{"id":126227,"date":"2025-12-03T17:09:00","date_gmt":"2025-12-03T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=126227"},"modified":"2025-12-01T14:40:43","modified_gmt":"2025-12-01T12:40:43","slug":"01-09-99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=126227","title":{"rendered":"Nieszcz\u0119\u015bliwi, wypasieni i zagubieni"},"content":{"rendered":"

Rysunek: Andrzej P\u0142oski<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Nieszcz\u0119\u015bliwi, wypasieni i zagubieni<\/a><\/strong><\/span><\/h3>\n

Andrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Narzeka\u0107 trzeba, bo co by to by\u0142o za \u017cycie bez narzekania. W dzieci\u0144stwie babcia powtarza\u0142a: \u201eJedz, dzieci w Afryce chodz\u0105 g\u0142odne\u201d. Nie by\u0142a to dobra motywacja do po\u0142kni\u0119cia kolejnej kluski i odroczenia ucieczki na podw\u00f3rko, gdzie kopanie pi\u0142ki z kolegami ca\u0142kowicie eliminowa\u0142o obraz g\u0142odnych dzieci w Afryce czy gdziekolwiek indziej. Wsp\u00f3\u0142czucie bywa instrumentalne, bywa instynktownym odruchem, ale na og\u00f3\u0142 altruizm trzyma si\u0119 mocno za r\u0119ce z egoizmem, co czasem okazuje si\u0119 humanitarne, a czasem zgo\u0142a przeciwnie. Belgijski filozof Maarten Boudry w eseju opublikowanym na \u0142amach \u201eQuillette\u201d pisze o niewdzi\u0119czno\u015bci sytych<\/a>.<\/span><\/p>\n

U\u015bwiadamianie oczywistego faktu, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u017cyjemy w niepor\u00f3wnywalnie lepszych warunkach ni\u017c kiedykolwiek ludzie w przesz\u0142o\u015bci, to do\u015b\u0107 niewdzi\u0119czne zadanie. S\u0142owo \u201eprzedn\u00f3wek\u201d z niczym si\u0119 nie kojarzy, \u015bmierci z g\u0142odu zdarzaj\u0105 si\u0119 gdzie\u015b daleko i nie zawsze wiadomo, czy s\u0105 rzeczywiste.<\/span><\/p>\n

\u017byjemy w czasach obfito\u015bci, co nie znaczy, \u017ce bez problem\u00f3w. Rewolucj\u0119 przemys\u0142ow\u0105 poprzedzi\u0142a rewolucja w rolnictwie i nagle tempo innowacji oraz wzrost wydajno\u015bci zacz\u0105\u0142 by\u0107 lawinowy, ale dopiero w ostatnim p\u00f3\u0142wieczu obszary biedy zacz\u0119\u0142y si\u0119 szybko kurczy\u0107. Jak pisze Maarten Boudry:<\/span><\/p>\n

Gdy jednak ludzie zacz\u0119li \u017cy\u0107 coraz dostatniej i przyzwyczajali si\u0119 do dobrobytu, zacz\u0119li zapomina\u0107 o n\u0119dzy, z jakiej wyrwali si\u0119 ich przodkowie. W ten spos\u00f3b narodzi\u0142o si\u0119 zjawisko typowo nowoczesne: oddawanie si\u0119 romantycznym fantazjom o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwach prymitywnego, przednowoczesnego \u017cycia \u2013 nie rezygnuj\u0105c przy tym z wyg\u00f3d i dostatku, kt\u00f3re daje nowoczesno\u015b\u0107.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

To kawiarniane marzenie o sielskiej i rozkosznej dziko\u015bci bywa r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0142awy i dochod\u00f3w. Rozpieszczeni i przejedzeni uprawiaj\u0105 \u201eturystyk\u0119 biedy\u201d, pisz\u0105 powie\u015bci i felietony, kr\u0119c\u0105 filmy, a nawet podejmuj\u0105 heroiczne wysi\u0142ki prze\u017cycia kilku dni w prymitywnych warunkach, zabezpieczaj\u0105c si\u0119, \u017ceby nie by\u0142y nazbyt prymitywne i pami\u0119taj\u0105c, gdzie jest wyj\u015bcie awaryjne.<\/span><\/p>\n

