{"id":124352,"date":"2025-09-21T17:09:00","date_gmt":"2025-09-21T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=124352"},"modified":"2025-09-20T15:34:27","modified_gmt":"2025-09-20T13:34:27","slug":"21-09-108","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=124352","title":{"rendered":"Autorytarny kwartet: Chiny, Rosja, Korea P\u00f3\u0142nocna i Iran \u2014 Nowy porz\u0105dek \u015bwiata w fazie narodzin?"},"content":{"rendered":"

Na zdj\u0119ciu: Putin, Xi i Kim bior\u0105 udzia\u0142 w paradzie 3 wrze\u015bnia 2025 r. (Zdj\u0119cie: Alexander Kazakov\/Pool\/AFP via Getty Images)<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Autorytarny kwartet: Chiny, Rosja, Korea P\u00f3\u0142nocna i Iran \u2014 Nowy porz\u0105dek \u015bwiata w fazie narodzin?<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

Majid Rafizadeh T\u0142umaczenie: Andrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

To nie by\u0142a zwyk\u0142a parada rocznicowa; by\u0142 to manifest intencji \u2013 deklaracja z\u0142o\u017cona przez koalicj\u0119 pa\u0144stw, kt\u00f3re odrzucaj\u0105 porz\u0105dek kierowany przez Zach\u00f3d i d\u0105\u017c\u0105 do zast\u0105pienia go autorytarn\u0105 alternatyw\u0105.<\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3lne pojawienie si\u0119 tych pa\u0144stw stanowi\u0142o jak dot\u0105d najbli\u017csze realnemu uformowaniu si\u0119 nowego bloku \u2013 takiego, kt\u00f3ry mo\u017ce mie\u0107 ambicj\u0119 zbudowania ca\u0142kowicie nowego \u0142adu \u015bwiatowego, opartego nie na demokracji, lecz na przymusie, cenzurze i sile.<\/span><\/p>\n

Zignorowanie tych wydarze\u0144 jako zwyk\u0142ego spektaklu by\u0142oby nieodpowiedzialne. Trwaj\u0105ca inwazja Rosji na Ukrain\u0119 to bezpo\u015brednie wyzwanie dla stabilno\u015bci Europy \u2013 wyzwanie, kt\u00f3re Iran i Korea P\u00f3\u0142nocna wspieraj\u0105 materialnie. Chiny tymczasem rozszerzaj\u0105 swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 militarn\u0105 na Morzu Po\u0142udniowochi\u0144skim i przyspieszaj\u0105 przygotowania na ewentualn\u0105 przysz\u0142\u0105 konfrontacj\u0119 z Tajwanem. Razem te pot\u0119gi testuj\u0105 granice determinacji Zachodu. Bacznie obserwuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c, czy Stany Zjednoczone, Europa i ich sojusznicy zareaguj\u0105 z si\u0142\u0105 \u2013 czy raczej zawahaj\u0105 si\u0119 i cofn\u0105.<\/span><\/p>\n

Wygl\u0105da na to, \u017ce doskonale wiedz\u0105, co robi\u0105 i dlaczego to robi\u0105: by przekszta\u0142ci\u0107 \u015bwiat w taki, w kt\u00f3rym to ich autorytet b\u0119dzie stanowi\u0142 prawo, wolno\u015b\u0107 zostanie zd\u0142awiona, a s\u0142abe, niezdecydowane demokracje zostan\u0105 rozmontowane \u2013 tak jak na to “zas\u0142uguj\u0105”.<\/span><\/p>\n

\u015awiat wkroczy\u0142 w moment wyboru: czy pa\u0144stwa Zachodu powstrzymaj\u0105 ten autorytarny kwartet jedno\u015bci\u0105 i si\u0142\u0105, czy te\u017c uciekn\u0105 w z\u0142udzenie, \u017ce “dyplomacja” \u2013 czyli wystarczaj\u0105co d\u0142ugie rozmowy \u2013 powstrzyma agresywne ambicje?<\/span><\/p>\n

Spektakl, kt\u00f3ry niedawno rozegra\u0142 si\u0119 w Pekinie, nie przypomina\u0142 \u017cadnej wcze\u015bniejszej parady wojskowej. Chiny, upami\u0119tniaj\u0105c 80. rocznic\u0119 zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej, zorganizowa\u0142y najbardziej widowiskowy pokaz swojej si\u0142y militarnej, prezentuj\u0105c pociski hipersoniczne, zaawansowane drony, jednostki cyberwojenne oraz arsena\u0142, kt\u00f3ry nie pozostawia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci co do ambicji Pekinu, by by\u0107 postrzeganym jako globalna pot\u0119ga militarna.<\/span><\/p>\n

