{"id":121880,"date":"2025-06-14T17:09:05","date_gmt":"2025-06-14T15:09:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=121880"},"modified":"2025-06-14T07:43:28","modified_gmt":"2025-06-14T05:43:28","slug":"14-09-110","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=121880","title":{"rendered":"Golda Meir – \u017belazna Dama Izraela"},"content":{"rendered":"

Zdj\u0119cie: zrzut z ekranu wideo.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Golda Meir – \u017belazna Dama Izraela<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Patrycja Walter<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n

Syjonizm i pesymizm s\u0105 nie do pogodzenia.<\/em><\/p>\n

Golda Meir<\/em><\/p>\n

(<\/em>Marie Syrkin,\u00a0<\/em>Golda Meir, NY: G.P. Putnam’s Sons, 1969, p. 159.)<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Papie\u017c Pawe\u0142 VI\u00a0 (Giovanni Battista Montini)\u00a0przyj\u0105\u0142 w styczniu 1973 roku na audiencji w Watykanie a premier Izraela, Gold\u0105 Meir. W trakcie audiencji papie\u017c wyg\u0142osi\u0142 s\u0142owa, kt\u00f3re mia\u0142y charakter moralnej przestrogi:\u00a0nar<\/em>\u00f3d, kt<\/em>\u00f3ry tak wiele wycierpia\u0142, powinien umie\u0107 okazywa\u0107 mi\u0142osierdzie<\/em>. Meir odpowiedzia\u0142a bez patosu:\u00a0Wasza \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107, czy wiecie, jakie jest moje najwcze\u015bniejsze wspomnienie? To oczekiwanie na pogrom w Kijowie. Zapewniam Was, \u017ce m<\/em>\u00f3j nar<\/em>\u00f3d doskonale zna prawdziwe \u201eokrucie\u0144stwo\u201d i \u017ce poznali\u015bmy r<\/em>\u00f3wnie\u017c, czym jest prawdziwe mi\u0142osierdzie, gdy byli\u015bmy prowadzeni do kom<\/em>\u00f3r gazowych przez nazist<\/em>\u00f3w<\/em>. (G. Meir,\u00a0My Life<\/em>, 1975, s.408).<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

\n

W tej wymianie zda\u0144 ujawnia si\u0119 zasadniczy rys jej politycznej to\u017csamo\u015bci. Golda Meir by\u0142a nie tylko \u015bwiadkiem i uczestniczk\u0105 prze\u0142omowych wydarze\u0144 XX wieku, lecz tak\u017ce jedn\u0105 z kluczowych postaci syjonistycznej narracji za\u0142o\u017cycielskiej obok Theodora Herzla, tw\u00f3rcy syjonizmu politycznego, postuluj\u0105cego utworzenie pa\u0144stwa \u017cydowskiego drog\u0105 dyplomatyczn\u0105, Chaima Weizmanna, reprezentuj\u0105cego syjonizm praktyczny, skoncentrowany na stopniowym budowaniu instytucji spo\u0142ecznych i edukacyjnych w Palestynie, Davida Ben-Guriona, lidera syjonizmu socjalistycznego, \u0142\u0105cz\u0105cego ide\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci z kolektywizmem i ruchem kibucowym, Ze\u2019eva \u017baboty\u0144skiego, za\u0142o\u017cyciela syjonizmu rewizjonistycznego, postuluj\u0105cego silne, narodowe pa\u0144stwo \u017cydowskie i aktywn\u0105 samoobron\u0119; oraz Ahada Ha\u2019Ama, ideolog syjonizmu duchowego, kt\u00f3ry k\u0142ad\u0142 nacisk na odrodzenie kultury i to\u017csamo\u015bci \u017cydowskiej bardziej ni\u017c na natychmiastowe utworzenie pa\u0144stwa. Mimo r\u00f3\u017cnic ideowych, ich my\u015bl i dzia\u0142alno\u015b\u0107 stanowi\u0142y fundament dla rozwoju nowoczesnego syjonizmu i powstania pa\u0144stwa Izrael.<\/span><\/p>\n


\nCall Me Golda<\/em>\u00a0\u2013 te proste, a zarazem g\u0142\u0119boko znacz\u0105ce s\u0142owa oddaj\u0105 istot\u0119 autokreacji jedynej kobiety, kt\u00f3ra obj\u0119\u0142a urz\u0105d premiera Izraela. Meir pragn\u0119\u0142a by\u0107 postrzegana nie przez pryzmat w\u0142adzy, lecz jako zwyczajna kobieta pe\u0142ni\u0105ca niezwyczajn\u0105 funkcj\u0119. Jej up\u00f3r w d\u0105\u017ceniu do bezpo\u015bredniego, sposobu komunikowania si\u0119 z obywatelami odzwierciedla\u0142 zar\u00f3wno jej egalitarne przekonania, jak i charakterystyczny dla pokolenia za\u0142o\u017cycieli etos blisko\u015bci i wsp\u00f3lnoty. To nie by\u0142a manifestacja fa\u0142szywej skromno\u015bci, lecz \u015bwiadomie wybrany gest polityczny, symboliczny, i kulturowy, kt\u00f3ry podwa\u017ca\u0142 tradycyjn\u0105 hierarchi\u0119. Jej to\u017csamo\u015b\u0107 polityczna i publiczny wizerunek kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w podej\u015bciu do sprawowania w\u0142adzy, kt\u00f3rego znakiem by\u0142o w\u0142a\u015bnie to, jak chcia\u0142a by\u0107 nazywana: po prostu \u2013 Golda.<\/span><\/p>\n