Powinni\u015bmy by\u0107 wdzi\u0119czni, \u017ce nie rozumiemy biedy, ale problem w tym, \u017ce ta ignorancja tworzy podatny grunt dla romantycznych z\u0142udze\u0144. Miliony sytych mieszka\u0144c\u00f3w Zachodu zachwycaj\u0105 si\u0119 prostot\u0105 \u017cycia \u015bredniowiecznych ch\u0142op\u00f3w (bez smartfon\u00f3w! warzyw z w\u0142asnego ogrodu!) lub koczowniczym \u017cyciem \u0142owc\u00f3w-zbieraczy (brak d\u00f3br materialnych! \u017cycie w harmonii z natur\u0105!). Ci, kt\u00f3rzy wychwalaj\u0105 zalety przedprzemys\u0142owego rolnictwa bez nawoz\u00f3w i maszyn, to ci sami, kt\u00f3rzy nigdy nie musieli sami \u017cy\u0107 w prymitywnych warunkach.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Te fantazje sytych nie s\u0105 najwi\u0119kszym problemem \u2013 im szybszy rozw\u00f3j techniki i technologii, im wi\u0119cej bogactwa i mniej prawdziwej, dramatycznej biedy, tym wi\u0119kszy popyt na intelektualist\u00f3w zawodowo zajmuj\u0105cych si\u0119 zwalczaniem kapitalizmu. Okazuje si\u0119, \u017ce gryzienie r\u0119ki, kt\u00f3ra ci\u0119 karmi, mo\u017ce by\u0107 zar\u00f3wno intratne, jak i dostarcza\u0107 dozna\u0144 smakowych. Korporacje dostarcz\u0105 komputer\u00f3w, na kt\u00f3rych ci tw\u00f3rcy sma\u017c\u0105 swoje krytyki, dostarcz\u0105 platform, na kt\u00f3rych je rozpowszechniaj\u0105, kont, na kt\u00f3rych mo\u017cna gromadzi\u0107 pieni\u0105dze wp\u0142acane przez odbiorc\u00f3w tej krytyki.<\/span><\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci dobrodziejstwa post\u0119pu staj\u0105 si\u0119 niezauwa\u017calne. Znikn\u0119\u0142y choroby, kt\u00f3re dziesi\u0105tkowa\u0142y ca\u0142e populacje, nie ma tamtych dramat\u00f3w, wi\u0119c przestajemy wierzy\u0107 w szczepionki. \u017byjemy coraz d\u0142u\u017cej i coraz bezpieczniej, ale trudno przez ca\u0142y czas odczuwa\u0107 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 \u2014 \u015bwiat\u0142o jest, lod\u00f3wka dzia\u0142a, grzejniki pracuj\u0105. To wszystko sta\u0142o si\u0119 norm\u0105, w kt\u00f3rej najbardziej irytuj\u0105c\u0105 rzecz\u0105 okazuje si\u0119 fakt, \u017ce kto\u015b na tym zarabia. W niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata r\u00f3wnie\u017c pok\u00f3j jest tak normalny, \u017ce trudno sobie wyobrazi\u0107 czasy, w kt\u00f3rych wojna by\u0142a norm\u0105. Jednak kiedy dobrobyt jest norm\u0105, jego zwalczanie mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 niebezpieczn\u0105 zabaw\u0105 kap\u0142an\u00f3w niezadowolenia.<\/span><\/p>\n

W pewnym sensie jest rzecz\u0105 naturaln\u0105, \u017ce koszmar \u017cycia, kt\u00f3re dawno temu min\u0119\u0142o i kt\u00f3re nigdy nie dotkn\u0119\u0142o nas osobi\u015bcie, jest dla nas tylko abstrakcj\u0105. Gorzej, kiedy t\u0119sknota do utopii zaczyna prowadzi\u0107 do wk\u0142adania kija w szprychy ko\u0142a post\u0119pu.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c na \u0142amach \u201eQuillette\u201d ameryka\u0144ski politolog, profesor Dustin N. Sharp, pisze o sk\u0142onno\u015bciach intelektualist\u00f3w<\/a> do umi\u0142owania r\u00f3\u017cnych utopijnych idei. Kolejne pokolenia daj\u0105 si\u0119 uwodzi\u0107 marzeniami o absolutnej czysto\u015bci. Dekoracje si\u0119 zmieniaj\u0105, ale absurd i dramat pozostaj\u0105 te same.<\/span><\/p>\n

