![\"\"](\"https:\/\/pazdziernik56.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/tygodnik-przeglad-logo-80.png\"){kind=logo}
<\/a>Przem\u00f3wienie W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki, wyg\u0142oszone na VIII Plenum KC PZPR 20.10.1956 r.<\/a><\/strong><\/span><\/h3>\nTygodnik Przeglad<\/strong><\/span><\/p>\n Kiedy przed\u00a0siedmiu laty przemawia\u0142em na\u00a0listopadowym plenum KC PZPR, wydawa\u0142o mi\u00a0si\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce\u00a0przemawiam do\u00a0cz\u0142onk\u00f3w Komitetu Centralnego po\u00a0raz ostatni. Mimo ze\u00a0od\u00a0tego czasu up\u0142yn\u0119\u0142o tylko\u00a0siedem lat, wzgl\u0119dnie osiem lat \u2013 od\u00a0plenum sierpniowego, na\u00a0kt\u00f3rym\u00a0nast\u0105pi\u0142 raptowny zwrot W\u00a0polityce partii \u2013 lata te\u00a0stanowi\u0105 ca\u0142y zamkni\u0119ty okres historyczny. Wierz\u0119 g\u0142\u0119boko, \u017ce\u00a0okres ten przeszed\u0142 w\u00a0niepowrotn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107. Wiele z\u0142a by\u0142o w\u00a0tych latach. Spu\u015bcizna, jak\u0105 ten okres pozostawi\u0142 po\u00a0sobie partii, klasie robotniczej i\u00a0narodowi, jest w\u00a0niekt\u00f3rych dziedzinach \u017cycia wi\u0119cej ni\u017c zatrwa\u017caj\u0105ca. Dwa i\u00a0p\u00f3\u0142 miesi\u0105ca temu VII Plenum Komitetu Centralnego oceni\u0142o dodatnie i\u00a0ujemne strony ubieg\u0142ego okresu, nakre\u015bli\u0142o wytyczne dzia\u0142ania na\u00a0przysz\u0142o\u015b\u0107. Mimo swych ch\u0119ci nie\u00a0mog\u0142em w\u00f3wczas by\u0107 na\u00a0nim obecny. Wielu z\u00a0Was m\u00f3wi\u0142o na\u00a0tym plenum i\u00a0o\u00a0mnie, rozwa\u017ca\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 i\u00a0potrzeb\u0119 mego powrotu do\u00a0pracy partyjnej. Zosta\u0142o to\u00a0uzale\u017cnione od\u00a0mego ustosunkowania si\u0119 do\u00a0podj\u0119tych na\u00a0tym plenum uchwa\u0142. Uwa\u017cam przeto za\u00a0sw\u00f3j obowi\u0105zek powiedzie\u0107 Wam, jaki jest m\u00f3j\u00a0pogl\u0105d na\u00a0te\u00a0uchwa\u0142y, jak widz\u0119 dzisiejsz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 i\u00a0jak, wed\u0142ug mego zdania, nale\u017cy kszta\u0142towa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107. Do\u00a0uchwa\u0142 VII Plenum mam pewne zastrze\u017cenia. Dotycz\u0105 one oceny przesz\u0142o\u015bci oraz\u00a0polityki partii w\u00a0zakresie rolnictwa. Poza tym uwa\u017cam te\u00a0uchwa\u0142y za\u00a0s\u0142uszne, traktuj\u0119 je\u00a0jako s\u0142uszny kierunek dzia\u0142ania. B\u0119d\u0105 one wymaga\u0107 w\u00a0trakcie ich realizacji precyzowania i\u00a0uzupe\u0142niania. Niekt\u00f3re wa\u017cne dla dnia dzisiejszego problemy nie\u00a0zosta\u0142y w\u00a0tych uchwa\u0142ach uj\u0119te. Jedne mo\u017cna rozwi\u0105zywa\u0107 ju\u017c dzisiaj, gdy\u017c\u00a0do\u00a0tego dojrza\u0142y, z\u00a0innymi trzeba zaczeka\u0107, a\u017c\u00a0dojrzej\u0105 w\u00a0my\u015blach i\u00a0w\u00a0warunkach. Za\u00a0spraw\u0119 najwa\u017cniejsz\u0105 nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 nie\u00a0to, \u017ce\u00a0przyj\u0119\u0142o si\u0119 uchwa\u0142y i\u00a0\u017ce\u00a0wyra\u017ca si\u0119 na\u00a0nie\u00a0zgod\u0119 \u2013 lecz\u00a0to, aby przyj\u0119te uchwa\u0142y zosta\u0142y wprowadzone w\u00a0\u017cycie. Zastrze\u017cenia moje\u00a0do\u00a0uchwa\u0142 VII Plenum w\u00a0zakresie oceny przesz\u0142o\u015bci obejmuj\u0105 sprawy gospodarcze i\u00a0polityczne. Zastrze\u017cenia te\u00a0dotycz\u0105 tak\u00a0meritum oceny, jak i\u00a0wynik\u0142ej z\u00a0tej\u00a0oceny odpowiedzialno\u015bci ludzi za\u00a0pope\u0142nione b\u0142\u0119dy i\u00a0wypaczenia.<\/span><\/p>\n Uchwa\u0142y VII Plenum m\u00f3wi\u0105 o\u00a0osi\u0105gni\u0119ciach i\u00a0b\u0142\u0119dach planu sze\u015bcioletniego.<\/strong><\/p>\n Jako najwa\u017cniejszy rezultat sze\u015bciolatki, kt\u00f3ry\u00a0zas\u0142oni\u0107 ma\u00a0wszystko inne, uchwa\u0142y przytaczaj\u0105 szerokie rozbudowanie w\u00a0tym czasie mocy produkcyjnej naszego przemys\u0142u, a\u00a0zw\u0142aszcza przemys\u0142u ci\u0119\u017ckiego.<\/span><\/p>\n Daleki jestem od\u00a0pomniejszania jakiegokolwiek osi\u0105gni\u0119cia naszego kraju. Nas wszystkich, podobnie jak ca\u0142y nar\u00f3d, cieszy zwi\u0119kszenie i\u00a0pomna\u017canie produkcji naszego przemys\u0142u. Nie\u00a0mam podstaw do\u00a0kwestionowania podanych wska\u017anik\u00f3w wzrostu produkcji przemys\u0142owej. Przyjmuj\u0119 je\u00a0za\u00a0odpowiadaj\u0105ce rzeczywisto\u015bci. S\u0105\u00a0jednak pewne \u201eale\u201d, kt\u00f3re zmuszaj\u0105 do\u00a0rewizji oceny naszych osi\u0105gni\u0119\u0107 gospodarczych w\u00a0minionej sze\u015bciolatce.<\/span><\/p>\n Przypatrzmy si\u0119 osi\u0105gni\u0119ciom sze\u015bciolatki w\u00a0g\u00f3rnictwie w\u0119glowym. W\u00a01949\u00a0r., a\u00a0wi\u0119c\u00a0w\u00a0ostatnim roku planu trzyletniego\u00a0 wydobycie w\u0119gla wynios\u0142o ponad 74 mln ton. W\u00a01955\u00a0r., a\u00a0wi\u0119c\u00a0w\u00a0ostatnim roku sze\u015bciolatki, wydobyto 94,5 mln ton w\u0119gla. Z\u00a0cyfr wynika, \u017ce\u00a0wydobycie wzros\u0142o o\u00a0przesz\u0142o 20 mln ton, co\u00a0rzeczywi\u015bcie nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107 za\u00a0powa\u017cne osi\u0105gni\u0119cie, gdyby\u00a0ten wzrost by\u0142 wynikiem zwi\u0119kszenia mocy produkcyjnej g\u00f3rnictwa.<\/span><\/p>\n Tymczasem, jak wynika z\u00a0danych statystycznych, g\u00f3rnicy przepracowali w\u00a01955\u00a0r. 92 634 tys. godzin nadliczbowych, co\u00a0stanowi 15,5 proc. og\u00f3lnej ilo\u015bci godzin przepracowanych w\u00a0tym czasie. W\u00a0przeliczeniu na\u00a0w\u0119giel wynosi to\u00a0oko\u0142o 14,6 mln ton w\u0119gla, kt\u00f3ry\u00a0wydobyto poza normatywnym czasem pracy.<\/span><\/p>\n Sp\u00f3jrzmy dalej, jak kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w\u00a0tym czasie wydajno\u015b\u0107 pracy w\u00a0g\u00f3rnictwie. W\u00a01949\u00a0r. wydobycie w\u0119gla na\u00a0roboczodni\u00f3wk\u0119 ca\u0142ej za\u0142ogi wynosi\u0142o 1 328 kg na\u00a01 zatrudnionego. W\u00a01955\u00a0r. spad\u0142o do\u00a01 163 kg, tj.\u00a0o\u00a012,4 proc. Je\u015bli por\u00f3wnamy wydobycie przeliczone tylko\u00a0na\u00a0za\u0142og\u0119 zatrudnion\u0105 na\u00a0dole, to\u00a0spadek wydobycia w\u00a0tym czasie wynosi 7,7 proc. na\u00a0roboczodni\u00f3wk\u0119. W\u00a0stosunku za\u015b do\u00a0roku 1938, kt\u00f3ry\u00a0wprawdzie z\u00a0r\u00f3\u017cnych przyczyn nie\u00a0mo\u017ce by\u0107 miernikiem por\u00f3wnawczym\u00a0 lecz\u00a0ilustruje dzisiejszy stan kopal\u0144 w\u0119gla \u2013 wydobycie na\u00a0roboczodni\u00f3wk\u0119 ca\u0142ej za\u0142ogi spad\u0142o w\u00a01955\u00a0r. o\u00a036 proc.<\/span><\/p>\n Z\u00a0przytoczonych danych wynika, \u017ce\u00a0g\u00f3rnictwo w\u0119glowe nie\u00a0ma\u00a0nie\u00a0tylko\u00a0osi\u0105gni\u0119\u0107 w\u00a0planie sze\u015bcioletnim, lecz\u00a0nawet zosta\u0142o cofni\u0119te wstecz w\u00a0por\u00f3wnaniu z\u00a0rokiem 1949.<\/span><\/p>\n Polityk\u0119 gospodarcz\u0105 w\u00a0stosunku do\u00a0g\u00f3rnictwa cechowa\u0142a jaka\u015b karygodna bezmy\u015blno\u015b\u0107. Wprowadzono jako system prac\u0119 w\u00a0niedziel\u0119, co\u00a0musia\u0142o rujnowa\u0107 zdrowie i\u00a0si\u0142y g\u00f3rnik\u00f3w, a\u00a0zarazem utrudnia\u0142o utrzymywanie urz\u0105dze\u0144 kopalnianych w\u00a0nale\u017cytym stanie. Systemem sta\u0142o si\u0119 zatrudnianie w\u00a0cz\u0119\u015bci kopal\u0144 \u017co\u0142nierzy i\u00a0wi\u0119\u017ani\u00f3w. Nie\u00a0ustabilizowano za\u0142ogi g\u00f3rniczej, kt\u00f3ra\u00a0zmienia si\u0119 co\u00a0roku w\u00a0olbrzymim odsetku.<\/span><\/p>\n Taka polityka musia\u0142a doprowadzi\u0107 do\u00a0zagro\u017cenia planu wydobycia w\u0119gla, do\u00a0takiego stanu, w\u00a0jakim dzisiaj znajduj\u0105 si\u0119 kopalnie.<\/span><\/p>\n We\u017amy przyk\u0142ad drugi. Kosztem wielkich nak\u0142ad\u00f3w inwestycyjnych zbudowali\u015bmy Fabryk\u0119 Samochod\u00f3w Osobowych na\u00a0\u017beraniu. Powsta\u0142 nowy zak\u0142ad produkcyjny, kt\u00f3ry\u00a0przy niewsp\u00f3\u0142miernie wysokich kosztach produkcji wypuszcza nik\u0142e ilo\u015bci samochod\u00f3w starego typu, po\u017ceraj\u0105cych du\u017co paliwa \u2013 takich, jakich chyba dzisiaj nikt ju\u017c na\u00a0\u015bwiecie nie\u00a0produkuje.<\/span><\/p>\n Czy\u00a0zbudowanie takich zak\u0142ad\u00f3w pracy mo\u017cna nazwa\u0107 osi\u0105gni\u0119ciem, zwi\u0119kszeniem mocy produkcyjnej naszego prze\u00admys\u0142u? Jakie korzy\u015bci osi\u0105ga z\u00a0tego gospodarka narodowa?<\/span><\/p>\n Og\u00f3lnie oceniaj\u0105c, po\u00a0uko\u0144czeniu planu sze\u015bcioletniego, kt\u00f3ry\u00a0wed\u0142ug za\u0142o\u017ce\u0144 mia\u0142 podnie\u015b\u0107 wysoko poziom \u017cyciowy klasy robotniczej i\u00a0ca\u0142ego narodu, znale\u017ali\u015bmy si\u0119 dzisiaj, w\u00a0pierwszym roku nowego planu pi\u0119cioletniego, w\u00a0obliczu olbrzymich trudno\u015bci gospodarczych, kt\u00f3re z\u00a0dnia na\u00a0dzie\u0144 ci\u0105gle narastaj\u0105.<\/span><\/p>\n Na\u00a0rozbudow\u0119 przemys\u0142u zaci\u0105gn\u0119li\u015bmy powa\u017cne kredyty inwestycyjne, a\u00a0kiedy nadesz\u0142y terminy sp\u0142at pierwszych rat, znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w\u00a0po\u0142o\u017ceniu niewyp\u0142acalnego bankruta. Trzeba by\u0142o zwraca\u0107 si\u0119 do\u00a0wierzycieli o\u00a0moratorium. Kierownicy naszej gospodarki narodowej nie\u00a0potrafili widocznie poj\u0105\u0107 tego prostego faktu, \u017ce\u00a0tak\u00a0nale\u017cy gospodarzy\u0107 kredytami\u00a0 to\u00a0znaczy tak\u00a0je\u00a0inwestowa\u0107, aby w\u00a0ustalonych terminach sp\u0142aca\u0107 je\u00a0wierzycielom wytworzon\u0105 przy pomocy tych kredyt\u00f3w produkcj\u0105. Tymczasem powa\u017cna cz\u0119\u015b\u0107 tych kredyt\u00f3w w\u00a0postaci maszyn i\u00a0urz\u0105dze\u0144 nie\u00a0znalaz\u0142a dotychczas zastosowania w\u00a0produkcji i\u00a0przez\u00a0d\u0142ugie lata zastosowania takiego nie\u00a0znajdzie, a\u00a0cz\u0119\u015b\u0107 w\u00a0og\u00f3le nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 za\u00a0bezpowrotnie przepad\u0142\u0105. Po\u00a0dzi\u015b nadchodz\u0105 jeszcze zam\u00f3wione maszyny czy\u00a0urz\u0105dzenia na\u00a0obiekty dawno wykre\u015blone z\u00a0plan\u00f3w gospodarczych.