\nPrzysz\u0142a czwarta premier Izraela, przysz\u0142a na \u015bwiat w 1898 roku w Kijowie jako c\u00f3rka Moszego Mabowicza i Blumy Naiditch. Od najwcze\u015bniejszych lat jej biografia naznaczona by\u0142a do\u015bwiadczeniem g\u0142\u0119bokich przemian spo\u0142ecznych i politycznych schy\u0142ku imperium rosyjskiego. Emigracja rodziny, najpierw ojca, a nast\u0119pnie matki z dzie\u0107mi by\u0142a odpowiedzi\u0105 na post\u0119puj\u0105ce ub\u00f3stwo oraz narastaj\u0105cy antysemityzm. W \u015bwietle obowi\u0105zuj\u0105cego, patriarchalnego prawa, podr\u00f3\u017c Blumy by\u0142a nielegalna, gdy\u017c jako kobieta nie mog\u0142a porusza\u0107 si\u0119 samodzielnie, nie figurowa\u0142a w paszporcie m\u0119\u017ca, co czyni\u0142o jej wyjazd formalnie niedozwolonym.<\/span><\/p>\n

\nPo osiedleniu si\u0119 w Milwaukee Golda szybko w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 ruchu Poalej Syjon, mimo stanowczego sprzeciwu ojca, kt\u00f3ry planowa\u0142 jej rych\u0142e zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie. Prze\u0142omem w jej biografii okaza\u0142a si\u0119 decyzja o ucieczce do Denver i zamieszkaniu z siostr\u0105 Szejn\u0105. To w\u0142a\u015bnie w tamtejszym \u015brodowisku m\u0142odych socjalist\u00f3w, prowadz\u0105cych intensywne debaty intelektualne inspirowane cho\u0107by my\u015bl\u0105 Emmy Goldman i Piotra Kropotkina, uformowa\u0142y si\u0119 jej podstawowe przekonania polityczne oraz trwa\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczna, kt\u00f3re mia\u0142y zawa\u017cy\u0107 na ca\u0142ej jej przysz\u0142ej dzia\u0142alno\u015bci publicznej.<\/span><\/p>\n

\nW tym okresie pozna\u0142a tak\u017ce Morrisa Myersona, swojego przysz\u0142ego m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 j\u0105 w \u015bwiat kultury, lecz nie podziela\u0142 jej syjonistycznego zapa\u0142u. Po powrocie do Milwaukee Golda rozpocz\u0119\u0142a nauk\u0119 w Normal School z zamiarem zostania nauczycielk\u0105, jednak jej \u017cyciow\u0105 drog\u0119 naznaczy\u0142a polityczna determinacja. W 1921 roku wraz z m\u0119\u017cem\u00a0 wyemigrowa\u0142a do Brytyjskiego Mandatu Palestyny, gdzie szybko odnalaz\u0142a si\u0119 w strukturach kibucu Merchawia (za\u0142o\u017conego w 1911 roku w Dolnej Galilei) zyskuj\u0105c pierwsze przyw\u00f3dcze do\u015bwiadczenia.<\/span><\/p>\n

\nOpu\u015bciwszy kibuc, osiedli\u0142a si\u0119 z m\u0119\u017cem w Jerozolimie. Tu pracowa\u0142a dla Histadrutu (izraelska centralna organizacja zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, za\u0142o\u017cona w 1920 roku) i HeHalutz (\u017cydowska organizacja m\u0142odzie\u017cowa dzia\u0142aj\u0105ca w pierwszej po\u0142owie XX wieku, przygotowuj\u0105ca m\u0142odych \u017byd\u00f3w do aliji do Palestyny), zosta\u0142a emisariuszk\u0105 w USA i cz\u0142onkini\u0105 Komitetu Wykonawczego Histadrutu. Cho\u0107 w pe\u0142ni oddana dzia\u0142alno\u015bci publicznej, podejmowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c trudne decyzje osobiste. Po wcze\u015bniejszej aborcji w USA, w Palestynie zdecydowa\u0142a si\u0119 ratowa\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo i za\u0142o\u017cy\u0107 rodzin\u0119, rodz\u0105c syna Menachema w 1924 roku i c\u00f3rk\u0119 Sar\u0119 w 1926.<\/span><\/p>\n

\nJej losy splot\u0142y si\u0119 z kluczowymi postaciami \u017cydowskiego ruchu narodowego, Davidem Ben-Gurionem, z kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142a struktury przysz\u0142ego pa\u0144stwa. Znacz\u0105cy wp\u0142yw na jej \u017cycie wywar\u0142 David Remez \u2013 dzia\u0142acz Histadrutu, promotor organizacji i etosu pracy kolektywnej. Berl Katznelson uformowa\u0142 jej my\u015blenie w duchu socjalizmu konstruktywnego. Mosze Szaret wsp\u00f3\u0142kszta\u0142towa\u0142 jej kompetencje dyplomatyczne w ramach Agencji \u017bydowskiej. Rachel Yanait Ben-Zvi by\u0142a wzorem aktywizmu obywatelskiego i emancypacji kobiet. Chaim Weizmann wp\u0142yn\u0105\u0142 na jej orientacj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 i rozumienie geopolityki syjonistycznej.<\/span><\/p>\n