Tym, co tak naprawd\u0119 zdefiniowa\u0142o ten moment, nie by\u0142 jednak przemarsz broni przez Plac Tiananmen, lecz rzadkie zgromadzenie przyw\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy stan\u0119li rami\u0119 w rami\u0119. Xi Jinping go\u015bci\u0142 W\u0142adimira Putina i Kim Dzong Una, a obecny by\u0142 tak\u017ce prezydent re\u017cimu ira\u0144skiego, Masud Pezeszkian \u2013 razem tworzyli tableau, kt\u00f3re symbolizowa\u0142o co\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c wojskow\u0105 tradycj\u0119. To nie by\u0142a tylko parada rocznicowa \u2013 to by\u0142a deklaracja intencji koalicji pa\u0144stw odrzucaj\u0105cych porz\u0105dek kierowany przez Zach\u00f3d i d\u0105\u017c\u0105cych do jego zast\u0105pienia autorytarn\u0105 alternatyw\u0105.<\/span><\/p>\n

Symbolika nie mog\u0142a by\u0107 bardziej wymowna. Trzy pa\u0144stwa dysponuj\u0105ce broni\u0105 j\u0105drow\u0105 \u2013 Chiny, Rosja i Korea P\u00f3\u0142nocna \u2013 stan\u0119\u0142y razem, a do\u0142\u0105czy\u0142 do nich Iran, kt\u00f3ry od dawna d\u0105\u017cy do uzyskania zdolno\u015bci nuklearnych. Wsp\u00f3lnie dali \u015bwiatu jasny przekaz: buduj\u0105 sojusz wystarczaj\u0105co silny, by rzuci\u0107 wyzwanie Stanom Zjednoczonym, Europie i ich sojusznikom. Ka\u017cde z tych pa\u0144stw ma swoje w\u0142asne motywacje \u2013 rosyjska wojna agresywna w Ukrainie, determinacja Chin, by powstrzyma\u0107 wp\u0142ywy USA w Azji, d\u0105\u017cenie Korei P\u00f3\u0142nocnej do legitymizacji i zasob\u00f3w, oraz ideologiczna misja re\u017cimu ira\u0144skiego, by szerzy\u0107 islamskie rz\u0105dy i autorytarn\u0105 kontrol\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Razem tworz\u0105 obraz bloku, kt\u00f3ry mo\u017ce d\u0105\u017cy\u0107 do zbudowania nowego \u0142adu \u015bwiatowego \u2013 nie opartego na demokracji, lecz na przymusie, cenzurze i sile.<\/span><\/p>\n

Czas i kontekst czyni\u0142y to wydarzenie jeszcze bardziej znacz\u0105cym. Parada nast\u0105pi\u0142a tu\u017c po szczycie Szanghajskiej Organizacji Wsp\u00f3\u0142pracy w Tiencinie, gdzie ci sami przyw\u00f3dcy spotkali si\u0119, by promowa\u0107 swoj\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata. Zar\u00f3wno tam, jak i w Pekinie, ich s\u0142owa i dzia\u0142ania podkre\u015bla\u0142y sp\u00f3jny przekaz: mi\u0119dzynarodowy porz\u0105dek kierowany przez Zach\u00f3d ma ju\u017c za sob\u0105 swoje czasy i musi ust\u0105pi\u0107 miejsca nowej erze, w kt\u00f3rej to si\u0142y autorytarne b\u0119d\u0105 ustala\u0107 zasady. Xi Jinping wykorzysta\u0142 swoj\u0105 platform\u0119, by og\u0142osi\u0107, \u017ce “wielkie odrodzenie narodu chi\u0144skiego jest niepowstrzymane” i \u017ce \u017caden “tyran” \u2013 ledwie zawoalowana aluzja do Stan\u00f3w Zjednoczonych i ich sojusznik\u00f3w \u2013 nie zdo\u0142a tego zatrzyma\u0107. Retoryka ta, cho\u0107 przypomina\u0142a dekady wcze\u015bniejszych \u017cal\u00f3w, w kontek\u015bcie pot\u0119\u017cnej demonstracji militarnej brzmia\u0142a raczej jak og\u0142oszenie strategii.<\/span><\/p>\n

