi\u0119czaj\u0105 nie tylko wzrostowi demograficznemu, nie tylko falom kolejnych imigracji \u017cydowskich, ale r\u00f3wnie\u017c migracjom ludno\u015bci z innych obszar\u00f3w arabskich.<\/span><\/p>\n

Ewa G\u00f3rska s\u0142usznie zauwa\u017ca, \u017ce na syjonizm nale\u017cy patrze\u0107 r\u00f3wnie\u017c jako na nacjonalizm, jeden z nowoczesnych ruch\u00f3w narodowych. Wykorzystuje do tego jedn\u0105 z najbardziej uznanych i najpopularniejszych w nauce teorii nacjonalizmu jako \u201ewsp\u00f3lnoty wyobra\u017conej\u201d Benedicta Andersona. Szkoda jednak, \u017ce odnosi t\u0119 kategori\u0119 tylko do jednej \u201estrony\u201d. W jej uj\u0119ciu wsp\u00f3lnot\u0105 wyobra\u017con\u0105, ca\u0142kowicie wytworzon\u0105 jedynie przez europejski kolonializm i imperializm, s\u0105 w Palestynie\/Ziemi Izraela \u017bydzi.<\/span><\/p>\n

Genialna teoria Andersona i inne tzw. modernistyczne teorie powstania narod\u00f3w, na czele z teori\u0105 Ernesta Gellnera, pokazuj\u0105, jak w wyniku nowoczesnych proces\u00f3w, takich jak pojawienie si\u0119 druku, map, powszechna edukacja i czytelnictwo, standaryzacja j\u0119zyk\u00f3w i rozw\u00f3j przemys\u0142u, miliony ludzi zacz\u0119\u0142y my\u015ble\u0107 i dzia\u0142a\u0107 tak, jakby tworzy\u0142y rzeczywist\u0105, po\u0142\u0105czon\u0105 wielusetletni\u0105 histori\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119. Jednak te teorie nacjonalizmu nie odpowiedzia\u0142y dobrze na pytania, czy o tym, kto przedstawicielem jakiego narodu si\u0119 stawa\u0142, decydowa\u0142 czysty przypadek. Nie wyja\u015bnia\u0142y, czy dla powstania nowoczesnych to\u017csamo\u015bci narodowych nie mia\u0142y znaczenia przetworzone elementy tradycyjnych, przednowoczesnych kultur.<\/span><\/p>\n

Tymczasem to, \u017ce te ostatnie dla powstania wielu, je\u015bli nie wi\u0119kszo\u015bci nowoczesnych narod\u00f3w, by\u0142y istotne, pokaza\u0142 m.in. inny wybitny teoretyk nacjonalizmu \u2013 Anthony Smith. Wskaza\u0142 on na rol\u0119 przednowoczesnych element\u00f3w kulturowych, tzw. ethnie, w nowoczesnych nacjonalistycznych kreacjach. My\u015bl\u0119, \u017ce autorka tekstu, do kt\u00f3rego si\u0119 odnosz\u0119, zgodzi\u0142aby si\u0119, \u017ce polsko\u015b\u0107 nie jest zupe\u0142nie przypadkowa, \u017ce nie wysz\u0142a jedynie spod pi\u00f3r kilku XIX-wiecznych polskich nacjonalist\u00f3w, \u017ce przednowoczesne wersje j\u0119zyka polskiego, symbole kulturowe, kt\u00f3re on ze sob\u0105 ni\u00f3s\u0142, rodzime odmiany katolicyzmu, mity, tradycje i wierzenia ludowe mia\u0142y znaczenie w procesie powstawania nowoczesnego narodu polskiego. Nie jest ca\u0142kowitym przypadkiem, \u017ce dominuj\u0105ce wersje polskich nacjonalizm\u00f3w w\u0142\u0105czy\u0142y do swojego grona tak historycznie zantagonizowane wobec siebie grupy jak szlachta i ch\u0142opstwo, lecz ju\u017c niemieszkaj\u0105cych w\u015br\u00f3d nich przez setki lat \u017byd\u00f3w. My\u015bl\u0119 te\u017c, \u017ce Ewa G\u00f3rska i czytelnicy tego tekstu zgodz\u0105 si\u0119, \u017ce wielowiekowa szlachecka kultura opresji ch\u0142op\u00f3w nie delegitymizuje wsp\u00f3\u0142czesnej polsko\u015bci jako takiej.<\/span><\/p>\n

\n

S\u0142usznie rozprawiaj\u0105c si\u0119 z jednym mitem, autorka eseju \u201ePalestyna. Jak wymazuje si\u0119 narody\u201d reprodukuje inny<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Powa\u017cnym b\u0142\u0119dem jej tekstu jest zignorowanie zupe\u0142nie podstawowego faktu z historii syjonizmu, kt\u00f3ry bynajmniej nie zosta\u0142 stworzony w pojedynk\u0119 przez Theodora Herzla i jedynie w odpowiedzi na \u00f3wczesny europejski antysemicki dyskurs. Ruch ten de facto stworzyli (na kilkana\u015bcie lat przed pojawieniem si\u0119 Herzla), nadali mu nazw\u0119 (na kilka lat przed Herzlem), wreszcie wype\u0142nili jego szeregi wschodnioeuropejscy \u017bydzi. W ich codziennej, tradycyjnej kulturze, \u015bwi\u0119tach, rytua\u0142ach, wierzeniach Ziemia Izraela (Erec Israel\/Erec Isroel) zawsze odgrywa\u0142a wyj\u0105tkow\u0105 rol\u0119.<\/span><\/p>\n

To ten element tradycyjnej kultury \u017cydowskiej sta\u0142 za podr\u00f3\u017c\u0105 do Ziemi Izraela w XII wieku jednego z najwa\u017cniejszych przednowoczesnych poet\u00f3w \u017cydowskich, Jehudy Halewiego, a p\u00f3\u017aniej, w XVI, XVII i XVIII wieku, tak\u017ce za migracjami kabalist\u00f3w z r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata (w tym szwagra s\u0142ynnego Bal Szem Towa) oraz, jeszcze p\u00f3\u017aniej, chasyd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

To ta tradycja nap\u0119dza\u0142a ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 od czasu powstania Talmudu dyskusje o tym, jak niekt\u00f3re obrz\u0119dy i rytua\u0142y judaizmu inaczej nale\u017cy obchodzi\u0107 w Diasporze (po hebrajsku nazywanej\u00a0galut<\/i>, czyli wygnanie), a jak inaczej w Ziemi Izraela.<\/span><\/p>\n

Ta tradycja \u0142\u0105czy\u0142a r\u00f3wnie\u017c hebrajskie s\u0142owo\u00a0hurban\u00a0<\/i>i jidyszowe s\u0142owo\u00a0hurbyn<\/i>, oryginalnie odnosz\u0105ce si\u0119 do zburzenia drugiej \u015bwi\u0105tyni jerozolimskiej przez rzymskiego cesarza Tytusa w 70 roku naszej ery, nie tylko z Holocaustem, ale i z katastrofami wcze\u015bniejszymi o setki lat, cho\u0107by z tysi\u0105cami \u017cydowskich ofiar powstania Chmielnickiego.<\/span><\/p>\n

Ta tradycja sprawia\u0142a, \u017ce na setki i dziesi\u0105tki lat przed powstaniem nowoczesnego nacjonalizmu do Ziemi Izraela udawali si\u0119 z wizyt\u0105 lub by w niej umrze\u0107 \u017bydzi. Gdy syjonizm wreszcie powsta\u0142, to w\u0142a\u015bnie wschodnioeuropejscy \u017bydzi powstrzymali Herzla i jego zwolennik\u00f3w przed pchni\u0119ciem ruchu w kierunku proponowanym mu przez Brytyjczyk\u00f3w, czyli budowy \u017cydowskiej siedziby narodowej w kontrolowanej przez nich Ugandzie. Wyb\u00f3r Palestyny\/Ziemi Izraela przez ruch syjonistyczny, kt\u00f3ry do Holocaustu cieszy\u0142 si\u0119 rosn\u0105cym, ale nie absolutnie dominuj\u0105cym poparciem wschodnioeuropejskich i innych \u015bwiatowych spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich, a po Holocau\u015bcie przyj\u0119ty zosta\u0142 przez zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy go prze\u017cyli i mogli z Europy wyjecha\u0107, nie by\u0142 wi\u0119c przypadkowy. Nie zdecydowali o tym bli\u017cej nieokre\u015bleni \u201ekoloniali\u015bci\u201d i \u201eimperiali\u015bci\u201d.<\/span><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a nacjonalizmu<\/strong><\/h4>\n