<\/span><\/p>\n Jakie s\u0105\u00a0rezultaty planu sze\u015bcioletniego, jakie jest nasze dzisiejsze po\u0142o\u017cenie i\u00a0jakie s\u0105\u00a0mo\u017cliwo\u015bci startowania w\u00a0przysz\u0142o\u015b\u0107 \u2013 dobitnie \u015bwiadczy ujemny bilans p\u0142atniczy w\u00a0naszych obrotach zewn\u0119trznych.<\/span><\/p>\n Saldo tego bilansu w\u00a0planie pi\u0119cioletnim zamyka si\u0119 powa\u017cnym deficytem, mimo udzielonego nam moratorium i\u00a0od\u0142o\u017cenia do\u00a0nast\u0119pnej pi\u0119ciolatki sp\u0142aty po\u0142owy nale\u017cno\u015bci przypadaj\u0105cej na\u00a0obecn\u0105 pi\u0119ciolatk\u0119. W\u00a0tej\u00a0sytuacji zawis\u0142 ci\u0119\u017cki znak zapytania nad\u00a0realno\u015bci\u0105 dopiero co\u00a0opracowanego planu pi\u0119cioletniego.<\/span><\/p>\n Znane jest nam niebezpiecze\u0144stwo braku pokrycia towarowego na\u00a0rynku wewn\u0119trznym w\u00a0stosunku do\u00a0ilo\u015bci \u015brodk\u00f3w pieni\u0119\u017cnych.<\/span><\/p>\n Czy\u00a0o\u00a0tym wszystkim m\u00f3wi\u0105 uchwa\u0142y VII Plenum? Nie\u00a0m\u00f3wi\u0105. Na\u00a0pewno nie\u00a0to\u00a0jest najwa\u017cniejsze, i\u017c\u00a0uchwa\u0142y \u0142agodz\u0105 ocen\u0119 przesz\u0142o\u015bci. Istotne jest to, \u017ce\u00a0dok\u0142adna analiza gospodarcza jest niezb\u0119dna do\u00a0prawid\u0142owego opracowania plan\u00f3w na\u00a0przysz\u0142o\u015b\u0107. Takich fakt\u00f3w, jak podane uprzednio, w\u00a0\u017caden spos\u00f3b nie\u00a0da si\u0119 przemilcze\u0107. Trzeba bowiem jasno powiedzie\u0107 sobie, \u017ce\u00a0za\u00a0z\u0142\u0105 polityk\u0119 gospodarcz\u0105 musi p\u0142aci\u0107 ca\u0142y nar\u00f3d, a\u00a0w\u00a0pierwszym rz\u0119dzie musi zap\u0142aci\u0107 klasa robotnicza.<\/span><\/p>\n A\u00a0Komitet Centralny partii nie\u00a0zdoby\u0142 si\u0119 na\u00a0to, aby przynajmniej wyci\u0105gn\u0105\u0107 konsekwencje partyjne w\u00a0stosunku do\u00a0ludzi, kt\u00f3rzy\u00a0ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za\u00a0ten stan rzeczy.<\/span><\/p>\n UJEMNY BILANS POLITYKI ROLNEJ<\/strong><\/p>\n W\u00a0rolniczym dziale gospodarki narodowej, kt\u00f3rego\u00a0uj\u0119cie na\u00a0VII Plenum budzi u\u00a0mnie zastrze\u017cenia, znajdujemy r\u00f3wnie\u017c zjawiska, nad\u00a0kt\u00f3rymi ka\u017cdy odpowiedzialny cz\u0142owiek musi si\u0119 g\u0142\u0119boko zastanowi\u0107 i\u00a0wyci\u0105gn\u0105\u0107 z\u00a0tych zjawisk odpowiednie wnioski.<\/span><\/p>\n Pocz\u0105wszy od\u00a01949\u00a0r., tj.\u00a0w\u00a0ubieg\u0142ej sze\u015bciolatce, partia rozpocz\u0119\u0142a akcj\u0119 usp\u00f3ldzielczenia produkcji rolnej. Powsta\u0142o w\u00a0tym okresie oko\u0142o 10 tys. sp\u00f3\u0142dzielni produkcyjnych zrzeszaj\u0105cych oko\u0142o 6 proc. gospodarstw ch\u0142opskich. Warto dzisiaj, po\u00a0sze\u015bcioletnim do\u015bwiadczeniu, przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej temu, jakie s\u0105\u00a0skutki gospodarcze polityki rolnej partii za\u00a0okres ubieg\u0142y.<\/span><\/p>\n W\u00a0naszych warunkach, podobnie jak w\u00a0warunkach ka\u017cdego kraju, kt\u00f3ry\u00a0nie\u00a0rozporz\u0105dza nadmiarem ziemi, polityk\u0119 roln\u0105 winno cechowa\u0107 uparte d\u0105\u017cenie do\u00a0intensyfikacji produkcji rolnej. Polska mo\u017ce wy\u017cywi\u0107 swoj\u0105 ludno\u015b\u0107 w\u0142asnymi zasobami tylko\u00a0przez\u00a0podnoszenie plon\u00f3w, przez\u00a0zwi\u0119kszanie produkcji rolnej z\u00a01 ha\u00a0ziemi. Z\u00a0tym si\u0119 ka\u017cdy zgadza, przynajmniej w\u00a0s\u0142owach. W\u00a0praktyce jednak stosuje si\u0119 metody, kt\u00f3re przynosz\u0105 inne rezultaty.<\/span><\/p>\n Sp\u00f3jrzmy, jaka jest warto\u015b\u0107 produktu globalnego obliczona w\u00a0cenach niezmiennych z\u00a01 ha\u00a0ziemi we\u00a0wszystkich sektorach naszej gospodarki rolnej, tj.\u00a0w\u00a0gospodarce indywidualnej, sp\u00f3\u0142dzielniach produkcyjnych i\u00a0pa\u0144stwowych gospodarstwach rolnych, podleg\u0142ych Ministerstwu PGR.<\/span><\/p>\n Wszystkie przytoczone dane dotycz\u0105 1955\u00a0r. We\u00a0w\u0142adaniu gospodarstw indywidualnych znajdowa\u0142o si\u0119 78,8 proc. u\u017cytk\u00f3w rolnych, sp\u00f3\u0142dzielnie dziel\u0105ce doch\u00f3d posiada\u0142y 8,6 proc., a\u00a0PGR-y \u2013 12 proc. og\u00f3lnego area\u0142u u\u017cytk\u00f3w rolnych tych trzech typ\u00f3w gospodarstw. Wytworzony przez\u00a0te\u00a0gospodarstwa produkt globalny przyj\u0119ty za\u00a0100 dzieli si\u0119 m. in. nast\u0119puj\u0105co: na\u00a0gospodarstwa indywidualne przypada 83,9 proc., na\u00a0sp\u00f3\u0142dzielnie produkcyjne wraz z\u00a0gospodark\u0105 przyzagrodow\u0105 przypada 7,7 proc. i\u00a0na\u00a0PGR-y, \u0142\u0105cznie z\u00a0pomocniczymi gospodarstwami robotnik\u00f3w rolnych, 8,4 proc.<\/span><\/p>\n Przeliczaj\u0105c warto\u015b\u0107 produkcji globalnej na\u00a01 ha\u00a0u\u017cytk\u00f3w rolnych otrzymujemy nast\u0119puj\u0105cy obraz: gospodarstwa indywidualne wyprodukowa\u0142y za\u00a0621,1 z\u0142, sp\u00f3\u0142dzielnie za\u00a0517,3 z\u0142, a\u00a0PGR za\u00a0393,7 z\u0142 w\u00a0cenach niezmiennych. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy gospodarstwami indywidualnymi a\u00a0sp\u00f3\u0142dzielniami wynosi wi\u0119c\u00a016,7 proc., w\u00a0stosunku za\u015b do\u00a0PGR gospodarstwa indywidualne wyprodukowa\u0142y wi\u0119cej o\u00a037,2 proc.<\/span><\/p>\n Je\u017celi por\u00f3wnamy obci\u0105\u017cenia gospodarstw indywidualnych i\u00a0gospodarstw zrzeszonych w\u00a0sp\u00f3\u0142dzielniach produkcyjnych z\u00a0tytu\u0142u dostaw obowi\u0105zkowych dla pa\u0144stwa i\u00a0podatku gruntowego\u00a0 w\u00f3wczas stwierdzimy, \u017ce\u00a0\u015bwiadczenia te\u00a0w\u00a0przeliczeniu na\u00a01 ha\u00a0s\u0105\u00a0mniejsze ze\u00a0sp\u00f3\u0142dzielni ni\u017c z\u00a0gospodarstw indywidualnych\u00a0 zw\u0142aszcza w\u00a0podatku gruntowym. R\u00f3\u017cnica w\u00a0tych obci\u0105\u017ceniach na\u00a0korzy\u015b\u0107 sp\u00f3\u0142dzielni stanowi faktyczn\u0105 dotacj\u0119 pa\u0144stwa na\u00a0rzecz gospodarstw zrzeszonych.<\/span><\/p>\n Nast\u0119pn\u0105 pozycj\u0119 stanowi\u0105 dop\u0142aty do\u00a0us\u0142ug \u015bwiadczonych sp\u00f3\u0142dzielniom przez\u00a0pa\u0144stwowe o\u015brodki maszynowe. Dop\u0142aty do\u00a0us\u0142ug POM wynios\u0142y og\u00f3lnie w\u00a0latach 1952-1955 oko\u0142o 1 700 min\u00a0z\u0142. Trudno ustali\u0107, jaka cz\u0119\u015b\u0107 tej\u00a0sumy przypada na\u00a0dop\u0142aty za\u00a0us\u0142ugi \u015bwiadczone sp\u00f3\u0142dzielniom, gdy\u017c\u00a0POM-y pracowa\u0142y tak\u017ce na\u00a0rzecz innych instytucji. Ponadto sp\u00f3\u0142dzielnie uiszcza\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 nale\u017cno\u015bci za\u00a0us\u0142ugi POM w\u00a0zbo\u017cu, kt\u00f3re pa\u0144stwo liczy\u0142o po\u00a0cenach p\u0142aconych za\u00a0obowi\u0105zkowe dostawy. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c te\u00a0okoliczno\u015bci mo\u017cna przyj\u0105\u0107, na\u00a0pewno bez\u00a0szkody dla sp\u00f3\u0142dzielni, \u017ce\u00a0dop\u0142aty pa\u0144stwa do\u00a0us\u0142ug POM \u015bwiadczonych sp\u00f3\u0142dzielniom przekraczaj\u0105 za\u00a0wymienione lata sum\u0119 1 mld z\u0142. Dop\u0142aty to\u00a0b\u0119d\u0105 dalej ros\u0142y, gdy\u017c\u00a0ceny p\u0142acone przez\u00a0sp\u00f3\u0142dzielnie za\u00a0us\u0142ugi POM zosta\u0142y ostatnio obni\u017cone.<\/span><\/p>\n Jest to\u00a0wi\u0119c\u00a0nast\u0119pna forma dotacji skarbu pa\u0144stwa na\u00a0rzecz sp\u00f3\u0142dzielni produkcyjnych. Ale\u00a0nie\u00a0jest ona jeszcze ostatnia.<\/span><\/p>\n Jak mo\u017cna wnioskowa\u0107 ze\u00a0zbior\u00f3wki sprawozda\u0144 rocznych sp\u00f3\u0142dzielni produkcyjnych za\u00a0rok 1955, przy ustalaniu dni\u00f3wki obrachunkowej wychodzono z\u00a0za\u0142o\u017cenia, \u017ce\u00a0niezb\u0119dne jest ustalenie pewnego minimum zarobku za\u00a0dni\u00f3wk\u0119 obrachunkow\u0105 \u2013 niezale\u017cnie od\u00a0wynik\u00f3w gospodarczych danej sp\u00f3\u0142dzielni.\u00a0 \u015arednia warto\u015b\u0107 dni\u00f3wki obrachunkowej we\u00a0wszystkich sp\u00f3\u0142dzielniach w\u00a0kraju wynosi oko\u0142o 25 z\u0142 przy przeliczeniu produkt\u00f3w przypadaj\u0105cych na\u00a0dni\u00f3wk\u0119 obrachunkow\u0105 wed\u0142ug cen wolnorynkowych. Wahania mi\u0119dzy sp\u00f3\u0142dzielniami w\u00a0wysoko\u015bci dni\u00f3wki obrachunkowej s\u0105\u00a0niedu\u017ce, zw\u0142aszcza w\u00a0cz\u0119\u015bci zap\u0142aty uiszczanej w\u00a0naturze.<\/span><\/p>\n Poniewa\u017c nie\u00a0wszystkie sp\u00f3\u0142dzielnie mog\u0142y zap\u0142aci\u0107 przyj\u0119te minimum za\u00a0dni\u00f3wk\u0119 obrachunkow\u0105, gdy\u017c\u00a0nie\u00a0pozwala\u0142y na\u00a0to\u00a0wyniki ich produkcji, znaleziono stosunkowo proste rozwi\u0105zanie: zawieszono terminy p\u0142atno\u015bci lub cz\u0119\u015bci p\u0142atno\u015bci z\u00a0tytu\u0142u innych zobowi\u0105za\u0144 sp\u00f3\u0142dzielni na\u00a0rzecz pa\u0144stwa, przypadaj\u0105ce na\u00a0rok 1955. P\u0142atno\u015bci te\u00a0przesuni\u0119to na\u00a0nast\u0119pne lata. \u015arodki, jakie winny by\u0107 u\u017cyte na\u00a0te\u00a0p\u0142atno\u015bci,\u00a0 przeznaczono na\u00a0dni\u00f3wki obrachunkowe. W\u00a0skali ca\u0142ego kraju suma ta\u00a0wynosi ponad p\u00f3\u0142 miliarda z\u0142otych. W\u00a0ten spos\u00f3b zwi\u0119kszono sztucznie doch\u00f3d sp\u00f3\u0142dzielni produkcyjnych przeznaczony do\u00a0podzia\u0142u, co\u00a0umo\u017cliwi\u0142o podniesienie op\u0142aty dni\u00f3wki obrachunkowej o\u00a0oko\u0142o 27 proc.<\/span><\/p>\n Niezale\u017cnie od\u00a0tych form pomocy pa\u0144stwowej sp\u00f3\u0142dzielnie otrzyma\u0142y od\u00a0pa\u0144stwa wielkie sumy kredytowe. D\u0142ugo- i\u00a0\u015brednioterminowe zobowi\u0105zania sp\u00f3\u0142dzielni na\u00a0dzie\u0144 31 grudnia 1955\u00a0r. wynosi\u0142y ponad 1 600 min\u00a0z\u0142, a\u00a0zobowi\u0105zania kr\u00f3tkoterminowe ponad 900 mln z\u0142.