![](\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!7V2E!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd3bb2dc5-a4c3-4a0b-802f-cc887e8a041b_1442x567.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/z-naszego.jpg\")
<\/a>Rozbite okna zabijaj\u0105 \u017byd\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\nPaul Finlayson<\/strong><\/span><\/p>\n Jednym z najbardziej niebezpiecznych mit\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia politycznego jest przekonanie, \u017ce ruchy przemocowe objawiaj\u0105 si\u0119 od razu w pe\u0142nej formie \u2014 \u017ce istnieje wyra\u017any podzia\u0142 moralny mi\u0119dzy \u201ezwyk\u0142ymi protestuj\u0105cymi\u201d a \u201eekstremistami\u201d, mi\u0119dzy s\u0142owem a rozlewem krwi.<\/span><\/p>\n To pocieszaj\u0105ce bzdury.<\/span><\/p>\n<\/div>\n Przemoc nie pojawia si\u0119 nagle i w pe\u0142nej krasie. Wy\u0142ania si\u0119 stopniowo, w wyniku testowania granic. W ka\u017cdej masowej mobilizacji nie mamy do czynienia z jednorodn\u0105 postaw\u0105 moraln\u0105, lecz z rozk\u0142adem. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 to osoby po prostu z\u0142e, zagubione albo inscenizuj\u0105ce swoj\u0105 uraz\u0119 dla zdobycia uznania. Dalej pojawiaj\u0105 si\u0119 stopniowe odcienie: ci, kt\u00f3rzy rozkoszuj\u0105 si\u0119 podburzaj\u0105c\u0105 retoryk\u0105; ci, kt\u00f3rzy normalizuj\u0105 gro\u017aby; ci, kt\u00f3rzy czerpi\u0105 satysfakcj\u0119 z zastraszania; ci, kt\u00f3rzy s\u0105 gotowi do wandalizmu; ci, kt\u00f3rzy dopuszczaj\u0105 si\u0119 napa\u015bci \u2014 i wreszcie nieliczna, lecz decyduj\u0105ca mniejszo\u015b\u0107, kt\u00f3ra zabije, je\u015bli jej si\u0119 na to pozwoli.<\/span><\/p>\n Gdy pozwalamy na dzia\u0142ania z ni\u017cszego szczebla, pojawiaj\u0105 si\u0119 te z wy\u017cszego. Retoryka twardnieje w gro\u017ab\u0119, gro\u017aba przechodzi w dzia\u0142anie, a dzia\u0142anie ko\u0144czy si\u0119 okrucie\u0144stwem \u2014 pogromy w Amsterdamie, rze\u017a na pla\u017cy w Bondi, zab\u00f3jstwa w Nowym Jorku. Nic z tego nie dzieje si\u0119 nagle. To proces narastaj\u0105cy.<\/span><\/p>\n Co kluczowe, niemal \u017cadna z tych os\u00f3b nie wie z g\u00f3ry, gdzie le\u017cy ich granica. Ich ograniczenia nie s\u0105 wewn\u0119trzne. Odkrywaj\u0105 je dopiero wtedy, gdy zostan\u0105 im objawione. Ludzie posuwaj\u0105 si\u0119 tak daleko, jak im si\u0119 pozwoli. Je\u015bli nikt ich nie zatrzyma \u2014 id\u0105 dalej.<\/span><\/p>\n To w\u0142a\u015bnie ta obserwacja sta\u0142a u podstaw teorii \u201erozbitych okien\u201d, z sukcesem zastosowanej w Nowym Jorku lat 90. przez burmistrza Rudy\u2019ego Giulianiego. Zajmij si\u0119 drobnymi naruszeniami porz\u0105dku \u2014 graffiti, wandalizmem, jazd\u0105 na gap\u0119, zastraszaniem w przestrzeni publicznej \u2014 a powa\u017cniejsza przest\u0119pczo\u015b\u0107 si\u0119 nie rozwinie. Nie\u0142ad wysy\u0142a sygna\u0142 przyzwolenia. Egzekwowanie prawa \u2014 sygnalizuje granice.