Nieznajomo\u015b\u0107 tych aspekt\u00f3w historii \u017byd\u00f3w i historii syjonizmu sprawia, \u017ce w tek\u015bcie, do kt\u00f3rego si\u0119 odnosz\u0119, powielonych zosta\u0142o jeszcze wiele innych mit\u00f3w i stereotyp\u00f3w dotycz\u0105cych genezy tego ostatniego. Bynajmniej powodem jego powstania i motorem rozwoju nie by\u0142 tylko europejski antysemityzm. Wielki adwersarz Herzla Aszer Ginsburg (pseud. Ahad ha Am, hebr. \u201ejeden z ludu\u201d), kontestuj\u0105c idee tw\u00f3rcy \u015awiatowej Organizacji Syjonistycznej i jego nieznajomo\u015b\u0107 \u017cydowskiego \u015bwiata i kultury, pisa\u0142 o dw\u00f3ch problemach swojej spo\u0142eczno\u015bci ko\u0144ca XIX wieku: o \u201eproblemie \u017cydowskim\u201d i o \u201eproblemie judaizmu\u201d.<\/span><\/p>\n

\n

Nieznajomo\u015b\u0107 aspekt\u00f3w historii \u017byd\u00f3w i historii syjonizmu sprawia, \u017ce w tek\u015bcie powielonych zosta\u0142o wiele mit\u00f3w i stereotyp\u00f3w dotycz\u0105cych genezy tego ostatniego<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Tym pierwszym by\u0142 nowoczesny antysemityzm, wypychaj\u0105cy \u017byd\u00f3w z ich odwiecznych miejsc zamieszkania i d\u0105\u017c\u0105cy do odwr\u00f3cenia procesu ich emancypacji w ramach spo\u0142ecze\u0144stw Europy. To na ten problem odpowiedzia\u0142 Herzl. Tym drugim, kt\u00f3ry zosta\u0142 uznany przez Ahada ha Ama za d\u0142ugofalowo wa\u017cniejszy, by\u0142o odrzucenie, r\u00f3wnie\u017c przez liberalne elity (w tym te \u017cydowskiego pochodzenia), \u017cydowskiej kultury, w tym tej ludowej reprezentowanej przez miliony europejskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rym nawet libera\u0142owie i socjali\u015bci proponowali jedynie asymilacj\u0119, czyli roztopienie si\u0119 w\u015br\u00f3d otaczaj\u0105cych narod\u00f3w. To op\u00f3r wobec tego procesu i ch\u0119\u0107 uratowania zagro\u017conej anihilacj\u0105 kultury \u017cydowskiej pchn\u0105\u0142 inteligent\u00f3w takich jak Ahad ha Am w kierunku nacjonalizmu, kt\u00f3rego najwa\u017cniejsz\u0105 odmian\u0105 sta\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie syjonizm.<\/span><\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do Herzla zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cydowskich nacjonalist\u00f3w wywodzi\u0142a si\u0119 z tradycyjnej wschodnioeuropejskiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej i blisko zwi\u0105zana by\u0142a z jej ludow\u0105 kultur\u0105. Ahad ha Am wywodzi\u0142 si\u0119 z chasydzkiej rodziny. Chaim Nachman Bialik, najwa\u017cniejszy pisarz i poeta hebrajski XX wieku, by\u0142 absolwentem s\u0142ynnej litewskiej jesziwy w Wo\u0142o\u017cynie. Wbrew temu, co pisze Ewa G\u00f3rska, syjonizm jako \u201eprodukt europejskiej nowoczesno\u015bci i przekona\u0144 religijnych\u201d nie zosta\u0142 narzucony im z zewn\u0105trz, nie stworzy\u0142y go jedynie antysemityzm i fantazje chrze\u015bcija\u0144skie na temat \u017byd\u00f3w. Nowoczesny \u017cydowski ruch narodowy zbudowany zosta\u0142 przez tysi\u0105ce \u017byd\u00f3w w dialogu z rodz\u0105c\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 nich nowoczesno\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

Na zupe\u0142nym marginesie, bo nie ma miejsca na rozwini\u0119cie tutaj tego w\u0105tku, trzeba te\u017c zaznaczy\u0107, \u017ce autorka, nadaj\u0105c tak\u0105 wag\u0119 europejskiemu antysemityzmowi w genezie syjonizmu, po\u015bwi\u0119ca temu pierwszemu bardzo ma\u0142o uwagi. Nie ma w jej tek\u015bcie nic o skali anty\u017cydowskiej przemocy lat 1881\u20131882, 1903\u20131906, 1918\u20131923 czy o rozwoju w okresie mi\u0119dzywojennym radykalnego, eliminacyjnego antysemityzmu, kt\u00f3rego Polska by\u0142a jednym z centr\u00f3w. Nic z tekstu nie dowiadujemy si\u0119 te\u017c o Zag\u0142adzie. Wp\u0142yw tych wszystkich fenomen\u00f3w na kolejne fale imigracji \u017cydowskiej do Palestyny\/Ziemi Izraela jest bezsprzeczny. Stawiaj\u0105c nieuprawnion\u0105 tez\u0119 o syjonizmie jako wytworze tylko i wy\u0142\u0105cznie europejskiego antysemityzmu i imperializmu, ani o jednym, ani o drugim G\u00f3rska w\u0142a\u015bciwie nie pisze. Gdyby napisa\u0142a, bardzo trudno by\u0142oby jej dowie\u015b\u0107 tezy, \u017ce \u017byd\u00f3w emigruj\u0105cych na tereny imperium tureckiego przed 1917 rokiem, a potem do 1948 roku na teren brytyjskiego mandatu nap\u0119dza\u0142y dok\u0142adnie te same procesy, kt\u00f3re nap\u0119dza\u0142y bia\u0142ych osadnik\u00f3w w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, Australii czy w Afryce.<\/span><\/p>\n

\n

W przeciwie\u0144stwie do Herzla zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cydowskich nacjonalist\u00f3w wywodzi\u0142a si\u0119 z tradycyjnej wschodnioeuropejskiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Staro\u017cytne drzewa oliwne<\/strong><\/h4>\n

Pora teraz na eksperyment my\u015blowy. Zobaczmy, jaki efekt mo\u017ce mie\u0107 zastosowanie takiej samej kliszy \u2013 w postaci sprymitywizowanej kategorii Andersonowskiej \u201ewsp\u00f3lnoty wyobra\u017conej\u201d \u2013 w wypadku analizy historii wsp\u00f3\u0142czesnej palesty\u0144skiej to\u017csamo\u015bci narodowej.<\/span><\/p>\n

Robili to zreszt\u0105 ju\u017c wielokrotnie izraelscy politycy. Najbardziej znanym tego przyk\u0142adem jest izraelska premierka Golda Meir, kt\u00f3ra w 1969 roku zapytana o Palesty\u0144czyk\u00f3w odpowiedzia\u0142a: \u201eTo ja jestem Palestynk\u0105\u201d. Meir powiedzia\u0142a w\u0142a\u015bciwie to samo, co pr\u00f3buje powiedzie\u0107 Ewa G\u00f3rska, tyle \u017ce o drugiej \u201estronie\u201d. Zdaniem izraelskiej polityczki nowoczesna to\u017csamo\u015b\u0107 palesty\u0144ska ludno\u015bci arabskiej zosta\u0142a wymy\u015blona przez grup\u0119 polityk\u00f3w i intelektualist\u00f3w. W swojej wypowiedzi Meir odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 do historii powstania samego poj\u0119cia \u201ePalestyny\u201d.<\/span><\/p>\n

Wymy\u015blili je Rzymianie po st\u0142umieniu w 135 roku n.e. \u017cydowskiego powstania Bar Kochby, zburzeniu i rekonstrukcji Jerozolimy jako \u201eAelii Capitoliny\u201d. Zabiegi te mia\u0142y na celu zast\u0105pienie historycznej nazwy podbitej przez nich wiele dekad wcze\u015bniej prowincji, Judei. By\u0142 to element rzymskiej walki z buntowniczymi, ci\u0105gle organizuj\u0105cymi zbrojny op\u00f3r \u017cydowskimi mieszka\u0144cami prowincji. Wymy\u015blaj\u0105c nazw\u0119 \u201ePalestyna\u201d, Rzymianie si\u0119gn\u0119li do Filistyn\u00f3w, ju\u017c od prawie 1000 lat nieistniej\u0105cego biblijnego ludu. Po upadku Imperium Rzymskiego \u2060\u201ePalestyna\u201d by\u0142a jedn\u0105 z wielu historycznych nazw tego terenu.<\/span><\/p>\n

