{"id":122628,"date":"2025-07-17T17:09:50","date_gmt":"2025-07-17T15:09:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=122628"},"modified":"2025-07-17T14:34:57","modified_gmt":"2025-07-17T12:34:57","slug":"18-05-106","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=122628","title":{"rendered":"Zaczarowany \u015bwiat PRL"},"content":{"rendered":"

Romantyczne bocianie gniazdo, stoj\u0105ce w pobli\u017cu wymagaj\u0105cego drobnych remont\u00f3w budynku gospodarczego.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Zaczarowany \u015bwiat PRL<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Andrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
Przed chwil\u0105 odebra\u0142em z paczkomatu d\u0142ugo oczekiwany album Marka Z\u00fcrna. \u0141\u0105czy nas bardzo wiele \u2013 musieli\u015bmy widywa\u0107 si\u0119 wielokrotnie w m\u0142odo\u015bci, bo Marek studiowa\u0142 w tym samym czasie na tym samym wydziale filozofii i socjologii UW. Mieli\u015bmy wsp\u00f3lnych znajomych, ale nie znali\u015bmy si\u0119. Obaj jeste\u015bmy dzi\u015b szwedzkimi obywatelami. Nie wiem, czy Marek odzyska\u0142 polskie obywatelstwo (ja tak, bo inaczej mia\u0142bym k\u0142opoty z kupnem domu w Polsce). Nie wiem, kiedy Marek zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na moje istnienie, ale od lat jest wiernym czytelnikiem prowadzonych przeze mnie i moj\u0105 \u017con\u0119 Ma\u0142gorzat\u0119 \u201eList\u00f3w z naszego sadu\u201d.<\/span><\/div>\n

\n

\n

Nerwowo rozrywa\u0142em strasznie starannie opakowan\u0105 przesy\u0142k\u0119. Rzuci\u0142em na ziemi\u0119 foli\u0119 i karton, \u017ceby wreszcie mie\u0107 ten album w r\u0119ku. Rzuci\u0142em okiem na zdj\u0119cia z archiwum Marka, zupe\u0142nie inaczej prezentuj\u0105ce si\u0119 na stronach o wymiarze 23,5 \u00d7 23,5 cm, na doskona\u0142ym papierze \u2013 dopieszczone technicznie arcydzie\u0142o. I co? I natychmiast przypomnia\u0142 mi si\u0119 czarny ksi\u0105\u017c\u0119 G\u00f3rnej Volty.<\/span><\/p>\n

G\u00f3rna Volta nazywa si\u0119 dzi\u015b Burkina Faso. Ksi\u0105\u017c\u0119 ze swoj\u0105 \u017con\u0105 mieszkali w Malm\u00f6, a ja by\u0142em przydzielonym przez s\u0105d kuratorem ksi\u0119cia skazanego za drobne kradzie\u017ce. Ksi\u0105\u017c\u0119 studiowa\u0142 na Uniwersytecie im. Patryka Lumumby w Moskwie, mia\u0142 przydzielon\u0105 przez KGB opiekunk\u0119 (prawdopodobnie zach\u0119can\u0105 do blisko\u015bci \u0142\u00f3\u017ckowej z ksi\u0119ciem). Ostatecznie ksi\u0105\u017c\u0119 i kegebistka zostali ma\u0142\u017ce\u0144stwem i mieli dwoje dzieci. Pozna\u0142em ich jako s\u0105dowy kurator. Ona by\u0142a alkoholiczk\u0105 i z\u0142odziejk\u0105, on tylko okazjonalnym z\u0142odziejem. Szwecji nienawidzili serdecznie. Znale\u017ali si\u0119 w niej za spraw\u0105 przewrotu wojskowego w G\u00f3rnej Volcie \u2013 ksi\u0105\u017c\u0119 przesta\u0142 by\u0107 dla sowieckiego imperium u\u017cyteczny i zosta\u0142 wydalony z ZSRR. Do swojego kraju wr\u00f3ci\u0107 nie m\u00f3g\u0142, bo tam czeka\u0142a go \u015bmier\u0107. Wyl\u0105dowali w Szwecji i poszli na dno. Ona sta\u0142a si\u0119 religijna, on by\u0142 muzu\u0142maninem kulturowym (jakby to okre\u015bli\u0142 Richard Dawkins). Nasze rozmowy toczy\u0142y si\u0119 w j\u0119zyku rosyjskim (szwedzkiego nie opanowali nigdy). Ich dzieci zabra\u0142y w\u0142adze szwedzkie \u2013 jak przekonywali mnie \u2013 bez \u017cadnego powodu. (Je\u015bli je bili, to raczej ona ni\u017c on, ale nawet je\u015bli tego nie robili, to ka\u017cdy szwedzki pracownik opieki spo\u0142ecznej, obejrzawszy ich mieszkanie, doszed\u0142by do wniosku, \u017ce nie jest ono w\u0142a\u015bciwym \u015brodowiskiem dla ma\u0142ych dzieci.)<\/span><\/p>\n