<\/span><\/p>\n Rezultat by\u0142 mierzalny, nie teoretyczny. Przemoc, rozboje i morderstwa gwa\u0142townie spad\u0142y. Miasto, kt\u00f3re by\u0142o synonimem chaosu, sta\u0142o si\u0119 jednym z najbezpieczniejszych w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Wniosek by\u0142 jasny: granice dzia\u0142aj\u0105.<\/span><\/p>\n Nie\u0142ad nie jest stanem sta\u0142ym \u2014 to forma eksploracji. Drobne naruszenia nie s\u0105 nieszkodliwe \u2014 to sygna\u0142y. Je\u015bli tolerujemy graffiti, pojawi si\u0119 wandalizm. Je\u015bli zignorujemy wandalizm, pojawi si\u0119 kradzie\u017c. Je\u015bli usprawiedliwimy kradzie\u017c, nadejdzie przemoc. Tak dzia\u0142a nie tylko przest\u0119pczo\u015b\u0107 uliczna, ale i radykalizacja. Zaniechanie reakcji na pierwsze wykroczenia nie utrzymuje pokoju. Ono produkuje eskalacj\u0119.<\/span><\/p>\n Dzi\u015b rozbite okna s\u0105 retoryczne, instytucjonalne i moralne \u2014 a \u017bydzi stoj\u0105 bezpo\u015brednio pod nimi.<\/span><\/p>\n Jeste\u015bmy ju\u017c dawno poza etapem, w kt\u00f3rym mo\u017cna to sprowadza\u0107 do debaty o wolno\u015bci s\u0142owa. Kanada, Wielka Brytania i Australia maj\u0105 ju\u017c odpowiednie przepisy. Propaganda nienawi\u015bci jest przest\u0119pstwem. Publiczne gro\u017aby i nawo\u0142ywanie do przemocy to przest\u0119pstwa. Wzywanie do eksterminacji narodu to przest\u0119pstwo.<\/span><\/p>\n Brakuje nie prawa, lecz determinacji. Nasza policja, uczelnie, instytucje publiczne gotuj\u0105 si\u0119 w m\u0119tnej zupie ambicji, tch\u00f3rzostwa i antysemityzmu \u2014 bez etykiety, bez podania proporcji \u2014 a jednocze\u015bnie serwuj\u0105 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej frazesy i nazywaj\u0105 to trosk\u0105.<\/span><\/p>\n Wykrzykiwanie \u201e\u017bydzi do gazu\u201d, wzywanie do \u201eIntifady teraz\u201d, has\u0142a \u201eOd rzeki do morza\u201d, nazywanie \u017byd\u00f3w pedofilami czy przedstawianie ich zbiorowo jako morderc\u00f3w dzieci \u2014 to nie prowokacyjne komentarze. To \u2014 w \u015bwietle obowi\u0105zuj\u0105cego prawa \u2014 przest\u0119pstwa. Ustawodawstwo to uznaje. To, co zawiod\u0142o, to egzekwowanie prawa.<\/span><\/p>\n A gdy prawo nie jest egzekwowane, pierwsze w co uderzy kamie\u0144 \u2014 to szyba.<\/span><\/p>\n W ca\u0142ej Kanadzie i na Zachodzie metafora sta\u0142a si\u0119 dos\u0142owna. Szyby s\u0105 t\u0142uczone. Szk\u0142o jest wybijane do \u015brodka. Od\u0142amki rozsypuj\u0105 si\u0119 po chodnikach i kampusach, podczas gdy w\u0142adze stoj\u0105 z za\u0142o\u017conymi r\u0119kami, zapewniaj\u0105c opini\u0119 publiczn\u0105, \u017ce sytuacja jest \u201eskomplikowana\u201d.<\/span><\/p>\n Na Uniwersytecie Metropolitalnym w Toronto demonstranci pr\u00f3bowali si\u0142\u0105 wedrze\u0107 si\u0119 na spotkanie z izraelskim prelegentem, atakuj\u0105c ochron\u0119. Policja przyby\u0142a z op\u00f3\u017anieniem i interweniowa\u0142a ostro\u017cnie. Nikogo nie aresztowano. Odwo\u0142ano si\u0119 do \u201ekontekstu\u201d. Wspomniano o \u201erelacjach spo\u0142ecznych\u201d.