\nW latach 1928\u20131948 Golda odegra\u0142a istotn\u0105 rol\u0119 w budowaniu instytucji przysz\u0142ego pa\u0144stwa \u017cydowskiego. W 1928 roku uczestniczy\u0142a w kongresie Mi\u0119dzynarodowej Syjonistycznej Organizacji Kobiet (WIZO), a rok p\u00f3\u017aniej w kongresie syjonistycznym w Zurychu, gdzie by\u0142a \u015bwiadkiem powo\u0142ania Jewish Agency for Palestine, kluczowego organu reprezentuj\u0105cego \u017byd\u00f3w w Mandacie Palesty\u0144skim. W 1930 roku wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142a MAPAI, Parti\u0119 Robotnik\u00f3w Ziemi Izraela, kt\u00f3ra przez dekady kszta\u0142towa\u0142a izraelsk\u0105 polityk\u0119. Jej zaanga\u017cowanie mia\u0142o tak\u017ce wymiar mi\u0119dzynarodowy \u2013 w 1938 roku wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w konferencji we francuskim kurorcie \u00c9vian-les-Bains zorganizowanej z inicjatywy prezydenta Franklina D. Roosevelta, kt\u00f3rej celem by\u0142o om\u00f3wienie sytuacji \u017cydowskich uchod\u017ac\u00f3w uciekaj\u0105cych przed narastaj\u0105cym terrorem nazistowskim. Mimo deklarowanego wsp\u00f3\u0142czucia, niemal wszystkie pa\u0144stwa uczestnicz\u0105ce odm\u00f3wi\u0142y przyj\u0119cia uchod\u017ac\u00f3w, z wyj\u0105tkiem Republiki Dominikany. Dzi\u0119ki publikacji pokonferencyjnej\u00a0Proceedings of the Intergovernmental Committee,\u00a0<\/em>\u00c9<\/em>vian, July 6th to 15th, 1938: Verbatim Record of the Plenary Meetings of the Committee; Resolutions and Reports<\/em>, badacze zyskuj\u0105 bezpo\u015bredni wgl\u0105d w przebieg i rezultaty konferencji. Opracowanie to zawiera stenograficzne zapisy przem\u00f3wie\u0144 delegat\u00f3w z 32 pa\u0144stw, a tak\u017ce oficjalne rezolucje i stanowiska przyj\u0119te podczas obrad. Materia\u0142 ten nie tylko dokumentuje j\u0119zyk dyplomatyczny i spos\u00f3b formu\u0142owania argument\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c unaocznia brak realnej gotowo\u015bci wsp\u00f3lnoty mi\u0119dzynarodowej do udzielenia pomocy ofiarom nazistowskiego prze\u015bladowania. Jako \u017ar\u00f3d\u0142o pierwotne stanowi cenne narz\u0119dzie do analizy ogranicze\u0144 \u00f3wczesnej polityki humanitarnej oraz atmosfery politycznej u progu II wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

\nW 1945 roku, w bezpo\u015brednim nast\u0119pstwie zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej i ujawnienia pe\u0142nej skali Zag\u0142ady europejskich \u017byd\u00f3w, prezydent Harry S. Truman zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do premiera Wielkiej Brytanii Clementa Attlee\u2019ego z postulatem umo\u017cliwienia osiedlenia w Mandacie Palesty\u0144skim stu tysi\u0119cy \u017cydowskich ocala\u0142ych. Pomimo deklaracji pot\u0119pienia nazistowskich zbrodni oraz publicznego przywi\u0105zania do zasad humanitaryzmu i prawa narod\u00f3w do samostanowienia, brytyjski rz\u0105d stanowczo odm\u00f3wi\u0142 Trumanowi. Decyzja ta, argumentowa\u0142 premier, mia\u0142a by\u0107 uwarunkowana wzgl\u0119dami geopolitycznymi, tj. obaw\u0105 przed destabilizacj\u0105 sytuacji w regionie i pog\u0142\u0119bieniem napi\u0119\u0107 arabsko-\u017cydowskich. Odmowa Londynu stanowi wymown\u0105 ilustracj\u0119 instrumentalizacji deklarowanych warto\u015bci liberalnych, kt\u00f3re zosta\u0142y podporz\u0105dkowane kalkulacjom strategicznym oraz logice utrzymania hegemonii kolonialnej.<\/span><\/p>\n

\nJednocze\u015bnie 29 czerwca 1946 roku brytyjskie w\u0142adze mandatowe w Palestynie przeprowadzi\u0142y operacj\u0119\u00a0Agatha<\/em>, kompleksow\u0105 akcj\u0119 represyjno-prewencyjn\u0105 wymierzon\u0105 w struktury \u017cydowskiego ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego. Operacja ta uderzy\u0142a w elit\u0119 polityczno-wojskow\u0105 Yishuvu, i zaowocowa\u0142a masowymi aresztowaniami lider\u00f3w Haganah oraz powi\u0105zanych organizacji paramilitarnych, takich jak Irgun i Lehi. Dzia\u0142ania te mia\u0142y na celu zar\u00f3wno os\u0142abienie potencja\u0142u mobilizacyjnego ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego, jak i demonstracyjne umocnienie kontroli kolonialnej, wpisuj\u0105c si\u0119 w logik\u0119 imperialnej strategii delegitymizacji i kontroli nacjonalistycznych d\u0105\u017ce\u0144 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej tym samym doprowadzaj\u0105c do parali\u017cu przyw\u00f3dztwa politycznego. W zaistnia\u0142ej sytuacji Golda obj\u0119\u0142a kierownictwo Departamentu Politycznego przy \u017bydowskiej Agencji, przejmuj\u0105c rol\u0119 g\u0142\u00f3wnego kana\u0142u komunikacji mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105 a w\u0142adzami brytyjskimi. Jednocze\u015bnie sprawowa\u0142a tymczasowo funkcj\u0119 kierowniczki ca\u0142ej Agencji, reprezentuj\u0105c j\u0105 na arenie politycznej a\u017c do momentu zako\u0144czenia mandatu w maju 1948 roku.<\/span><\/p>\n

\nJako cz\u0142onkini kierownictwa Agencji \u017bydowskiej Meir odegra\u0142a r\u00f3wnie\u017c kluczow\u0105 rol\u0119 w mobilizacji wsparcia finansowego na rzecz wysi\u0142ku zbrojnego m\u0142odego pa\u0144stwa w trakcie wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 na terenie Stan\u00f3w Zjednoczonych, prowadzona w ramach szeroko zakrojonej kampanii fundraisingowej w\u015br\u00f3d tamtejszej diaspory \u017cydowskiej, uczyni\u0142a j\u0105 jedn\u0105 z najbardziej skutecznych i rozpoznawalnych rzeczniczek sprawy syjonistycznej na arenie mi\u0119dzynarodowej. Skuteczno\u015b\u0107 Meir zosta\u0142a doceniona przez \u00f3wczesne elity polityczne ruchu syjonistycznego. David Ben-Gurion mia\u0142 powiedzie\u0107:\u00a0Kiedy historia zostanie spisana, b\u0119dzie si\u0119 m<\/em>\u00f3wi\u0107, \u017c<\/em>e to \u017cydowska kobieta zdoby\u0142a fundusze, kt<\/em>\u00f3re umo\u017cliwi\u0142y powstanie pa\u0144stwa<\/em>\u00a0(G. Meir,\u00a0My Life<\/em>, s. 222).<\/span><\/p>\n