Jej rzymska mapa z II wieku n.e. oczywi\u015bcie zupe\u0142nie nie pokrywa\u0142a si\u0119 z mapami administracyjnymi p\u00f3\u017aniejszych imperi\u00f3w bizantyjskich, arabskich, pa\u0144stw krzy\u017cowc\u00f3w czy wreszcie z administracyjn\u0105 map\u0105 imperium osma\u0144skiego. W XIX i na pocz\u0105tku XX wieku znajduj\u0105ca si\u0119 pod tureckim panowaniem Palestyna\/Ziemia Izraela\/Ziemia \u015awi\u0119ta podzielona by\u0142a mi\u0119dzy wilajety Beirutu i Damaszku i na sand\u017caki Nablusu, Akry i Jerozolimy.\u00a0Miejscowa ludno\u015b\u0107 arabska nie nazywa\u0142a siebie Palesty\u0144czykami. Nazwa ta zreszt\u0105 nie by\u0142a jej powszechnie znana. Do opisu mieszka\u0144c\u00f3w Jerozolimy, Ramallah, Hajfy, Jafo oraz innych miast i wsi tego terenu wykorzystali j\u0105, a wi\u0119c wymy\u015blili na nowo i przenie\u015bli na grunt masowej kultury arabskiej, pierwsi miejscowi arabscy nacjonali\u015bci.<\/span><\/p>\n

Symptomatyczny jest fakt, i\u017c byli to w\u00f3wczas g\u0142\u00f3wnie chrze\u015bcijanie, wydaj\u0105cy kluczowe dla narodzin i rozwoju nowoczesnego palesty\u0144skiego ruchu narodowego czasopisma, takie jak \u201eAl-Karmil\u201d i \u201eFilistin\u201d. Wielu z nich by\u0142o absolwentami szk\u00f3\u0142 zak\u0142adanych w Ziemi \u015awi\u0119tej od po\u0142owy XIX wieku przez europejskie imperia, z kt\u00f3rych to trafili na francuskie uniwersytety, sk\u0105d idee nowoczesnego nacjonalizmu przywie\u017ali z powrotem do siebie.<\/span><\/p>\n

Jak wida\u0107, wp\u0142ywy kolonialne maj\u0105 wiele wymiar\u00f3w i nie dotycz\u0105 tylko syjonizmu. Z czasem, wraz z rozwojem nowoczesnego arabskiego nacjonalizmu i rosn\u0105cej \u015bwiadomo\u015bci obiektywnego starcia jego aspiracji z aspiracjami nacjonalizmu \u017cydowskiego, nazwa \u201ePalestyna\u201d i okre\u015blenie \u201ePalesty\u0144czycy\u201d przebija\u0142y si\u0119 do powszechnej \u015bwiadomo\u015bci ludno\u015bci arabskiej. Proces ten wspomaga\u0142o r\u00f3wnie\u017c u\u017cywanie tej nazwy przez Brytyjczyk\u00f3w oraz pos\u0142ugiwanie si\u0119 ni\u0105 (czasem do opisu siebie) przez miejscowych \u017byd\u00f3w i syjonist\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

Min\u0105\u0107 musia\u0142y jeszcze dekady, zanim \u201ePalestyna\u201d sta\u0142a si\u0119 powszechnym terminem miejscowej arabskiej samoidentyfikacji narodowej. Jeszcze w 1948 roku, gdy wiele miejscowych arabskich ugrupowa\u0144 zbrojnych walczy\u0142o ze swoimi \u017cydowskimi odpowiednikami, cz\u0119\u015b\u0107 z nich zwi\u0105zanych by\u0142o z innymi narodowo-pa\u0144stwowymi projektami arabskimi: panarabskim, syryjskim, egipskim czy jorda\u0144skim, a nie swoim w\u0142asnym palesty\u0144skim.<\/span><\/p>\n

\n

Zobaczmy, jaki efekt mo\u017ce mie\u0107 zastosowanie takiej samej kliszy w wypadku analizy historii wsp\u00f3\u0142czesnej palesty\u0144skiej to\u017csamo\u015bci narodowej<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Tymi wszystkimi faktami pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 Golda Meir i wci\u0105\u017c pos\u0142uguje si\u0119 dzisiejsza izraelska propaganda historyczna, by podwa\u017cy\u0107 wsp\u00f3\u0142czesne aspiracje palesty\u0144skie. Wskazuje ona, \u017ce Palesty\u0144czycy zostali \u201ewymy\u015bleni\u201d, \u017ce s\u0105 \u201ewsp\u00f3lnot\u0105 wyobra\u017con\u0105\u201d. W ten spos\u00f3b cz\u0119\u015b\u0107 izraelskich nacjonalist\u00f3w delegitymizuje palesty\u0144sk\u0105 obecno\u015b\u0107 w Palestynie, podobnie jak robi to G\u00f3rska, by zdelegitymizowa\u0107 \u017cydowsk\u0105 obecno\u015b\u0107 i \u017cydowskie zwi\u0105zki z Ziemi\u0105 Izraela.<\/span><\/p>\n

Przyjrzyjmy si\u0119 przez chwil\u0119, jak daleko mo\u017cna zaj\u015b\u0107 w tym absurdzie. G\u00f3rka pisze: \u201eKiedy rodzi\u0142 si\u0119 ruch syjonistyczny, region nazywany [by\u0142] od ok. trzech tysi\u0119cy lat Palestyn\u0105\u201d. Czy autorka w ten spos\u00f3b chce nam zasugerowa\u0107 bezpo\u015bredni zwi\u0105zek mi\u0119dzy, powiedzmy, Jaserem Arafatem a biblijnym Goliatem (najbardziej znanym Filistynem)? Czy chce zasugerowa\u0107, \u017ce teren, o kt\u00f3rym mowa, nazywa\u0142 si\u0119 \u201ePalestyn\u0105\u201d, gdy w 586 roku podbijali go Babilo\u0144czycy i niszczyli pierwsz\u0105 hebrajsk\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 w Jerozolimie? Czy tak nazywano ten teren w czasach Chrystusa? Czy jej zdaniem wsp\u00f3\u0142czesna kultura palesty\u0144ska jest bardziej zwi\u0105zana z mitycznymi Filistynami ni\u017c z arabskim podbojem tej cz\u0119\u015bci basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego w VI wieku n.e. i po prostu ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 kultur\u0105 arabsk\u0105?<\/span><\/p>\n

To jest w\u0142a\u015bnie kluczowy paradoks tekstu G\u00f3rskiej. Sugeruje on staro\u017cytn\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego palesty\u0144skiego narodu w spos\u00f3b, jaki po drugiej \u201estronie\u201d spotka\u0107 mo\u017cna tylko u najbardziej skrajnych nacjonalistycznych lub nacjonalistyczno-religijnych fundamentalist\u00f3w, widz\u0105cych bezpo\u015bredni\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy biblijnym kr\u00f3lestwem Dawida a wsp\u00f3\u0142czesnym pa\u0144stwem izraelskim.<\/span><\/p>\n

Oczywiste jest, \u017ce zar\u00f3wno wsp\u00f3\u0142cze\u015bni \u017cydowscy Izraelczycy, jak i Palesty\u0144czycy, Polacy, Francuzi i wszystkie inne narody s\u0105 wsp\u00f3lnotami wyobra\u017conymi. To, \u017ce spaja je wiele wymy\u015blonych w XIX i XX wieku mit\u00f3w i przetworzonych starszych tradycji, a podtrzymuj\u0105ce je narracje upraszczaj\u0105 i przeinaczaj\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, nie podwa\u017ca prawomocno\u015bci istnienia \u017cadnego z nich.<\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesna palesty\u0144ska to\u017csamo\u015b\u0107, podobnie jak to\u017csamo\u015b\u0107 \u017cydowska, jest mieszank\u0105 starego i nowego. Ludno\u015b\u0107 arabska zamieszkuj\u0105ca t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 Bliskiego Wschodu mia\u0142a swoje lokalne tradycje. Muzu\u0142ma\u0144scy mieszka\u0144cy Jerozolimy i okolic mieli specjalny stosunek do \u015bwi\u0119ta Nabi Musa, nawi\u0105zuj\u0105cego do proroka Moj\u017cesza, kt\u00f3rego gr\u00f3b znajduje si\u0119 rzekomo nieopodal miasta. Tak jak np. \u015bwi\u0119to Chanuka upami\u0119tnia cud, kt\u00f3ry wydarzy\u0107 si\u0119 mia\u0142 w obleganej przez Seleucyd\u00f3w w II wieku p.n.e. Jerozolimie i zosta\u0142 przetworzony przez ruch syjonistyczny, tak nowoczesny narodowy ruch palesty\u0144ski przetworzy\u0142 \u015bwi\u0119to Nabi Musa i uczyni\u0142 je \u015bwi\u0119tem narodowym.<\/span><\/p>\n