<\/span><\/p>\n Na Uniwersytecie York profesorowie obrzucili farb\u0105 \u2014 przypominaj\u0105c\u0105 krew \u2014 ksi\u0119garni\u0119 Chapters, po czym spokojnie wr\u00f3cili do \u017cycia akademickiego, gdy szk\u0142o zosta\u0142o ju\u017c zamiecione, a formalno\u015bci dope\u0142nione. W USA profesor z Cornell, kt\u00f3ry okre\u015bli\u0142 masakr\u0119 z 7 pa\u017adziernika jako \u201eekscytuj\u0105c\u0105\u201d, uda\u0142 si\u0119 na kr\u00f3tk\u0105 przerw\u0119, po czym powr\u00f3ci\u0142 do nauczania, a jego s\u0142owa potraktowano jako chronione prawem wypowiedzi \u2014 zamiast jako jawne, pod\u017cegaj\u0105ce do przemocy o\u015bwiadczenie.<\/span><\/p>\n W Kolumbii Brytyjskiej, na Langara College, profesor, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c wychwala\u0142 te same zbrodnie, zosta\u0142 zawieszony na kilka miesi\u0119cy, po czym przywr\u00f3cony do pracy \u2014 po tym, jak orzeczono, \u017ce jego wypowied\u017a by\u0142a chroniona. W ka\u017cdym z tych przypadk\u00f3w p\u0119k\u0142a szyba \u2014 i nic si\u0119 nie sta\u0142o, poza d\u017awi\u0119kiem kolejnych wym\u00f3wek.<\/span><\/p>\n Na tym tle Uniwersytet w Guelph i Humber College wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 negatywnie.<\/span><\/p>\n O ile wiem, to jedyne uczelnie wy\u017csze w Kanadzie, kt\u00f3re zwolni\u0142y profesora za wyra\u017cenie poparcia dla Izraela i trafne por\u00f3wnanie Hamasu do nazist\u00f3w, a jednocze\u015bnie tolerowa\u0142y \u2014 i wr\u0119cz aktywnie wspiera\u0142y przez formalne sojusze z sympatykami Hamasu \u2014 ogromne ilo\u015bci jawnie antysemickiej retoryki w swoich murach.<\/span><\/p>\n Gdzie indziej szyby p\u0119kaj\u0105, a t\u0142um posuwa si\u0119 naprz\u00f3d. Tu szyba jest naprawiana tylko po to, by ukara\u0107 nie tego, kto j\u0105 rozbi\u0142.<\/span><\/p>\n Te dwie instytucje mog\u0105 by\u0107 na innych polach akademick\u0105 przeci\u0119tno\u015bci\u0105, ale w igrzyskach bigoterii, tch\u00f3rzostwa i moralnej kapitulacji przed antysemickim mot\u0142ochem rywalizuj\u0105 na najwy\u017cszym poziomie.<\/span><\/p>\n W Montrealu propalesty\u0144skie zamieszki przerodzi\u0142y si\u0119 w podpalenia i palenie pojazd\u00f3w. W Toronto z drzwi starszych os\u00f3b zrywa si\u0119 mezuzy. W Europie synagogi s\u0105 obrzucane koktajlami Mo\u0142otowa, a \u017cydowskie domy oznaczane jako cele. W Stanach Zjednoczonych t\u0142umy zajmuj\u0105 budynki uczelni, zastraszaj\u0105 \u017cydowskich student\u00f3w i jawnie chwal\u0105 masowe mordy, a administratorzy zamiast wprowadza\u0107 dyscyplin\u0119 \u2014 negocjuj\u0105 warunki.<\/span><\/p>\n To nie przypadek. To sekwencja.