\nGolda wykazywa\u0142a zdolno\u015bci organizacyjne i zmys\u0142 spo\u0142ecznego zaanga\u017cowania ju\u017c od wczesnych lat: jako jedenastoletnia dziewczynka, wsp\u00f3lnie z przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 Regin\u0105, zainicjowa\u0142a udan\u0105 zbi\u00f3rk\u0119 \u015brodk\u00f3w na zakup podr\u0119cznik\u00f3w dla uczni\u00f3w z niezamo\u017cnych rodzin. To wczesne do\u015bwiadczenie dzia\u0142ania na rzecz wsp\u00f3lnoty lokalnej mo\u017cna odczytywa\u0107 jako zapowied\u017a jej p\u00f3\u017aniejszej roli politycznej i instytucjonalnej tak w ramach ruchu syjonistycznego, jak i struktur powstaj\u0105cego pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

\nW przeddzie\u0144 proklamacji niepodleg\u0142o\u015bci Izraela, 10 maja 1948 r., odby\u0142a tajne negocjacje z kr\u00f3lem Jordanii Abdullahem I, usi\u0142uj\u0105c powstrzyma\u0107 go przed przyst\u0105pieniem do arabskiej koalicji zbrojnej przeciw pa\u0144stwu \u017cydowskiemu. Mimo jej stara\u0144 monarcha odm\u00f3wi\u0142, potwierdzaj\u0105c zamiar zaanga\u017cowania si\u0119 w konflikt. Wobec braku wsparcia zewn\u0119trznego kierownictwo \u017cydowskie zdawa\u0142o sobie spraw\u0119, \u017ce bezpiecze\u0144stwo pa\u0144stwa zale\u017cy od w\u0142asnych si\u0142 obronnych. Cztery dni p\u00f3\u017aniej 14 maja 1948 roku oko\u0142o godziny 16:00 w Tel Awiwie w Muzeum Sztuki przy ulicy Rothschilda 16 zosta\u0142a proklamowana Deklaracja Niepodleg\u0142o\u015bci Izraela. Akt ten, osadzony w kontek\u015bcie realizacji Rezolucji Zgromadzenia Og\u00f3lnego ONZ nr 181 z 29 listopada 1947 roku, formalnie ustanowi\u0142 suwerenno\u015b\u0107 pa\u0144stwa \u017cydowskiego na terytorium Mandatu Palestyny. Sygnatariuszami dokumentu byli m.in. David Ben-Gurion, Mosze Szaret, oraz Golda Meir – czo\u0142owi przyw\u00f3dcy ruchu syjonistycznego reprezentuj\u0105cy r\u00f3\u017cnorodne nurty polityczne i ideologiczne. Deklaracja stanowi\u0142a prze\u0142omowy akt konstytutywny, \u0142\u0105cz\u0105c historyczne prawa narodu \u017cydowskiego z now\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 polityczn\u0105. Tego samego dnia, po uznaniu Izraela przez prezydenta Trumana, \u017bydzi na ca\u0142ym \u015bwiecie \u015bwi\u0119towali. Noc\u0105 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 druga faza wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, gdy wojska arabskie: Egiptu, Jordanii, Syrii, Libanu oraz Iraku wkroczy\u0142y na terytorium nowego pa\u0144stwa. Pomimo pocz\u0105tkowej przewagi liczebnej i sprz\u0119towej stron arabskich, izraelskie struktury obronne, mobilizuj\u0105c zasoby i korzystaj\u0105c z determinacji spo\u0142ecze\u0144stwa, skutecznie prowadzi\u0142y operacje militarne w celu ochrony integralno\u015bci terytorialnej i suwerenno\u015bci pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

\nWkr\u00f3tce po tym wydarzeniu Golda Meir otrzyma\u0142a nominacj\u0119 na stanowisko ambasadorki Izraela w Zwi\u0105zku Radzieckim. W 1949 roku odby\u0142a oficjaln\u0105 wizyt\u0119 w Moskwie, kt\u00f3ra mia\u0142a donios\u0142e znaczenie zar\u00f3wno w sferze dyplomatycznej, jak i symbolicznej. Jednym z kluczowych moment\u00f3w by\u0142a jej obecno\u015b\u0107 w Moskiewskiej Synagodze Ch\u00f3ralnej, g\u0142\u00f3wnym miejscu kultu judaizmu w stolicy ZSRR. Wizyta ta, zbie\u017cna z obchodami \u017cydowskiego \u015bwi\u0119ta Rosz ha-Szana, zgromadzi\u0142a liczne grupy wiernych i przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w publiczn\u0105 manifestacj\u0119 \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci narodowej oraz solidarno\u015bci z nowo powsta\u0142ym pa\u0144stwem Izrael. Pomimo realnego ryzyka represji, zgromadzeni entuzjastycznie wykrzykiwali:\u00a0Am Israel Chai!\u00a0<\/em>(Nar<\/em>\u00f3d Izraela \u017cyje!<\/em>), wyra\u017caj\u0105c nadziej\u0119 p\u0142yn\u0105c\u0105 z odrodzenia pa\u0144stwowo\u015bci \u017cydowskiej w Palestynie. Te otwarte przejawy identyfikacji z Izraelem stanowi\u0142y akt odwagi i sprzeciwu wobec systematycznej polityki represji, kt\u00f3ra w ZSRR t\u0142umi\u0142a przejawy \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci narodowej, uznaj\u0105c je za zagro\u017cenie dla porz\u0105dku socjalistycznego. Obrazy z tej wizyty przedstawiaj\u0105ce Meir otoczon\u0105 t\u0142umem zosta\u0142y szeroko rozpowszechnione zar\u00f3wno w Izraelu, jak i za granic\u0105. W kontek\u015bcie mi\u0119dzynarodowym zyska\u0142y one wymiar symboliczny: jako \u015bwiadectwo trwa\u0142o\u015bci \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci w diasporze oraz potwierdzenie si\u0142y wi\u0119zi mi\u0119dzy \u017bydami rozsianymi po \u015bwiecie a pa\u0144stwem Izrael. Tymczasem w Knesecie g\u0142os zabra\u0142 pose\u0142 Beniamin Mintz, kt\u00f3ry w spos\u00f3b ironiczny zakwestionowa\u0142 gest Meir, sugeruj\u0105c, i\u017c jej akt solidarno\u015bci wobec radzieckiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej powinien znale\u017a\u0107 kontynuacj\u0119 na gruncie krajowym. Mintz zaproponowa\u0142, by Golda odwiedzi\u0142a synagog\u0119 w Izraelu na modlitw\u0119 dzi\u0119kczynn\u0105? Odpowied\u017a Meir, nacechowana zar\u00f3wno stanowczo\u015bci\u0105, jak i polityczn\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, podkre\u015bla\u0142a istot\u0119 kontekstu jej wizyty. Wyja\u015bni\u0142a, \u017ce uczestnictwo w nabo\u017ce\u0144stwie w Moskwie mia\u0142o charakter wyj\u0105tkowy, umo\u017cliwiaj\u0105cy spotkanie z \u017bydami \u017cyj\u0105cymi w represyjnym re\u017cimie, kt\u00f3rzy ryzykowali wiele, by zamanifestowa\u0107 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Zaznaczy\u0142a zarazem, \u017ce z ch\u0119ci\u0105 odwiedzi synagog\u0119 w Tel Awiwie, gdy tylko zostanie jej zagwarantowane prawo do zaj\u0119cia miejsca w g\u0142\u00f3wnej sali modlitewnej, obok m\u0119\u017cczyzn jako wyraz zasady r\u00f3wno\u015bci kobiet w \u017cyciu spo\u0142ecznym i religijnym.<\/span><\/p>\n