\n

Wsp\u00f3\u0142czesna palesty\u0144ska to\u017csamo\u015b\u0107, podobnie jak to\u017csamo\u015b\u0107 \u017cydowska, jest mieszank\u0105 starego i nowego<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Syjonizm zmienia\u0142 wyobra\u017cenia o \u015bwi\u0119to\u015bci Jerozolimy, a konkretnie \u2013 stosunek \u017byd\u00f3w do Muru Zachodniego (tzw. \u015aciany P\u0142aczu), pozosta\u0142o\u015bci po \u015bwi\u0105tyni zburzonej przez Rzymian. A XX-wieczny arabski nacjonalizm przetworzy\u0142 status Al-Kuds (arabska nazwa Jerozolimy) oraz wybudowanych na miejscu zburzonej \u017cydowskiej \u015bwi\u0105tyni meczetu Al Aksa i meczetu Omara.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cna te zjawiska studiowa\u0107. Mo\u017cna te\u017c patrze\u0107 na tego rodzaju przetworzenia po jednej \u201estronie\u201d bezkrytycznie, reprodukuj\u0105c mity \u201edrugiej\u201d. Tak w\u0142a\u015bnie czyni to Ewa G\u00f3rska. Jednym z najmocniejszych tego przyk\u0142ad\u00f3w jest jej powo\u0142anie si\u0119 na najstarsze drzewa oliwne w Palestynie\/Ziemi Izraela, te licz\u0105ce sobie 2000 lat, maj\u0105ce dowodzi\u0107 nieprzerwanych i niezmiennych zwi\u0105zk\u00f3w Palesty\u0144czyk\u00f3w z ich ziemi\u0105. Na te same drzewa oliwne zasadzone przed 70 czy 138 rokiem n.e. powo\u0142uj\u0105 si\u0119 nacjonali\u015bci \u017cydowscy. W tego rodzaju absurd mo\u017cna brn\u0105\u0107 w\u0142a\u015bciwie bez ko\u0144ca. \u0141atwiej to zrozumie\u0107 i usprawiedliwi\u0107 w przypadku os\u00f3b uwik\u0142anych w konflikt i na co dzie\u0144 ponosz\u0105cych jego konsekwencje. Du\u017co trudniej broni\u0107 tego rodzaju postawy w wypadku os\u00f3b, kt\u00f3re mieszkaj\u0105 od konfliktu tak daleko. Tym bardziej \u017ce podobne absurdalne figury zupe\u0142nie nie s\u0142u\u017c\u0105 zrozumieniu kontekstu historycznego aktualnych wydarze\u0144.<\/span><\/p>\n

Przekszta\u0142cenia<\/strong><\/span><\/h4>\n

Jeszcze raz chc\u0119 podkre\u015bli\u0107, \u017ce tekst, z kt\u00f3rym polemizuj\u0119, zawiera wiele prawdziwych informacji, takich jak te dotycz\u0105ce zmieniaj\u0105cych si\u0119 proporcji mi\u0119dzy palesty\u0144skimi a \u017cydowskimi mieszka\u0144cami Palestyny\/Ziemi Izraela w pierwszej po\u0142owie XX wieku. \u017baden krytyczny badacz historii XX wieku nie ma te\u017c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce historia ruchu syjonistycznego zawiera pewne elementy kolonialne. Widoczne by\u0142y one szczeg\u00f3lnie w pierwszych dekadach jego istnienia.<\/span><\/p>\n

Osiedla i miejscowo\u015bci wybudowane podczas pierwszej syjonistycznej imigracji do Palestyny\/Ziemi Izraela (tzw. I aliji w latach 1881\u20131890) zacz\u0119\u0142y upada\u0107 kilka lat po ich za\u0142o\u017ceniu na skutek nieprzygotowania do \u017cycia w nowych warunkach ich mieszka\u0144c\u00f3w. To interwencja angielskich i francuskich \u017cydowskich filantrop\u00f3w, zw\u0142aszcza barona Edmunda Rothschilda, uratowa\u0142a przed znikni\u0119ciem takie wa\u017cne izraelskie miasta (znajduj\u0105ce si\u0119 w mi\u0119dzynarodowo uznanych granicach Izraela, poza terytoriami okupowanymi przeze\u0144 od 1967 roku) jak Zichron Jaakow, Rechowot czy Riszon Le Cijon. Osiedla te pod koniec XIX wieku uratowano, opieraj\u0105c ich funkcjonowanie o twarde metody zarz\u0105dzania, zast\u0119puj\u0105c decyzyjno\u015b\u0107 ich mieszka\u0144c\u00f3w dzia\u0142aniami sprowadzonych przez Rothschilda zarz\u0105dc\u00f3w oraz wykorzystuj\u0105c arabsk\u0105 prac\u0119 najemn\u0105.<\/span><\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie uratowa\u0142 je model kolonialny. Ale tu mamy kolejny paradoks, kt\u00f3rego ju\u017c w kategoriach \u201ekolonializmu osadniczego\u201d nie da si\u0119 opisa\u0107. W latach 1904\u20131914 i 1917\u20131923 nap\u0142yn\u0119\u0142y do Ziemi Izraela\/Palestyny dwie kolejne alije. Przyby\u0142o w ich ramach zupe\u0142nie inne pokolenie, przesi\u0105kni\u0119te socjalizmem, w tym ide\u0105 stworzenia z \u017byd\u00f3w narodu rolnik\u00f3w i robotnik\u00f3w. Jego przedstawiciele, w tym urodzony w P\u0142o\u0144sku Dawid Grin (odt\u0105d funkcjonuj\u0105cy jako Dawid Ben Gurion), proklamowali walk\u0119 z elitami I aliji i ich europejskimi protektorami. Og\u0142osili oni \u201epodb\u00f3j pracy\u201d, czyli swoist\u0105 rewolt\u0119 przeciw kolonialnemu systemowi ekonomicznemu. Od teraz to \u017bydzi mieli sta\u0107 si\u0119 robotnikami w osadach. Mieli te\u017c ich broni\u0107, uniezale\u017cniaj\u0105c si\u0119 od Beduin\u00f3w, kt\u00f3rzy za pieni\u0105dze je chronili, ale potrafili je te\u017c rabowa\u0107.<\/span><\/p>\n

To II i III alija rozwin\u0119\u0142a ide\u0119 \u017cydowskiej samoobrony i zacz\u0105tki przysz\u0142ego izraelskiego militaryzmu. W\u0142a\u015bnie w tym momencie dekonstrukcji systemu kolonialnego pog\u0142\u0119bi\u0142y si\u0119 miejscowe \u017cydowsko-arabskie antagonizmy. Jednak zak\u0142adane i rozwini\u0119te przez II i III alij\u0119 kibuce czy kwuce (mniejsze wsp\u00f3lnoty rolnicze) nigdy nie przypomina\u0142y plantacji bawe\u0142ny w Alabamie czy te\u017c osad bia\u0142ych ludzi w RPA lub Zimbabwe.<\/span><\/p>\n

\n

\u017baden krytyczny badacz historii XX wieku nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce historia ruchu syjonistycznego zawiera pewne elementy kolonialne<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Ponadto wbrew temu, co sugeruje autorka tekstu, ziemie, na kt\u00f3rych do 1948 roku osiedlali si\u0119 \u017bydzi, nie zawsze by\u0142y zamieszkane wcze\u015bniej przez ludno\u015b\u0107 arabsk\u0105. Do tego momentu wi\u0119kszo\u015b\u0107 teren\u00f3w Palestyny\/Ziemi Izraela by\u0142a w\u0142asno\u015bci\u0105 w\u0105skiej klasy w\u0142a\u015bcicieli ziemskich, ajan. To na ich ziemi \u017cyli i pracowali dzier\u017cawi\u0105cy j\u0105 arabscy ch\u0142opi, fellachowie. Ci mieszkali na miejscu, ajanowie cz\u0119sto gdzie indziej, np. w Bejrucie czy Damaszku. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce ajanowie sprzedawali ruchowi syjonistycznemu ziemi\u0119, na kt\u00f3rej mieszkali i pracowali fellachowie, ale cz\u0119\u015bciej sprzedawali mu tereny niezamieszka\u0142e i nienadaj\u0105ce si\u0119 do uprawy miejscowymi metodami rolniczymi.<\/span><\/p>\n

