{"id":125767,"date":"2025-11-10T17:09:00","date_gmt":"2025-11-10T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=125767"},"modified":"2025-11-10T19:08:01","modified_gmt":"2025-11-10T17:08:01","slug":"12-09-96","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=125767","title":{"rendered":"Trup, kt\u00f3ry m\u00f3wi w imieniu \u015bwiata"},"content":{"rendered":"

Photo: Atena Warwakion, rzymska kopia pos\u0105gu Ateny Partenos z III wieku n.e.\/Narodowe Muzeum Archeologiczne w Atenach<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Trup, kt\u00f3ry m\u00f3wi w imieniu \u015bwiata<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

Anna Grabowska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Uniwersytety, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 \u015bwi\u0105tyniami rozumu, przemieni\u0142y si\u0119 w sceny moralnego teatru. Francuska inteligencja stworzy\u0142a now\u0105 religi\u0119 – kult winy, wstydu i Palestyny. A nad tym<\/strong><\/span>
\nwszystkim unosi si\u0119 trup ONZ, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c przemawia tonem proroka, cho\u0107 od dawna nie \u017cyje.<\/strong><\/span><\/p>\n

Chcieli\u015bmy wierzy\u0107 w \u015bwiat, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 sanktuarium rozumu, tymczasem panuje w nim kult rozedrganej i histerycznej emocji. Uniwersytety, dawniej przestrzenie spor\u00f3w i samej odwagi my\u015blenia, zamieni\u0142y si\u0119 w \u015bwi\u0105tynie moralnego performansu. Maj\u0105 nawet swoje o\u0142tarze, na kt\u00f3rych le\u017c\u0105 s\u0142owa-fetysze: dekolonizacja, op\u00f3r, solidarno\u015b\u0107 i Palestyna. Kiedy\u015b s\u0142u\u017cy\u0142y do rozumienia \u015bwiata, wymiany pogl\u0105d\u00f3w, dzi\u015b s\u0142u\u017c\u0105 do powszechnego wybielania sumienia. Profesorowie i studenci z\u0142\u0105czyli si\u0119 w jednym rytuale fa\u0142szywej cnoty. A w tym rytuale, wsp\u00f3\u0142czucie sta\u0142o si\u0119 towarem, a prawda – wy\u0142\u0105cznie przeszkod\u0105. To w\u0142a\u015bnie tu zaczyna si\u0119 francuska patologia intelektualna: miejsce, w kt\u00f3rym najwy\u017cszy presti\u017c akademicki wsp\u00f3\u0142istnieje z moralnym rozbrojeniem wobec antyizraelskiej narracji. Wystarczy spojrze\u0107 na Coll\u00e8ge de France, jedn\u0105 z najstarszych i najbardziej presti\u017cowych instytucji naukowych w ca\u0142ej Francji, obok \u00c9cole Normale Sup\u00e9rieure i Sciences Po. Powsta\u0142a w XVI wieku jako o\u015brodek wolnej my\u015bli, gdzie profesorowie nie “ucz\u0105”, lecz prowadz\u0105 publiczne wyk\u0142ady z w\u0142asnych bada\u0144, bez formalnych student\u00f3w. To symbol intelektualnej arystokracji Francji: tam wyk\u0142adali Michel Foucault, Pierre Bourdieu, Claude L\u00e9vi-Strauss; dzi\u015b Henry Laurens, Alain Prochiantz czy Philippe Descola. Je\u015bli kto\u015b ma katedr\u0119 w Coll\u00e8ge de France, staje si\u0119 autorytetem par excellence.<\/span><\/p>\n