\nW pierwszych wyborach parlamentarnych po uzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci Meir zosta\u0142a wybrana do Knesetu. W tym okresie, premier Dawid Ben-Gurion powierzy\u0142 jej funkcj\u0119 ministra pracy, kt\u00f3r\u0105 pe\u0142ni\u0142a do 1956 roku. Jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 w latach 1949\u20131956, jako ministra pracy, mia\u0142a kluczowe znaczenie dla kszta\u0142towania izraelskiego ustawodawstwa socjalnego. Cho\u0107 w zbiorowej pami\u0119ci dominuje obraz Goldy jako przyw\u00f3dczyni politycznej i dyplomatki, to w\u0142a\u015bnie w tym okresie odegra\u0142a decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w tworzeniu podstaw prawa pracy. Do jej najwa\u017cniejszych osi\u0105gni\u0119\u0107 legislacyjnych nale\u017ca\u0142y ustawy reguluj\u0105ce prawa \u017co\u0142nierzy rezerwy i demobilizowanych, przepisy dotycz\u0105ce ogranicze\u0144 pracy nocnej (zw\u0142aszcza w piekarniach), regulacje czasu pracy i odpoczynku, a tak\u017ce prawa pracownicze kobiet, m\u0142odzie\u017cy i uczni\u00f3w. Szczeg\u00f3lne znaczenie mia\u0142y tak\u017ce przyj\u0119te w 1957 roku, cho\u0107 ju\u017c po formalnym zako\u0144czeniu jej kadencji, ustawy o rozwi\u0105zywaniu spor\u00f3w pracowniczych oraz o uk\u0142adach zbiorowych, nad kt\u00f3rymi Meir prowadzi\u0142a wcze\u015bniejsze prace przygotowawcze.<\/span><\/p>\n

\nWydarzenia roku 1956, czyli tzw. kryzys sueski (znany r\u00f3wnie\u017c jako wojna synajska), stanowi\u0142y istotny punkt zwrotny w izraelskiej polityce zagranicznej. Konflikt wybuch\u0142 w wyniku nacjonalizacji Kana\u0142u Sueskiego przez Egipt i pog\u0142\u0119biaj\u0105cej si\u0119 blokady izraelskiej \u017ceglugi na Morzu Czerwonym. Dla Meir konflikt ten by\u0142 potwierdzeniem konieczno\u015bci utrzymania silnej polityki obronnej i niezale\u017cnej linii dyplomatycznej. W swoich p\u00f3\u017aniejszych wypowiedziach konsekwentnie podkre\u015bla\u0142a, \u017ce trwa\u0142y pok\u00f3j na Bliskim Wschodzie b\u0119dzie mo\u017cliwy jedynie w\u00f3wczas, gdy pa\u0144stwa arabskie faktycznie uznaj\u0105 prawo Izraela do istnienia i zaprzestan\u0105 akt\u00f3w wrogo\u015bci. Jednocze\u015bnie krytykowa\u0142a mi\u0119dzynarodow\u0105 opini\u0119 publiczn\u0105 za tendencj\u0119 do moralnego symetryzmu, kt\u00f3ry jej zdaniem zaciera\u0142 fundamentaln\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy agresorem a ofiar\u0105 (sic!).<\/span><\/p>\n

\nNast\u0119pnie obj\u0119\u0142a tek\u0119 ministra spraw zagranicznych, w\u00f3wczas, z inicjatywy Ben-Guriona, zdecydowa\u0142a si\u0119 na hebraizacj\u0119 nazwiska, przyjmuj\u0105c form\u0119 “Meir” (zamiast pierwotnego \u201cMeyerson\u201d). Sprawuj\u0105c urz\u0105d ministra spraw zagranicznych koncentrowa\u0142a si\u0119 na zacie\u015bnianiu relacji ze Stanami Zjednoczonymi, kt\u00f3re postrzega\u0142a jako strategicznego sojusznika w obliczu malej\u0105cego zaufania wobec Wielkiej Brytanii i Francji. R\u00f3wnocze\u015bnie intensyfikowa\u0142a kontakty z pa\u0144stwami Ameryki \u0141aci\u0144skiej i Afryki, dostrzegaj\u0105c w nich potencjalnych partner\u00f3w w budowaniu szerokiej koalicji dyplomatycznej maj\u0105cej na celu wzmocnienie pozycji Izraela na arenie mi\u0119dzynarodowej, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie nasilaj\u0105cych si\u0119 napi\u0119\u0107 z pa\u0144stwami arabskimi. Jej dzia\u0142ania, nacechowane pragmatyzmem i zdecydowan\u0105 obron\u0105 prawa Izraela do samoobrony, odegra\u0142y istotn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu si\u0119 izraelskiej to\u017csamo\u015bci politycznej w pierwszych dekadach istnienia pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