<\/span><\/p>\n Mo\u017cna doda\u0107 jeszcze to, \u017ce\u00a0sp\u00f3\u0142dzielnie produkcyjne korzysta\u0142y z\u00a0uprzywilejowania r\u00f3wnie\u017c w\u00a0nabywaniu nawoz\u00f3w sztucznych.<\/span><\/p>\n W\u00a0roku gospodarczym 1954\/1955 w\u00a0sp\u00f3\u0142dzielniach zu\u017cyto nawoz\u00f3w sztucznych w\u00a0przeliczeniu na\u00a0czysty sk\u0142adnik 58,6 kg na\u00a01 ha\u00a0ziemi ornej. W\u00a0gospodarstwach indywidualnych przypad\u0142o w\u00a0tym czasie tylko\u00a028,1 kg na\u00a01 ha.<\/span><\/p>\n Tak\u00a0w\u00a0kr\u00f3tkim zarysie przedstawia si\u0119 gospodarczy obraz sp\u00f3\u0142dzielni produkcyjnych. Smutny to\u00a0obraz. Przy wielkich nak\u0142adach mniejsze wyniki produkcyjne i\u00a0wi\u0119ksze koszta produkcji. O\u00a0politycznej stronie tego zagadnienia nie\u00a0wspominam.<\/span><\/p>\n Z\u00a0przytoczonych przyczyn wnosz\u0119 zastrze\u017cenia do\u00a0uchwa\u0142 VII Plenum w\u00a0cz\u0119\u015bci dotycz\u0105cej polityki rolnej partii wytkni\u0119tej na\u00a0V\u00a0Plenum Komitetu Centralnego.<\/span><\/p>\n Patrz\u0105c na\u00a0nasz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 znajdujemy .w niej i\u00a0inne obrazy budz\u0105ce g\u0142\u0119boki niepok\u00f3j.<\/span><\/p>\n Praktyka realizacji planu sze\u015bcioletniego polega\u0142a na\u00a0tym, \u017ce\u00a0na\u00a0okre\u015blonych, wytypowanych odcinkach koncentrowano maksimum \u015brodk\u00f3w inwestycyjnych bez\u00a0uwzgl\u0119dniania potrzeb innych odcink\u00f3w \u017cycia gospodarczego. A\u00a0przecie\u017c gospodarka narodowa stanowi po\u0142\u0105czon\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n Nie\u00a0mo\u017cna zbytnio faworyzowa\u0107 jednych ga\u0142\u0119zi kosztem drugich, gdy\u017c\u00a0utrata w\u0142a\u015bciwych proporcji przynosi wielkie szkody ca\u0142ej gospodarce. Niepok\u00f3j szczeg\u00f3lny musi budzi\u0107 budownictwo mieszkaniowe na\u00a0wsi. Je\u015bli w\u00a0miastach i\u00a0osiedlach, gdzie r\u00f3wnie\u017c sytuacja mieszkaniowa jest bardzo trudna, wk\u0142ada si\u0119 wielki wysi\u0142ek w\u00a0nowe budownictwo, remonty i\u00a0konserwacje dom\u00f3w, to\u00a0na\u00a0wsi stan rzeczy jest wprost alarmuj\u0105cy.<\/span><\/p>\n W\u00a0okresie sze\u015bciolatki budowano na\u00a0wsi oko\u0142o 370 tys. izb, z\u00a0tego oko\u0142o 260 tys. izb w\u00a0budownictwie indywidualnym za\u00a0\u015brodki w\u0142asne i\u00a0oko\u0142o 110 tys. w\u00a0budownictwie uspo\u0142ecznionym. Budynk\u00f3w mieszkalnych na\u00a0wsi mieli\u015bmy w\u00a01950\u00a0r. przesz\u0142o 2690 tys., a\u00a0izb przesz\u0142o 7,5 mln. Przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce\u00a0przy stanie budynk\u00f3w, w\u00a0jakim znajdowa\u0142y si\u0119 one po\u00a0wojnie, \u015brednia u\u017cytkowania budynk\u00f3w wynosi 50 lat, dla utrzymania ilo\u015bci izb mieszkalnych posiadanych w\u00a01950\u00a0r. powinni\u015bmy rokrocznie budowa\u0107 na\u00a0wsi 150 tys. izb, czyli dla sze\u015bciolecia wynosi to\u00a0900 tys. izb. Tymczasem zbudowano tylko\u00a0oko\u0142o 370 tys., zatem nale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce\u00a0w\u00a0okresie sze\u015bciolatki obr\u00f3ci\u0142o si\u0119 w\u00a0ruin\u0119 lub znajduje si\u0119 obecnie w\u00a0stanie zrujnowanym oko\u0142o 600 tys. izb. Rzeczywisty stan mo\u017ce by\u0107 nawet jeszcze gorszy, gdy\u017c\u00a0w\u00a0tym czasie remonty i\u00a0konserwacja budynk\u00f3w nie\u00a0mog\u0142y by\u0107 nale\u017cycie przeprowadzane wskutek braku materia\u0142\u00f3w budowlanych. Szczeg\u00f3lnie na\u00a0zachodnich i\u00a0p\u00f3\u0142nocnych ziemiach Polski ubytek izb szybko si\u0119 zwi\u0119ksza. Systematycznie z\u00a0roku na\u00a0rok narasta tam katastrofa mieszkaniowa.<\/span><\/p>\n Przy planowej gospodarce i\u00a0rozumnym gospodarowaniu mo\u017cna czasowo ogranicza\u0107 potrzeby gospodarcze w\u00a0jednej dziedzinie \u017cycia i\u00a0przerzuca\u0107 zaoszcz\u0119dzone w\u00a0ten spos\u00f3b \u015brodki na\u00a0szybszy rozw\u00f3j gospodarczy w\u00a0drugiej dziedzinie \u017cycia. Planowanie winno by\u0107 takie, aby po\u00a0pewnym czasie szybko nadrobi\u0107 luki powsta\u0142e na\u00a0odcinku ograniczanym, co\u00a0powinno by\u0107 u\u0142atwione wskutek zwi\u0119kszonych zasob\u00f3w i\u00a0mo\u017cliwo\u015bci produkcyjnych powsta\u0142ych na\u00a0odcinku uprzednio uprzywilejowanym pod\u00a0wzgl\u0119dem nak\u0142ad\u00f3w inwestycyjnych.<\/span><\/p>\n Nasza dotychczasowa praktyka planowania i\u00a0gospodarowania doprowadzi\u0142a do\u00a0tego, \u017ce\u00a0ani nie\u00a0wype\u0142nili\u015bmy nakre\u015blonych zada\u0144 na\u00a0odcinku uprzywilejowanym w\u00a0ustalonych terminach\u00a0 zamrozili\u015bmy i\u00a0zmarnowali\u015bmy tam olbrzymie \u015brodki, ani te\u017c nie\u00a0stworzyli\u015bmy warunk\u00f3w na\u00a0likwidowanie luk gospodarczych na\u00a0odcinkach \u015bwiadomie poprzednio ograniczanych\u00a0 Tak\u00a0np.\u00a0u\u015bwiadamiamy sobie potrzeby budownictwa mieszkaniowego, zdajemy sobie spraw\u0119, \u017ce\u00a0ani dnia d\u0142u\u017cej nie\u00a0powinni\u015bmy ogranicza\u0107 warunk\u00f3w na\u00a0rozw\u00f3j budownictwa na\u00a0wsi, za\u0142o\u017cyli\u015bmy wzrost budownictwa w\u00a0miastach, a\u00a0jednocze\u015bnie stajemy wobec olbrzymich trudno\u015bci zaspokojenia tych potrzeb, gdy\u017c\u00a0nie\u00a0stworzyli\u015bmy nale\u017cytej bazy produkcyjnej materia\u0142\u00f3w budowlanych.<\/span><\/p>\n Gdzie kr\u00f3tko, tam si\u0119 rwie. Je\u015bli chcemy da\u0107, a\u00a0musimy szybko da\u0107 wsi, to\u00a0nie\u00a0mo\u017cemy tego zrobi\u0107 bez\u00a0uszczerbku przede wszystkim dla budownictwa przemys\u0142owego. Cud\u00f3w tutaj nikt nie\u00a0zrobi.<\/span><\/p>\n Nie\u00a0lepiej przedstawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c gospodarka komunalna i\u00a0sanatoryjno-uzdrowiskowa. Nie\u00a0mam dok\u0142adniejszego rozeznania tych ga\u0142\u0119zi gospodarki narodowej. Urz\u0105dzenia kanalizacyjne wodoci\u0105gowe, trakcja miejska, drogi, budynki, to\u00a0wszystko, co\u00a0sk\u0142ada si\u0119 na\u00a0gospodark\u0119 komunaln\u0105 i\u00a0sanatoryjno-uzdrowiskow\u0105, musi zacz\u0105\u0107 coraz szerzej p\u0119ka\u0107 wsz\u0119dzie tam, gdzie si\u0119 temu do\u015b\u0107 wcze\u015bnie nie\u00a0zapobiegnie. A\u00a0na\u00a0to\u00a0potrzebne s\u0105\u00a0znowu \u015brodki i\u00a0materia\u0142y.<\/span><\/p>\n Jeszcze raz pragn\u0119 podkre\u015bli\u0107: daleki jestem od\u00a0pomniejszania osi\u0105gni\u0119\u0107 planu sze\u015bcioletniego. Lecz\u00a0ocena tych osi\u0105gni\u0119\u0107 musi by\u0107 oparta na\u00a0stanie faktycznym, tj., na\u00a0osi\u0105gni\u0119cia te\u00a0winni\u015bmy patrze\u0107 z\u00a0pozycji gospodarczej, z\u00a0kt\u00f3rej\u00a0wystartowali\u015bmy do\u00a0planu pi\u0119cioletniego. A\u00a0startowi ternu towarzysz\u0105 ponad miar\u0119 spi\u0119trzone trudno\u015bci.<\/span><\/p>\n Przed\u00a0ka\u017cdym z\u00a0nas staje pytanie: jak je\u00a0rozwi\u0105za\u0107, co\u00a0robi\u0107 i\u00a0od\u00a0czego zacz\u0105\u0107, aby przezwyci\u0119\u017cy\u0107 wszystkie trudno\u015bci i\u00a0maszerowa\u0107 naprz\u00f3d po\u00a0drodze coraz mniej wyboistej? Wiele z\u00a0dotychczasowej praktyki trzeba b\u0119dzie zmieni\u0107, aby dopi\u0105\u0107 tego celu.<\/span><\/p>\n NAUKI POZNANIA<\/strong><\/span><\/p>\n Klucz do\u00a0rozwi\u0105zania spi\u0119trzonych trudno\u015bci posiada w\u00a0swoich r\u0119kach klasa robotnicza. Od\u00a0jej pustawy zale\u017cy wszystko. I\u00a0dzie\u0144 dzisiejszy, i\u00a0perspektywy na\u00a0przysz\u0142o\u015b\u0107. Postawa za\u015b klasy robotniczej zale\u017cy od\u00a0polityki partii, wytyczanej przez\u00a0jej kierownictwo. Od\u00a0umiej\u0119tno\u015bci kierowania pa\u0144stwem przez\u00a0rz\u0105d i\u00a0wszystkie naczelne organy pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n Klasa robotnicza da\u0142a ostatnio kierownictwu partii i\u00a0rz\u0105dowi bolesn\u0105 nauczk\u0119. Robotnicy Poznania, chwytaj\u0105c za\u00a0or\u0119\u017c strajku i\u00a0wychodz\u0105c manifestacyjnie na\u00a0ulice w\u00a0czarny czwartek czerwcowy, zawo\u0142ali wielkim g\u0142osem: Dosy\u0107! Tak\u00a0dalej nie\u00a0mo\u017cna! Zawr\u00f3ci\u0107 z\u00a0fa\u0142szywej drogi!<\/span><\/p>\n Klasa robotnicza nigdy nie\u00a0chwyta\u0142a si\u0119 strajku jako or\u0119\u017ca walki o\u00a0swoje prawa w\u00a0spos\u00f3b lekkomy\u015blny. Tym bardziej teraz, w\u00a0Polsce Ludowej, rz\u0105dzonej w\u00a0jej imieniu i\u00a0w\u00a0imieniu wszystkich ludzi pracy, nie\u00a0zrobi\u0142a tego kroku lekkomy\u015blnie. Najwidoczniej przebra\u0142a si\u0119 miara. A\u00a0miary nie\u00a0mo\u017cna nigdy przebra\u0107 bezkarnie.<\/span><\/p>\n Robotnicy Poznania nie\u00a0protestowali przeciwko Polsce Ludowej\u00a0 przeciwko socjalizmowi, kiedy wyszli na\u00a0ulice miasta. Protestowali oni przeciwko z\u0142u, jakie szeroko rozkrzewi\u0142o si\u0119 w\u00a0naszym ustroju spo\u0142ecznym i\u00a0kt\u00f3re ich r\u00f3wnie\u017c bole\u015bnie dotkn\u0119\u0142o, przeciwko wypaczeniom podstawowych zasad socjalizmu, kt\u00f3ry\u00a0jest ich ide\u0105.<\/span><\/p>\n Klasa robotnicza zwi\u0105za\u0142a z\u00a0ide\u0105 socjalizmu wszystkie swoje nadzieje lepszego \u017cycia. Walczy\u0142a o\u00a0socjalizm od\u00a0kolebki swego \u015bwiadomego bytu. A\u00a0kiedy rozw\u00f3j wydarze\u0144 historycznych pozwoli\u0142 przej\u0105\u0107 ster w\u0142adzy pa\u0144stwowej w\u00a0Polsce przez\u00a0jej przedstawicieli, klasa robotnicza odda\u0142a ca\u0142y sw\u00f3j entuzjazm\u00a0 wszystkie swoje si\u0142y dla realizacji idei socjalizmu.<\/span><\/p>\n Klasa robotnicza to\u00a0nasza klasa, nasza niez\u0142omna si\u0142a. Klasa robotnicza \u2013 to\u00a0my. Bez\u00a0niej, to\u00a0znaczy bez\u00a0zaufania klasy robotniczej, ka\u017cdy z\u00a0nas nie\u00a0m\u00f3g\u0142by faktycznie niczego wi\u0119cej reprezentowa\u0107 poza w\u0142asn\u0105 osob\u0105.