{"id":127689,"date":"2026-02-01T17:09:00","date_gmt":"2026-02-01T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=127689"},"modified":"2026-01-28T07:15:18","modified_gmt":"2026-01-28T05:15:18","slug":"02-09-110","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=127689","title":{"rendered":"I\u015b\u0107, \u017cu\u0107 gum\u0119 i nie my\u015ble\u0107, czyli anatomia ideologicznego odruchu"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/substackcdn.com\/image\/fetch\/$s_!MGa8!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep\/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F720de0de-e549-4878-b4ef-057eca542a39_526x523.jpeg\" \/><\/p>\n<hr \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/andrzejkoraszewski.substack.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/z-naszego.jpg\" alt=\"\" width=\"50%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><span><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/andrzejkoraszewski.substack.com\/p\/isc-zuc-gume-i-nie-myslec-czyli-anatomia\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">I\u015b\u0107, \u017cu\u0107 gum\u0119 i nie my\u015ble\u0107, czyli anatomia ideologicznego odruchu<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Anna Grabowska<\/strong><span style=\"color: #808080;\"><em> (Anne Goldschmid)<\/em><\/span><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Wystarczy\u0142o, \u017ce zobaczy\u0142am sam tytu\u0142. Nawet nie musia\u0142am czyta\u0107 tekstu, nie zna\u0142am jeszcze nazwiska autorki, a ju\u017c wiedzia\u0142am, kto go napisa\u0142. \u201cCzy mo\u017cna jednocze\u015bnie i\u015b\u0107 i \u017cu\u0107 gum\u0119?\u201d &#8211; pytanie pozorne, retoryczne ale oczywi\u015bcie z tez\u0105 wpisan\u0105 w sam\u0105 konstrukcj\u0119 zdania. Bo po co pyta\u0107, \u0142atwiej ustawi\u0107 rozmow\u0119 od pierwszej linijki, czyli: jedni potrafi\u0105 my\u015ble\u0107 wielow\u0105tkowo, inni wcale. Jedni s\u0105 \u201c\u015bwiadomi\u201d, inni prymitywni a co najmniej moralnie podejrzani. Ten ton, ta pewno\u015b\u0107, to intelektualne samozadowolenie podszyte moralnym pot\u0119pieniem zna\u0142am a\u017c za dobrze. Zna\u0142am je, bo wcze\u015bniej ju\u017c si\u0119 z nimi zderzy\u0142am. Jeszcze w czasie s\u0142ynnej \u201chumanitarnej\u201d flotylli do Gazy, gdy skrytykowa\u0142am jeden z tekst\u00f3w Patrycji Wieczorkiewicz. Spokojnie, rzeczowo, bez inwektyw i bez personalnych wycieczek. W odpowiedzi zosta\u0142am nazwana \u201cfanatyczk\u0105 mordowania dzieci\u201d. Gdy zapyta\u0142am, na jakiej podstawie, nie pad\u0142 \u017caden cytat, \u017caden argument, \u017cadne odniesienie do tre\u015bci mojej wypowiedzi. Jedynym \u201cdowodem winy\u201d zdaniem Wieczorkiewicz by\u0142a flaga Izraela w moim zdj\u0119ciu profilowym.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">I w tym momencie wszystko sta\u0142o si\u0119 jasne. Nie chodzi\u0142o o pogl\u0105dy ani argumenty. Nie chodzi\u0142o nawet o sp\u00f3r. Pani Patrycji chodzi\u0142o o znak. Flaga wystarczy\u0142a, by uruchomi\u0107 ca\u0142y repertuar gotowych reakcji &#8211; automatycznych i bezrefleksyjnych, jak \u015blinotok u psa Paw\u0142owa. Bodziec zadzia\u0142a\u0142. Ideologiczny odruch zosta\u0142 wyzwolony. Nie by\u0142o ju\u017c potrzeby my\u015blenia, s\u0142uchania, rozr\u00f3\u017cniania. Nast\u0105pi\u0142a sekwencja: dehumanizacja, moralne pot\u0119pienie, zamkni\u0119cie rozmowy. Czyli jak zwykle, nie by\u0142a to reakcja kogo\u015b, kto si\u0119 nie zgadza, tylko reakcja ideologii, kt\u00f3ra rozpoznaje wroga po symbolu, a nie po tre\u015bci.