<\/span><\/p>\n Teoria rozbitych okien nigdy nie dotyczy\u0142a wy\u0142\u0105cznie wandalizmu. Chodzi\u0142o o przyzwolenie. Gdy pierwsza szyba zostaje wybita, a nic si\u0119 nie dzieje \u2014 nie ma aresztowania, nie ma sankcji, nie ma jednoznacznego pot\u0119pienia \u2014 sygna\u0142 zostaje odebrany. Od\u0142amki zostaj\u0105 na ziemi. P\u0119kni\u0119cie si\u0119 powi\u0119ksza. To, co zacz\u0119\u0142o si\u0119 od s\u0142\u00f3w, przechodzi w dzia\u0142anie. To, co zacz\u0119\u0142o si\u0119 od has\u0142a, staje si\u0119 pchni\u0119ciem. To, co zacz\u0119\u0142o si\u0119 od zastraszenia, staje si\u0119 napa\u015bci\u0105. Ka\u017cdy nieukarany akt m\u00f3wi nast\u0119pnemu sprawcy, \u017ce bariera ju\u017c p\u0119k\u0142a.<\/span><\/p>\n Dlatego twierdzenia, \u017ce trzeba wyrzuci\u0107 z centrum handlowego osob\u0119 w bluzie IDF \u201edla bezpiecze\u0144stwa\u201d, s\u0105 prawnie i logicznie odwr\u00f3cone. Zagro\u017cenie nie pochodzi od spokojnie stoj\u0105cej osoby pod nietkni\u0119t\u0105 szyb\u0105. Pochodzi od t\u0142umu, kt\u00f3ry ju\u017c nauczy\u0142 si\u0119, \u017ce mo\u017ce bezkarnie niszczy\u0107. Karanie widocznej mniejszo\u015bci przy jednoczesnym pob\u0142a\u017caniu zagra\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci to nie zarz\u0105dzanie ryzykiem. To kapitulacja.<\/span><\/p>\n Prawo nie znikn\u0119\u0142o. Po prostu si\u0119 przez nie patrzy \u2014 jak przez szyb\u0119 ju\u017c rozbit\u0105, z framug\u0105 wci\u0105\u017c stoj\u0105c\u0105, ale bez funkcji.<\/span><\/p>\n I to zaniechanie jest nieustannie przedstawiane jako rozwaga.<\/span><\/p>\n Widzia\u0142em, jak policja stoi z boku, gdy wykrzykiwane s\u0105 gro\u017aby, gdy trwa zastraszanie \u2014 raz po raz. Dzieje si\u0119 to w Australii. Dzieje si\u0119 to w Kanadzie. Dzieje si\u0119 to w Wielkiej Brytanii. Wzorzec jest sta\u0142y: prawo istnieje, w\u0142adza istnieje, lecz egzekwowanie jest wstrzymywane ze strachu \u2014 przed odwetem, przed niepokojami, przed oskar\u017ceniami o stronniczo\u015b\u0107. Ale przede wszystkim ze strachu przed tymi, kt\u00f3rzy wydaj\u0105 si\u0119 \u017cy\u0107 na kraw\u0119dzi przemocy.<\/span><\/p>\n To nie jest neutralno\u015b\u0107. To moralne tch\u00f3rzostwo przebrane za m\u0105dro\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n Staro\u017cytni rozumieli t\u0119 dynamik\u0119 d\u0142ugo przed tym, jak wsp\u00f3\u0142czesne biurokracje nauczy\u0142y si\u0119 nazywa\u0107 parali\u017c \u201epow\u015bci\u0105gliwo\u015bci\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n Brak egzekwowania prawa nie jest pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci\u0105. Jest szkod\u0105.<\/span> S\u0142yszymy, \u017ce egzekwowanie prawa pogorszy sytuacj\u0119, \u017ce interwencja zaogni napi\u0119cia, \u017ce wycofanie si\u0119 to postawa odpowiedzialna.<\/span> To zaniechanie si\u0119ga dzi\u015b nie tylko retoryki, ale tak\u017ce przestrzeni fizycznej.