Kt\u00f3rego\u015b dnia, kiedy w ramach na\u0142o\u017conych na mnie obowi\u0105zk\u00f3w przyszed\u0142em z wizyt\u0105. Ona by\u0142a bardzo pijana, a on niemal trze\u017awy. Ksi\u0105\u017c\u0119 by\u0142 inteligentny, z arystokratycznego rodu. Ona wy\u0142a, \u017ce nienawidzi Szwecji, \u017ce przez ksi\u0119cia znalaz\u0142a si\u0119 w tym strasznym kraju i \u017ce \u017cycie w Moskwie by\u0142o cudowne. W ko\u0144cu ksi\u0105\u017c\u0119 nie wytrzyma\u0142 i powiedzia\u0142, \u017ce rozumie jej t\u0119sknot\u0119, bo wiadomo, \u017ce lepiej by\u0107 m\u0142od\u0105 kegebistk\u0105 w Moskwie ni\u017c star\u0105 alkoholiczk\u0105 i z\u0142odziejk\u0105 w Malm\u00f6. Zacz\u0119\u0142a go szarpa\u0107 za w\u0142osy, utrudniaj\u0105c nam rozmow\u0119 o ekonomii kraj\u00f3w afryka\u0144skich.<\/span><\/p>\n

Dlaczego ta scena przypomnia\u0142a mi si\u0119 przy pierwszym kontakcie z doskona\u0142ymi zdj\u0119ciami Marka? Marek nie jest tylko doskona\u0142ym artyst\u0105 fotografem \u2013 Marek jest socjologiem pos\u0142uguj\u0105cym si\u0119 obrazem. Pokazywanie tych doskona\u0142ych zdj\u0119\u0107 w formie ilustracji do artyku\u0142u jest blu\u017anierstwem \u2013 to jak zdj\u0119cia obraz\u00f3w mistrz\u00f3w malarstwa w jarmarcznym przewodniku dla turyst\u00f3w.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/a><\/p>\n

\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Marek \u2013 socjolog i artysta \u2013 pokazuje Polsk\u0119. Marek nie jest turpist\u0105, wr\u0119cz przeciwnie \u2013 ignoruje bied\u0119 i brzydot\u0119, i pr\u00f3buje uchwyci\u0107 rado\u015b\u0107 dzieci bawi\u0105cych si\u0119 w b\u0142otnej przestrzeni.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/a><\/p>\n

\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

O, to zdj\u0119cie doskonale pami\u0119tam \u2013 kiedy\u015b bardzo mnie poruszy\u0142o i przypomnia\u0142o smak sk\u00f3rki od ciep\u0142ego chleba, \u017cartej po drodze do domu z piekarni. Marzy\u0142em o tym, \u017ceby je u\u017cy\u0107 do pisanego w\u0142a\u015bnie artyku\u0142u. Napisa\u0142em do Marka, a on odpisa\u0142, \u017ce b\u0119dzie trudno, ale spr\u00f3buje je odnale\u017a\u0107.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/a><\/p>\n

\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

A to zdj\u0119cie \u2013 co w\u0142a\u015bciwie pokazuje? A ju\u017c wiem: struktur\u0119 ziemi uprawnej w gospodarstwach ch\u0142opskich (przypr\u00f3szon\u0105 \u015bniegiem).<\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/a><\/p>\n

\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Ile\u017c rado\u015bci oferowa\u0142o tamto proste, nieska\u017cone konsumpcjonizmem \u017cycie.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/a><\/p>\n

\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Ludzie rozmawiali ze sob\u0105, a nie \u2013 jak dzi\u015b \u2013 gapili si\u0119 tylko w te swoje telefony.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/a><\/p>\n

\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

Marka szczeg\u00f3lnie pasjonowa\u0142 rozw\u00f3j intelektualny dziecka wiejskiego.<\/span><\/p>\n