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Dok\u0142adnie ten sam mechanizm dzia\u0142a w tek\u015bcie Patrycji Wieczorkiewicz opublikowanym przez Krytyk\u0119 Polityczn\u0105. Ju\u017c w leadzie czytamy: \u201cGdzie s\u0105 ci od \u2018wolnej Palestyny\u2019, kiedy w Iranie w\u0142adza morduje demonstrant\u00f3w? &#8211; pytaj\u0105 osoby, kt\u00f3re do dzi\u015b usprawiedliwiaj\u0105 izraelskie zbrodnie w Gazie\u201d. To zdanie nie jest niewinnym pytaniem, tylko od razu zbiorowym oskar\u017ceniem. Nie pada ani jedno nazwisko, ani jeden cytat, ani jedno konkretne zdanie, kt\u00f3re mia\u0142oby owo \u201cusprawiedliwianie zbrodni\u201d dokumentowa\u0107. A wi\u0119c, najpierw tworzy si\u0119 figur\u0119 moralnie ska\u017conego przeciwnika, a potem &#8211; z pe\u0142n\u0105 powag\u0105 &#8211; rozprawia si\u0119 z jego rzekom\u0105 hipokryzj\u0105. Je\u015bli uniewa\u017cni si\u0119 rozm\u00f3wc\u0119 moralnie, nie trzeba ju\u017c z nim rozmawia\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Autorka pisze dalej: \u201cGdy na pocz\u0105tku 2024 roku zaanga\u017cowa\u0142am si\u0119 w spraw\u0119 palesty\u0144sk\u0105, sprzeciwiaj\u0105c si\u0119 zbrodniom pope\u0142nianym przez Izrael w Strefie Gazy, niekt\u00f3rzy zarzucili mi hipokryzj\u0119\u201d. W jednym zdaniu zawarte s\u0105 trzy skr\u00f3ty my\u015blowe; po pierwsze, Izrael zostaje nazwany sprawc\u0105 \u201czbrodni\u201d bez \u017cadnego rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy kontekstem wojny, intencj\u0105, Hamasem, tarczami ludzkimi. Po drugie, ka\u017cdy, kto pyta o Iran, zostaje zredukowany do kogo\u015b, kto \u201czarzuca hipokryzj\u0119\u201d, a wi\u0119c dzia\u0142a w z\u0142ej wierze. Po trzecie, znika pytanie zasadnicze: czy mo\u017cna jednocze\u015bnie pot\u0119pia\u0107 \u015bmier\u0107 cywil\u00f3w w Gazie i m\u00f3wi\u0107 o roli Iranu jako sponsora Hamasu? W tym tek\u015bcie &#8211; nie mo\u017cna. To ju\u017c by\u0142by dysonans.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Wieczorkiewicz pisze te\u017c, \u017ce jej krytycy twierdz\u0105, i\u017c \u201cwspiera islamski zamordyzm\u201d. To kolejna figura zast\u0119pcza. Krytycy nie imputuj\u0105 intencji. Wskazuj\u0105 fakt: Iran finansuje, zbroi i ideologicznie wspiera Hamas od lat 90. To nie jest wyssana z palca opinia, tylko udokumentowana rzeczywisto\u015b\u0107. Ale w tym tek\u015bcie fakt natychmiast zamienia si\u0119 w \u201cnagonk\u0119\u201d, bo fakt burzy \u201c\u015bwi\u0119t\u0105\u201d konstrukcj\u0119 ideologiczn\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Wida\u0107 to a\u017c nadto jaskrawie we fragmencie po\u015bwi\u0119conym Adamowi Szostkiewiczowi, kt\u00f3ry &#8211; jak pisze autorka &#8211; \u201cod lat zajmuje si\u0119 dbaniem o pozytywny wizerunek Izraela w Polsce\u201d. Czyli znowu, \u017cadna polemika z argumentem, a przypisanie intencji. Je\u015bli kto\u015b nie m\u00f3wi tego, co trzeba, ergo, tego co m\u00f3wi Wieczorkiewicz, to znaczy, \u017ce \u201cdba o wizerunek\u201d, \u201crelatywizuje\u201d I oczywi\u015bcie \u201cuprawia hasbar\u0119\u201d. S\u0142owo \u201chasbara\u201d pojawia si\u0119 tu jak wytrych: \u201cCzy wynika on z intelektualnego lenistwa, czy jest cynicznym graniem hasbar\u0105?\u201d. Pytanie pozorne, bo odpowied\u017a przecie\u017c ju\u017c zosta\u0142a zasugerowana. Hasbara w tym tek\u015bcie nie jest poj\u0119ciem opisowym, jest epitetem, po kt\u00f3rym nie trzeba ju\u017c niczego dowodzi\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Dalej czytamy: \u201cTo klasyczny whataboutism: nieautentyczna troska, kt\u00f3rej celem nie jest pomoc ofiarom, lecz zdyskredytowanie innych ofiar\u201d. To zdanie ewidentnie ironiczne, bo dok\u0142adnie to samo robi autorka. Kiedy tylko pojawia si\u0119 Iran, natychmiast rosn\u0105 jak grzyby po deszczu: Arabia Saudyjska, Emiraty, CIA z 1953 roku, Zach\u00f3d, imperializm. Whataboutism owszem, zostaje pot\u0119piony &#8211; pod warunkiem, \u017ce stosuje go kto\u015b inny.