A jednak w\u0142a\u015bnie tutaj, w tym bastionie elity, odbywaj\u0105 si\u0119 konferencje, w kt\u00f3rych obok nazwisk wybitnych badaczy widniej\u0105 nazwiska os\u00f3b pokroju Franceski Albanese. Ta urz\u0119dniczka ONZ, znana z jednostronnych raport\u00f3w o “izraelskich zbrodniach”, zas\u0142yn\u0119\u0142a milczeniem wobec Hamasu, a jej s\u0142ownik bardziej przypomina j\u0119zyk politycznego manifestu ni\u017c prawnego dokumentu. To w\u0142a\u015bnie symbol nowego etosu: specjalistka od “praw cz\u0142owieka”, kt\u00f3ra nigdy nie widzia\u0142a, i nie chce zobaczy\u0107 ofiar terroru. Nie jest przy tym odosobniona. W kr\u0119gach francuskiej akademii zaprasza si\u0119 do dyskusji ludzi, kt\u00f3rzy od lat m\u00f3wi\u0105 jednym g\u0142osem, a wi\u0119c: przeciw Zachodowi, przeciw Izraelowi, przeciw uniwersalnym warto\u015bciom. W Coll\u00e8ge de France, Sciences Po i w EHESS nie brakuje dzi\u015b go\u015bci takich jak Achille Mbembe, autor Critique de la raison n\u00e8gre, (Krytyka czarnego umys\u0142u) kt\u00f3ry oskar\u017ca Izrael o “nekropolityk\u0119”, czyli zarz\u0105dzanie \u015bmierci\u0105; Fran\u00e7oise Verg\u00e8s, g\u0142osz\u0105ca “feminizm dekolonialny”, wed\u0142ug kt\u00f3rego bia\u0142e kobiety s\u0105 opresorkami kobiet Po\u0142udnia; Pascal Boniface, za\u0142o\u017cyciel IRIS, kt\u00f3ry w ka\u017cdej publikacji powtarza, \u017ce “Izrael jest moralnym problemem Zachodu”; czy Rony Brauman z EHESS, dawny szef M\u00e9decins Sans Fronti\u00e8res (Lekarze bez Granic), kt\u00f3ry w wywiadach bez cienia wahania okre\u015bla Hamas swojskim mianem “ruchu oporu”.<\/span><\/p>\n

W \u015bwiecie Coll\u00e8ge de France i Sciences Po taki j\u0119zyk ju\u017c nie bulwersuje, on daje presti\u017c. Henry Laurens, profesor historii \u015bwiata arabskiego, autor pi\u0119ciotomowej serii La Question de Palestine (Kwestia palesty\u0144ska), pisze o Izraelu jak o “projekcie kolonialnym Europy”. W jego wyk\u0142adach s\u0142owo “terror” praktycznie nie wyst\u0119puje, zamiast niego m\u00f3wi si\u0119 o “ruchach emancypacyjnych”. Bertrand Badie, wyk\u0142adowca Sciences Po, (Instytut Nauk Politycznych) autor Nous ne sommes plus seuls au monde, (Nie jeste\u015bmy juz sami na \u015bwiecie) twierdzi, \u017ce Zach\u00f3d utraci\u0142 moralne prawo do definiowania globalnych norm, a Izrael jest “ostatnim bastionem kolonialnej logiki bezpiecze\u0144stwa”. Souleymane Bachir Diagne z \u00c9cole Normale Sup\u00e9rieure g\u0142osi potrzeb\u0119 “dekolonizacji epistemologicznej”, czyli odrzucenia ca\u0142ej zachodniej tradycji poznania. A Fran\u00e7ois Burgat i Olivier Roy – wyk\u0142adowcy z EHESS i Sorbony – od lat t\u0142umacz\u0105 islamizm jako “efekt imperializmu kulturowego Zachodu”, sprowadzaj\u0105c terroryzm do reakcji emocjonalnej wobec rzekomego “upokorzenia”. To nazwiska, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142tworz\u0105 dzisiejszy moralny pejza\u017c wsp\u00f3\u0142czesnej Francji, w kt\u00f3rym antyzachodnio\u015b\u0107 jest now\u0105 form\u0105 elegancji savoir vivre, a pot\u0119pienie Izraela – przejawem wyrafinowania. Ich wsp\u00f3lny ton to afektywne pot\u0119pienie Zachodu jako \u017ar\u00f3d\u0142a wszelkiego z\u0142a: niewolnictwa, kolonializmu, kapitalizmu, patriarchatu, ekologii, a nawet nauki. To etyka negacji, w kt\u00f3rej zachodni rozum zosta\u0142 uznany za grzech pierworodny. A to, kogo si\u0119 dzi\u015b zaprasza, jest r\u00f3wnie wymowne, jak to, kogo si\u0119 nie zaprasza. Nie us\u0142yszycie tam izraelskiego naukowca, kt\u00f3ry m\u00f3wi o etyce obrony. Nie zobaczycie historyka z Tel Awiwu, kt\u00f3ry analizuje dokumenty ONZ. Nie ma tam g\u0142osu izraelskich kobiet, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142y 7 pa\u017adziernika, ani specjalist\u00f3w od prawa wojennego, kt\u00f3rzy mogliby zburzy\u0107 wygodn\u0105 bajk\u0119 o dw\u00f3ch stronach. Akademia, kt\u00f3ra mia\u0142a uczy\u0107 pluralizmu, organizuje debaty bez debaty, czyli panelowe potwierdzenie dogmatu.<\/span><\/p>\n