<\/span><\/p>\n Wielk\u0105 naiwno\u015bci\u0105 polityczn\u0105 by\u0142a nieudolna pr\u00f3ba przedstawienia bolesnej tragedii pozna\u0144skiej jako dzie\u0142a agent\u00f3w imperialistycznych i\u00a0prowokator\u00f3w.<\/span><\/p>\n Agenci i\u00a0prowokatorzy zawsze i\u00a0wsz\u0119dzie mog\u0105 by\u0107 i\u00a0dzia\u0142a\u0107.\u00a0 Ale\u00a0nigdy i\u00a0nigdzie nie\u00a0mog\u0105 decydowa\u0107 o\u00a0postawie klasy robotniczej.<\/span><\/p>\n Gdyby\u00a0agenci i\u00a0prowokatorzy mogli natchn\u0105\u0107 klas\u0119 robotnicz\u0105 do\u00a0dzia\u0142ania, to\u00a0wrogowie Polski Ludowej,\u00a0 wrogowie socjalizmu mieliby i\u00a0ja\u00a0rdzo u\u0142atwione zadania, mogliby \u0142atwo osi\u0105gn\u0105\u0107 swe cele. Rzecz w\u00a0tym, \u017ce\u00a0tak\u00a0nie\u00a0jest.<\/span><\/p>\n By\u0142 w\u00a0Polsce czas, kiedy rzeczywi\u015bcie si\u0142y wrogie socjalizmowi, cz\u0119sto kierowane przez\u00a0o\u015brodki zagraniczne wys\u0142uguj\u0105ce si\u0119 niepolskim interesom, mia\u0142y szeroko rozbudowan\u0105 podziemn\u0105 sie\u0107 organizacyjn\u0105. By\u0142 czas, kiedy w\u0142adza ludowa w\u00a0Polsce by\u0142a atakowana zbrojnie i\u00a0kiedy broni\u0142a si\u0119 zbrojnie, kiedy gin\u0119li setkami i\u00a0tysi\u0105cami cz\u0142onkowie naszej partii,\u00a0 \u017co\u0142nierze i\u00a0pracownicy pa\u0144stwowi, szczeg\u00f3lnie pracownicy urz\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa. By\u0142 taki surowy czas, kt\u00f3rego\u00a0opary po\u00a0dzie\u0144 dzisiejszy nie\u00a0znik\u0142y jeszcze ca\u0142kowicie z\u00a0uczu\u0107 i\u00a0serc ludzkich. To\u00a0by\u0142o w\u00a0pierwszych latach budowy Polski Ludowej. Ale\u00a0w\u00a0tych trudnych dla w\u0142adzy ludowej czasach \u017cadna agentura i\u00a0\u017cadna organizacja podziemna, mimo dogodnych dla niej warunk\u00f3w, nie\u00a0potrafi\u0142a i\u00a0nie\u00a0mog\u0142a dokona\u0107 wy\u0142omu w\u00a0szeregach klasy robotniczej, nie\u00a0by\u0142a zdolna do\u00a0politycznego opanowania \u017cadnego oddzia\u0142u klasy robotniczej.\u00a0 Nie\u00a0mog\u0142aby bowiem klasa robotnicza by\u0107 przoduj\u0105c\u0105 i\u00a0najbardziej post\u0119pow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 narodu, gdyby\u00a0wsteczne si\u0142y potrafi\u0142y u\u00a0niej znale\u017a\u0107 oparcie. Natchnieniem dzia\u0142ania klasy robotniczej agenci, prowokatorzy i\u00a0wstecznicy nigdy nie\u00a0byli, nie\u00a0s\u0105\u00a0i\u00a0nie\u00a0b\u0119d\u0105.<\/span><\/p>\n Przyczyny tragedii pozna\u0144skiej i\u00a0g\u0142\u0119bokiego niezadowolenia ca\u0142ej klasy robotniczej tkwi\u0105 u\u00a0nas w\u00a0kierownictwie partii, w\u00a0rz\u0105dzie. Materia\u0142 palny zbiera\u0142 si\u0119 ca\u0142e lata. Sze\u015bcioletni plan gospodarczy, reklamowany w\u00a0przesz\u0142o\u015bci z\u00a0wielkim rozmachem, jako nowy etap wysokiego wzrostu stopy \u017cyciowej, zawi\u00f3d\u0142 nadzieje szerokich mas pracuj\u0105cych. \u017bonglerka cyframi, kt\u00f3ra\u00a0wykaza\u0142a 27-procentow\u0105 zwy\u017ck\u0119 p\u0142ac realnych w\u00a0sze\u015bciolatce, nie\u00a0uda\u0142a si\u0119. Rozdra\u017cni\u0142a tylko\u00a0bardziej ludzi. Trzeba by\u0142o wycofa\u0107 si\u0119 zpozycji zaj\u0119tej przez\u00a0kiepskich statystyk\u00f3w.<\/span><\/p>\n XX zjazd KPZR sta\u0142 si\u0119 bod\u017acem do\u00a0zwrotu w\u00a0\u017cyciu politycznym kraju. O\u017cywczy, zdrowy pr\u0105d poruszy\u0142 masy partyjne, klas\u0119 robotnicz\u0105, cale spo\u0142ecze\u0144stwo. Ludzie zacz\u0119li prostowa\u0107 plecy. Milcz\u0105ce, zniewolone umys\u0142y zacz\u0119\u0142y otrz\u0105sa\u0107 si\u0119 z\u00a0truj\u0105cego czadu zak\u0142amania, fa\u0142szu i\u00a0dwulicowo\u015bci. Dr\u0119tw\u0105 mow\u0119, panosz\u0105c\u0105 si\u0119 poprzednio na\u00a0trybunach partyjnych\u00a0 i\u00a0m\u00f3wnicach publicznych oraz\u00a0na\u00a0\u0142amach prasy, zacz\u0119\u0142o wypiera\u0107 tw\u00f3rcze, \u017cywe s\u0142owo. Niekiedy zabrzmia\u0142 i\u00a0fa\u0142szywy ton. Lecz\u00a0nie\u00a0ten ton nadawa\u0142 kierunek. Szerok\u0105 fal\u0105 rozla\u0142a si\u0119 krytyka przesz\u0142o\u015bci, krytyka gwa\u0142t\u00f3w, wypacze\u0144 i\u00a0b\u0142\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re nie\u00a0omin\u0119\u0142y \u017cadnej dziedziny \u017cycia. Domagano si\u0119 zewsz\u0105d, przede wszystkim na\u00a0zebraniach partyjnych i\u00a0og\u00f3lnych w\u00a0zak\u0142adach pracy, wyja\u015bnienia \u017ar\u00f3de\u0142, z\u00a0kt\u00f3rych\u00a0wyp\u0142ywa\u0142o z\u0142o.\u00a0 Domagano si\u0119 wyci\u0105gni\u0119cia konsekwencji w\u00a0stosunku do\u00a0ludzi ponosz\u0105cych g\u0142\u00f3wn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za\u00a0wypaczenia w\u00a0\u017cyciu gospodarczym i\u00a0politycznym. Przede wszystkim ludzie pracy domagali si\u0119, aby przedstawiono im\u00a0ca\u0142\u0105 prawd\u0119, bez\u00a0os\u0142onek i\u00a0niedom\u00f3wie\u0144. Czekali na\u00a0t\u0119\u00a0prawd\u0119. Oczekiwali odpowiedzi na\u00a0dziesi\u0105tki pyta\u0144, kt\u00f3re postawili publicznie na\u00a0zebraniach.<\/span><\/p>\n W\u00a0zaistnia\u0142ej po\u00a0XX Zje\u017adzie sytuacji, kiedy nale\u017ca\u0142o szybko i\u00a0konsekwentnie dzia\u0142a\u0107, wyci\u0105ga\u0107 wnioski z\u00a0przesz\u0142o\u015bci, p\u00f3j\u015b\u0107 z\u00a0otwart\u0105 przy\u0142bic\u0105 do\u00a0mas, powiedzie\u0107 im\u00a0ca\u0142\u0105 prawd\u0119 o\u00a0sytuacji gospodarczej, o\u00a0przyczynach i\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142ach wypacze\u0144 w\u00a0\u017cyciu politycznym \u2013 kierownictwo partii nie\u00a0potrafi\u0142o szybko opracowa\u0107 linii konkretnego dzia\u0142ania. Dowodem tego jest cho\u0107by kilkakrotne odraczanie terminu VII Plenum.<\/span><\/p>\n Zarzucano mi\u00a0kiedy\u015b m. in., \u017ce\u00a0stanowisko, jakie zajmowa\u0142em w\u00a0r\u00f3\u017cnych sprawach, wyp\u0142ywa\u0142o jakoby z\u00a0mojej\u00a0niewiary w\u00a0klas\u0119 robotnicz\u0105. To\u00a0nieprawda. W\u00a0rozum, rozs\u0105dek, ofiarno\u015b\u0107 i\u00a0rewolucyjn\u0105 postaw\u0119 klasy robotniczej nigdy nie\u00a0straci\u0142em wiary. W\u00a0te\u00a0walory klasy robotniczej wierz\u0119 i\u00a0dzisiaj. Jestem przekonany, \u017ce\u00a0robotnicy pozna\u0144scy nie\u00a0wyst\u0105piliby do\u00a0strajku, nie\u00a0wyszliby demonstracyjnie na\u00a0ulic\u0119, nie\u00a0znale\u017aliby si\u0119 w\u015br\u00f3d nich i\u00a0tacy, kt\u00f3rzy\u00a0chwycili za\u00a0bro\u0144, nie\u00a0pola\u0142aby si\u0119 tam nasza, bratnia, robotnicza krew, gdyby\u00a0partia, tj.\u00a0kierownictwo partii przysz\u0142o do\u00a0nich z\u00a0ca\u0142\u0105 prawd\u0105. Nale\u017ca\u0142o bez\u00a0kunktatorstwa uznawa\u0107 s\u0142uszne pretensje robotnik\u00f3w? Nale\u017ca\u0142o powiedzie\u0107, co\u00a0jest dzisiaj mo\u017cliwe, a\u00a0co\u00a0niemo\u017cliwe do\u00a0zrealizowania, nale\u017ca\u0142o powiedzie\u0107 prawd\u0119 o\u00a0dniu wczorajszym i\u00a0dzisiejszym. Przed\u00a0prawd\u0105 uciec nie\u00a0mo\u017cna. Je\u015bli si\u0119 j\u0105\u00a0skrywa, wyp\u0142ywa ona w\u00a0gro\u017anej postaci widma, kt\u00f3re straszy, niepokoi, buntuje si\u0119 i\u00a0w\u015bcieka.<\/span><\/p>\n Kierownictwo partii ul\u0119k\u0142o si\u0119 tego. Jedni obawiali si\u0119 odpowiedzialno\u015bci za\u00a0skutki swej polityki, drudzy silniej czuli si\u0119 zwi\u0105zani z\u00a0wygodnym fotelem ni\u017c z\u00a0klas\u0105 robotnicz\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej\u00a0ten fotel zaj\u0119li, inni wreszcie, i\u00a0tych by\u0142o najwi\u0119cej, obawiali si\u0119, czy\u00a0klasa robotnicza potrafi zrozumie\u0107 najg\u0142\u0119bsz\u0105 istot\u0119 prawdy, kt\u00f3rej\u00a0domaga si\u0119 od\u00a0swych przedstawicieli, czy\u00a0pojmie w\u0142a\u015bciwie, tak\u00a0jak poj\u0105\u0107 nale\u017cy, przyczyny i\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142a b\u0142\u0119d\u00f3w, wypacze\u0144 i\u00a0prowokacji, jakie mia\u0142y miejsce. Zachwianie wiary w\u00a0klas\u0119 robotnicz\u0105 wyst\u0105pi\u0142o szeroko w\u00a0centralnym i\u00a0poza centralnym aparacie partyjnym.<\/span><\/p>\n MUSIMY POWIEDZIE\u0106 KLASIE ROBOTNICZEJ CA\u0141\u0104 PRAWD\u0118<\/strong><\/p>\n Rz\u0105dzenie krajem wymaga, aby klasa robotnicza i\u00a0masy pracuj\u0105ce darzy\u0142y kredytem zaufania swych przedstawicieli dzier\u017c\u0105cych ster w\u0142adzy pa\u0144stwowej. Jest to\u00a0moralna podstawa sprawowania w\u0142adzy w\u00a0imieniu mas pracuj\u0105cych. Kredyt zaufania mo\u017ce by\u0107 bez\u00a0przerwy przed\u0142u\u017cany jedynie pod\u00a0warunkiem wywi\u0105zywania si\u0119 ze\u00a0zobowi\u0105za\u0144 zaci\u0105gni\u0119tych wobec kredytodawc\u00f3w. Utrata kredytu zaufania klasy robotniczej oznacza utrat\u0119 moralnej podstawy sprawowania w\u0142adzy.<\/span><\/p>\n Rz\u0105dzi\u0107 krajem mo\u017cna nawet w\u00a0takich warunkach. Tylko\u00a0rz\u0105dy b\u0119d\u0105 w\u00f3wczas z\u0142e. Musz\u0105 si\u0119 bowiem opiera\u0107 na\u00a0biurokracji, na\u00a0\u0142amaniu praworz\u0105dno\u015bci, na\u00a0przemocy. Istota dyktatury proletariatu jako najszerszej demokracji dla klasy robotniczej i\u00a0mas pracuj\u0105cych zostaje w\u00a0takich warunkach pozbawiona swej tre\u015bci.<\/span><\/p>\n Klasa robotnicza mog\u0142a okre\u015blonym ludziom cofn\u0105\u0107 sw\u00f3j kredyt zaufania. To\u00a0jest normalne. Normalne te\u017c jest, gdy\u00a0ludzie tacy schodz\u0105 ze\u00a0swych stanowisk. Aby zmieni\u0107 wszystkie z\u0142e cechy naszego \u017cycia, aby wyprowadzi\u0107 nasz\u0105 gospodark\u0119 ze\u00a0stanu, w\u00a0jakim si\u0119 znalaz\u0142a, nie\u00a0wystarczy tylko\u00a0zmieni\u0107 tych czy\u00a0innych ludzi. To\u00a0jest nawet \u0142atwe. Aby usun\u0105\u0107 z\u00a0naszego \u017cycia politycznego i\u00a0gospodarczego wszystkie hamuj\u0105ce jego rozw\u00f3j nawarstwienia naros\u0142e przez\u00a0lata, trzeba wiele zmieni\u0107 w\u00a0naszym systemie w\u0142adzy ludowej, w\u00a0systemie organizacyjnym naszego przemys\u0142u, w\u00a0metodach pracy aparatu pa\u0144stwowego i\u00a0partyjnego. Trzeba, kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, wymieni\u0107 wszystkie z\u0142e cz\u0119\u015bci z\u00a0naszego modelu socjalizmu, zast\u0105pi\u0107 je\u00a0lepszymi, udoskonali\u0107 ten model najlepszymi gotowymi wzorami i\u00a0wnie\u015b\u0107 do\u00a0niego w\u0142asne doskonalsze konstrukcje. A\u00a0to\u00a0jest o\u00a0wiele trudniejsze. Na\u00a0to\u00a0trzeba i\u00a0czasu, i\u00a0pracy, i\u00a0odwagi id\u0105cej w\u00a0parze z\u00a0rozumem. Wytyczne tych zmian zawarte s\u0105\u00a0cz\u0119\u015bciowo w\u00a0uchwa\u0142ach VII Plenum, cz\u0119\u015bciowo dyskutujemy je\u00a0dzisiaj i\u00a0nieraz jeszcze dyskutowa\u0107 b\u0119dziemy.