Kiedy\u015b \u015bciera\u0142em si\u0119 ze Stefanem Kisielewskim z powodu jego durnej ch\u0142opomanii. W Londynie, z gmaszyska, w kt\u00f3rym setki dziennikarzy z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w co godzin\u0119 nadawa\u0142y kolejny centralny biuletyn informacyjny, wymykali\u015bmy si\u0119 czasem z Ludwikiem Lewinem do pobliskiej kawiarni, a dok\u0142adniej \u2013 do brudnej nory, w kt\u00f3rej arabski w\u0142a\u015bciciel serwowa\u0142 kaw\u0119 godn\u0105 tej nazwy. Ludwik czasem nuci\u0142 ballad\u0119, kt\u00f3r\u0105 kocha\u0142em, ale zapomnia\u0142em. W g\u0142owie zosta\u0142o tylko to:<\/span><\/p>\n

Na g\u0142owie kwietny ma wianek,<\/em><\/strong>
\nW r\u0119ku zielony badylek,<\/em><\/strong>
\nA przed ni\u0105 bie\u017cy baranek,<\/em><\/strong>
\nA nad ni\u0105 lata motylek.<\/em><\/strong><\/p>\n

W ostatecznej rozpaczy napisa\u0142em do Richarda Kernera. Ratuj.<\/span><\/p>\n

Odpowiedzia\u0142 kilka minut p\u00f3\u017aniej:<\/span><\/p>\n

Przypuszczam, \u017ce chodzi Ci o piosenk\u0119 Stasia Staszewskiego, kt\u00f3r\u0105 potem \u015bpiewa\u0142 jego syn Kazik Staszewski, za\u0142o\u017cyciel grupy rockowej \u201eKult\u201d. Z refrenem \u2013 cytatem z Mickiewicza o motylku i badylku.<\/span><\/p>\n

Podaj\u0119 Ci pe\u0142ny tekst ballady napisanej w Pary\u017cu (Stas zmar\u0142 na wylew w splocie s\u0142onecznym w styczniu 1973, w wieku 47 lat. Zmar\u0142 \u015bmierci\u0105 poety).<\/span><\/p>\n

\u00a0Piosenka o mojej dziewczynie:<\/span><\/p>\n

\u00a0(Stanis\u0142aw Staszewski, pisane w Paryzu, 1970-ty rok)\u00a0<\/span><\/p>\n

Ach ci ludzie, to brudne \u015bwinie,<\/em><\/strong>
\nCo napletli o mojej dziewczynie,<\/em><\/strong>
\nJakie\u015b bzdury o jej na\u0142ogach,<\/em><\/strong>
\nTo po prostu lito\u015b\u0107 i trwoga.<\/em><\/strong>
\nTak to bywa gdy kto\u015b zazdro\u015bci,<\/em><\/strong>
\nKiedy brak mu w\u0142asnej mi\u0142o\u015bci,<\/em><\/strong>
\nPlotki p\u0142odzi, mnie nie zaszkodzi \u017cadne obce z\u0142o<\/em><\/strong>
\nNa m\u00f3j spos\u00f3b widzie\u0107 j\u0105…<\/em><\/strong><\/p>\n

\n

Na g\u0142owie kwietny ma wianek,<\/em><\/strong>
\nW r\u0119ku zielony badylek,<\/em><\/strong>
\nA przed ni\u0105 bie\u017cy baranek,<\/em><\/strong>
\nA nad ni\u0105 lata motylek<\/em><\/strong><\/p>\n

\n

Krzywd\u0119 robi\u0105 mojej panience,<\/em><\/strong>
\nOplu\u0107 chc\u0105 j\u0105, podli zbocze\u0144cy.<\/em><\/strong>
\nUtopi\u0107 chc\u0105 j\u0105 w morzu zawi\u015bci,<\/em><\/strong>
\nParanoicy, podli sady\u015bci,<\/em><\/strong>
\nUtaplani w brudnej rozpu\u015bcie,<\/em><\/strong>
\nA na g\u0119bach fa\u0142szywy u\u015bmiech,<\/em><\/strong>
\nByle zagna\u0107 do swego bagna, ale wara wam!<\/em><\/strong>
\nJa j\u0105 przecie\u017c lepiej znam…<\/em><\/strong><\/p>\n

\n

Na g\u0142owie kwietny ma wianek,<\/em><\/strong>
\nW r\u0119ku zielony badylek,<\/em><\/strong>
\nA przed ni\u0105 bie\u017cy baranek,<\/em><\/strong>
\nA nad ni\u0105 lata motylek<\/em><\/strong><\/p>\n