To, co narodzi\u0142o si\u0119 w Pary\u017cu, nie zatrzyma\u0142o si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na Sekwanie. W latach 70′ i 80′ idee Foucaulta, Derridy i Bourdieu wyemigrowa\u0142y do Wielkiej Brytanii i Stan\u00f3w Zjednoczonych. Francuska teoria – French Theory – sta\u0142a si\u0119 kultem na kampusach: Oxford, Cambridge, Yale, Columbia, Berkeley. Tam w\u0142a\u015bnie dekonstrukcja zamieni\u0142a si\u0119 w ideologi\u0119. W anglosaskim kontek\u015bcie zla\u0142a si\u0119 z feminizmem, z teori\u0105 rasy i z ruchem LGBT+, tworz\u0105c now\u0105 teologi\u0119: intersectionality. W Londynie powsta\u0142y kierunki takie jak postcolonial studies i critical race studies. Na SOAS (School of Oriental and African Studies) naucza si\u0119, \u017ce “izraelski kolonializm osadniczy” to kontynuacja brytyjskiego imperializmu. Na Goldsmiths University (gdzie wyk\u0142ada Eyal Weizman, izraelski architekt-ideolog ruchu BDS) powsta\u0142 ca\u0142y kierunek forensic architecture, kt\u00f3ry u\u017cywa metod naukowych do oskar\u017cania izraelskiego wojska o zbrodnie wojenne. A w Niemczech, z pozoru odpornych na antyzachodnie resentymenty, powsta\u0142a nowa generacja akademik\u00f3w gotowych relatywizowa\u0107 antysemityzm w imi\u0119 “zrozumienia kontekstu”. Wystarczy pos\u0142ucha\u0107, w Berlinie, Hamburgu i Kolonii profesorowie humanistyki m\u00f3wi\u0105 dzi\u015b o “traumie kolonializmu w Palestynie”, a studenci, pod ich okiem, maszeruj\u0105 z has\u0142ami From the river to the sea. To nie jest ju\u017c odruch ulicy, lecz zaplanowany efekt katedr. W Polsce, Czechach i Europie \u015arodkowo-Wschodniej wirus przyszed\u0142 p\u00f3\u017aniej, ale bez odporno\u015bci. W latach 90′ i 2000′ t\u0142umaczono tutaj Edwarda Saida, Homi Bhabh\u0119 i Gayatri Spivak – bez \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce w tym dyskursie my r\u00f3wnie\u017c jeste\u015bmy “kolonialnym przed\u0142u\u017ceniem Zachodu”. Uniwersytety zacz\u0119\u0142y m\u00f3wi\u0107 o r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, w\u0142\u0105czeniu i polityce pami\u0119ci. W Polsce “dekolonizacja humanistyki” brzmi mo\u017ce jeszcze troch\u0119 egzotycznie, ale jest coraz cz\u0119\u015bciej tytu\u0142em doktoratu. W Czechach uczy si\u0119 o “bia\u0142ej w\u0142adzy symbolicznej”, a na W\u0119grzech nawet o\u015brodki konserwatywne adaptuj\u0105 zachodni j\u0119zyk winy, \u017ceby pozosta\u0107 “aktualne”.<\/span><\/p>\n