\nPe\u0142ni\u0105c funkcj\u0119 ministra spraw zagranicznych, \u0142ama\u0142a konwencje nie tylko w sferze polityki, lecz tak\u017ce w sposobie sprawowania urz\u0119du: podr\u00f3\u017cowa\u0142a klas\u0105 turystyczn\u0105, unika\u0142a protoko\u0142u dyplomatycznego, odm\u00f3wi\u0142a podporz\u0105dkowania si\u0119 segregacyjnym zasadom w Rodezji. Zagranicznych dygnitarzy przyjmowa\u0142a we w\u0142asnej kuchni, serwuj\u0105c im domowe wypieki i wyg\u0142aszaj\u0105c stanowcze deklaracje dotycz\u0105ce izraelskiego bezpiecze\u0144stwa. Tak jak mo\u017cemy to zobaczy\u0107 w filmie:\u00a0Golda<\/em>\u00a0(2023) w re\u017cyserii Guy\u2019a Nattiva z Helen Mirren w roli Goldy Meir; jedna z symbolicznych scen rozgrywa si\u0119 w kuchni premier Izraela. Golda, z papierosem w d\u0142oni i zm\u0119czeniem wojn\u0105 Jom Kipur, cz\u0119stuje Henry\u2019ego Kissingera (w tej roli Liev Schreiber) barszczem (Musisz to zje\u015b\u0107, Henry. Leah to przygotowa\u0142a, a ona jest ocala\u0142\u0105<\/em>) i rozpoczyna rozmow\u0119, kt\u00f3ra szybko przeradza si\u0119 w ideologiczne zderzenie. Gdy ameryka\u0144ski sekretarz stanu oznajmia, \u017ce\u00a0Jestem najpierw Amerykaninem, potem sekretarzem stanu, a dopiero potem \u017b<\/em>ydem\u00a0<\/em>Meir spogl\u0105da na niego z mieszanin\u0105 ironii i powagi, i odpowiada:\u00a0Henry, zapominasz, \u017ce w Izraelu czytamy od prawej do lewej.\u00a0<\/em>To kr\u00f3tkie zdanie, niesie w sobie ogromny \u0142adunek emocjonalny i polityczny. Dla Meir \u017cydowsko\u015b\u0107 nie jest kwesti\u0105 kolejno\u015bci ani wyboru, ale warunkiem istnienia, politycznym i egzystencjalnym fundamentem. Ta scena pokazuje jej si\u0142\u0119 jako liderki, dla kt\u00f3rej przetrwanie narodu \u017cydowskiego by\u0142o spraw\u0105 absolutnie priorytetow\u0105.<\/span><\/p>\n

\nGolda postrzega\u0142a bezpiecze\u0144stwo Izraela w kategoriach wielowymiarowych, obejmuj\u0105cych tak kwestie militarne, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce trwa\u0142y pok\u00f3j z s\u0105siadami jest mo\u017cliwy jedynie w\u00f3wczas, gdy Izrael pozostanie silny:\u00a0Wierz\u0119, \u017ce b\u0119dziemy mieli pok<\/em>\u00f3j z naszymi s\u0105siadami, ale jestem pewna, \u017ce nikt nie zawrze pokoju ze s\u0142abym Izraelem<\/em>\u00a0(Meron Medzini,\u00a0Golda: Biografia Polityczna<\/em>, Tel Awiw: Yediot Aharonot, Sifrei Hemed, 2008, s. VI). A tak\u017ce w przestrzeni gospodarczej: zapewnienie obywatelom dost\u0119pu do podstawowych zasob\u00f3w, takich jak woda, \u017cywno\u015b\u0107 i ropa, jak i demograficznej. R\u00f3wnolegle zabiega\u0142a o sprowadzanie \u017byd\u00f3w z Maroka i Europy Wschodniej, kieruj\u0105c si\u0119 przekonaniem o moralnym obowi\u0105zku ratowania \u017cycia ka\u017cdego \u017byda. W zdecydowany spos\u00f3b odrzuca\u0142a etyczne w\u0105tpliwo\u015bci podnoszone przez izraelsk\u0105 inteligencj\u0119 po wojnie sze\u015bciodniowej, uznaj\u0105c prawo narodu \u017cydowskiego do istnienia za najwy\u017csz\u0105 warto\u015b\u0107 moraln\u0105:\u00a0Ca\u0142kowicie buntuj\u0119 si\u0119 przeciwko Amosowi Ozowi, Yizharowi Smilansky<\/em>\u2019emu, profesorom i intelektualistom, kt<\/em>\u00f3rzy wprowadzili tutaj kwesti\u0119 moraln\u0105. Dla mnie najwy\u017csz\u0105 moralno\u015bci\u0105 jest to, \u017ce nar<\/em>\u00f3d \u017cydowski ma prawo do istnienia. Bez tego nie ma moralno\u015bci na \u015bwiecie<\/em>\u00a0(Mapai Secretariat, 12 grudnia 1967).<\/span><\/p>\n