Dla Rosji parada by\u0142a potrzebnym aktem solidarno\u015bci w czasie, gdy wojna w Ukrainie wci\u0105\u017c trwa jako wyniszczaj\u0105ca i kosztowna kampania. Putin dumnie sta\u0142 obok Xi i Kima, jakby chcia\u0142 pokaza\u0107 \u015bwiatu, \u017ce mimo sankcji, pot\u0119pienia, ponad miliona zabitych w wojnie i nadwyr\u0119\u017conej gospodarki, Moskwa nie jest odizolowana. Korea P\u00f3\u0142nocna ju\u017c dostarcza Rosji amunicj\u0119 i ludzi, otwarcie ignoruj\u0105c na\u0142o\u017cone na ni\u0105 mi\u0119dzynarodowe restrykcje. W zamian Moskwa udziela Pjongjangowi wsparcia dyplomatycznego i daje mo\u017cliwo\u015bci obej\u015bcia izolacji gospodarczej. Chiny odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w tym tr\u00f3jk\u0105cie \u2013 kupuj\u0105c rosyjsk\u0105 rop\u0119 i pomagaj\u0105c Moskwie uzyska\u0107 dost\u0119p do technologii i rynk\u00f3w, daj\u0105c tym samym Rosji i Korei P\u00f3\u0142nocnej przestrze\u0144 do manewru. Obecno\u015b\u0107 Iranu doda\u0142a kolejny wymiar. Cho\u0107 re\u017cim w Teheranie nie posiada jeszcze broni j\u0105drowej, otwarcie wspiera rosyjsk\u0105 wojn\u0119 w Ukrainie dostarczaj\u0105c drony i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c militarnie, a jego ideologia nadal koncentruje si\u0119 na eksporcie islamistycznego autorytaryzmu na Bliski Wsch\u00f3d i dalej. W\u0142\u0105czenie Iranu do peki\u0144skiego spektaklu mia\u0142o pokaza\u0107, \u017ce wy\u0142aniaj\u0105cy si\u0119 sojusz nie dotyczy jedynie militarnego wsparcia \u2013 chodzi tak\u017ce o wsp\u00f3lnot\u0119 modeli autorytarnego zarz\u0105dzania przeciw demokratycznym normom.<\/span><\/p>\n

Przez dekady re\u017cimy autorytarne takie jak Rosja, Chiny i Korea P\u00f3\u0142nocna d\u0105\u017cy\u0142y do zabezpieczenia si\u0119 indywidualnie; teraz wydaj\u0105 si\u0119 \u015bwiadomie zbli\u017ca\u0107 do siebie w spos\u00f3b jawny i publiczny. Ich przyw\u00f3dcy prezentuj\u0105 swoj\u0105 konfederacj\u0119 na wielkich wydarzeniach mi\u0119dzynarodowych. Maszeruj\u0105c razem, wysy\u0142aj\u0105 sygna\u0142, \u017ce s\u0105 zdolni do stworzenia trwa\u0142ego sojuszu, \u0142\u0105cz\u0105cego si\u0142\u0119 militarn\u0105, wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105 i sp\u00f3jno\u015b\u0107 ideologiczn\u0105. Prezydent USA Donald Trump skomentowa\u0142 parad\u0119 z\u0142o\u015bliwie w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych: “Przeka\u017ccie prosz\u0119 moje najserdeczniejsze pozdrowienia W\u0142adimirowi Putinowi i Kim Dzong Unowi, gdy b\u0119dziecie knu\u0107 przeciwko Stanom Zjednoczonym.” Jego s\u0142owa, cho\u0107 ironiczne, oddaj\u0105 istot\u0119 tego, co wielu w Waszyngtonie mog\u0142o do tej pory wypiera\u0107: \u017ce ci przyw\u00f3dcy rzeczywi\u015bcie spiskuj\u0105, by os\u0142abi\u0107 Zach\u00f3d, podkopa\u0107 jego sojusze i stopniowo zbudowa\u0107 alternatywny system globalnych rz\u0105d\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kluczowe pytanie brzmi dzi\u015b: czy ten rodz\u0105cy si\u0119 sojusz autorytarnych pa\u0144stw pozostanie symboliczny, czy przekszta\u0142ci si\u0119 w skoordynowan\u0105 strategi\u0119 o trwa\u0142ym globalnym wp\u0142ywie? Zignorowanie tych wydarze\u0144 jako zwyk\u0142ej inscenizacji by\u0142oby nieodpowiedzialne. Rosyjska inwazja na Ukrain\u0119 to bezpo\u015brednie wyzwanie dla stabilno\u015bci Europy \u2013 wyzwanie, kt\u00f3re Iran i Korea P\u00f3\u0142nocna aktywnie wspieraj\u0105. Chiny tymczasem poszerzaj\u0105 swoje zdolno\u015bci militarne na Morzu Po\u0142udniowochi\u0144skim i przyspieszaj\u0105 przygotowania do ewentualnej konfrontacji z Tajwanem. Razem te pa\u0144stwa testuj\u0105 granice determinacji Zachodu i uwa\u017cnie obserwuj\u0105, czy Stany Zjednoczone, Europa i ich sojusznicy odpowiedz\u0105 si\u0142\u0105 \u2013 czy niezdecydowaniem.<\/span><\/p>\n