Ten j\u0119zyk, kt\u00f3ry w Pary\u017cu by\u0142 kiedy\u015b ostrzem krytyki, dzi\u015b sta\u0142 si\u0119 globalnym dogmatem. Ameryka go przej\u0119\u0142a, sp\u0142aszczy\u0142a i sprzeda\u0142a \u015bwiatu jako moralny produkt eksportowy. W Nowym Jorku i San Francisco cytuje si\u0119 Foucaulta jak ksi\u0119g\u0119 liturgiczn\u0105, w Australii i Kanadzie powstaj\u0105 ca\u0142e kierunki decolonial humanities, kt\u00f3re ucz\u0105, \u017ce nauka jest opresj\u0105, a logika, narz\u0119dziem dominacji. W Republice Po\u0142udniowej Afryki studenci \u017c\u0105daj\u0105 “usuni\u0119cia bia\u0142ych naukowc\u00f3w z program\u00f3w”, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na francuskich mistrz\u00f3w dekonstrukcji. I to w\u0142a\u015bnie najwi\u0119kszy paradoks francuskiego dziedzictwa: idea, kt\u00f3ra mia\u0142a przecie\u017c wyzwala\u0107 my\u015blenie, dzisiaj zniewala ca\u0142y \u015bwiat. Z ducha Foucaulta narodzi\u0142a si\u0119 biurokracja moralno\u015bci, z Derridy, administracja winy a z Bourdieu – ekonomia wszechobecnej emocji. Francuska rewolucja intelektualna po\u0142kn\u0119\u0142a w\u0142asne dzieci i wyda\u0142a na \u015bwiat potomstwo, kt\u00f3re nie zna ju\u017c granic mi\u0119dzy empati\u0105 a agresj\u0105. Za t\u0105 now\u0105 teologi\u0105 stoj\u0105 tak\u017ce pieni\u0105dze. Uniwersytety nie s\u0105 ju\u017c wsp\u00f3lnot\u0105 my\u015blenia, lecz korporacj\u0105 reputacji. Programy “dekolonizacji wiedzy” finansuj\u0105 te same instytucje, kt\u00f3re zbudowa\u0142y fortuny na kolonialnych imperiach, dzi\u015b kupuj\u0105 spok\u00f3j sumienia przelewem. Moralno\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 mark\u0105, w kt\u00f3rej cierpienie jest dzi\u015b dotacj\u0105. I tak \u015bwiat akademicki, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 sumieniem cywilizacji, sta\u0142 si\u0119 jej agencj\u0105 PR. A nad tym wszystkim unosi si\u0119 trup ONZ, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 stra\u017cnikiem pokoju, a sta\u0142a si\u0119 widowiskiem bez tre\u015bci. Ta instytucja ju\u017c dawno przesta\u0142a by\u0107 trybuna\u0142em moralnym, dzi\u015b to widowisko nagr\u00f3d dla sprawc\u00f3w i pot\u0119pie\u0144 dla ofiar. Wydaje rezolucje przeciw Izraelowi z matematyczn\u0105 regularno\u015bci\u0105, jakby \u015bwiat sk\u0142ada\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z jednej winy i jednego winowajcy. To ju\u017c nie organizacja, to farsa sumienia, kt\u00f3ra udaje, \u017ce wci\u0105\u017c istnieje.<\/span><\/p>\n

A wi\u0119c nie trzeba ju\u017c dzisiaj my\u015ble\u0107, wystarczy nieustannie si\u0119 wzruszy\u0107 we w\u0142a\u015bciwym kierunku. Nie trzeba mie\u0107 te\u017c odwagi, podpis pod petycj\u0105 wystarczy.<\/span><\/p>\n

Tak wygl\u0105da \u015bwiat, w kt\u00f3rym wszelki intelekt z\u0142o\u017cy\u0142 donos na samego siebie.<\/span><\/p>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

https:\/\/editionsladecouverte.fr\/critique_de_la_raison<\/a>…<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

https:\/\/www.fayard.fr\/la-question-de-palestine-tome-1<\/a>…<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

https:\/\/lafabrique.fr\/catalogue\/un-feminisme-decolonial\/<\/a><\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

https:\/\/editionsladecouverte.fr\/nous_ne_sommes_plus_seuls<\/a>…<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

https:\/\/editionsladecouverte.fr\/comprendre_l_islam<\/a>…<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

https:\/\/www.maxmilo.com\/9782315000878-la-france-malade-du<\/a>…<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

https:\/\/www.college-de-france.fr\/en<\/a><\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

https:\/\/www.college-de-france.fr\/…\/the-college-de<\/a>…<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

https:\/\/www.college-de-france.fr\/en\/online-resources<\/a><\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n

Anna Grabowska<\/strong> \u2013 urodzona i mieszkaj\u0105ca we Francji wspania\u0142a syjonistka z solidnymi polskimi i \u017cydowskimi korzeniami. Autorka udzieli\u0142a pozwolenia na publikacj\u0119 niekt\u00f3rych wpis\u00f3w z jej Facebooka w \u201eListach z naszego sadu\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

Photo: Atena Warwakion, rzymska kopia pos\u0105gu Ateny Partenos z III wieku n.e.\/Narodowe Muzeum Archeologiczne w Atenach<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Photo: Atena Warwakion, rzymska kopia pos\u0105gu Ateny Partenos z III wieku n.e.\/Narodowe Muzeum Archeologiczne w Atenach Trup, kt\u00f3ry m\u00f3wi w imieniu \u015bwiata Anna Grabowska Uniwersytety, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 \u015bwi\u0105tyniami rozumu, przemieni\u0142y si\u0119 w sceny moralnego teatru. Francuska inteligencja stworzy\u0142a now\u0105 religi\u0119 – kult winy, wstydu i Palestyny. A nad tym wszystkim unosi si\u0119 trup ONZ, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125767"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=125767"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125767\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":125798,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125767\/revisions\/125798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=125767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=125767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=125767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}