{"id":125556,"date":"2025-11-07T17:09:00","date_gmt":"2025-11-07T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=125556"},"modified":"2025-11-05T16:12:37","modified_gmt":"2025-11-05T14:12:37","slug":"05-05-118","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=125556","title":{"rendered":"Dlaczego jestem kulturowym judeo-chrze\u015bcijaninem?"},"content":{"rendered":"

Po\u0142\u0105czone si\u0142y m\u0142odych ameryka\u0144skich (g\u0142\u00f3wnie) ateist\u00f3w i fanatycznie wierz\u0105cych m\u0142odych muzu\u0142man\u00f3w.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Dlaczego jestem kulturowym judeo-chrze\u015bcijaninem?<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

Andrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n

Richard Dawkins wywo\u0142a\u0142 burz\u0119 w\u015br\u00f3d ateist\u00f3w pisz\u0105c, \u017ce jest kulturowym chrze\u015bcijaninem. Wyja\u015bnia\u0142 to swoim przywi\u0105zaniem do pi\u0119knej architektury katedr, do sakralnej muzyki, do tradycji \u015bwi\u0105t. Odrzucenie idei Boga nie zmusza go do odrzucenia wszystkiego.<\/span><\/p>\n

\nDla mnie te wyja\u015bnienia by\u0142y daleko niewystarczaj\u0105ce. Wielokrotnie pisa\u0142em, \u017ce ateizm nie jest \u015bwiatopogl\u0105dem, jest zaledwie wnioskiem z nauki, \u017ce istnienie jakiej\u015b niematerialnej, wszechmocnej inteligencji jest tak ma\u0142o prawdopodobne, i\u017c jest niemo\u017cliwe do zaakceptowania. Ateizm jednak jest zaledwie bram\u0105, za kt\u00f3r\u0105 jest wiele dr\u00f3g. Zazwyczaj splata si\u0119 z jak\u0105\u015b ideologi\u0105, niestety bardzo cz\u0119sto zbrodnicz\u0105. W m\u0142odo\u015bci nie mia\u0142em nic wsp\u00f3lnego z ateistami w czerwonych krawatach, dzi\u015b nie mam nic wsp\u00f3lnego z ateistami paraduj\u0105cymi w kefijach i nie tylko z tymi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

\n

Religia zwi\u0105zana jest z ewolucj\u0105 cz\u0142owieka. \u015alady my\u015blenia mistycznego znajdujemy w artefaktach od zarania istnienia\u00a0Homo sapiens<\/em>. Innymi s\u0142owy odk\u0105d \u201enaga ma\u0142pa\u201d, czy jak kto woli \u201etrzeci szympans\u201d zacz\u0105\u0142 poch\u00f3wki, pozostawiaj\u0105c przy zmar\u0142ych r\u00f3\u017cne warto\u015bciowe przedmioty, wiemy, \u017ce jego umys\u0142 stawia\u0142 trudniejsze pytania, ni\u017c tylko o to, czy w cieniu kryje si\u0119 \u017cywno\u015b\u0107, czy \u015bmiertelne zagro\u017cenie. Nie ma ludzkich spo\u0142ecze\u0144stw bez religii, a laicyzacja oznacza zaledwie zamian\u0119 wojen religijnych na ideologiczne, kt\u00f3re nadal nosz\u0105 wszystkie znamiona wojen religijnych.<\/span><\/p>\n

Sama historia i ewolucja religii jest filarem naszej wiedzy o budowaniu \u0142adu spo\u0142ecznego i kodeks\u00f3w moralno\u015bci. Kiedy m\u00f3wi\u0119 o sobie, \u017ce jestem humanist\u0105 odwo\u0142uj\u0119 si\u0119 do setek autor\u00f3w, kt\u00f3rzy byli lud\u017ami wierz\u0105cymi, cz\u0119sto heretykami w\u0142asnej religii, odrzucanymi przez kap\u0142an\u00f3w i wp\u0142ywaj\u0105cymi na umys\u0142y kolejnych pokole\u0144. Zar\u00f3wno j\u0119zyk, przechowuj\u0105cy prawa i normy obyczajowe jak i kodeksy moralne wpisane w prawo stanowione, maj\u0105 w ka\u017cdym kraju swoje religijne DNA.<\/span><\/p>\n