Wspominam o tym r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce w tek\u015bcie Ewy G\u00f3rskiej krytyce podlega wszystko, co z otaczaj\u0105c\u0105 ich przestrzeni\u0105 zrobili w ci\u0105gu ostatnich 145 lat zamieszkuj\u0105cy Ziemi\u0119 Izraela\/Palestyn\u0119 \u017bydzi. Wszystko to bowiem jest w jej tek\u015bcie jedynie \u201egeografi\u0105 wyobra\u017con\u0105\u201d, aktem podboju. Tak jakby zamieszkuj\u0105cy to samo terytorium Palesty\u0144czycy, a wcze\u015bniej Arabowie i wszyscy inni nie\u017cydowscy jego mieszka\u0144cy nie zmieniali swojego otoczenia, jakby nie rozrasta\u0142y si\u0119 arabskie miasta, jakby na przestrzeni wiek\u00f3w nie zmienia\u0142y si\u0119 metody rolnictwa, jakby rz\u0105dz\u0105ca Starym Miastem i arabsk\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Jerozolimy Jordania nie zburzy\u0142a ca\u0142ej jej dzielnicy \u017cydowskiej, nie wysadzi\u0142a XVIII-wiecznej synagogi Hurwa i znajduj\u0105cej si\u0119 przy niej jesziwy (wy\u017cszej szko\u0142y talmudycznej).<\/span><\/p>\n

Z\u0142o\u017cona geneza<\/strong><\/span><\/h4>\n

Przyk\u0142ad ten przenosi nas do lat 1948\u20131949, czyli powstania pa\u0144stwa Izrael, wojny domowej w Palestynie\/Ziemi Izraela, Nakby, czyli katastrofy ludno\u015bci palesty\u0144skiej, wreszcie wojny pa\u0144stwa Izrael z o\u015bciennymi krajami arabskimi. W tym miejscu, podobnie jak wcze\u015bniej, w tek\u015bcie G\u00f3rskiej fakty mieszaj\u0105 si\u0119 z mitami, a wszystkie przedstawione s\u0105 w bardzo jednostronnym uj\u0119ciu.<\/span><\/p>\n

Nakba, maj\u0105ca miejsce w latach 1948\u20131949 ucieczka jednych i wyp\u0119dzenie drugich, razem oko\u0142o 800 tysi\u0119cy Palesty\u0144czyk\u00f3w, z ich miejsc zamieszkania, jest faktem. Wyp\u0119dze\u0144 dokona\u0142y oddzia\u0142y wojska izraelskiego (powsta\u0142ego wraz z pa\u0144stwem Izrael w maju 1948 roku) i poprzedzaj\u0105ce je \u017cydowskie ugrupowania zbrojne. By\u0142a niew\u0105tpliw\u0105 tragedi\u0105. Jednak jej geneza nie by\u0142a jednostronna. Ca\u0142ej dynamiki tego, co si\u0119 sta\u0142o, nie generowa\u0142a jedynie strona \u017cydowska.<\/span><\/p>\n

Zacznijmy od Wielkiego Strajku Arabskiego z lat 1936\u20131939. Jak s\u0142usznie pisze autorka, by\u0142 on kluczowym etapem w narodzinach powszechnej palesty\u0144skiej \u015bwiadomo\u015bci narodowej i oporu Palesty\u0144czyk\u00f3w wobec w\u0142adzy brytyjskiej i imigracji \u017cydowskiej. Warto wspomnie\u0107, \u017ce to, co zacz\u0119\u0142o si\u0119 rzeczywi\u015bcie jako strajk generalny palesty\u0144skich rolnik\u00f3w i robotnik\u00f3w organizowany przez cz\u0119\u015b\u0107 palesty\u0144skich elit, szybko przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 nie tylko w antybrytyjskie powstanie i w pierwsze na tak\u0105 skal\u0119 walki palesty\u0144skich boj\u00f3wek z boj\u00f3wkami \u017cydowskimi, lecz r\u00f3wnie\u017c wojn\u0119 domow\u0105 mi\u0119dzy samymi Palesty\u0144czykami.<\/span><\/p>\n

Ta ostatnia doprowadzi\u0142a nie tylko do morderstw, ale i do ucieczki z Palestyny\/Ziemi Izraela cz\u0119\u015bci przedstawicieli palesty\u0144skiej elity, a tak\u017ce do pog\u0142\u0119bienia wewn\u0119trznych podzia\u0142\u00f3w i nienawi\u015bci. To wszystko mia\u0142o znaczenie w 1948 roku, gdy pozbawione przyw\u00f3dztwa palesty\u0144skie spo\u0142eczno\u015bci, os\u0142abione r\u00f3wnie\u017c trawi\u0105cym je wewn\u0119trznie konfliktem, nie podejmowa\u0142y walki lub ucieka\u0142y same, niewyp\u0119dzane przez stron\u0119 \u017cydowsk\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

Wbrew temu, co sugeruje autorka tekstu, ziemie, na kt\u00f3rych do 1948 roku osiedlali si\u0119 \u017bydzi, nie zawsze by\u0142y zamieszkane wcze\u015bniej przez ludno\u015b\u0107 arabsk\u0105<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Zreszt\u0105\u00a0na wiele lat przed 1948 rokiem po obu stronach sporu, \u017cydowskiej i arabskiej,\u00a0toczy\u0142a si\u0119\u00a0dyskusja dotycz\u0105ca wysiedle\u0144 ludno\u015bci cywilnej przeciwnika, gdy w ko\u0144cu dojdzie do pe\u0142noskalowego konfliktu. Szczeg\u00f3lnie po stronie \u017cydowskiej dynamiki tej dyskusji nada\u0142o prawie ca\u0142kowite zamkni\u0119cie mo\u017cliwo\u015bci \u017cydowskiej imigracji do Palestyny\/Ziemi Izraela w 1936 roku, b\u0119d\u0105cej efektem wspomnianego strajku arabskiego. By\u0142o to szczeg\u00f3lnie dotkliwe w momencie, gdy polityka Hitlera w Niemczech, ale tak\u017ce to, co dzia\u0142o si\u0119 w Polsce, na W\u0119grzech, w Austrii czy Rumunii, wygenerowa\u0142o w Europie setki tysi\u0119cy \u017cydowskich uchod\u017ac\u00f3w i jeszcze wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 \u017byd\u00f3w szukaj\u0105cych drogi ucieczki. Postulaty palesty\u0144skich elit politycznych i s\u0142uszna ich argumentacja, \u017ce nie maj\u0105 one nic wsp\u00f3lnego z tym, co dzieje si\u0119 z \u017bydami w Europie, nap\u0119dza\u0142y radykalizm i determinacj\u0119 ich \u017cydowskich adwersarzy w Palestynie. Jedni i drudzy coraz mocniej d\u0105\u017cyli do utworzenia swoich pa\u0144stw narodowych.<\/span><\/p>\n

W 1945 roku kluczowy kontekst dla zderzenia si\u0119 palesty\u0144skich i \u017cydowskich aspiracji stanowi\u0142a Zag\u0142ada oraz to, co sta\u0142o si\u0119 w Europie \u015arodkowej i Wschodniej w 1945 roku, gdy na ogromnym terenie \u2013 od okupowanych przez aliant\u00f3w Niemiec po ZSRR \u2013 \u201epozbyto\u201d si\u0119 milion\u00f3w przedstawicieli r\u00f3\u017cnych etnicznych mniejszo\u015bci. Cz\u0119\u015bci\u0105 tego procesu by\u0142o m.in. wysiedlenie milion\u00f3w Niemc\u00f3w z nowych polskich terytori\u00f3w na zachodzie. W centralnej Polsce dotyczy\u0142o to r\u00f3wnie\u017c tysi\u0119cy ocala\u0142ych z Zag\u0142ady, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczali przemocy i nie mogli wr\u00f3ci\u0107 do swoich dom\u00f3w \u2013 w efekcie do ko\u0144ca 1946 roku z Polski uciek\u0142o 200 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w (2\/3 ze wszystkich, kt\u00f3rzy kiedykolwiek przebywali w niej po Zag\u0142adzie).<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie strona palesty\u0144ska nie mia\u0142a z tym wszystkim nic wsp\u00f3lnego. Jej przedstawiciele s\u0142usznie twierdzili, \u017ce niezale\u017cnie od swojej przyczyny ka\u017cda imigracja \u017cydowska do Palestyny\/Ziemi Izraela wzmacnia ich przeciwnik\u00f3w. Mo\u017cna to zrozumie\u0107. Tak samo jak to, \u017ce to wszystko zwi\u0119ksza\u0142o zarazem determinacj\u0119 \u017byd\u00f3w \u2013 tych zamieszkuj\u0105cych Ziemi\u0119 Izraela\/Palestyn\u0119 i tych przebywaj\u0105cych jeszcze w Europie.<\/span><\/p>\n