<\/span><\/p>\n Blokowanie ulic, blokowanie przej\u015b\u0107 dla pieszych, kl\u0119kanie do fa\u0142szywej modlitwy w \u015brodku centrum handlowego czy korytarzy komunikacji miejskiej \u2014 to nie s\u0105 staro\u017cytne obyczaje cudownie odkryte na nowo.<\/span> Nowo\u015bci\u0105 jest twierdzenie, \u017ce to\u017csamo\u015b\u0107 religijna daje prawo do zaw\u0142aszczania przestrzeni publicznej, zak\u0142\u00f3cania porz\u0105dku obywatelskiego i narzucania si\u0119 innym wedle uznania.<\/span><\/p>\n To te\u017c jest rozbite okno.<\/span><\/p>\n Modlitwa publiczna, kt\u00f3ra celowo zak\u0142\u00f3ca \u017cycie publiczne, nie ma nic wsp\u00f3lnego z Bogiem. Nie ma nic wsp\u00f3lnego z duchowo\u015bci\u0105. To akt polityczny \u2014 deklaracja dominacji.<\/span> I to si\u0119 dzieje tylko z jednego powodu:\u00a0bo jest tolerowane<\/strong>.<\/span> Media wzmacniaj\u0105 t\u0119 kapitulacj\u0119.<\/strong><\/span><\/p>\n Kanadyjskie media \u2014 CBC, CTV, Globe and Mail, Toronto Star, Global TV, a nawet National Post \u2014 wykazuj\u0105 zdumiewaj\u0105c\u0105 niech\u0119\u0107 do nazwania antysemityzmu po imieniu, gdy ten przybiera wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 ideologiczn\u0105 form\u0119.<\/span><\/p>\n Gdy ratowniczka medyczna z North York oskar\u017cy\u0142a \u017byd\u00f3w o zwabienie dzieci na wysypisko w Gazie w celu ich zamordowania \u2014 czyli powt\u00f3rzy\u0142a groteskow\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wersj\u0119 \u015bredniowiecznego oszczerstwa o mord rytualny \u2014 reakcj\u0105 medi\u00f3w nie by\u0142o podkre\u015blenie powagi i przest\u0119pczego charakteru jej s\u0142\u00f3w.<\/span> Tre\u015b\u0107 zarzutu \u2014 jawna dehumanizacja \u017byd\u00f3w \u2014 zosta\u0142a potraktowana jako sprawa drugorz\u0119dna.<\/span><\/p>\n Ale to nie by\u0142a po prostu obra\u017aliwa wypowied\u017a. To by\u0142a\u00a0propaganda nienawi\u015bci<\/strong>, wprost obj\u0119ta przepisami Kodeksu karnego (art. 318, 319).<\/span> Uniwersytety posz\u0142y t\u0105 sam\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105, z jeszcze wi\u0119kszym zapa\u0142em.<\/span><\/p>\n Na kampusach kanadyjskich \u2014 tak\u017ce na moim \u2014 sytuacja dawno przekroczy\u0142a granice insynuacji.<\/span><\/p>\n Profesorowie publicznie okre\u015blali \u017byd\u00f3w mianem\u00a0Untermenschen \u2014 podludzi<\/strong>.<\/span><\/p>\n Opisuj\u0105 \u017byd\u00f3w jako czcicieli diab\u0142a i satanist\u00f3w.<\/span> Zawiadamiani s\u0105 wy\u017csi administratorzy i \u201eoficerowie ds. praw cz\u0142owieka\u201d.<\/span> Moje zwolnienie za to, \u017ce by\u0142em jedynym g\u0142osem przeciwko ch\u00f3rowi instytucjonalnej nienawi\u015bci wobec \u017byd\u00f3w, nie by\u0142o wyj\u0105tkiem, lecz symptomem nowej normy, w kt\u00f3rej instytucje aresztuj\u0105 i karz\u0105\u00a0nie sprawc\u00f3w<\/strong>, lecz\u00a0tych, kt\u00f3rzy odwa\u017c\u0105 si\u0119 im przeciwstawi\u0107<\/strong>.