To, co zacz\u0119\u0142o si\u0119 jako moda na akademickim marginesie, sta\u0142o si\u0119 j\u0119zykiem wsp\u00f3lnym aktywist\u00f3w i intelektualist\u00f3w \u2014 sposobem moralnego poznania, kt\u00f3ry traktuje \u015bwiat spo\u0142eczny jako rytualnie skalany, a cnot\u0119 odnajduje w tropieniu skazy. Dla nowego duchowie\u0144stwa lewicy problematyzowanie sta\u0142o si\u0119 jedyn\u0105 uznan\u0105 form\u0105 pracy intelektualnej i moralnej. Im g\u0142\u0119biej zdemaskujesz w\u0142adz\u0119, tym bli\u017cej \u0142aski jeste\u015b. Najwi\u0119kszy presti\u017c przypada tym, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 prze\u015bledzi\u0107 mechanizmy dominacji a\u017c po najdrobniejsze elementy \u017cycia spo\u0142ecznego. To moralna logika bardziej przystaj\u0105ca do oczyszczania ni\u017c do przekonywania.<\/strong>
\nProblem z tym stylem moralnym nie polega na tym, \u017ce dostrzega niesprawiedliwo\u015b\u0107 \u2014 lecz na tym, \u017ce jej potrzebuje \u2013 pisze Dustin N. Sharp.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Orgie oburzenia zast\u0119puj\u0105 dociekania i analizy, udaj\u0105 edukacj\u0119; indoktrynacja zast\u0119puje informacj\u0119. Burzenie jest celem, budowanie \u2014 przeszkod\u0105 i problemem.<\/span><\/p>\n

Zauwa\u017c, \u017ce liberalny kapitalizm \u2014 jakkolwiek niedoskona\u0142y \u2014 jednak wyd\u0142u\u017cy\u0142 \u017cycie ludzi i wyd\u017awign\u0105\u0142 setki milion\u00f3w ze skrajnego ub\u00f3stwa, a zostaniesz uznany za osob\u0119 niepowa\u017cn\u0105. Przyznaj, \u017ce liberalna demokracja potrafi si\u0119 czasem sama skorygowa\u0107, a gospodarki rynkowe \u2014 mimo licznych wad \u2014 \u017cywi\u0105 i tworz\u0105 innowacje, a zostaniesz potraktowany jak rzecznik systemu. Cz\u0119\u015bciowa obrona Zachodu lub \u201esystemu\u201d oznacza w najlepszym razie niedouczenie, w najgorszym \u2014 g\u0142upot\u0119.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

To kusz\u0105ca oferta: wst\u0105pienia do klubu najm\u0105drzejszych i najbardziej przewiduj\u0105cych. To zaproszenie do religijnej sekty wybranych i najbardziej moralnych.<\/span><\/p>\n

W \u015bwiecie, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 pozbawiony sensu, taki progresywno-aktywistyczny \u015bwiatopogl\u0105d przywraca porz\u0105dek, zamieniaj\u0105c chaos i histori\u0119 w przejrzyst\u0105, binarn\u0105 narracj\u0119. Niewiele opowie\u015bci jest r\u00f3wnie trwa\u0142ych \u2014 i r\u00f3wnie przydatnych politycznie \u2014 jak ta, kt\u00f3ra przedstawia histori\u0119 jako walk\u0119 mi\u0119dzy czystymi a ska\u017conymi<\/strong>.<\/p><\/blockquote>\n

Nowo\u015bci\u0105 jest tu tylko wykre\u015blenie ze spisu tre\u015bci istoty nadprzyrodzonej i zast\u0105pienie jej postaciami w gronostajach, reprezentuj\u0105cymi pseudonauk\u0119 i przekonuj\u0105cymi, \u017ce poj\u0119li istot\u0119 wszechrzeczy.<\/span><\/p>\n