Nie mniej skomplikowana by\u0142a sytuacja podczas samej wojny, a w\u0142a\u015bciwie dw\u00f3ch wojen, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w latach 1947\u20131949. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 na prze\u0142omie listopada i grudnia 1947 roku, gdy Zgromadzenie Og\u00f3lne ONZ przeg\u0142osowa\u0142o, w tym g\u0142osem Polski, podzia\u0142 brytyjskiego mandatu na dwa pa\u0144stwa, \u017cydowskie i arabskie. To pierwsze by\u0142o znacznie mniejsze ni\u017c to, kt\u00f3re ostatecznie powsta\u0142o rok p\u00f3\u017aniej. Podzia\u0142 ten, tak jak wcze\u015bniejszy z 1937 roku, sugerowany przez brytyjsk\u0105 Komisj\u0119 Peela, strona \u017cydowska zaakceptowa\u0142a, strona arabska odrzuci\u0142a.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie \u2013 wbrew temu, co twierdzi cz\u0119\u015b\u0107 izraelskich lub proizraelskich propagandzist\u00f3w \u2013 nie jest to \u017cadnym usprawiedliwieniem wyp\u0119dze\u0144 ludno\u015bci palesty\u0144skiej, kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniej dokonano. Niemniej s\u0105 to fakty istotne dla dynamiki wydarze\u0144 p\u00f3\u017aniejszych. W prote\u015bcie wobec decyzji ONZ ju\u017c na prze\u0142omie listopada i grudnia 1947 roku do ataku na osiedla \u017cydowskie przyst\u0105pi\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 boj\u00f3wek palesty\u0144skich. Na atak ten odpowiedzia\u0142y znacznie lepiej zorganizowane i przygotowane boj\u00f3wki \u017cydowskie.<\/span><\/p>\n

Ewa G\u00f3rska ma racj\u0119, \u017ce te ostatnie dokonywa\u0142y wysiedle\u0144 ludno\u015bci palesty\u0144skiej jeszcze przed majem 1948 roku, kiedy deklaracja niepodleg\u0142o\u015bci pa\u0144stwa Izrael poskutkowa\u0142a inwazj\u0105 wojsk pa\u0144stw arabskich: Syrii, Libanu, Jordanii, Egiptu i Iraku, przekszta\u0142caj\u0105c wojn\u0119 domow\u0105 w wojn\u0119 mi\u0119dzypa\u0144stwow\u0105. Doda\u0107 tutaj mo\u017cna niepodany przez autork\u0119 przyk\u0142ad samowolnego ataku na granicz\u0105ce z Tel Awiwem arabskie miasto Jaff\u0119 w kwietniu 1948 roku przez oddzia\u0142 prawicowej \u017cydowskiej organizacji zbrojnej, Irgunu, dowodzony przez Menachema Begina i skupiaj\u0105cy wielu niedawno przyby\u0142ych do Palestyny polskich \u017byd\u00f3w. W wyniku tego ataku wyp\u0119dzona zosta\u0142a zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 arabskich mieszka\u0144c\u00f3w Jaffy.<\/span><\/p>\n

Jednak G\u00f3rska nie wspomnia\u0142a, \u017ce plan rozprawienia si\u0119 raz na zawsze z \u201eproblemem\u201d \u017cydowskich adwersarzy istnia\u0142 r\u00f3wnie\u017c po stronie palesty\u0144sko-arabskiej i r\u00f3wnie\u017c on powodowa\u0142 czystki. Niekt\u00f3re mia\u0142y miejsce ju\u017c w 1929 roku, jak masakra licz\u0105cej sobie wiele setek lat \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci Hebronu. W 1948 roku w wyniku star\u0107 z wyszkolonymi i uzbrojonymi przez Brytyjczyk\u00f3w wojskami Transjordanii Izrael straci\u0142 \u017cydowsk\u0105 dzielnic\u0119 Starego Miasta Jerozolimy, w wyniku czego wyp\u0119dzona zosta\u0142a jej \u017cydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107, a jej dzielnice, jak ju\u017c wspomnia\u0142em, zburzono.<\/span><\/p>\n

\n

W 1945 roku kluczowym kontekstem dla zderzenia si\u0119 palesty\u0144skich i \u017cydowskich aspiracji sta\u0142a si\u0119 Zag\u0142ada<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

W historii d\u0105\u017c\u0105cej do zrozumienia tego, co si\u0119 wydarzy\u0142o w 1948 roku (i p\u00f3\u017aniej), powinno by\u0107 miejsce na opisanie pora\u017cek pokojowych \u015brodowisk po obu stronach: \u017cydowskiej i arabskiej. Powinno by\u0107 miejsce na odrzucaj\u0105cych konflikt i pr\u00f3buj\u0105cych budowa\u0107 pa\u0144stwo \u017cydowsko-arabskie intelektualist\u00f3w ze \u015brodowiska Brit ha Szalom (Przymierze Pokoju). I na prawicowych radyka\u0142\u00f3w strony \u017cydowskiej, z kt\u00f3rych wielu, do\u015bwiadczaj\u0105c skrajnego nacjonalizmu lub faszyzmu w Polsce, Rumunii i innych cz\u0119\u015bciach Europy, elementy jego ideologii przywioz\u0142o na Bliski Wsch\u00f3d. I na umiarkowane \u015brodowiska palesty\u0144skie, szukaj\u0105ce porozumienia i pr\u00f3buj\u0105ce oprze\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 palesty\u0144sk\u0105 na zasadach liberalnego nacjonalizmu.<\/span><\/p>\n

Cz\u0119\u015bci\u0105 tej historii musi by\u0107 wyja\u015bnienie, dlaczego patronuj\u0105ce tym ostatnim rodziny Khalidich (przodk\u00f3w historyka cytowanego przez autork\u0119 tekstu) czy Nasziszibich przegra\u0142y walk\u0119 z \u0142\u0105cz\u0105cym elementy skrajnego nacjonalizmu i islamskiego fundamentalizmu Mohammedem Eminem Al Husseinim. Tym samym, kt\u00f3ry stosuj\u0105c brutaln\u0105 przemoc r\u00f3wnie\u017c wobec wewn\u0119trznej palesty\u0144skiej opozycji, w czasie II wojny \u015bwiatowej zawi\u0105za\u0142 bliski sojusz z nazistami i Adolfem Hitlerem, co po wojnie w oczywisty spos\u00f3b bardzo os\u0142abi\u0142o mi\u0119dzynarodow\u0105 legitymacj\u0119 d\u0105\u017ce\u0144 palesty\u0144skich.<\/span><\/p>\n

W rozumiej\u0105cej historii powinno by\u0107 miejsce zar\u00f3wno na Nakb\u0119, jak i na fakt, \u017ce powstanie pa\u0144stwa Izrael umo\u017cliwi\u0142o w ko\u0144cu wyjazd z Europy setek tysi\u0119cy \u017cydowskich uchod\u017ac\u00f3w, od ko\u0144ca wojny w wi\u0119kszo\u015bci znajduj\u0105cych si\u0119 w ci\u0105g\u0142ym ruchu lub przebywaj\u0105cych w obozach (tak zwanych Displaced People Camps), w tym wspomnianych 200 tysi\u0119cy polskich \u017byd\u00f3w. Ewa G\u00f3rska s\u0142usznie pisze o tragedii Nakby. S\u0142owem nie wspomina jednak, co w\u00f3wczas sta\u0142o si\u0119 z setkami tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych w\u00f3wczas jeszcze w krajach arabskich. Fala przemocy, kt\u00f3ra ich w\u00f3wczas dotkn\u0119\u0142a, by\u0142a g\u0142\u00f3wnym czynnikiem ich wyjazdu do nowo powsta\u0142ego Izraela. Tylko w latach 1949\u20131951 do Izraela przyjecha\u0142o ich 350 tysi\u0119cy, w nast\u0119pnej dekadzie kolejne kilkaset tysi\u0119cy. Tekst, do kt\u00f3rego si\u0119 odnosz\u0119, powiela stereotyp, jakoby wszyscy dzisiejsi \u017cydowscy mieszka\u0144cy Izraela wywodzili si\u0119 z Europy. W rzeczywisto\u015bci ponad po\u0142owa pochodzi z Azji i Afryki.<\/span><\/p>\n