Historyk gospodarki m\u00f3wi studentom, \u017ce s\u0105 tylko trzy kultury: kultura zbo\u017ca, ry\u017cu i kukurydzy, ale religie s\u0105 starsze od rolnictwa o wiele dziesi\u0105tk\u00f3w tysi\u0119cy lat. Zwierz\u0119ta \u015bni\u0105, ale dopiero j\u0119zyk pozwoli\u0142 na dzielenie si\u0119 snami, na pytania o ruchy s\u0142o\u0144ca, ksi\u0119\u017cyca i gwiazd, na dzielenie si\u0119 l\u0119kiem nie tylko mow\u0105 cia\u0142a. Tak, na pocz\u0105tku by\u0142o S\u0142owo. Dopiero j\u0119zyk pozwoli\u0142 nam dzieli\u0107 si\u0119 snami i opowiada\u0107 o spotkaniach w naszych snach ze zmar\u0142ymi.<\/span><\/p>\n

Co znaczy, , \u017ce jestem kulturowym judeo-chrze\u015bcijaninem. Pionier brytyjskiego konserwatyzmu Edmund Burke d\u0105\u017cy\u0142 do polityki, kt\u00f3ra zachowuje z tradycji, to co najlepsze i nie waha si\u0119 odrzuci\u0107 tego, co z\u0142e. By\u0107 mo\u017ce dzi\u015b powinni\u015bmy to nazwa\u0107 tradycjonalizmem ewolucyjnym, przeciwie\u0144stwem rewolucjonizmu, pragn\u0105cego budowa\u0107 nowy \u015bwiat na gruzach starego. \u00a0<\/span><\/p>\n

Judeo-chrze\u015bcija\u0144stwo to dziwaczne okre\u015blenie. Trudno powiedzie\u0107, czy chrze\u015bcija\u0144stwo to odnoga judaizmu, czy mo\u017ce jego zreformowana kontynuacja, czy mo\u017ce plagiat? To ostanie s\u0142owo mog\u0142oby w cz\u0119\u015bci t\u0142umaczy\u0107 zdumiewaj\u0105c\u0105 nienawi\u015b\u0107 ko\u015bcio\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich do judaizmu i jego wyznawc\u00f3w. Z\u0142odzieje rzadko darz\u0105 ciep\u0142ymi uczuciami tych, kt\u00f3rych okradli, lubi\u0105 r\u00f3wnie\u017c dorabia\u0107 g\u0119b\u0119 okradzionym. Wyprze\u0107 si\u0119 jednak nie mo\u017cna, wi\u0119c m\u00f3wimy czasem, \u017ce ta nasza europejska cywilizacja jest judeo-chrze\u015bcija\u0144ska.<\/span><\/p>\n

Richard Dawkins ma racj\u0119, odrywaj\u0105c si\u0119 na si\u0142\u0119 od ca\u0142ej religijnej tradycji przestaliby\u015bmy rozumie\u0107 literatur\u0119, spos\u00f3b my\u015blenia naszych przodk\u00f3w, okaleczyliby\u015bmy j\u0119zyk.<\/span><\/p>\n

Jest tu znacznie wi\u0119cej, rewolucyjna ateizacja prowadzi do zaburzenia to\u017csamo\u015bci, utrudnia komunikacj\u0119, tworzy platform\u0119 nowych wa\u015bni religijnych, niszczy kultur\u0119. Jakkolwiek by\u015bmy na to nie patrzyli, ewolucja moralno\u015bci i system\u00f3w prawnych by\u0142a sprz\u0119\u017cona z ewolucj\u0105 wierze\u0144, kt\u00f3re zmienia\u0142y si\u0119 opornie wraz z post\u0119pem nauki. Ateizm nie ma swojego katechizmu, i podobnie jak w przesz\u0142o\u015bci czerpie z zapo\u017cycze\u0144, raz lepiej, raz gorzej.<\/span><\/p>\n