Krytyka zmienia si\u0119 szybko w teori\u0119, a teoria \u2014 w dogmaty, od kt\u00f3rych odst\u0119pstwo jest herezj\u0105. Awangarda strze\u017ce czysto\u015bci i nawraca posiadaczy fa\u0142szywej \u015bwiadomo\u015bci.<\/span>
\nPosiadacze fa\u0142szywej \u015bwiadomo\u015bci s\u0105 niesforni, g\u0142osuj\u0105 nie tak, jak trzeba, nie rozumiej\u0105 swoich prawdziwych interes\u00f3w \u2014 prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, to g\u0142upcy i prostacy.<\/span><\/p>\n

Ta nowoczesna zachodnia lewica nie tylko gardzi maluczkimi. Rewolucyjny romantyzm wymaga zamazania historii, przemilczenia sowieckich gu\u0142ag\u00f3w, chi\u0144skich ofiar g\u0142odu i rewolucji kulturalnej, ludob\u00f3jstwa Pol Pota, zbrodni lewicy w Afryce i Ameryce \u0141aci\u0144skiej, ukrycia \u015bwiata, w kt\u00f3rym \u2014 jak pisze Dustin N. Sharp \u2014 \u201efa\u0142szywa \u015bwiadomo\u015b\u0107 przestaje by\u0107 b\u0142\u0119dem, a staje si\u0119 przest\u0119pstwem\u201d.<\/span><\/p>\n

Te zbrodnie, a zarazem dowody konsekwencji budowania utopii, s\u0105 zepchni\u0119te na margines jako ma\u0142o istotne i szkodliwe dla m\u0142odych umys\u0142\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Antidotum na destrukcyjny utopizm to polityka, kt\u00f3ra akceptuje zwyk\u0142\u0105 niedoskona\u0142o\u015b\u0107, ograniczenia ludzkiej natury oraz warto\u015b\u0107 tradycji, instytucji i wsp\u00f3lnoty jako bufor\u00f3w wobec rozpaczy i chaosu.<\/strong> (Pogrubienie moje A.K.)<\/p><\/blockquote>\n

Niezale\u017cnie, czy utopijne idee przychodz\u0105 z lewej, czy z prawej strony, \u015bwietliste obietnice prowadz\u0105 do przymusu. Niemo\u017cno\u015b\u0107 dotarcia do idea\u0142u popycha do terroru \u2014 psychicznego lub fizycznego, od \u0142agodnego przez ostracyzm do bestialskiego, z obozami resocjalizacyjnymi.<\/span><\/p>\n

Rewolucyjny romantyzm prawdopodobnie nie zniknie \u2014 jest jak narkotyk. Mo\u017cemy jednak podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania, by dealerami tego narkotyku nie byli nauczyciele naszych dzieci. To powa\u017cne wyzwanie, kt\u00f3rego nie za\u0142atwi za nas ani pa\u0144stwo, ani tym bardziej post\u0119powa awangarda, kt\u00f3ra rozsiad\u0142a si\u0119 w mediach, w organizacjach rzekomo strzeg\u0105cych praw cz\u0142owieka, w sztuce, a przede wszystkim w edukacji.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rysunek: Andrzej P\u0142oski Nieszcz\u0119\u015bliwi, wypasieni i zagubieni Andrzej Koraszewski Narzeka\u0107 trzeba, bo co by to by\u0142o za \u017cycie bez narzekania. W dzieci\u0144stwie babcia powtarza\u0142a: \u201eJedz, dzieci w Afryce chodz\u0105 g\u0142odne\u201d. Nie by\u0142a to dobra motywacja do po\u0142kni\u0119cia kolejnej kluski i odroczenia ucieczki na podw\u00f3rko, gdzie kopanie pi\u0142ki z kolegami ca\u0142kowicie eliminowa\u0142o obraz g\u0142odnych dzieci w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/126227"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=126227"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/126227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":126293,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/126227\/revisions\/126293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=126227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=126227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=126227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}