Podmiotowo\u015b\u0107<\/strong><\/h4>\n

Najwa\u017cniejszym problemem wielu przebijaj\u0105cych si\u0119 do medialnego mainstreamu opis\u00f3w historii konfliktu bliskowschodniego jest ich jednostronno\u015b\u0107. Narracje tego rodzaju s\u0105 konstruktami, w kt\u00f3rych niejako automatycznie eliminuje si\u0119 wszystko, co nie pasuje do ich tezy, czy to o \u201eosadniczym kolonializmie\u201d, czy o \u201ezawsze pokojowych\u201d \u017cydowskich d\u0105\u017ceniach, kt\u00f3re raz za razem mia\u0142y by\u0107 sabotowane przez stron\u0119 arabsk\u0105.<\/span><\/p>\n

Historia Izraela\/Palestyny jest tak bogata i skomplikowana, \u017ce zwolennicy ka\u017cdej z tego rodzaju jednostronnych tez znajd\u0105 dowoln\u0105 ilo\u015b\u0107 potwierdzaj\u0105cych j\u0105 realnych przyk\u0142ad\u00f3w. Tak niestety w swoim tek\u015bcie zrobi\u0142a Ewa G\u00f3rska. Problemem \u201emaszynki interpretacyjnej\u201d w postaci \u201eosadniczego kolonializmu\u201d, kt\u00f3ry jej zdaniem wyja\u015bnia ca\u0142y w\u0142a\u015bciwie mechanizm 150-letniej historii regionu, jest jeszcze pewien istotny paradoks. Tego rodzaju narracja w\u0142a\u015bciwie ca\u0142kowicie odbiera sprawczo\u015b\u0107 w dziejach regionu milionom Palesty\u0144czyk\u00f3w, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o politykach i obywatelach o\u015bciennych pa\u0144stw arabskich. Tak jakby ich postawy i decyzje zupe\u0142nie nie mia\u0142y wp\u0142ywu na skomplikowany historyczny proces.<\/span><\/p>\n

Czy dzi\u0119ki temu po\u015bwi\u0119conemu historii Palestyny i Palesty\u0144czyk\u00f3w tekstowi mo\u017cemy zrozumie\u0107 dzisiejsze protesty mieszka\u0144c\u00f3w Strefy Gazy przeciwko trzymaj\u0105cemu nad nimi \u017celazn\u0105 pi\u0119\u015bci\u0105 w\u0142adz\u0119 Hamasowi? Czy mo\u017cemy zrozumie\u0107, dlaczego Hamas i popieraj\u0105cy go ludzie \u015bwi\u0119towali dwa miesi\u0105ce temu kr\u00f3tkie zawieszenie broni, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142o po wojnie, kt\u00f3ra przynios\u0142a ponad 40 tysi\u0119cy ofiar po ich stronie, ca\u0142kowit\u0105 dewastacj\u0119 miejsca, o kt\u00f3re walczyli, i ani o jot\u0119 nie poprawi\u0142a ani ich sytuacji, ani sytuacji Palesty\u0144czyk\u00f3w na Zachodnim Brzegu Jordanu?<\/span><\/p>\n

\n

W historii d\u0105\u017c\u0105cej do zrozumienia tego, co si\u0119 wydarzy\u0142o w 1948 roku (i p\u00f3\u017aniej),\u00a0powinno by\u0107 miejsce na opisanie pora\u017cek pokojowych \u015brodowisk po obu stronach: \u017cydowskiej i arabskiej<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Czy to syjonistyczny \u201eosadniczy kolonializm\u201d w ca\u0142o\u015bci t\u0142umaczy spos\u00f3b przej\u0119cia przez Hamas w\u0142adzy w Strefie Gazy w 2007 toku i b\u0119d\u0105ce tego konsekwencj\u0105 morderstwa tysi\u0119cy dzia\u0142aczy OWP oraz zwyk\u0142ych Palesty\u0144czyk\u00f3w niezgadzaj\u0105cych si\u0119 z hamasowsk\u0105 wizj\u0105 islamistycznego pa\u0144stwa? Czy naprawd\u0119 fakt, \u017ce w latach 80. izraelski wywiad, konfrontuj\u0105c si\u0119 z OWP Jasira Arafata, wzmacnia\u0142 Hamas, rzeczywi\u015bcie znaczy, \u017ce ten ostatni stworzyli Izraelczycy i nie ma on nic wsp\u00f3lnego ze wzrostem islamistycznego fundamentalizmu w \u015bwiecie arabskim? Czy to strona \u017cydowska stworzy\u0142a skrajnie instrumentalny wz\u00f3r traktowania sprawy palesty\u0144skiej przez kraje arabskie walcz\u0105ce z Izraelem w 1948 roku?<\/span><\/p>\n

Czy z tekstu dowiadujemy si\u0119, sk\u0105d w og\u00f3le wzi\u0119\u0142a si\u0119 Strefa Gazy (powsta\u0142a przez zamkni\u0119cie w niej uciekaj\u0105cych lub wyp\u0119dzonych g\u0142\u00f3wnie z okolic Jaffy i Tel Awiwu Palesty\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rych zamkn\u0119\u0142y tu kontroluj\u0105ce j\u0105 wojska egipskie, nie chc\u0105c ich u siebie)? Czy dowiadujemy si\u0119, \u017ce w podobny spos\u00f3b powsta\u0142y obozy dla palesty\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w na Zachodnim Brzegu Jordanu (od 1948 do 1967 kontrolowanym przez Jordani\u0119) i w Libanie?<\/span><\/p>\n

To jest w\u0142a\u015bnie rdze\u0144 tego paradoksu. Tego rodzaju propalesty\u0144skie teksty, jak ten G\u00f3rskiej, nie pozwalaj\u0105 wiele zrozumie\u0107 z historii Palestyny i Palesty\u0144czyk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

To z kolei rodzi kolejny paradoks. Palesty\u0144czykom grozi dzi\u015b to, co w europejskim i polskim dyskursie sta\u0142o si\u0119 z \u017bydami. Staj\u0105 si\u0119 obiektami i instrumentami to\u017csamo\u015bciowych polityk tocz\u0105cych si\u0119 w bardzo odleg\u0142ych od nich miejscach, w kt\u00f3rych s\u0105 obiektem zainteresowania tylko jako symbole, lecz nie jako \u017cywi ludzie, z w\u0142asn\u0105 niejednoznaczn\u0105 histori\u0105 i podmiotowo\u015bci\u0105 zas\u0142uguj\u0105c\u0105 na krytyczn\u0105 analiz\u0119.<\/span><\/p>\n

Skrajnym przyk\u0142adem tego paradoksu jest to, \u017ce dwa bodaj\u017ce najg\u0142o\u015bniejsze g\u0142osy w polskiej debacie dotycz\u0105cej obecnej wojny w Strefie Gazy, wyra\u017caj\u0105ce odmienne pogl\u0105dy, nale\u017ca\u0142y do\u00a0Joanny Tokarskiej-Bakir<\/a>\u00a0i\u00a0Jacka Leociaka<\/a>, wybitnych znawc\u00f3w Holocaustu, niezajmuj\u0105cych si\u0119 ani Bliskim Wchodem, ani histori\u0105 \u017byd\u00f3w, tym bardziej niemaj\u0105cych nic wsp\u00f3lnego z histori\u0105 Palestyny. Sta\u0142o si\u0119 tak, poniewa\u017c w Polsce (i w ca\u0142ym \u015bwiecie zachodnim) \u017bydami interesuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie jako symbolami czy obiektami postaw wobec ich otoczenia.<\/span><\/p>\n

\n

Palesty\u0144czykom grozi dzi\u015b to, co w europejskim i polskim dyskursie sta\u0142o si\u0119 z \u017bydami. Staj\u0105 si\u0119 obiektami i instrumentami to\u017csamo\u015bciowych polityk<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Takimi symbolami historycznych polityk to\u017csamo\u015bciowych staj\u0105 si\u0119 teraz Palesty\u0144czycy. Gdy w kontek\u015bcie dyskusji o Bliskim Wchodzie \u017bydzi pozostaj\u0105\u00a0jedynie symbolem wiecznej ofiary ksenofobicznych postaw otoczenia, kt\u00f3rych szczytem by\u0142 Holocaust, w analizie historycznej nie ma ju\u017c miejsca na rol\u0119 w ich historii skrajnego nacjonalizmu, na masakr\u0119 Der Jasin, na zab\u00f3jstwo Icchaka Rabina, na systemow\u0105 segregacj\u0119, zaw\u0142aszczanie ziemi i osadnicz\u0105 przemoc wobec Palesty\u0144czyk\u00f3w na Zachodnim Brzegu Jordanu. W takim podej\u015bciu ka\u017cda krytyka Izraela staje si\u0119 antysemityzmem.<\/span><\/p>\n