<\/span><\/p>\n Co\u00a0dzisiaj ogranicza nasze mo\u017cliwo\u015bci w\u00a0tym zakresie? Przede wszystkim zniecierpliwienie klasy robotniczej, wyp\u0142ywaj\u0105ce w\u00a0g\u0142\u00f3wnej mierze z\u00a0jej warunk\u00f3w bytowych. Te\u00a0za\u015b \u015bci\u015ble zwi\u0105zane s\u0105\u00a0z\u00a0nasz\u0105 sytuacj\u0105 gospodarcz\u0105. Z\u00a0pr\u00f3\u017cnego i\u00a0Salomon nie\u00a0naleje.<\/span><\/p>\n Wiele zak\u0142ad\u00f3w pracy nie\u00a0pracuje normalnie i\u00a0nie\u00a0wykorzystuje w\u00a0pe\u0142ni swej zdolno\u015bci wytw\u00f3rczej. Przyczyna tkwi w\u00a0trudno\u015bciach zaopatrzenia ich w\u00a0dostatecznym stopniu w\u00a0materia\u0142y i\u00a0surowce. Te\u00a0za\u015b musimy b\u0105d\u017a importowa\u0107, b\u0105d\u017a rozbudowa\u0107 w\u0142asn\u0105 baz\u0119 zaopatrzeniow\u0105. To\u00a0pierwsze jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z\u00a0naszym eksportem, to\u00a0drugie wymaga i\u00a0czasu, i\u00a0\u015brodk\u00f3w. Tymczasem sprawa wygl\u0105da tak, \u017ce\u00a0w\u00a0wielu zak\u0142adach pracy nie\u00a0wykorzystujemy w\u00a0pe\u0142ni ich zdolno\u015bci produkcyjnych i\u00a0si\u0142y roboczej zatrudnionych w\u00a0nich robotnik\u00f3w. Nie\u00a0jest dla nikogo tajemnic\u0105, \u017ce\u00a0stan za\u0142\u00f3g w\u00a0niejednym zak\u0142adzie pracy przewy\u017csza dzisiejsze jego potrzeby.<\/span><\/p>\n Wspomnia\u0142em ju\u017c, \u017ce\u00a0grozi nam brak pe\u0142nego pokrycia towarowego na\u00a0rynku wewn\u0119trznym, tj.\u00a0sumie podwy\u017cek zarobk\u00f3w nie\u00a0przeciwstawiamy takiej samej masy towar\u00f3w. I\u00a0cho\u0107by zmieni\u0107 ca\u0142y rz\u0105d i\u00a0ca\u0142e kierownictwo partii, na\u00a0rynku nic si\u0119 nie\u00a0zmieni na\u00a0lepsze, a\u00a0mo\u017ce si\u0119 zmieni\u0107 tylko\u00a0na\u00a0gorsze, je\u017celi ta\u00a0brakuj\u0105ca masa towarowa nie\u00a0zostanie wyprodukowana. S\u0105\u00a0tylko\u00a0dwie alternatywy dla zapobie\u017cenia ruchowi cen: albo\u00a0zwi\u0119kszy\u0107 mas\u0119 towarow\u0105 do\u00a0zdolno\u015bci nabywczej spo\u0142ecze\u0144stwa, albo\u00a0zdolno\u015b\u0107 nabywcz\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa przystosowa\u0107 do\u00a0masy towarowej.<\/span><\/p>\n W\u00a0tej\u00a0sytuacji musimy powiedzie\u0107 klasie robotniczej tward\u0105 prawd\u0119: Nie\u00a0sta\u0107 nas teraz na\u00a0\u017cadne powa\u017cniejsze zwy\u017cki p\u0142ac, gdy\u017c\u00a0struna ju\u017c zosta\u0142a tak\u00a0naci\u0105gni\u0119ta, \u017ce\u00a0grozi jej p\u0119kni\u0119cie. Ka\u017cda dalsza podwy\u017cka zarobk\u00f3w jest nierozerwalnie zwi\u0105zana ze\u00a0zwi\u0119kszeniem produkcji i\u00a0obni\u017ck\u0105 jej koszt\u00f3w jednostkowych. Przyjemne to\u00a0nie\u00a0jest ani dla nas, ani dla klasy robotniczej.<\/span><\/p>\n Kiedy b\u0119dzie mo\u017cna wygospodarowa\u0107 dalsze \u015brodki na\u00a0podniesienie stopy \u017cyciowej klasy robotniczej, nie\u00a0m\u00f3g\u0142bym w\u00a0tej\u00a0chwili nic konkretnego powiedzie\u0107.\u00a0 Zale\u017cy to\u00a0jednak przede wszystkim od\u00a0dw\u00f3ch czynnik\u00f3w: po\u00a0pierwsze \u2013 od\u00a0usprawnienia zarz\u0105dzania przemys\u0142em i\u00a0ca\u0142\u0105 gospodark\u0105 narodow\u0105, i\u00a0po\u00a0drugie \u2013 od\u00a0samych robotnik\u00f3w, tj.\u00a0od\u00a0zwi\u0119kszenia wydajno\u015bci pracy, od\u00a0obni\u017cenia koszt\u00f3w produkcji.<\/span><\/p>\n ZARZ\u0104DZANIE PRZEMYS\u0141EM I\u00a0BOD\u0179CE MATERIALNE<\/strong><\/p>\n Sprawa zmiany zarz\u0105dzania przemys\u0142em nosi charakter g\u0142\u0119boko strukturalny. Chodzi tu\u00a0w\u0142a\u015bnie o\u00a0ulepszenie naszego modelu socjalizmu. Dyskutowane obecnie i\u00a0przez\u00a0robotnik\u00f3w na\u00a0zak\u0142adach pracy, i\u00a0przez\u00a0r\u00f3\u017cne organa partyjne i\u00a0pa\u0144stwowe zagadnienie samorz\u0105du robotniczego sprowadza si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do\u00a0tego, co\u00a0m\u00f3wi\u0142em o\u00a0produkcji i\u00a0o\u00a0stopie \u017cyciowej. Przestawi\u0107 ca\u0142\u0105 machin\u0119 gospodarcz\u0105 na\u00a0nowe tory bez\u00a0dok\u0142adnego rozeznania sprawno\u015bci dzia\u0142ania nowego mechanizmu, kt\u00f3ry\u00a0chcemy stworzy\u0107, jest rzecz\u0105 niebezpieczn\u0105. Ka\u017cdy nowy mechanizm musi podlega\u0107 pr\u00f3bom, gdy\u017c\u00a0z\u00a0regu\u0142y posiada r\u00f3\u017cne usterki i\u00a0braki. \u017baden zak\u0142ad pracy nie\u00a0mo\u017ce wypu\u015bci\u0107 nowej maszyny bez\u00a0zbudowania i\u00a0wypr\u00f3bowania prototypu tej\u00a0maszyny. Nale\u017cy z\u00a0wielkim uznaniem powita\u0107 inicjatyw\u0119 klasy robotniczej w\u00a0sprawie usprawnienia zarz\u0105dzania przemys\u0142em, w\u00a0sprawie udzia\u0142u robotnik\u00f3w w\u00a0zarz\u0105dzaniu ich zak\u0142adem pracy. Dowodzi to\u00a0wielkiej i\u00a0s\u0142usznej wiary klasy robotniczej w\u00a0socjalizm. Trzeba usilnie pracowa\u0107 kierowniczym organom gospodarczym, politycznym i\u00a0pa\u0144stwowym, aby pom\u00f3c inicjatywie robotniczej, aby tam, gdzie mo\u017cna, wyprowadzi\u0107 pewne uog\u00f3lnienia proponowanych form. Ale\u00a0z\u00a0praktyk\u0105 na\u00a0szersz\u0105 skal\u0119 trzeba si\u0119 spieszy\u0107 powoli.<\/span><\/p>\n Do\u00a0eksperymentowania w\u00a0tym zakresie najlepsze warunki posiada ca\u0142y przemys\u0142 surowcowy i\u00a0te\u00a0zak\u0142ady pracy, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 i\u00a0ko\u0144cz\u0105 u\u00a0siebie ca\u0142y proces produkcji, wzgl\u0119dnie i\u00a0te\u00a0fabryki, kt\u00f3re nie\u00a0natrafiaj\u0105 na\u00a0trudno\u015bci zaopatrzeniowe przy kooperacji z\u00a0innymi fabrykami. Z\u00a0rozpocz\u0119ciem eksperyment\u00f3w w\u00a0tych zak\u0142adach nie\u00a0nale\u017cy zwleka\u0107.<\/span><\/p>\n Zdaniem moim nale\u017cy wszechstronnie zbada\u0107 i\u00a0zdecydowa\u0107, czy\u00a0np.\u00a0w\u00a0g\u00f3rnictwie w\u0119glowym mo\u017cna zastosowa\u0107 wi\u0119ksze bod\u017ace materialne \u015bci\u015ble zwi\u0105zane ze\u00a0zwi\u0119kszeniem wydobycia w\u0119gla. W\u00a0grubych zarysach forma tego zainteresowania mog\u0142aby przedstawia\u0107 si\u0119 na\u00a0przyk\u0142ad nast\u0119puj\u0105co:<\/span><\/p>\n Ka\u017cda kopalnia posiada sw\u00f3j okresowy plan wydobycia w\u0119gla opracowany z\u00a0uwzgl\u0119dnieniem konkretnych warunk\u00f3w danej kopalni i\u00a0oparty na\u00a0obecnej wydajno\u015bci pracy. Za\u0142o\u017cenia planowe poszczeg\u00f3lnych kopal\u0144 nie\u00a0powinny by\u0107 ni\u017csze od\u00a0faktycznego wydobycia w\u0119gla w\u00a0ostatnim roku, je\u017celi nie\u00a0zachodz\u0105 jakie\u015b istotne zmiany w\u00a0warunkach pracy. Plan taki administracje kopal\u0144 winny opracowa\u0107 przy wsp\u00f3\u0142udziale przedstawicieli za\u0142ogi robotniczej.<\/span><\/p>\n Maj\u0105c tak\u0105 podstaw\u0119 wyj\u015bciow\u0105, tj.\u00a0plan okresowy, np.\u00a0roczny, nale\u017cy stworzy\u0107 dla robotnik\u00f3w bod\u017ace materialne wyp\u0142ywaj\u0105ce z\u00a0przekroczenia planu. Bod\u017ace te\u00a0polega\u0142yby na\u00a0tym, aby ka\u017cda wydobyta ponad plan tona w\u0119gla zosta\u0142a odpowiednio podzielona mi\u0119dzy robotnikami danej kopalni i\u00a0pa\u0144stwem, jako administratorem kopalni.<\/span><\/p>\n Mo\u017cna by\u00a0przeznaczy\u0107 dla za\u0142ogi okre\u015blony procent ca\u0142ej nadwy\u017cki wydobytego ponad plan w\u0119gla, odpowiednio dziel\u0105c t\u0119\u00a0cz\u0119\u015b\u0107 mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lne kategorie robotnik\u00f3w kopalnianych. O\u00a0tym, jaki powinien by\u0107 podzia\u0142 ich cz\u0119\u015bci, najlepiej mog\u0105 zdecydowa\u0107 sami robotnicy. Przeznaczona do\u00a0podzia\u0142u mi\u0119dzy za\u0142og\u0119 kopalni nadwy\u017cka wydobytego ponad plan w\u0119gla by\u0142aby przypisywana ka\u017cdemu robotnikowi maj\u0105cemu prawo do\u00a0tego deputatu, czyli o\u00a0formach skonsumowania go\u00a0decydowa\u0142by ka\u017cdy posiadacz deputatu. Mo\u017cna np.\u00a0za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce\u00a0okre\u015blona ilo\u015b\u0107 robotnik\u00f3w chcia\u0142aby sprzeda\u0107 ten sw\u00f3j deputat za\u00a0granic\u0105 i\u00a0naby\u0107 za\u00a0to\u00a0odpowiednie towary. W\u00a0takim przypadku nale\u017ca\u0142oby im\u00a0to\u00a0szybko za\u0142atwi\u0107 i\u00a0dostarczy\u0107 \u017c\u0105dane towary po\u00a0cenach nabycia bez\u00a0c\u0142a, a\u00a0tylko\u00a0po\u00a0doliczeniu koniecznych koszt\u00f3w zwi\u0105zanych z\u00a0nabyciem, transportem i\u00a0rozprowadzeniem tych towar\u00f3w. Mog\u0142aby si\u0119 znale\u017a\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 robotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy\u00a0chcieliby za\u00a0ten deputat uzyska\u0107 materia\u0142y budowlane dla postawienia sobie domk\u00f3w. Tak\u0105 inicjatyw\u0119 mo\u017cna by\u00a0tylko\u00a0powita\u0107 i\u00a0ustali\u0107 dogodne relacje zamienne w\u0119gla na\u00a0materia\u0142y budowlane. Spos\u00f3b, w\u00a0jaki ka\u017cdy posiadacz deputatu u\u017cy\u0142by go\u00a0na\u00a0swoje potrzeby, by\u0142by ca\u0142kowicie od\u00a0niego uzale\u017cniony. Z\u00a0tym nic by\u0142oby wi\u0119kszych k\u0142opot\u00f3w. Ca\u0142a sprawa sprowadza si\u0119 do\u00a0lego, czy\u00a0s\u0105\u00a0realne mo\u017cliwo\u015bci stworzenia takich materialnych bod\u017ac\u00f3w. Mo\u017cna by\u00a0zagwarantowa\u0107 g\u00f3rnikom, \u017ce\u00a0system taki trwa\u0142by do\u00a0ko\u0144ca pi\u0119ciolatki.