<\/span><\/p>\n Rzeczywi\u015bcie, \u017bydzi i ci, kt\u00f3rzy publicznie identyfikuj\u0105 si\u0119 z Izraelem, s\u0105 zatrzymywani, przes\u0142uchiwani lub usuwani tylko za samo istnienie.<\/span> Przekaz nie m\u00f3g\u0142by by\u0107 bardziej wyra\u017any:<\/span> To przewidywalny skutek\u00a0selektywnego egzekwowania prawa pod p\u0142aszczykiem wra\u017cliwo\u015bci<\/strong>.<\/span><\/p>\n Prawo cz\u0142owieka, je\u015bli egzekwowane uznaniowo, a nie zasadniczo, staje si\u0119\u00a0prawem kapry\u015bnym<\/strong>.<\/span><\/p>\n Uczy t\u0142umy, jak daleko mog\u0105 si\u0119 posun\u0105\u0107 \u2014 pokazuj\u0105c, co nie b\u0119dzie ukarane.<\/span> Gdy taki przekaz zostaje wys\u0142any, eskalacja przebiega zgodnie z logik\u0105, nie emocjami.<\/span><\/p>\n Gdy kara dotyka tylko jednej strony moralnej skali, druga posuwa si\u0119 naprz\u00f3d.<\/span> A potem \u2014\u00a0rozstrzelanie dziesi\u0119cioletnich dzieci i ich rodzin na ma\u0142ym mostku z widokiem na pla\u017c\u0119 podczas obchod\u00f3w Chanuki.<\/strong><\/span><\/p>\n Instytucje i politycy pocieszaj\u0105 si\u0119, \u017ce zareaguj\u0105, \u201egdy zajdzie za daleko\u201d.<\/span> I tu\u00a0najbardziej liczy si\u0119 jasno\u015b\u0107<\/strong>.<\/span> To nie proroctwo. To nie histeria.<\/span> Teoria rozbitych okien to nie moralna metafora \u2014 to prognoza.<\/span><\/p>\n To m\u00f3wi teoria rozbitych okien.<\/span> Po Kristallnacht nikt nie mia\u0142 ju\u017c w\u0105tpliwo\u015bci, co naprawd\u0119 znacz\u0105\u00a0rozbite szyby<\/strong>.<\/span><\/p>\n Je\u015bli ten zgodny z prawem akt wywo\u0142a gro\u017aby lub przemoc, to nie ja sprowokowa\u0142em.<\/span> Dam zna\u0107, jak posz\u0142o.<\/span><\/p>\n Link do orygina\u0142u: https:\/\/www.freedomtoffend.com\/p\/broken-windows-are-killing-jews<\/a><\/strong><\/em><\/span><\/p>\n Freedom to Offend, 21 grudnia 2025<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em> Rozbite okna zabijaj\u0105 \u017byd\u00f3w Paul Finlayson Jednym z najbardziej niebezpiecznych mit\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia politycznego jest przekonanie, \u017ce ruchy przemocowe objawiaj\u0105 si\u0119 od razu w pe\u0142nej formie \u2014 \u017ce istnieje wyra\u017any podzia\u0142 moralny mi\u0119dzy \u201ezwyk\u0142ymi protestuj\u0105cymi\u201d a \u201eekstremistami\u201d, mi\u0119dzy s\u0142owem a rozlewem krwi. To pocieszaj\u0105ce bzdury. Przemoc nie pojawia si\u0119 nagle i w pe\u0142nej krasie. Wy\u0142ania […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/126868"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=126868"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/126868\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":126878,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/126868\/revisions\/126878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=126868"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=126868"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=126868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n