\nPo nag\u0142ej \u015bmierci premiera Lewiego Eszkola w 1969 roku obj\u0119\u0142a stanowisko premiera. Jednym z pierwszych sprawdzian\u00f3w jej przyw\u00f3dztwa by\u0142a operacja\u00a0Projekt Cherbourg,<\/em>\u00a0przeprowadzony przez Mossad z jej inicjatywy. Ot\u00f3\u017c, izraelski wywiad potajemnie przej\u0105\u0142 z francuskiego portu pi\u0119\u0107 okr\u0119t\u00f3w patrolowych, kt\u00f3rych przekazania odm\u00f3wi\u0142 prezydent Charles de Gaulle z powodu pogarszaj\u0105cych si\u0119 relacji francusko-izraelskich i wyra\u017anej propalesty\u0144skiej orientacji francuskiej polityki zagranicznej. Owa spektakularna akcja zako\u0144czy\u0142a si\u0119 sukcesem, a Stany Zjednoczone, b\u0119d\u0105ce symboliczn\u0105 ojczyzn\u0105 Goldy, zacz\u0119\u0142y intensyfikowa\u0107 wsparcie dla Izraela zar\u00f3wno w wymiarze militarnym, jak i dyplomatycznym, m.in. poprzez dostawy nowoczesnego uzbrojenia oraz aktywne dzia\u0142ania na forum Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ.<\/span><\/p>\n

\nMomentem prze\u0142omowym w jej politycznej biografii by\u0142a wojna Jom Kippur, kt\u00f3ra wybuch\u0142a 6 pa\u017adziernika 1973 roku w wyniku zmasowanego ataku si\u0142 egipskich i syryjskich na Izrael, obchodz\u0105cy w\u00f3wczas jedno z najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0105t religijnych. Cho\u0107 pierwsze dni konfliktu przynios\u0142y izraelskiemu spo\u0142ecze\u0144stwu ogromne straty, chaos i poczucie narodowego upokorzenia, Meir zachowa\u0142a zimn\u0105 krew, wykazuj\u0105c si\u0119 determinacj\u0105 i autorytetem przyw\u00f3dczyni na miar\u0119 Ben Guriona z 1948 roku czy Moszego Dajana z 1967. Po trzech dniach dramatycznych walk Si\u0142y Obronne Izraela przesz\u0142y do skutecznej kontrofensywy, docieraj\u0105c na 42 kilometry od Damaszku i 100 kilometr\u00f3w od Kairu. Jeszcze przed tym dramatycznym wydarzeniem w 1972 roku \u015bwiatem wstrz\u0105sn\u0105\u0142 zamach podczas igrzysk olimpijskich w Monachium, w kt\u00f3rym z r\u0105k terroryst\u00f3w z organizacji Czarny Wrzesie\u0144 i Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny zgin\u0119\u0142o jedenastu izraelskich sportowc\u00f3w. W odpowiedzi Golda zapowiedzia\u0142a bezkompromisow\u0105 walk\u0119 z terroryzmem, inicjuj\u0105c operacj\u0119\u00a0Gniew Bo\u017c<\/em>y,<\/em>\u00a0prowadzon\u0105 przez Mossad od 1972 do 1979 roku, zako\u0144czon\u0105 likwidacj\u0105 Ali Hassana Salameha (kt\u00f3ry by\u0142 jednym z g\u0142\u00f3wnych przyw\u00f3dc\u00f3w organizacji Czarny Wrzesie\u0144 oraz kluczow\u0105 postaci\u0105 w planowaniu zamachu; wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142, po\u015brednio zaanga\u017cowany w przeprowadzenie zamachu by\u0142 Zwi\u0105zek Radziecki, kt\u00f3ry wspiera\u0142 r\u00f3\u017cne palesty\u0144skie grupy zbrojne). W ramach tej kampanii, wsp\u00f3lnie z genera\u0142em Aharonem Yarivem oraz kierownictwem Mossadu, Meir zatwierdzi\u0142a r\u00f3wnie\u017c operacj\u0119\u00a0Wiosna M\u0142odo\u015bci<\/em>, przeprowadzon\u0105 w 1973 roku w samym sercu Bejrutu przez jednostki specjalne IDF dowodzone przez Ehuda Baraka, przysz\u0142ego premiera Izraela. Dodajmy, \u017ce\u00a0Gniew Bo\u017cy<\/em>\u00a0trwa\u0142 jeszcze po jej formalnym zako\u0144czeniu, obejmuj\u0105c dalsze eliminacje os\u00f3b powi\u0105zanych z zamachem.<\/span><\/p>\n

\nMimo zwyci\u0119stwa Partii Pracy w wyborach po wojnie, narastaj\u0105ca krytyka spo\u0142eczna i wewn\u0119trzne napi\u0119cia polityczne sk\u0142oni\u0142y Meir do rezygnacji z urz\u0119du i przekazania przyw\u00f3dztwa Icchakowi Rabinowi. Zmar\u0142a 8 grudnia 1978 roku, pozostawiaj\u0105c po sobie spu\u015bcizn\u0119 silnego, lecz kontrowersyjnego przyw\u00f3dztwa w jednym z najtrudniejszych moment\u00f3w historii pa\u0144stwa Izrael.<\/span><\/p>\n