\n

Zn\u00f3w widzieli j\u0105 z jakim\u015b ch\u0142opem,<\/em><\/strong>
\nZn\u00f3w wyjecha\u0142a do Saint Tropez,<\/em><\/strong>
\nZn\u00f3w m\u0119czy\u0142a si\u0119, Bo\u017ce drogi,<\/em><\/strong>
\nZn\u00f3w na jachtach my\u0142a pod\u0142ogi.<\/em><\/strong>
\nTylko czemu r\u0119ce ma bia\u0142e?<\/em><\/strong>
\nChcialem zapyta\u0107 – zapomnialem,<\/em><\/strong>
\nCia\u0142o k\u0142oni\u0105c skin\u0119\u0142a d\u0142oni\u0105, wspar\u0142a skro\u0144 o skro\u0144<\/em><\/strong>
\nZn\u00f3w zapad\u0142em w ni\u0105 jak w to\u0144…<\/em><\/strong><\/p>\n

\n

Na g\u0142owie kwietny ma wianek,<\/em><\/strong>
\nW r\u0119ku zielony badylek,<\/em><\/strong>
\nA przed ni\u0105 bie\u017cy baranek,<\/em><\/strong>
\nA nad ni\u0105 lata motylek<\/em><\/strong><\/p>\n

\n

Ech, dziewczyna pi\u0119knie si\u0119 stara,<\/em><\/strong>
\nKosi pieni\u0105dz, ma Jaguara,<\/em><\/strong>
\nTrudno prac\u0119 z mi\u0142o\u015bci\u0105 zgodzi\u0107,<\/em><\/strong>
\nRzadziej mo\u017ce do mnie przychodzi\u0107,<\/em><\/strong>
\nTylko pyta kryj\u0105c rumieniec,<\/em><\/strong>
\nCzemu patrz\u0119 jak pot\u0119pieniec?<\/em><\/strong>
\nCzemu zgrzytam, kiedy si\u0119 pyta – czy ma \u0142adny biust?<\/em><\/strong>
\nCzemu tocz\u0119 pian\u0119 z ust?…<\/em><\/strong><\/p>\n

\n

Na g\u0142owie kwietny ma wianek,<\/em><\/strong>
\nW r\u0119ku zielony badylek,<\/em><\/strong>
\nA przed ni\u0105 bie\u017cy baranek,<\/em><\/strong>
\nA nad ni\u0105 lata motylek!<\/em><\/strong><\/p>\n

Ogl\u0105dam tak pi\u0119kny album Marka i mam wra\u017cenie, \u017ce obcuj\u0119 z geniuszem.<\/span><\/p>\n

P.S. Na samym pocz\u0105tku naszego \u017cycia po powrocie do Polski Adam Michnik zaprasza\u0142 mnie do Warsazawy, a ja jego, \u017ceby kiedy\u015b odwiedzi\u0142 Polsk\u0119. Chyba niechc\u0105cy go obrazi\u0142em. W moim pami\u0119tniku to b\u0119dzie cz\u0119\u015b\u0107 czwarta i ostatnia. Napisz\u0119 j\u0105, je\u015bli do\u017cyj\u0119.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b mija miesi\u0105c od nag\u0142ej \u015bmierci Ma\u0142gorzaty. Jak mnie cieszy, \u017ce mog\u0119 ten w\u0142a\u015bnie tekst dzi\u015b odda\u0107 w wasze r\u0119ce.<\/span><\/p>\n


\nMarek och Ewa, det \u00e4r ett f\u00f6rbaskat snyggt album. Stor tack.<\/strong><\/p>\n

\n

P.S. W sprawie kupna tego pi\u0119knego albumu nale\u017cy si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 tu:\u00a0<\/strong><\/p>\n

piotr.tolwinski@mok.siedlce.pl<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Romantyczne bocianie gniazdo, stoj\u0105ce w pobli\u017cu wymagaj\u0105cego drobnych remont\u00f3w budynku gospodarczego. Zaczarowany \u015bwiat PRL Andrzej Koraszewski Przed chwil\u0105 odebra\u0142em z paczkomatu d\u0142ugo oczekiwany album Marka Z\u00fcrna. \u0141\u0105czy nas bardzo wiele \u2013 musieli\u015bmy widywa\u0107 si\u0119 wielokrotnie w m\u0142odo\u015bci, bo Marek studiowa\u0142 w tym samym czasie na tym samym wydziale filozofii i socjologii UW. Mieli\u015bmy wsp\u00f3lnych znajomych, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/122628"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=122628"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/122628\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122699,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/122628\/revisions\/122699"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=122628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=122628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=122628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}