<\/span><\/p>\n Gdyby\u00a0przy pomocy takiego systemu doprowadzi\u0107 podniesienie wydajno\u015bci pracy do\u00a0poziomu z\u00a0roku 1949, to\u00a0przy przyznaniu robotnikom, na\u00a0deputat okre\u015blonego procentu ponadplanowego wydobycia w\u0119gla, kt\u00f3ry\u00a0by\u00a0stwarza\u0142 np.\u00a0\u015brednio 15 ton w\u0119gla rocznie na\u00a0g\u0142ow\u0119 za\u0142ogi g\u00f3rniczej, to\u00a0licz\u0105c w\u0119giel po\u00a0cenie eksportowej stanowi\u0142oby to\u00a0oko\u0142o 300 dolar\u00f3w, a\u00a0wi\u0119c\u00a0sum\u0119 godn\u0105 zainteresowania ka\u017cdego robotnika.<\/span><\/p>\n My\u015bl\u0119, \u017ce\u00a0przy rozwa\u017caniu r\u00f3\u017cnych form bod\u017ac\u00f3w material\u00adnych, czyli sposob\u00f3w podniesienia stopy \u017cyciowej przez\u00a0zwi\u0119kszenie produkcji, ta\u00a0og\u00f3lnie zarysowana forma warta jest g\u0142\u0119bszego rozwa\u017cenia przez\u00a0g\u00f3rnik\u00f3w, przez\u00a0ich zwi\u0105zek zawodowy i\u00a0przez\u00a0administracyjne kierownictwo kopal\u0144. W\u00a0ka\u017cdym razie warto wypr\u00f3bowa\u0107 funkcjonowanie takiego systemu w\u00a0kilku kopalniach przez\u00a0jaki\u015b okres czasu. Je\u015bli zda egzamin, w\u00f3wczas rozci\u0105gn\u0105\u0107 go\u00a0szeroko w\u00a0g\u00f3rnictwie.<\/span><\/p>\n Na\u00a0przytoczonym przyk\u0142adzie, kt\u00f3ry\u00a0najlepiej pasuje dla g\u00f3rnictwa, ilustruj\u0119 podstawow\u0105 my\u015bl, jaka musi tkwi\u0107 w\u00a0idei samorz\u0105du robotniczego i\u00a0wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w\u00a0zarz\u0105dzaniu zak\u0142adem pracy. Produkowa\u0107 wi\u0119cej, taniej i\u00a0lepiej -oto droga, jaka prowadzi do\u00a0podniesienia stopy \u017cyciowej klasy robotni\u00adczej i\u00a0ca\u0142ego narodu. Na\u00a0takim fundamencie musi by\u0107 oparty samorz\u0105d robotniczy, w\u00a0tym tkwi \u017ar\u00f3d\u0142o wszelkiego rodzaju bod\u017ac\u00f3w materialnych mo\u017cliwych do\u00a0zastosowania w\u00a0obecnej sytuacji gospodarczej.<\/span><\/p>\n Z\u00a0tych trzech element\u00f3w: wi\u0119cej, taniej, lepiej \u2013 w\u00a0konkretnych warunkach danego zak\u0142adu pracy mo\u017ce wystarczy\u0107 tylko\u00a0jeden z\u00a0nich, aby zwi\u0119kszy\u0107 zarobki za\u0142ogi. Ten jeden jest uniwersalny, obowi\u0105zywa\u0107 musi powszechnie. Chodzi o\u00a0zni\u017cenie koszt\u00f3w produkcji, czyli produkowanie taniej. Je\u017celi nie\u00a0ma\u00a0na\u00a0jakich\u015b zak\u0142adach warunk\u00f3w, aby produkowa\u0107 wi\u0119cej, lub te\u017c jako\u015b\u0107 produkcji jest dobra \u2013 to\u00a0wsz\u0119dzie bodaj jest mo\u017cliwe produkowa\u0107 taniej. Obni\u017ck\u0119 koszt\u00f3w produkcji mo\u017cna osi\u0105ga\u0107 na\u00a0drodze oszcz\u0119dno\u015bci i\u00a0pe\u0142nego wykorzystania surowca i\u00a0materia\u0142\u00f3w, udoskonale\u0144 technicznych, dobrej organizacji pracy, likwidacji przerost\u00f3w osobowych, pe\u0142nego wykorzystania si\u0142y roboczej itd. itp.<\/span><\/p>\n Samorz\u0105d robotniczy, d\u0105\u017c\u0105c do\u00a0obni\u017cenia koszt\u00f3w produkcji, nie\u00a0mo\u017ce by\u0107 oboj\u0119tny na\u00a0wszelkiego rodzaju przerosty osobowe. Je\u015bli jak\u0105\u015b prac\u0119 mo\u017ce wykona\u0107 jeden cz\u0142owiek, a\u00a0zatrudnionych przy niej jest dw\u00f3ch ludzi, mo\u017cna to\u00a0w\u00a0pewnym sensie przyr\u00f3wna\u0107 do\u00a0posadzenia dwu os\u00f3b przy obiedzie, kt\u00f3rym\u00a0nasyci\u0107 si\u0119 mo\u017ce tylko\u00a0jedna. Obowi\u0105zkiem administracji zak\u0142adu pracy i\u00a0kierownictwa naczelnego przemys\u0142u jest zapewnienie za\u0142odze pe\u0142nego zaopatrzenia niezb\u0119dnego dla normalnego toku produkcji, czyli pe\u0142nego wykorzystania si\u0142y roboczej ka\u017cdego zatrudnionego w\u00a0ramach uruchomionej lub istniej\u0105cej mocy przetw\u00f3rczej zak\u0142adu pracy. Taki musi by\u0107 kierunek g\u0142\u00f3wny, zasadniczy. Kiedy jednak na\u00a0przeszkodzie temu staj\u0105 gdzie\u015b trudno\u015bci nie\u00a0do\u00a0zwalczenia i\u00a0taki stan rzeczy przeci\u0105ga si\u0119 przez\u00a0miesi\u0105ce, a\u00a0nawet lata ca\u0142e, trzeba ustali\u0107, jak\u0105 nadwy\u017ck\u0105 si\u0142y roboczej dysponuje dany zak\u0142ad pracy, aby zb\u0119dnych w\u00a0tym zak\u0142adzie ludzi zatrudni\u0107 wed\u0142ug ich kwalifikacji ewentualnie w\u00a0innym zak\u0142adzie pracy. Mo\u017cna te\u017c zatrudnia\u0107 zb\u0119dn\u0105 w\u00a0g\u0142\u00f3wnym procesie produkcji si\u0142\u0119 robocz\u0105 przy produkcji pomocniczej, ubocznej, kt\u00f3ra\u00a0w\u00a0sprzy\u00adjaj\u0105cych warunkach da si\u0119 zorganizowa\u0107.<\/span><\/p>\n Oddzielny i\u00a0jeszcze bardziej ostry problem \u2013 to\u00a0likwidacja tzw. przerost\u00f3w administracyjnych. M\u00f3wi si\u0119 i\u00a0pisze o\u00a0tym od\u00a0\u0142at, a\u00a0sprawa nie\u00a0rusza ani na\u00a0krok naprz\u00f3d. W\u0105tpi\u0119 nawet, czy\u00a0wiemy, jak wielkie s\u0105\u00a0te\u00a0przerosty przy dzisiejszym syste\u00admie zarz\u0105dzania przemys\u0142em i\u00a0ca\u0142ym \u017cyciem gospodarczym oraz\u00a0administracyjnym systemie aparatu pa\u0144stwowego.<\/span><\/p>\n Od\u00a0rozwi\u0105zania problemu likwidacji przerost\u00f3w administracyjnych w\u00a0\u017caden spos\u00f3b nie\u00a0da si\u0119 uciec. Im\u00a0d\u0142u\u017cej b\u0119dziemy odwleka\u0107, tym szybciej sytuacja gospodarcza mo\u017ce nas z\u0142apa\u0107 za\u00a0gard\u0142o i\u00a0zmusi\u0107 do\u00a0ci\u0119\u0107 natychmiastowych, kt\u00f3\u00adre poprzednio mog\u0142y by\u0107 roz\u0142o\u017cone w\u00a0czasie. Trudno w\u00f3wczas b\u0119dzie przygotowa\u0107 ludzi do\u00a0pracy w\u00a0nowych zawodach.<\/span><\/p>\n D\u0105\u017cenia do\u00a0oparcia naszego \u017cycia gospodarczego na\u00a0lepszych ni\u017c dotychczas fundamentach, d\u0105\u017cenia do\u00a0tego, aby produkowa\u0107 wi\u0119cej, taniej i\u00a0lepiej, nie\u00a0mo\u017cna ogranicza\u0107 do\u00a0sprawy samorz\u0105du robotniczego. To\u00a0jest tylko\u00a0pewien fragment przebudowy, fragment organizacyjny i\u00a0polityczny.<\/span><\/p>\n I\u00a0samorz\u0105dy robotnicze, i\u00a0administracja zak\u0142ad\u00f3w przy rozwi\u0105zywaniu problemu obni\u017cenia koszt\u00f3w produkcji musz\u0105 przede wszystkim wiedzie\u0107, jakie s\u0105\u00a0ich rzeczywiste koszta produkcji. Sprawa ta\u00a0ma\u00a0kapitalne znaczenie dla ca\u0142ego \u017cycia gospodarczego. Trudno\u015bci w\u00a0ustalaniu, a\u00a0wi\u0119c\u00a0i\u00a0w\u00a0pewnym sensie w\u00a0obni\u017caniu koszt\u00f3w produkcji tkwi\u0105 w\u00a0cenach, kt\u00f3re pa\u0144stwo ustala za\u00a0wytwarzane przez\u00a0podleg\u0142e mu\u00a0zak\u0142ady produkty i\u00a0towary.<\/span><\/p>\n Sprawa ta\u00a0jest bardzo z\u0142o\u017cona. To\u00a0temat sam dla siebie. Jej istota sprowadza si\u0119 do\u00a0b\u0142\u0119dnego pogl\u0105du, jakoby w\u00a0warunkach produkcji socjalistycznej nie\u00a0dzia\u0142a\u0142o prawo warto\u015bci. St\u0105d te\u017c w\u00a0obrotach towarowych zamykanych w\u00a0ramach przedsi\u0119biorstw pa\u0144stwowych ceny tych towar\u00f3w ustalane s\u0105\u00a0w\u00a0spos\u00f3b dowolny, nawet poni\u017cej koszt\u00f3w w\u0142asnych.<\/span><\/p>\n Taka polityka gospodarcza jest fa\u0142szywa. Ka\u017cdy produkt czy\u00a0towar przedstawia sob\u0105 okre\u015blon\u0105 ilo\u015b\u0107 pracy spo\u0142ecznej wydatkowanej na\u00a0jego wytworzenie. Im\u00a0wi\u0119cej mie\u015bci w\u00a0sobie tej\u00a0pracy, tym jest dro\u017cszy. By\u00a0m\u00f3c wiedzie\u0107, ile si\u0119 faktycz\u00adnie wydatkowa\u0142o czy\u00a0oszcz\u0119dzi\u0142o w\u00a0procesie produkcji, trze\u00adba wiedzie\u0107, ile faktycznie kosztuje ka\u017cdy pojedynczy element produkcji, jak surowiec, maszyna, energia elektryczna, si\u0142a robocza itp. sk\u0142adniki produkcyjne. Przy dowolnym ustalaniu cen tego dok\u0142adnie wiedzie\u0107 nie\u00a0mo\u017cna. Oszcz\u0119dza\u0107 nale\u017ca\u0142oby przede wszystkim na\u00a0tym, co\u00a0jest najdro\u017csze, tj., na\u00a0co\u00a0zosta\u0142o wydatkowane najwi\u0119cej spo\u0142ecznej si\u0142y roboczej. Oszcz\u0119dno\u015b\u0107 na\u00a0tym, co\u00a0kosztuje taniej, chocia\u017c jest zawsze wskazana, nie\u00a0mo\u017ce by\u0107 du\u017ca.<\/span><\/p>\n M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko \u2013 istniej\u0105cy dotychczas system cen w\u00a0gos\u00adpodarce pa\u0144stwowej nale\u017cy zmieni\u0107 i\u00a0przystosowa\u0107 ceny do\u00a0warto\u015bci. Zmiana ta\u00a0usunie wiele anomalii w\u00a0naszym \u017cyciu gospodarczym. Co\u00a0jednak jest najwa\u017cniejsze \u2013 to\u00a0pozwoli ona ka\u017cdemu zak\u0142adowi pracy ustala\u0107 rzeczywiste koszty swojej produkcji.<\/span><\/p>\n W\u00a0naszym socjalistycznym systemie gospodarczym ka\u017cdy zak\u0142ad produkcyjny powinien by\u0107 oparty na\u00a0faktycznym, a\u00a0nie, jak dotychczas, w\u00a0du\u017cej mierze na\u00a0fikcyjnym rozrachunku gospodarczym. Nasza uspo\u0142eczniona gospodarka przy zachowaniu potrzeb centralnego planowania winna uwzgl\u0119dnia\u0107 potrzeb\u0119 samodzielno\u015bci przedsi\u0119biorstw socjalistycznych. Nie\u00a0mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ceby\u00a0wszystkie zak\u0142ady produkcyjne stanowi\u0142y niejako jedno przedsi\u0119biorstwo w\u00a0kraju, na\u00a0czele, kt\u00f3rego\u00a0stoi pa\u0144stwo i\u00a0w\u00a0dowolny spos\u00f3b nim zarz\u0105dza.<\/span><\/p>\n Zmiana cen w\u00a0obrocie mi\u0119dzy pa\u0144stwowymi przedsi\u0119biorstwami, czyli doprowadzenie do\u00a0tego, aby w\u00a0ka\u017cdym przedsi\u0119biorstwie mo\u017cna by\u0142o ustali\u0107 faktyczne koszty jego produkcji, ulepszy nasz dotychczasowy model socjalizmu. Realizacja tego zadania jest skomplikowana z\u00a0uwagi na\u00a0ceny towar\u00f3w konsumpcyjnych. Nie\u00a0wolno tu\u00a0dopu\u015bci\u0107 do\u00a0zaburze\u0144, kt\u00f3re zmienia\u0142yby wska\u017anik realnej warto\u015bci p\u0142ac.