Nic nowego, religie r\u00f3wnie\u017c przenika\u0142y si\u0119, a my cz\u0119sto gubimy \u015blad nie wiedz\u0105c ju\u017c, co sk\u0105d i kt\u00f3r\u0105 drog\u0105. Kiedy pytasz, sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 zasada \u201ez\u0105b za z\u0105b, oko za oko\u201d wi\u0119kszo\u015b\u0107 chrze\u015bcijan powie, \u017ce to z Tory lub Talmudu. Fakt, \u017ce dotar\u0142a tam z kodeksu Hamurabiego, \u017ce nie symbolizuje m\u015bciwo\u015bci, ale zasad\u0119 r\u00f3wnowagi, by zemsta nie przekracza\u0142a rozmiar\u00f3w szkody, znaj\u0105 i rozumiej\u0105 nieliczni.<\/span><\/p>\n

David S. Landes (ojciec Richarda Landesa), znakomity ameryka\u0144ski historyk i ekonomista, zastanawia\u0142 si\u0119 dlaczego pocz\u0105tki rolnictwa narodzi\u0142y si\u0119 w regionie \u017cyznego p\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyca, a nie w Ameryce, czy w innym miejscu. Zadecydowa\u0142a o tym obecno\u015b\u0107 naj\u0142atwiejszych do udomowienia ro\u015blin i zwierz\u0105t. Konsekwencje tego, \u017ce tam w\u0142a\u015bnie zacz\u0119\u0142o si\u0119 rolnictwo by\u0142y wielorakie. Rolnictwo pozwala\u0142o na tworzenie nadwy\u017cek \u017cywno\u015bci i podzia\u0142u pracy, uczyni\u0142o niewolnictwo op\u0142acalnym, prowadzi\u0142o do klasowego rozwarstwienia, podzia\u0142u na zawodowych i uzbrojonych obro\u0144c\u00f3w oraz rolnik\u00f3w i rzemie\u015blnik\u00f3w. To z kolei pozwala\u0142o na tworzenie organizm\u00f3w spo\u0142ecznych wi\u0119kszych ni\u017c klan poszukuj\u0105cych \u017cywno\u015bci nomad\u00f3w.<\/span><\/p>\n

To wszystko tworzy\u0142o nowe ramy dla wyobra\u017ani i nowych wierze\u0144.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cemy to uwa\u017ca\u0107 za komiczne, ale w Biblii ju\u017c synowie Adama i Ewy zak\u0142adaj\u0105 miasta. Pami\u0119tam doskonale napisane satyryczne opowiadanie o tym jak Sumerowie zarykiwali si\u0119 ze \u015bmiechu patrz\u0105c jak \u017cydowski B\u00f3g tworzy \u015bwiat. Nasza racjonalno\u015b\u0107 jest limitowana, ograniczona przez czas i miejsce urodzenia oraz kilka innych czynnik\u00f3w. Pojawienie si\u0119 rolnictwa prowadzi\u0142o do jednoczenia w\u0119drownych klan\u00f3w w pa\u0144stwa, a na kolejnym etapie do pr\u00f3by po\u0142\u0105czenia t\u0142umu plemiennych bog\u00f3w w jedno, wszechmocne b\u00f3stwo. \u00a0<\/span><\/p>\n

Droga do odkrycia ewolucyjnego pochodzenia gatunk\u00f3w, powstania genetyki, neurologii i innych dziedzin nauki prowadzi\u0142a do lepszego zrozumienia zjawisk, kt\u00f3re wcze\u015bniej w zupe\u0142nie zrozumia\u0142y spos\u00f3b popycha\u0142y ludzi do wiary w istoty nadprzyrodzone, ale musia\u0142a by\u0107 d\u0142uga, za\u015b odkrycia burz\u0105ce struktury dotychczasowego my\u015blenia, na kt\u00f3rych opiera\u0142 si\u0119 ca\u0142y \u0142ad spo\u0142eczny musia\u0142y wywo\u0142ywa\u0107 zaniepokojenie.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b ponownie dotarli\u015bmy do wzmo\u017cenia irracjonalizmu wywo\u0142anego frustracjami wynikaj\u0105cymi z rozchwiania naszej to\u017csamo\u015bci. To\u017csamo\u015b\u0107 narodowa i to\u017csamo\u015b\u0107 religijna znalaz\u0142y si\u0119 w ogniu gwa\u0142townej krytyki i (cz\u0119sto nadgorliwego) odrzucenia (b\u0105d\u017a desperackiej obrony).<\/span><\/p>\n