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Kiedy Wieczorkiewicz pisze: \u201cProtest jest form\u0105 nacisku, wi\u0119c je\u015bli nie ma by\u0107 czysto symboliczny, potrzebne jest miejsce podatne na nacisk\u201d &#8211; pr\u00f3buje nada\u0107 swojej bierno\u015bci poz\u00f3r realizmu. Wed\u0142ug niej skoro \u201cnie mamy wp\u0142ywu na Iran\u201d, to protesty w jego sprawie s\u0105 rzekomo bezsensowne. Chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107: lito\u015bci, to zdanie rozpada si\u0119 przy pierwszym kontakcie z histori\u0105. Wed\u0142ug tej logiki bezsensowne by\u0142y protesty przeciw apartheidowi, solidarno\u015b\u0107 z dysydentami w ZSRR i demonstracje w obronie kobiet w Afganistanie. Protest nie jest tylko narz\u0119dziem nacisku, ale narz\u0119dziem delegitymizacji re\u017cimu. Ira\u0144czycy wiedz\u0105 to doskonale &#8211; dlatego ryzykuj\u0105 \u017cycie, wiedz\u0105c, \u017ce \u015bwiat patrzy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">I w tym miejscu trzeba nazwa\u0107 rzecz po imieniu. To, z czym mamy do czynienia, nie jest \u201costr\u0105 krytyk\u0105 Izraela\u201d, lecz antysemityzmem symbolicznym. Form\u0105 uprzedzenia, kt\u00f3ra nie potrzebuje ju\u017c \u017byda z imienia i nazwiska. Wystarczy znak, flaga lub symbol, kt\u00f3ry uruchamia ca\u0142y aparat pot\u0119pienia. Kiedy autorka pisze o \u201capologetach izraelskich zbrodni\u201d, o \u201chasbarze\u201d, o \u201crelatywizowaniu\u201d, nie odnosi si\u0119 przecie\u017c do konkretnych tez czy wypowiedzi. Odnosi si\u0119 do przynale\u017cno\u015bci symbolicznej. Flaga Izraela w zdj\u0119ciu profilowym staje si\u0119 dowodem winy i substytutem argumentu. To ta sama logika, kt\u00f3ra pozwala m\u00f3wi\u0107: nie wiem, co powiedzia\u0142, ale na bank wiem, kim jest.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Antysemityzm symboliczny pr\u00f3buje by\u0107 elegancki. M\u00f3wi rzekomym j\u0119zykiem wra\u017cliwo\u015bci i praw cz\u0142owieka, a jednocze\u015bnie odbiera prawo do g\u0142osu tym, kt\u00f3rzy zostali oznaczeni znakiem. W tej logice nie ma znaczenia, czy kto\u015b krytykuje rz\u0105d Netanjahu, czy popiera rozwi\u0105zanie dwupa\u0144stwowe, czy sprzeciwia si\u0119 ofiarom cywilnym. Je\u015bli ma izraelsk\u0105 flag\u0119, je\u015bli broni prawa Izraela do istnienia, zostaje zredukowany do \u201cfanatyka\u201d, \u201cpropagandysty\u201d, \u201cwsp\u00f3\u0142winnego\u201d. Do\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym za spokojn\u0105 krytyk\u0119 tekstu pada oskar\u017cenie o \u201cfanatyzm mordowania dzieci\u201d &#8211; z uzasadnieniem sprowadzaj\u0105cym si\u0119 do flagi &#8211; nie jest incydentem. Jest po prostu modelem dzia\u0142ania.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Antysemityzm symboliczny zawsze ma alibi: \u201ckrytykuj\u0119 pa\u0144stwo, nie ludzi\u201d. Tyle \u017ce w praktyce to nie pa\u0144stwo dostaje etykiet\u0119 \u201cfanatyka\u201d. Dostaje j\u0105 konkretna osoba, kt\u00f3ra nie schowa\u0142a si\u0119 w bezpiecznej strefie \u201cani-ani\u201d. Ideologia boi si\u0119 widzialno\u015bci, bo widzialno\u015b\u0107 przypomina o czym\u015b niewygodnym: \u017ce \u017bydzi maj\u0105 pa\u0144stwo, sprawczo\u015b\u0107 i prawo do obrony &#8211; i nie musz\u0105 t\u0142umaczy\u0107 si\u0119 z istnienia \u017cadnym Paniom Wieczorkiewicz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W dalszej cz\u0119\u015bci tekstu pojawia si\u0119 galeria mem\u00f3w i groteskowych obraz\u00f3w: \u201cdwa dumne lwy\u201d, \u201cNetanjahu w rycerskiej zbroi\u201d, \u201cGreta Thunberg z Chameneim\u201d. To taka walka z chocho\u0142em, zamiast zmierzy\u0107 si\u0119 z realnymi argumentami, autorka wybiera internetowy folklor. Pewnie, to taka \u0142atwizna dla zwolennik\u00f3w mem\u00f3w, bo