<\/span><\/p>\n Wyst\u0119puj\u0105cy w\u00a0ostrej formie niedostatek materia\u0142\u00f3w budowlanych mo\u017ce by\u0107 cz\u0119\u015bciowo rozwi\u0105zany na\u00a0drodze pro\u00addukcji prywatnej \u2013 b\u0105d\u017a zespo\u0142owej w\u00a0formie zrzesze\u0144 ch\u0142opskich, b\u0105d\u017a indywidualnej. G\u0142\u00f3wn\u0105 trudno\u015bci\u0105 rozwini\u0119cia inicjatywy prywatnej w\u00a0dziedzinie produkcji materia\u0142\u00f3w budowlanych jest dostawa w\u0119gla, a\u00a0r\u00f3wnie\u017c cementu. Ale\u00a0nie\u00a0jest to\u00a0jedyna trudno\u015b\u0107. Wiemy, \u017ce\u00a0istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c trudno\u015bci natury administracyjnej. Usuni\u0119cie tych ostatnich, stworzenie najbardziej sprzyjaj\u0105cych warunk\u00f3w dla ka\u017cdego, kto chce i\u00a0mo\u017ce rozwija\u0107 produkcj\u0119 materia\u0142\u00f3w budowlanych, takich przede wszystkim, jak ceg\u0142a, dach\u00f3wka i\u00a0wapno, winno znale\u017a\u0107 wyraz w\u00a0polityce partii i\u00a0rz\u0105du.<\/span><\/p>\n Wytkni\u0119ta przez\u00a0VII Plenum linia rozwoju rzemios\u0142a znale\u017a\u0107 musi pokrycie w\u00a0praktyce. I\u00a0tutaj najtrudniejsz\u0105 dla pa\u0144stwa kwesti\u0105 jest zaopatrzenie materia\u0142owe. S\u0105\u00a0jednak i\u00a0inne przyczyny hamuj\u0105ce rozw\u00f3j rzemios\u0142a. Do\u00a0nich nale\u017cy w\u00a0pierwszym rz\u0119dzie polityka podatkowa, czyli tzw. domiary. Uwa\u017cam, \u017ce\u00a0przy utrzymywaniu systemu domiar\u00f3w nigdy nie\u00a0stworzymy warunk\u00f3w dla rozwoju rzemios\u0142a. Domiarem zawsze mo\u017cna zrujnowa\u0107 ka\u017cdy warsztat pracy. Nale\u017cy ustali\u0107 rozs\u0105dny spos\u00f3b opodatkowania, kt\u00f3ry\u00a0pozwala\u0142by rzemie\u015blni\u00adkowi pracowa\u0107 bez\u00a0obawy, to\u00a0znaczy nale\u017cy zlikwidowa\u0107 system domiar\u00f3w, jako szkodliwy.<\/span><\/p>\n Trudna do\u00a0rozwi\u0105zania jest sprawa lokali na\u00a0warsztaty rzemie\u015blnicze, lecz\u00a0nie\u00a0wsz\u0119dzie. Na\u00a0zachodnich i\u00a0p\u00f3\u0142nocnych terenach Polski mo\u017cna znale\u017a\u0107 podniszczone pomieszczenia, kt\u00f3re po\u00a0remoncie mog\u0105 by\u0107 odpowiednie do\u00a0za\u0142o\u017cenia warsztatu. Koszty wy\u0142o\u017cone przez\u00a0rzemie\u015blnika na\u00a0remont takiego obiektu nale\u017ca\u0142oby zaliczy\u0107 w\u00a0ca\u0142o\u015bci na\u00a0podatek, czyli zwolni\u0107 taki warsztat od\u00a0podatku na\u00a0odpowiedni okres. Decyzje w\u00a0tych sprawach nale\u017cy odda\u0107 w\u00a0r\u0119ce rad narodowych. W\u00a0og\u00f3\u00adle na\u00a0tych terenach nale\u017cy stosowa\u0107 polityk\u0119 szerokiego uprzywilejowania produkcyjnej inicjatywy prywatnej w\u00a0mie\u015bcie i\u00a0na\u00a0wsi.<\/span><\/p>\n R\u00d3\u017bNORODNE FORMY WSP\u00d3LNOTY PRODUKCYJNEJ TO\u00a0NASZA DROGA DO\u00a0SOCJALIZMU NA\u00a0WSI<\/strong><\/p>\n Polityka rolna wymaga tak\u017ce pewnych korekt. Je\u015bli chodzi o\u00a0sp\u00f3\u0142dzielnie produkcyjne, to\u00a0zasadniczo zdrowym sp\u00f3\u0142\u00addzielniom trzeba pomaga\u0107 w\u00a0formie zwrotnych kredyt\u00f3w inwestycyjnych, a\u00a0znie\u015b\u0107 wszelkiego rodzaju dotacje pa\u0144stwowe. Sp\u00f3\u0142dzielniom nierokuj\u0105cym rozwoju i\u00a0przynosz\u0105cym tylko\u00a0straty gospodarcze kredyt\u00f3w udziela\u0107 nie\u00a0nale\u017cy. Przed\u00a0cz\u0142onkami takich sp\u00f3\u0142dzielni nale\u017cy raczej postawi\u0107, do\u00a0ich decyzji, spraw\u0119 rozwi\u0105zania sp\u00f3\u0142dzielni. W\u00a0takim przypadku powstaje problem sp\u0142aty kredyt\u00f3w pa\u0144stwowych udzielonych w\u00a0przesz\u0142o\u015bci sp\u00f3\u0142dzielniom, czyli cz\u0142onkom sp\u00f3\u0142dzielni. Jestem zdania, \u017ce\u00a0tak, jak nie\u00a0wolno lekkomy\u015blnie udziela\u0107 kredyt\u00f3w, tak\u00a0sa\u00admo nie\u00a0wolno darowa\u0107 pieni\u0119dzy pa\u0144stwowych wzi\u0119tych w\u00a0for\u00admie kredyt\u00f3w.<\/span><\/p>\n Dla sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci produkcyjnej na\u00a0wsi widz\u0119 perspekty\u00adw\u0119 rozwoju tylko\u00a0pod\u00a0nast\u0119puj\u0105cymi warunkami:<\/span><\/p>\n POM-y nale\u017cy oprze\u0107 na\u00a0zasadach pe\u0142nej op\u0142acalno\u015bci jako warsztaty naprawcze. Mog\u0105 one posiada\u0107 okre\u015blon\u0105 ilo\u015b\u0107 du\u00ad\u017cych maszyn rolniczych, zarezerwowanych do\u00a0pomocy sp\u00f3\u0142dzielniom i\u00a0gospodarstwom indywidualnym.<\/span><\/p>\n Je\u015bli na\u00a0skutek zniesienia r\u00f3\u017cnych form dotacji rozw\u00f3j sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci produkcyjnej zostanie, by\u0107 mo\u017ce, zahamowany, to\u00a0nic na\u00a0tym nie\u00a0stracimy ani gospodarczo, ani politycznie. Mo\u017cemy tylko\u00a0zyska\u0107 i\u00a0aktualnie, i\u00a0w\u00a0perspektywie. Przez\u00a0zniesienie dotacji usuwa si\u0119 niezdrowy, nieekonomiczny, nietrwa\u0142y i\u00a0gro\u017c\u0105cy stale zawaleniem fundament, na\u00a0kt\u00f3rym\u00a0oparto sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 produkcyjn\u0105. Zamiast rozprasza\u0107 Si\u0142y i\u00a0\u015brodki na\u00a0budowanie nowych sp\u00f3\u0142dzielni, opieraj\u0105cych sw\u00f3j \u017cywot na\u00a0dotacjach pa\u0144stwowych, nale\u017cy je\u00a0skoncentrowa\u0107 i\u00a0u\u017cy\u0107 do\u00a0podniesienia na\u00a0wy\u017cszy poziom gospodarczy sp\u00f3\u0142dzielni ju\u017c zorganizowanych. Liczebny rozw\u00f3j sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci powinien si\u0119 odbywa\u0107 przede wszystkim przez\u00a0rozbudow\u0119 sp\u00f3\u0142dzielni w\u00a0tych gromadach, w\u00a0kt\u00f3rych\u00a0ju\u017c zosta\u0142y za\u0142o\u017cone.<\/span><\/p>\n Je\u015bli dotychczasowe wyniki akcji usp\u00f3\u0142dzielczenia wsi s\u0105\u00a0takie, jakie s\u0105, przyczyn tego nie\u00a0nale\u017cy szuka\u0107 w\u00a0samej idei sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, kt\u00f3ra\u00a0jest dobra, s\u0142uszna i\u00a0sprawiedliwa, a\u00a0kt\u00f3ra\u00a0przez\u00a0z\u0142\u0105 polityk\u0119, przez\u00a0z\u0142e metody i\u00a0przez\u00a0ludzi pozbawionych zdrowej my\u015bli gospodarczej zosta\u0142a wypaczona.<\/span><\/p>\n Sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 produkcyjna na\u00a0wsi b\u0119dzie dobra w\u00f3wczas, kiedy szeroko zostanie obudzone w\u015br\u00f3d ch\u0142op\u00f3w g\u0142\u0119boko ludzkie poczucie wsp\u00f3lnoty wszystkich pracuj\u0105cych. Najszerszym wyrazem tej\u00a0wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3r\u0105 nazwa\u0107 mo\u017cna solidarno\u015bci\u0105, jest wsp\u00f3lna praca przy wsp\u00f3lnym warsztacie-pracy, jakim dla ch\u0142op\u00f3w jest ziemia. Wsp\u00f3lna praca uspo\u0142ecznia cz\u0142owieka najg\u0142\u0119biej, budzi w\u00a0nim poczucie \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce\u00a0cz\u0142owiek nie\u00a0\u017cyje tylko\u00a0sam dla siebie, lecz\u00a0tak\u017ce dla drugich ludzi. Wskazanie moralne, \u017ce\u00a0cz\u0142owiek cz\u0142owiekowi nie\u00a0mo\u017ce by\u0107 wilkiem, wykszta\u0142ca si\u0119 najg\u0142\u0119biej, nabiera najpi\u0119kniejszych rumie\u0144c\u00f3w \u017cycia jedynie w\u015br\u00f3d ludzi dobrowolnie zrzeszonych przy wsp\u00f3lnym warsztacie pracy.<\/span><\/p>\n Je\u017celi klas\u0119 robotnicz\u0105 nazywamy przoduj\u0105c\u0105, najbardziej post\u0119pow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 narodu, to\u00a0przecie\u017c nie\u00a0dlatego, \u017ce\u00a0kto\u015b sobie wymy\u015bli\u0142 takie sformu\u0142owanie, \u017ce\u00a0to\u00a0jest slogan propa\u00adgandowy s\u0142u\u017c\u0105cy w\u0105sko politycznym celom partyjnym. Przoduj\u0105c\u0105 pozycj\u0119 klasy robotniczej ustala mi\u0119dzy innymi jej wsp\u00f3lnota produkcyjna, kt\u00f3ra\u00a0ukszta\u0142towa\u0142a i\u00a0dalej kszta\u0142tuje robotnika jako jednostk\u0119 najbardziej uspo\u0142ecznion\u0105, a\u00a0wi\u0119c\u00a0i\u00a0najbardziej post\u0119pow\u0105.<\/span><\/p>\n Je\u017celi uwa\u017camy, \u017ce\u00a0sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 produkcyjna na\u00a0wsi jest potrzebna, gdy\u017c\u00a0stanowi wy\u017csz\u0105, socjalistyczn\u0105 form\u0119 produkcji, to\u00a0nie\u00a0dlatego, \u017ce\u00a0kto\u015b sobie wymy\u015bli\u0142 takie doktrynalne, oderwane od\u00a0\u017cycia zasady, lecz\u00a0dlatego, \u017ce\u00a0chcemy obudzi\u0107 w\u015br\u00f3d ch\u0142op\u00f3w pracuj\u0105cych poczucie g\u0142\u0119bokiej spo\u0142ecznej wsp\u00f3lnoty produkcyjnej, chcemy zlikwidowa\u0107 wszelkie formy wyzysku cz\u0142owieka przez\u00a0cz\u0142owieka, chcemy, aby ich ci\u0119\u017ckiej i\u00a0znojnej pracy ul\u017cy\u0142a w\u00a0miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci maszyna, chcemy, aby przy mo\u017cliwie najmniejszym wysi\u0142ku pracy jednostki zrzeszonej w\u00a0ch\u0142opskiej wsp\u00f3lnocie produkcyjnej produkowa\u0142a ona mo\u017cliwie najwi\u0119kszy produkt globalny, aby podnie\u015b\u0107 mo\u017cliwie najwy\u017cej plony i\u00a0zbiory z\u00a0ka\u017cdego hektara ziemi. B\u0119dzie si\u0119 w\u00f3wczas lepiej \u017cy\u0107 i\u00a0ch\u0142opom, i\u00a0robotnikom, i\u00a0ca\u0142emu narodowi. Rola spo\u0142eczna klasy ch\u0142opskiej ulega\u0107 b\u0119dzie w\u00f3wczas zmianie. Zrzeszeni w\u00a0r\u00f3\u017cne formy wsp\u00f3lnoty produkcyjnej pracuj\u0105cy ch\u0142opi stan\u0105 si\u0119 tak\u00a0samo szermierzami post\u0119pu spo\u0142ecznego, jak pracuj\u0105cy wsp\u00f3lnie w\u00a0zak\u0142adach pracy robotnicy.<\/span><\/p>\n Ta\u00a0wielka idea spo\u0142eczna przebudowy stosunk\u00f3w produkcyjnych na\u00a0wsi wymaga przy jej realizacji nie\u00a0tylko\u00a0pomocy pa\u0144stwowej. Wymaga ona r\u00f3wnie\u017c wielkiej pracy u\u015bwiadamiaj\u0105cej i\u00a0wyja\u015bniaj\u0105cej znaczenie sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci produkcyjnej. Do\u00a0budowy sp\u00f3\u0142dzielni produkcyjnych, potrzebna jest tw\u00f3rcza, post\u0119powa my\u015bl, na\u00a0kt\u00f3r\u0105 \u017cadna partia i\u00a0\u017caden cz\u0142owiek nie\u00a0mo\u017ce posiada\u0107 monopolu. W\u00a0dziedzinie podnoszenia sp\u00f3\u0142dzielni produkcyjnych na\u00a0wy\u017cszy poziom, w\u00a0dziedzinie szukania i\u00a0stosowania najlepszych form sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci jest szerokie pole do\u00a0rywalizacji mi\u0119dzy nasz\u0105 parti\u0105 a\u00a0Stronnictwem Ludowym, jak r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzy wszystkimi, kt\u00f3rzy\u00a0stoj\u0105 na\u00a0gruncie umacniania ustroju socjalistycznego, ustroju sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej. Dlaczeg\u00f3\u017cby np.