\nPubliliusz Syrus<\/strong>, rzymski pisarz i moralista z I wieku p.n.e., uj\u0105\u0142 to brutalnie jasno:<\/span>
\n\u201eKto oszcz\u0119dza winnego, krzywdzi niewinnego.\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n
\nKiedy pa\u0144stwo odmawia dzia\u0142ania wobec tych, kt\u00f3rzy \u0142ami\u0105 prawo, przerzuca koszt tej decyzji na tych, kt\u00f3rzy go przestrzegaj\u0105 \u2014 to niewinni p\u0142ac\u0105 za pob\u0142a\u017cliwo\u015b\u0107 wobec winnych.<\/span><\/p>\n
\nAle spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re odmawia egzekwowania w\u0142asnych zasad ze strachu przed reakcj\u0105, ju\u017c porzuci\u0142o rz\u0105dy prawa \u2014 nie dramatycznie, lecz po cichu.<\/span>
\nPrawo nie znika nagle. Ono si\u0119 eroduje.<\/span><\/p>\n
\nTo si\u0119 nie dzia\u0142o dziesi\u0119\u0107 lat temu.<\/span>
\nTo nie s\u0105 spontaniczne akty pobo\u017cno\u015bci.<\/span>
\nLudzie s\u0105 wolni, by modli\u0107 si\u0119 w domach. S\u0105 wolni, by modli\u0107 si\u0119 w miejscach kultu. Ta wolno\u015b\u0107 nigdy nie by\u0142a zagro\u017cona.<\/span><\/p>\n
\nTo m\u00f3wi:\u00a0b\u0119dziemy robi\u0107, co chcemy, gdzie chcemy, a wy b\u0119dziecie nas znosi\u0107.<\/strong><\/span>
\nTo m\u00f3wi:\u00a0jeste\u015bmy nast\u0119pni na ich li\u015bcie.<\/strong><\/span>
\nTo gro\u017aba, nie modlitwa \u2014 albo mo\u017ce modlitwa, kt\u00f3ra b\u0142aga Boga o przemoc wobec \u015bwiata \u201eDhimmi\u201d.<\/span><\/p>\n
\nTo, co tolerowane \u2014 staje si\u0119 norm\u0105.<\/span>
\nTo, co staje si\u0119 norm\u0105 \u2014 eskaluje.<\/span><\/p>\n
\nReakcj\u0105 by\u0142o\u00a0wsp\u00f3\u0142czucie dla jej konsekwencji zawodowych<\/strong>.<\/span><\/p>\n
\nBrak jednoznacznego nazwania tego z\u0142em nie by\u0142 dziennikarsk\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105. By\u0142\u00a0moralnym znieczuleniem<\/strong>. Kolejna szyba, kt\u00f3rej nikt nie naprawi\u0142.<\/span><\/p>\n
\nZarzucaj\u0105 im zbiorow\u0105 kolaboracj\u0119 z nazistami.<\/span>
\nTo nie s\u0105 prywatne wypowiedzi ani pomy\u0142ki skorygowane po fakcie.<\/span>
\nTo s\u0105 s\u0142owa wypowiadane otwarcie, przez wyk\u0142adowc\u00f3w zwi\u0105zanych z administracj\u0105 uczelni.<\/span><\/p>\n
\nNie nast\u0119puje \u017cadna reakcja.<\/span><\/p>\n
\nW Wielkiej Brytanii aresztowano m\u0119\u017cczyzn\u0119 za noszenie gwiazdy Dawida \u2014 uznaj\u0105c, \u017ce jego widoczno\u015b\u0107 stanowi prowokacj\u0119.<\/span>
\nW Kanadzie \u017cydowscy przechodnie byli rozpraszani lub zatrzymywani, cho\u0107 nie robili nic \u2014 podczas gdy t\u0142umy wok\u00f3\u0142 dopuszcza\u0142y si\u0119 gr\u00f3\u017ab i wandalizmu, a reakcje s\u0142u\u017cb by\u0142y pe\u0142ne pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n
\njedna strona ma licencj\u0119 na sianie grozy<\/strong>,<\/span>