Historia daje trze\u017aw\u0105 lekcj\u0119: ug\u0142askiwanie agresji autorytarnych re\u017cim\u00f3w rzadko powstrzymuje konflikty. Ostatnia odmowa Izraela, by ulec agresji Hamasu wspieranego przez Iran, pokazuje, co mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 si\u0142a i determinacja. Re\u017cim w Teheranie b\u0142\u0119dnie za\u0142o\u017cy\u0142, \u017ce strach i dyplomacja sparali\u017cuj\u0105 jego przeciwnika. Zamiast tego napotka\u0142 zdecydowany op\u00f3r, kt\u00f3ry pokrzy\u017cowa\u0142 jego plany i doprowadzi\u0142 do zniszczenia “bilionowych inwestycji” w instalacje do produkcji broni j\u0105drowej.<\/span><\/p>\n

Na szerszej scenie mi\u0119dzynarodowej, je\u015bli Zach\u00f3d wybierze s\u0142abo\u015b\u0107 lub nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 “rozmowy przy stole”, kt\u00f3re nie przynosz\u0105 efekt\u00f3w, o\u015bmieli to tych, kt\u00f3rzy otwarcie d\u0105\u017c\u0105 do podwa\u017cenia globalnego porz\u0105dku. Je\u015bli jednak Zach\u00f3d przyjmie strategi\u0119 “pokoju przez si\u0142\u0119” \u2013 narzucaj\u0105c surowe sankcje wt\u00f3rne, odstraszanie militarne i wyra\u017anie zdefiniowane linie obrony \u2013 szanse na powstrzymanie tej autorytarnej osi znacz\u0105co wzrosn\u0105.<\/span><\/p>\n

Chiny, Rosja, Korea P\u00f3\u0142nocna i Iran nie funkcjonuj\u0105 ju\u017c jako odleg\u0142e, niepowi\u0105zane si\u0142y o przypadkowo zbie\u017cnych interesach. One si\u0119 jednocz\u0105, celebruj\u0105 swoj\u0105 jedno\u015b\u0107 i przygotowuj\u0105 do testu si\u0142y obecnego systemu mi\u0119dzynarodowego. Wygl\u0105da na to, \u017ce doskonale wiedz\u0105, co robi\u0105 i dlaczego to robi\u0105: chc\u0105 przekszta\u0142ci\u0107 \u015bwiat w taki, w kt\u00f3rym to ich w\u0142adza stanowi zasady, wolno\u015b\u0107 zostaje zd\u0142awiona, a s\u0142abe, wahaj\u0105ce si\u0119 demokracje \u2013 rozmontowane.<\/span><\/p>\n

\u015awiat wszed\u0142 w godzin\u0119 wyboru: czy pa\u0144stwa Zachodu powstrzymaj\u0105 ten autorytarny kwartet jedno\u015bci\u0105 i si\u0142\u0105, czy te\u017c uciekn\u0105 w z\u0142udzenia, \u017ce “dyplomacja” \u2013 wystarczaj\u0105co d\u0142ugie rozmowy \u2013 mo\u017ce powstrzyma\u0107 wojownicze ambicje?<\/span><\/p>\n

Parada w Pekinie by\u0142a ostrze\u017ceniem: wobec zdeterminowanych si\u0142 autorytarnych jedynie determinacja mo\u017ce wystarczy\u0107.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na zdj\u0119ciu: Putin, Xi i Kim bior\u0105 udzia\u0142 w paradzie 3 wrze\u015bnia 2025 r. (Zdj\u0119cie: Alexander Kazakov\/Pool\/AFP via Getty Images) Autorytarny kwartet: Chiny, Rosja, Korea P\u00f3\u0142nocna i Iran \u2014 Nowy porz\u0105dek \u015bwiata w fazie narodzin? Majid Rafizadeh T\u0142umaczenie: Andrzej Koraszewski To nie by\u0142a zwyk\u0142a parada rocznicowa; by\u0142 to manifest intencji \u2013 deklaracja z\u0142o\u017cona przez koalicj\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/124352"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=124352"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/124352\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124369,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/124352\/revisions\/124369"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=124352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=124352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=124352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}