Gdy Palesty\u0144czycy s\u0105 tylko i wy\u0142\u0105cznie \u2013 jak w tym tek\u015bcie \u2013 ofiar\u0105 kolonializmu, ginie to, co Hamas zrobi\u0142 7 pa\u017adziernika 2023 roku, ginie zabicie przeze\u0144 w\u00f3wczas r\u00f3wnie\u017c kilkudziesi\u0119ciu Beduin\u00f3w, ginie fakt, \u017ce przy wszystkich swoich problemach i niew\u0105tpliwie do\u015bwiadczanej dyskryminacji prawie 3 miliony obecnych palesty\u0144skich\/arabskich obywateli Izraela (tych \u017cyj\u0105cych w granicach pa\u0144stwa z 1948 roku, a nie na terytoriach okupowanych) nale\u017cy do najbogatszej, najlepiej wykszta\u0142conej i najd\u0142u\u017cej egzystuj\u0105cej populacji ca\u0142ego \u015bwiata arabskiego. Pogl\u0105dy wi\u0119kszo\u015bci jej przedstawicieli na temat Hamasu s\u0105 nie mniej krytyczne ni\u017c na temat rz\u0105du Netanjahu i jego skrajnie prawicowych koalicjant\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Uczynienie z wielomilionowej grupy i jej skomplikowanej historii bezkrytycznego symbolu ma jeszcze inny skutek \u2013 w postaci niebezpiecznej politycznej utopii. Jej bezkrytycznie antyizraelska ods\u0142ona przeciwstawia rdzennej, maj\u0105cej absolutne prawo do ca\u0142ej ziemi od \u201erzeki do morza\u201d ludno\u015bci palesty\u0144skiej \u2013 przypadkowo tutaj obecnych \u017byd\u00f3w, kolonizator\u00f3w. Je\u015bli czyim\u015b zdaniem historia Izraela jest bardzo podobna do historii Stan\u00f3w Zjednoczonych, Kanady, Australii czy Nowej Zelandii (a nie jest), to czy ten kto\u015b zakwestionuje istnienie tych pa\u0144stw i stwierdzi, \u017ce ich likwidacja naprawi krzywdy zwi\u0105zane z ich histori\u0105?<\/span><\/p>\n

Doprowadzaj\u0105c tego rodzaju logik\u0119 \u201erdzenno\u015bci\u201d, \u201enieautentyczno\u015bci\u201d i \u201egeografii wyobra\u017conych\u201d do absurdu, mo\u017cna by stwierdzi\u0107, \u017ce krzywd\u0119 wielu milion\u00f3w \u2013 przecie\u017c bezpo\u015brednio niewinnych zbrodniom wojennym \u2013 Niemc\u00f3w wyp\u0119dzonych z polskich ziem zachodnich mo\u017cna by naprawi\u0107, zmuszaj\u0105c do wyjazdu mieszkaj\u0105cych tam ju\u017c od czterech pokole\u0144 Polak\u00f3w. Podobnym absurdem jest pojawiaj\u0105ce si\u0119 dzi\u015b na demonstracjach na ca\u0142ym \u015bwiecie \u2013 s\u0142usznie, moim zdaniem, pot\u0119piaj\u0105cych wiele z tego, co robi dzisiaj Izrael \u2013 has\u0142o \u201eod ziemi do morza Palestyna b\u0119dzie wolna\u201d.<\/span><\/p>\n

Czytam dzisiaj w facebookowych postach niekt\u00f3rych polskich intelektualist\u00f3w, \u017ce jad\u0105c obecnie do Tel Awiwu czy Hajfy (czyli miast le\u017c\u0105cych w legalnych granicach Izraela z 1948 roku), jedzie si\u0119 do \u201ePalestyny\u201d. Naprawd\u0119? Widzia\u0142em na demonstracjach w Nowym Jorku tablice z has\u0142ami: \u201eJed\u017acie do Polski\u201d. Jak rozumiem, \u017bydzi maj\u0105 jecha\u0107 do dom\u00f3w, na kt\u00f3rych miejscu stoi dzisiaj Muran\u00f3w lub w kt\u00f3rych \u2013 w setkach miasteczek Polski, Ukrainy, Bia\u0142orusi czy Litwy \u2013 mieszkaj\u0105 prawnuki s\u0105siad\u00f3w ich pradziadk\u00f3w? Czy do Polski r\u00f3wnie\u017c uda\u0107 si\u0119 maj\u0105 ci \u017bydzi, kt\u00f3rzy przyszli do Izraela w 1949 roku pieszo z Syrii? Czy te\u017c maj\u0105 zosta\u0107 deportowani do dzisiejszego Iraku, Iranu czy Etiopii? Tylko czeka\u0107 dyskusji, co zrobi\u0107 z milionami Izraelczyk\u00f3w, kt\u00f3rych przodkowie pochodzili z bardzo r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci \u015bwiata: wys\u0142a\u0107 ich do G\u00f3ry Kalwarii czy do Bagdadu?<\/span><\/p>\n

Tego rodzaju polityczne utopie robi\u0105 co\u015b jeszcze. Wzmacniaj\u0105 nap\u0119dzaj\u0105c\u0105 dzisiejsz\u0105 tragedi\u0119 symbioz\u0119 rz\u0105dz\u0105cej Izraelem koalicji Netanjahu, Smotricha i Ben-Gewira z Hamasem. Wida\u0107 bowiem wyra\u017anie, co najmniej od ostatnich 25 lat, \u017ce jedni swoim radykalizmem wzmacniaj\u0105 drugich, wzajemnie podtrzymuj\u0105 si\u0119 u w\u0142adzy po swojej \u201estronie\u201d. Ca\u0142kowita delegitymizacja prawa do istnienia Izraela wzmacnia \u017cydowskich radyka\u0142\u00f3w i os\u0142abia \u017cydowskich krytyk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa \u017cydowskiego, nie daj\u0105c im \u017cadnej alternatywy.\u00a0Bezkrytyczne patrzenie na sprawy palesty\u0144skie wzmacnia fundamentalistycznych radyka\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych warto\u015bci nijak si\u0119 maj\u0105 do emancypacyjnych i r\u00f3wno\u015bciowych warto\u015bci Ewy G\u00f3rskiej.<\/span><\/p>\n

Nikt chyba dzisiaj nie wie, w jaki spos\u00f3b zapanowa\u0107 mo\u017ce na Bliskim Wchodzie trwa\u0142y pok\u00f3j i trwa\u0142e sprawiedliwe wsp\u00f3\u0142\u017cycie zamieszkuj\u0105cych go narod\u00f3w, nie tylko zreszt\u0105 w Izraelu\/Palestynie, ale r\u00f3wnie\u017c Egipcie, Syrii, Libanie, Jordanii czy Iraku. Mo\u017cemy si\u0119 jednak pewnie wszyscy zgodzi\u0107, \u017ce bez tych emancypacyjnych i r\u00f3wno\u015bciowych warto\u015bci pokoju nie b\u0119dzie.<\/span><\/p>\n

\n

Kamil Kijek<\/strong> – Adiunkt w Katedrze Judaistyki im. Tadeusza Taubego na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim. Jego zainteresowania badawcze koncentruj\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142: historii \u017byd\u00f3w w Europie \u015arodkowo-Wschodniej w XIX i XX wieku, problem\u00f3w kontynuacji w XX-wiecznej historii \u017byd\u00f3w w Europie Wschodniej, relacji mi\u0119dzy wschodnioeuropejsk\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105 a innymi centrami \u017cydowskiego \u015bwiata, teorii spo\u0142ecznych i kulturowych, ich wykorzystania w badaniach historycznych. Obecnie przygotowuje ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eOstatnie polskie sztetl? \u017bydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Dzier\u017coniowa, zimna wojna, komunizm i \u015bwiat \u017cydowski (1945-1950)\u201d.\u00a0<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\n

[ webmaster ]<\/em>
\nIslamska Kolonizacja<\/strong><\/span>
\n<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

fot. Dmitri K., “F1000012 (2)”, flickr.com\/ CC BY-NC-ND 2.0 Izrael i Palestyna a historia krytyczna Kamil Kijek [ Polecam wpierw przeczytac pro arabska wersje histori Israela piora Ewy G\u00f3rskiej osoby ktora nie ma o tym zielonego pojecia. Dlaczego autor tego artykulu probuje polemiki – jest dla mnie tez zagadka – Liberalny Salonowy antysemityzm mlodej Polski] […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121234"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=121234"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121234\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123574,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121234\/revisions\/123574"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=121234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=121234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=121234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}