Gdyby nie by\u0142 tragiczny w skutkach, zgo\u0142a zabawny by\u0142by w tym wszystkim fakt, \u017ce po raz kolejny, reakcj\u0105 na zaburzenia to\u017csamo\u015bci jest w\u015bciek\u0142y antysemityzm. \u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Szukaj\u0105c kompromisu mi\u0119dzy zmian\u0105 i kontynuacj\u0105, wielu wpada w gniew granicz\u0105cy z paranoj\u0105. Jedni, jak fanatyczni muzu\u0142manie, s\u0105 gotowi do mordu w obawie przed ateizmem i zepsuciem. (Religijny fanatyzm popycha do absurdalnego konserwatyzmu.) Inni wpadaj\u0105 w rewolucyjny sza\u0142, kt\u00f3ry cz\u0119sto ma podobne efekty i sk\u0142ania do p\u0142ytkich ale tak stanowczych s\u0105d\u00f3w, \u017ce otwieraj\u0105 drog\u0119, do nienawi\u015bci wobec my\u015bl\u0105cych inaczej.<\/span><\/p>\n

Nasilaj\u0105ce si\u0119 napi\u0119cia spo\u0142eczne nie wr\u00f3\u017c\u0105 dobrze. To nie jest wy\u0142\u0105cznie polski problem. Raczej przeciwnie, og\u00f3lno\u015bwiatowy trend, kt\u00f3ry do nas dotar\u0142.<\/span><\/p>\n

Nie jeste\u015bmy w stanie tego zmieni\u0107, mo\u017cemy zaledwie pr\u00f3bowa\u0107 powi\u0119ksza\u0107 obszar umiarkowania, ale przede wszystkim budowa\u0107 nasz\u0105 w\u0142asn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jeste\u015bmy male\u0144kim ogniwem w \u0142a\u0144cuchu pokole\u0144, a dzia\u0142aj\u0105c porywczo mo\u017cemy zaszkodzi\u0107, tym kt\u00f3rzy przyjd\u0105 po nas.<\/span><\/p>\n

Tak, jestem niewierz\u0105cym, kulturowym judeo-chrze\u015bcijaninem, dziedzicem, zar\u00f3wno ciemnych kart przesz\u0142o\u015bci, jak i spadkobierc\u0105 heretyk\u00f3w, kt\u00f3rzy uparcie pr\u00f3bowali robi\u0107 wy\u0142omy w \u201eniezmiennych naukach\u201d. Byli odrzucani jak Kopernik i Galileusz, jak Darwin i tak wielu innych. W ostatecznym rachunku to oni umo\u017cliwiali kontynuacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Egipski filozof Murad Wahba gniewa si\u0119, na okre\u015blenie \u201ezderzenie cywilizacji\u201d, twierdzi, \u017ce cywilizacja jest jedna, \u017ce jest przeciwie\u0144stwem barbarzy\u0144stwa, \u017ce zachowanie jej ci\u0105g\u0142o\u015bci jest trudem, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 sensem \u017cycia. (On sam po\u015bwi\u0119ci\u0142 swoje najlepsze lata badaniom nad \u017cyciem i tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Awerroesa, kt\u00f3ry ocali\u0142 spu\u015bcizn\u0119 Arystotelesa przed chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 barbari\u0105).<\/span><\/p>\n

A jak by\u0107 kulturowym judeo-chrze\u015bcijaninem? To ciekawe pytanie, na kt\u00f3re szukam odpowiedzi.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po\u0142\u0105czone si\u0142y m\u0142odych ameryka\u0144skich (g\u0142\u00f3wnie) ateist\u00f3w i fanatycznie wierz\u0105cych m\u0142odych muzu\u0142man\u00f3w. Dlaczego jestem kulturowym judeo-chrze\u015bcijaninem? Andrzej Koraszewski Richard Dawkins wywo\u0142a\u0142 burz\u0119 w\u015br\u00f3d ateist\u00f3w pisz\u0105c, \u017ce jest kulturowym chrze\u015bcijaninem. Wyja\u015bnia\u0142 to swoim przywi\u0105zaniem do pi\u0119knej architektury katedr, do sakralnej muzyki, do tradycji \u015bwi\u0105t. Odrzucenie idei Boga nie zmusza go do odrzucenia wszystkiego. Dla mnie te wyja\u015bnienia […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125556"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=125556"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":125638,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125556\/revisions\/125638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=125556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=125556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=125556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}