\ndruga \u2014 jest karana za sam\u0105 obecno\u015b\u0107<\/strong>.<\/span>
\nObecno\u015b\u0107 staje si\u0119 win\u0105.<\/span>
\nTo\u017csamo\u015b\u0107 \u2014 przest\u0119pstwem.<\/span><\/p>\n
\nKa\u017cda nietkni\u0119ta szyba zaprasza do si\u0119gni\u0119cia po kolejny kamie\u0144.<\/span>
\nKa\u017cda tolerowana gro\u017aba zaostrza kolejn\u0105.<\/span>
\nA gdy prawo w ko\u0144cu interweniuje, nie spada na tych, kt\u00f3rzy szyb\u0119 wybili, ale na tych, kt\u00f3rzy stali za ni\u0105.<\/span><\/p>\n
\nLudzie ucz\u0105 si\u0119, \u017ce retoryka jest bezpieczna.<\/span>
\nPotem gro\u017aby.<\/span>
\nPotem zastraszanie.<\/span>
\nPotem n\u0119kanie.<\/span>
\nPotem przemoc \u2014 pobicie \u017byda, rzucenie kamieniem w synagog\u0119, zerwanie mezuzy z drzwi.<\/span><\/p>\n
\nAle wtedy ta granica ju\u017c si\u0119 przesun\u0119\u0142a.<\/span>
\nCo b\u0119dzie \u201eza daleko\u201d za rok?<\/span>
\nCzy zabicie dw\u00f3ch \u017byd\u00f3w b\u0119dzie dopuszczalne, bo \u201eto przecie\u017c nie trzech\u201d?<\/span>
\nCzy wybicie szyb w \u017cydowskich sklepach b\u0119dzie \u201eakceptowalne\u201d, dop\u00f3ki nikt nie podpala?<\/span><\/p>\n
\nKiedy ludzie m\u00f3wi\u0105, \u017ce b\u0119d\u0105 kolejne Bondi, to nie cyniczna rozpacz nad \u201eschodz\u0105cym na psy\u201d spo\u0142ecze\u0144stwem.<\/span><\/p>\n
\nTo\u00a0empiryczna, psychologiczna ocena<\/strong>\u00a0tego, jak ludzie zachowuj\u0105 si\u0119, gdy znika granica.<\/span><\/p>\n
\nPrzyzwolenie na naruszenia<\/span><\/strong>,<\/span>
\nprzyzwolenie na gro\u017aby przemocy<\/strong>,<\/span>
\nprzyzwolenie na propagand\u0119 nienawi\u015bci<\/strong><\/span>
\n\u2014 to nie s\u0105 odosobnione b\u0142\u0119dy.<\/span>
\nTo\u00a0wska\u017aniki wiod\u0105ce<\/strong>.<\/span><\/p>\n
\nJe\u015bli to si\u0119 utrzyma, b\u0119d\u0105 kolejne Bondi.<\/strong><\/span>
\nNie dlatego, \u017ce ludzie s\u0105 szczeg\u00f3lnie \u017ali.<\/span>
\nLecz dlatego, \u017ce instytucje\u00a0zdecydowa\u0142y si\u0119 nie egzekwowa\u0107 zasad<\/strong>, kt\u00f3re powstrzymuj\u0105 zwyk\u0142e ludzkie impulsy.<\/span><\/p>\n
\nTo potwierdza psychologia.<\/span>
\nTo notuje historia.<\/span><\/p>\n
\nJutro id\u0119 do centrum handlowego i zak\u0142adam bluz\u0119 IDF<\/strong>\u00a0\u2014 nie jako prowokacj\u0119.<\/span>
\nNie po to, by testowa\u0107 teori\u0119.<\/span>
\nLecz jako\u00a0zwyk\u0142y fakt obywatelski<\/strong>: w cywilizowanym spo\u0142ecze\u0144stwie, jako cywil chodz\u0105cy po ulicach,\u00a0mam prawo nosi\u0107 bluz\u0119 IDF<\/strong>.<\/span><\/p>\n
\nPo prostu skorzysta\u0142em z wolno\u015bci, kt\u00f3ra nale\u017cy do mnie jako kanadyjskiego obywatela \u2014 i kt\u00f3rej\u00a0nie zamierzam si\u0119 wyrzec tylko dlatego, \u017ce nasze ulice s\u0105 dzi\u015b traktowane jak w\u0142asno\u015b\u0107 brutalnych, antysemickich zbir\u00f3w<\/strong>.<\/span><\/p>\n
\n
\n\n\n\n
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"