pozwala nie m\u00f3wi\u0107 o roli Iranu jako sponsora Hamasu ani o sprz\u0119\u017ceniu antysyjonizmu z antysemityzmem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Gdy wreszcie pada zdanie: \u201cCzasem solidarno\u015b\u0107 polega na uznaniu, \u017ce nie ka\u017cda tragedia \u015bwiata musi zosta\u0107 rozwi\u0105zana wed\u0142ug naszych wyobra\u017ce\u0144 i kompasu moralnego\u201d, brzmi jak bardzo m\u0105dra puenta, a w istocie jest to usprawiedliwienie bezczynno\u015bci. Solidarno\u015b\u0107, kt\u00f3ra nic nie kosztuje, nie wymaga wyboru i nie poci\u0105ga za sob\u0105 \u017cadnego ryzyka, nie jest solidarno\u015bci\u0105. Jest dobrym samopoczuciem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Patrycja Wieczorkiewicz pisze, \u017ce \u201cnie p\u0142aka\u0142aby po ajatollahach\u201d, ale jednocze\u015bnie robi wszystko, by ka\u017cda realna pr\u00f3ba os\u0142abienia ich w\u0142adzy zosta\u0142a uznana za imperialistyczn\u0105 zbrodni\u0119. Odrzuca interwencj\u0119, presj\u0119, odpowiedzialno\u015b\u0107. Zostaje estetyczna pozycja \u201cani-ani\u201d. Czyli jaka to polityka? \u017badna. To komfort obserwatora, kt\u00f3ry zawsze stoi po w\u0142a\u015bciwej stronie historii, bo nigdy nie musi podejmowa\u0107 decyzji.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Ten tekst nie jest analiz\u0105 Iranu. Jest niewdzi\u0119czna form\u0105 ideologicznego t\u0142umaczenia, \u017ce czarne jest bia\u0142e. Jest \u015bwiadectwem ideologii dzia\u0142aj\u0105cej jak odruch warunkowy. Wystarczy flaga, nazwisko i wystarczy bodziec. Reszta dzieje si\u0119 sama. Ideologia zast\u0119puje my\u015blenie. Patrycja Wieczorkiewicz po raz kolejny udowadnia, \u017ce ideologia, kt\u00f3ra nie potrzebuje dowodu, nie potrzebuje te\u017c prawdy.\u00a0<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><span style=\"color: #808080;\"><em>Link do artyku\u0142u P. Wieczorkiewicz:\u00a0<a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/krytykapolityczna.pl\/swiat\/iran-protesty-gdzie-jest-propalestynska-lewica-hipokryzja\/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAYnJpZBEwb1NrQm5Cek5JRzNUUDhvN3NydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR66OkymRFYXCrXhMQT65xbUpvg0psb33xOEm1vEdH4gQPBEpBNxnkv4r5r_aw_aem_tiM5hAemWEXL2qZwDspu4g\" rel=\"\">https:\/\/krytykapolityczna.pl\/&#8230;\/iran-protesty-gdzie&#8230;\/<\/a><\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #808080;\"><em><strong>Anna Grabowska<\/strong> \u2013 urodzona i mieszkaj\u0105ca we Francji wspania\u0142a syjonistka z solidnymi polskimi i \u017cydowskimi korzeniami. Autorka udzieli\u0142a pozwolenia na publikacj\u0119 niekt\u00f3rych wpis\u00f3w z jej Facebooka w \u201eListach z naszego sadu\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I\u015b\u0107, \u017cu\u0107 gum\u0119 i nie my\u015ble\u0107, czyli anatomia ideologicznego odruchu Anna Grabowska (Anne Goldschmid) Wystarczy\u0142o, \u017ce zobaczy\u0142am sam tytu\u0142. Nawet nie musia\u0142am czyta\u0107 tekstu, nie zna\u0142am jeszcze nazwiska autorki, a ju\u017c wiedzia\u0142am, kto go napisa\u0142. \u201cCzy mo\u017cna jednocze\u015bnie i\u015b\u0107 i \u017cu\u0107 gum\u0119?\u201d &#8211; pytanie pozorne, retoryczne ale oczywi\u015bcie z tez\u0105 wpisan\u0105 w sam\u0105 konstrukcj\u0119 zdania. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127689"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=127689"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":127705,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127689\/revisions\/127705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=127689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=127689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=127689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}