\nKrytycy Goldy Meir cz\u0119sto ignoruj\u0105 spostrze\u017cenie Maxa Webera, \u017ce historii nie spos\u00f3b w pe\u0142ni zrozumie\u0107 z perspektywy retrospektywnej, a tym bardziej ocenia\u0107 jej protagonist\u00f3w wed\u0142ug warto\u015bci, kt\u00f3re nie by\u0142y im dost\u0119pne w momencie podejmowania decyzji. Meir, a\u017c do ko\u0144ca \u017cycia, sprzeciwia\u0142a si\u0119 idei niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa palesty\u0144skiego na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy, lecz w ramach ewentualnego traktatu pokojowego z Jordani\u0105 dopuszcza\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107, by Palesty\u0144czycy wybrali mi\u0119dzy obywatelstwem jorda\u0144skim a autonomi\u0105 polityczn\u0105 w Judei i Samarii. Jej nieufno\u015b\u0107 wobec Anwara Sadata, by\u0142a g\u0142\u0119boko zakorzeniona w wiedzy o jego uwielbieniu dla Hitlera i w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce antysemityzm to nie przesz\u0142y epizod, lecz ideologiczna kontynuacja d\u0105\u017cenia do unicestwienia \u017byd\u00f3w, tym razem pod p\u0142aszczykiem politycznych roszcze\u0144. Uwa\u017ca\u0142a, \u017ce terror palesty\u0144ski wynika\u0142 z fundamentalnego sprzeciwu wobec samego istnienia pa\u0144stwa Izrael i \u017ce nawet najdalej id\u0105ce ust\u0119pstwa nie zlikwiduj\u0105 jego \u017ar\u00f3de\u0142. W przem\u00f3wieniu wyg\u0142oszonym 12 pa\u017adziernika 1970 roku przed Komitetem Centralnym Partii Pracy podkre\u015bli\u0142a, \u017ce \u017cadne wojny ani gro\u017aby wojny nie zmieni\u0105 dw\u00f3ch fakt\u00f3w: po pierwsze \u2013 Izrael, mimo ogromnych ofiar, nie da si\u0119 usun\u0105\u0107 z w\u0142asnej ziemi, co zosta\u0142o ju\u017c tragicznie potwierdzone; po drugie \u2013 pok\u00f3j jest mo\u017cliwy tylko z Izraelem takim, jakim jest: pa\u0144stwem \u017cydowskim, suwerennym, z granicami uznanymi za bezpieczne. Jak trafnie zauwa\u017ca Prina Lahav, Meir, wychowana, by by\u0107 \u201eprzedmiotem\u201d \u2013 kobiet\u0105 wt\u0142oczon\u0105 w role narzucane jej przez spo\u0142ecze\u0144stwo i histori\u0119 \u2013 dokona\u0142a aktu politycznej i egzystencjalnej emancypacji, staj\u0105c si\u0119 w pe\u0142ni \u201epodmiotem\u201d, kt\u00f3ry nie tylko bra\u0142 udzia\u0142 w dziejowych procesach, ale je wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 z wyj\u0105tkow\u0105 determinacj\u0105 i moraln\u0105 nieugi\u0119to\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

Bibliografia<\/span><\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Burkett, Elinor.\u00a0Golda<\/em>. New York: HarperCollins, 2008.<\/span><\/li>\n
  2. 2.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em>Danin, Ezra.\u00a0A Zionist under all Conditions<\/em>. Tel Aviv, 1986.<\/span><\/li>\n
  3. Fallaci, Oriana.\u00a0Wywiad z Histori\u0105<\/em>. Warszawa, 2012.<\/span><\/li>\n
  4. Jewish Women’s Archive. \u201cGolda Meir.\u201d Accessed June 4, 2025.\u00a0https:\/\/jwa.org\/encyclopedia\/article\/meir-golda<\/a>.<\/span><\/li>\n
  5. 5.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em>Klagsbrun, Francine.\u00a0Lioness: Golda Meir and the Nation of Israel<\/em>. New York: Schocken Books, 2017.<\/span><\/li>\n
  6. 6.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em>Lahav, Pnina.\u00a0The Only Woman in the Room: Golda Meir and Her Path to Power<\/em>. Princeton, NJ: Princeton University Press, 2022.<\/span><\/li>\n
  7. Medzini, Meron.\u00a0Golda Meir: A political Biography<\/em>. Tel Aviv: Yediot Aharonot: Sifrei Hemed, 2008.\u00a0https:\/\/tile.loc.gov\/storage-services\/master\/gdc\/gdcebookspublic\/20\/19\/66\/78\/09\/2019667809\/2019667809.pdf<\/a>.<\/span><\/li>\n
  8. 8.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em>Medzini, Meron.\u00a0Golda Meir: A Reference Guide to Her Life and Works<\/em>. Lanham, MD: Rowman & Littlefield, 2020.<\/span><\/li>\n
  9. Meir, Golda.\u00a0My Life<\/em>. New York: G.P. Putnam\u2019s Sons, 1975.\u00a0https:\/\/archive.org\/details\/mylife00meirrich\/page\/12\/mode\/2up<\/a>.<\/span><\/li>\n
  10. 10.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em>Morris, Benny.\u00a01948: A History of the First Arab-Israeli War<\/em>. New Haven: Yale University Press, 2008.<\/span><\/li>\n
  11. 11.\u00a0\u00a0\u00a0<\/em>Near, Henry.\u00a0The Kibbutz Movement: A History, Vol. 1 \u2014 Origins and Growth, 1909<\/em>\u20131939<\/em>. Oxford: Oxford University Press, 1992.<\/span><\/li>\n
  12. Shapira, Anita.\u00a0Israel: A History<\/em>. Trans. Anthony Berris, London, Weidenfeld& Nicolson, Brandeis University Press, 2012.<\/span><\/li>\n
  13. United Nations General Assembly. \u201cResolution 181 (II).\u201d November 29, 1947.\u00a0https:\/\/docs.un.org\/en\/A\/RES\/181(II<\/a>).<\/span><\/li>\n
  14. \u201cThe Genocidal Imagination.\u201d\u00a0Quillette<\/em>, December 12, 2023.\u00a0https:\/\/quillette.com\/2023\/12\/12\/the-genocidal-imagination\/<\/a>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n
    \n

    Patrycja Walter<\/strong> \u2013 Studiowa\u0142a filozofi\u0119 i politologi\u0119 na UAM i w Collegium Civitas. Od wielu lat mieszka w Holandii. Zajmuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie problematyk\u0105 kobiec\u0105.<\/em><\/span><\/p>\n

    \n
    \n
    \n
    \n

    Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
    \nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
    \nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
    \n<\/em>    webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

    \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Zdj\u0119cie: zrzut z ekranu wideo. Golda Meir – \u017belazna Dama Izraela Patrycja Walter Syjonizm i pesymizm s\u0105 nie do pogodzenia. Golda Meir (Marie Syrkin,\u00a0Golda Meir, NY: G.P. Putnam’s Sons, 1969, p. 159.) \u00a0 Papie\u017c Pawe\u0142 VI\u00a0 (Giovanni Battista Montini)\u00a0przyj\u0105\u0142 w styczniu 1973 roku na audiencji w Watykanie a premier Izraela, Gold\u0105 Meir. W trakcie audiencji […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121880"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=121880"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121880\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":121890,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121880\/revisions\/121890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=121880"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=121880"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=121880"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}