\u00a0post\u0119powy ruch katolicki nie\u00a0m\u00f3g\u0142 wsp\u00f3\u0142zawodniczy\u0107 z\u00a0nami i\u00a0przy szukaniu form, i\u00a0przy ich realizacji w\u00a0zakresie sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci produkcyjnej? Uboga jest my\u015bl, \u017ce\u00a0socjalizm mog\u0105 budowa\u0107 tylko\u00a0komuni\u015bci, tylko\u00a0ludzie o\u00a0materialistycznych pogl\u0105dach spo\u0142ecznych.<\/span><\/p>\n Droga do\u00a0szerokiego usp\u00f3\u0142dzielczenia wsi polskiej b\u0119dzie d\u0142uga. Ilo\u015bciowego planowania rozwoju sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci produkcyjnej nie\u00a0mo\u017cna z\u00a0g\u00f3ry ustala\u0107, gdy\u017c\u00a0przy zasadzie dobrowolno\u015bci wst\u0119powania do\u00a0sp\u00f3\u0142dzielni r\u00f3wna\u0142oby si\u0119 to\u00a0planowaniu wzrostu \u015bwiadomo\u015bci ludzkiej A\u00a0ta\u00a0planowa\u0107 si\u0119 nie\u00a0da. \u015awiadomo\u015b\u0107 szerokich mas kszta\u0142tuje ich do\u015bwiadczenie \u017cyciowe, kszta\u0142tuj\u0105 fakty. W\u00a0naszej dzisiejszej sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci niema\u0142o jest fakt\u00f3w, kt\u00f3re odpychaj\u0105 masy ch\u0142opskie od\u00a0sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci. Fakty takie musz\u0105 ulec likwidacji.<\/span><\/p>\n Praktyka lat poprzednich by\u0142a taka, \u017ce\u00a0bezmy\u015blnie niszczono wszelkie formy pracy zespo\u0142owej stosowane od\u00a0dawna przez\u00a0ch\u0142op\u00f3w, zabieraj\u0105c im\u00a0przy tym maszyny, kt\u00f3re by\u0142y ich kolektywn\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105. Praktyka ta\u00a0wychodzi\u0142a z\u00a0za\u0142o\u00ad\u017cenia, \u017ce\u00a0socjalizm na\u00a0wsi mo\u017cna budowa\u0107 tylko\u00a0na\u00a0bazie biedy i\u00a0upadku gospodarstw ch\u0142opskich. Dogmatyczne umys\u0142y nie\u00a0by\u0142y zdolne poj\u0105\u0107, \u017ce\u00a0w\u00a0ustrojowych warunkach demokracji ludowej wszelkie formy sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci prowadz\u0105 do\u00a0socjalizmu na\u00a0wsi, \u017ce\u00a0przez\u00a0te\u00a0formy wzrasta poczucie wsp\u00f3lnoty produkcyjnej, \u017ce\u00a0podnosz\u0105 one i\u00a0produkcj\u0119, i\u00a0stop\u0119 \u017cyciow\u0105 ludno\u015bci, \u017ce\u00a0socjalizm na\u00a0wsi mo\u017ce si\u0119 najbujniej rozwija\u0107 w\u0142a\u015bnie na\u00a0bazie dobrobytu pracuj\u0105cego ch\u0142opstwa. Nie\u00a0ma\u00a0nic s\u0142uszniejszego, jak rozwijanie takich form dobrowolnych zrzesze\u0144 ch\u0142opskich. Nale\u017cy u\u0142atwia\u0107 ich powstawanie m. in. przez\u00a0likwidacj\u0119 gminnych o\u015brodk\u00f3w maszynowych i\u00a0przekazanie znajduj\u0105cych si\u0119 tam maszyn zespo\u0142om ch\u0142opskim na\u00a0warunkach pe\u0142nej, lecz\u00a0dogodnej dla nich odp\u0142atno\u015bci.<\/span><\/p>\n R\u00f3\u017cnorodne formy wsp\u00f3lnoty produkcyjnej to\u00a0nasza, polska droga do\u00a0socjalizmu na\u00a0wsi Formy te\u00a0b\u0119d\u0105 kszta\u0142towa\u0107 nasz model socjalizmu. Jego dotychczasowe cechy konstrukcyjne ju\u017c zmieniamy, decyduj\u0105c si\u0119 na\u00a0zmian\u0119 zada\u0144 pa\u0144stwowych o\u015brodk\u00f3w maszynowych i\u00a0przez\u00a0wskazanie sp\u00f3\u0142dzielniom, \u017ce\u00a0mog\u0105 one nabywa\u0107 na\u00a0w\u0142asno\u015b\u0107 wszystkie potrzebne do\u00a0ich produkcji maszyny. Sprawa ta\u00a0b\u0119dzie tym szybciej realizowana, im\u00a0wi\u0119cej b\u0119dzie wniosk\u00f3w sp\u00f3\u0142dzielni, \u017ce\u00a0pragn\u0105 one takie maszyny naby\u0107.<\/span><\/p>\n To\u00a0samo dotyczy GOM-\u00f3w. Zostan\u0105 one wtedy zlikwidowane, kiedy ch\u0142opi utworz\u0105 zespo\u0142y i\u00a0zg\u0142osz\u0105 ch\u0119\u0107 nabycia maszyn gomowskich.<\/span><\/p>\n Oddzieln\u0105 kart\u0119 kl\u0119ski bezmy\u015blnej polityki rolnej ubieg\u0142ego okresu stanowi gospodarcza ruina wielkiej ilo\u015bci gospodarstw ch\u0142opskich zaliczonych do\u00a0kategorii gospodarstw ku\u0142ackich. Z\u00a0r\u00f3wn\u0105 bezmy\u015blno\u015bci\u0105 m\u00f3wi si\u0119 jeszcze i\u00a0dzisiaj, \u017ce\u00a0dodatnim wynikiem stosowanej w\u00a0przesz\u0142o\u015bci polityki rolnej jest kapi\u00adtulacja tego zrujnowanego ku\u0142aka przed\u00a0w\u0142adz\u0105 ludow\u0105. Tego rodzaju kapitulacj\u0119 mo\u017cna by\u0142o przecie\u017c osi\u0105gn\u0105\u0107 w\u00a0ka\u017cdym czasie. Nie\u00a0trzeba by\u0142o na\u00a0to\u00a0wielu lat polityki tzw. ogranicza\u00adnia ku\u0142aka, kt\u00f3ra\u00a0w\u00a0rzeczywisto\u015bci nie\u00a0by\u0142a polityk\u0105 ograniczania wyzysku, lecz\u00a0polityk\u0105 niszczenia jego gospodarstwa. Przecie\u017c i\u00a0dzisiaj za\u00a0jednym zamachem mo\u017cna by\u00a0zmusza\u0107 do\u00a0takiej kapitulacji wszystkie pozosta\u0142e niezrujnowane bogate gospodarstwa ch\u0142opskie. Nie\u00a0ma\u00a0nic \u0142atwiejszego, jak osi\u0105gni\u0119cie takiej kapitulacji, takiego taniego, a\u00a0raczej drogiego zwy\u00adci\u0119stwa, je\u015bli uprzytomnimy sobie, ile nas kosztuje import zbo\u017ca.<\/span><\/p>\n Zmieniona na\u00a0lepsz\u0105 polityka rolna zaczyna przynosi\u0107 pierwsze rezultaty. Odczuwa je\u00a0przede wszystkim wie\u015b, kt\u00f3rej\u00a0dochody wzros\u0142y w\u00a0roku bie\u017c\u0105cym o\u00a0kilka miliard\u00f3w z\u0142otych. W\u00a0perspektywie widzie\u0107 nale\u017cy dalsz\u0105, bardziej istotn\u0105 zmian\u0119 polityki rolnej. Termin tej\u00a0zmiany zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie od\u00a0sytuacji gospodarczej. Mam na\u00a0my\u015bli zniesienie obowi\u0105zkowych do\u00adstaw, kt\u00f3re nie\u00a0mog\u0105 by\u0107 systemem i\u00a0w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105 naszego ustroju. Dostawy obowi\u0105zkowe \u2013 to\u00a0raczej zjawisko w\u0142a\u015bciwe tylko\u00a0okresowi wojny. Nie\u00a0nale\u017cy uwa\u017ca\u0107, \u017ce\u00a0ta\u00a0forma \u015bwiadczenia wsi na\u00a0rzecz pa\u0144stwa jest jak\u0105\u015b niezmienn\u0105 cech\u0105 budownictwa socjalizmu.<\/span><\/p>\n Perspektywa zniesienia dostaw obowi\u0105zkowych nie\u00a0mo\u017ce nikogo zwalnia\u0107 od\u00a0aktualnych obowi\u0105zk\u00f3w wobec pa\u0144stwa. Dostawy obowi\u0105zkowe s\u0105\u00a0form\u0105 podatku uiszczanego w\u00a0naturze. A\u00a0podatki trzeba p\u0142aci\u0107 wsz\u0119dzie na\u00a0\u015bwiecie, nie\u00a0tylko\u00a0w\u00a0naszym kraju. Zanim ustali si\u0119 zupe\u0142nie prawid\u0142ow\u0105 skal\u0119 tych podatk\u00f3w \u2013 przede wszystkim przez\u00a0w\u0142a\u015bciw\u0105 klasyfikacj\u0119 ziemi ka\u017cdego gospodarstwa, co\u00a0si\u0119 ju\u017c robi, chocia\u017c w\u00a0tempie zbyt powolnym \u2013 trzeba zap\u0142aci\u0107 ten podatek w\u00a0formie dostaw obowi\u0105zkowych wed\u0142ug norm poprzednich, skorygowanych nieco na\u00a0korzy\u015b\u0107 ch\u0142op\u00f3w w\u00a0niekt\u00f3rych miej\u00adscowo\u015bciach. Sprawa ta\u00a0zosta\u0142a ostatnio w\u00a0pewnym stopniu zaniedbana i\u00a0przez\u00a0ch\u0142op\u00f3w, i\u00a0przez\u00a0rady narodowe.<\/span><\/p>\n Rz\u0105d musi i\u00a0b\u0119dzie zwalcza\u0142 ka\u017cde nadu\u017cycie w\u0142adzy, \u0142amanie prawa, musi dba\u0107 i\u00a0b\u0119dzie dba\u0142, aby \u017cadnemu obywatelowi, \u017cadnemu ch\u0142opu w\u0142adza nie\u00a0wyrz\u0105dza\u0142a krzywdy, lecz\u00a0tak\u00a0samo musi wymaga\u0107 od\u00a0obywateli, aby wywi\u0105zywali si\u0119 w\u00a0pe\u0142ni ze\u00a0swych obowi\u0105zk\u00f3w wobec pa\u0144stwa. Dostawy obo\u00adwi\u0105zkowe s\u0105\u00a0jeszcze dzisiaj jedn\u0105 z\u00a0form podatku pa\u0144stwowego i\u00a0ten podatek musi by\u0107 w\u00a0pe\u0142ni zap\u0142acony. To\u00a0nale\u017cy powiedzie\u0107 sobie, ch\u0142opom i\u00a0radom narodowym jasno i\u00a0wy\u00adra\u017anie.<\/span><\/p>\n Uwa\u017cam, \u017ce\u00a0nale\u017cy ponownie zrewidowa\u0107 na\u00a0korzy\u015b\u0107 ch\u0142op\u00f3w warunki przekazywania im\u00a0od\u0142og\u00f3w do\u00a0zagospodarowania, szczeg\u00f3lnie na\u00a0ziemiach zachodnich i\u00a0p\u00f3\u0142nocnych. Na\u00a0tych terenach nale\u017cy zastosowa\u0107 d\u0142u\u017cszy okres zwolnienia od\u00a0podatk\u00f3w za\u00a0przej\u0119te do\u00a0zagospodarowania od\u0142ogi oraz\u00a0ustali\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142y okres u\u017cytkowania tej\u00a0ziemi w\u00a0formie bezp\u0142atnej dzier\u017cawy. Chodzi o\u00a0to, aby ka\u017cdy u\u017cytkownik by\u0142 zainteresowany w\u00a0jak najlepszej uprawie tej\u00a0ziemi, a\u00a0nie\u00a0w\u00a0kr\u00f3tko\u00adtrwa\u0142ej eksploatacji.<\/span><\/p>\n Odno\u015bnie pa\u0144stwowych gospodarstw rolnych widz\u0119 przede wszystkim konieczno\u015b\u0107 gruntownego przekszta\u0142cenia ich struktury organizacyjnej oraz\u00a0gruntownej zmiany w\u00a0systemie wynagrodze\u0144 robotnik\u00f3w i\u00a0pracownik\u00f3w rolnych. Administracja PGR-\u00f3w winna by\u0107 maksymalnie uproszczona, ca\u0142\u0105 uwag\u0119 i\u00a0si\u0142y fachowe nale\u017cy skoncentrowa\u0107 tam, gdzie to\u00a0jest naj\u00adwa\u017cniejsze, tj.\u00a0w\u00a0gospodarstwie, a\u00a0wynagrodzenie za\u00a0prac\u0119 uzale\u017cni\u0107 od\u00a0warto\u015bci produkcji globalnej ka\u017cdego gospodarstwa, po\u00a0ustaleniu okre\u015blonego punktu wej\u015bciowego warto\u015bci produkcji.<\/span><\/p>\n W\u00a0PGR-ach winna znale\u017a\u0107 w\u00a0pe\u0142ni zastosowanie idea samorz\u0105du robotniczego. Bardziej mo\u017ce ni\u017c gdzie indziej wyst\u0119puje tu\u00a0konieczno\u015b\u0107 wysoko wykwalifikowanego kierownictwa, kt\u00f3re sta\u0142oby na\u00a0czele ka\u017cdego gospodarstwa.<\/span><\/p>\n
\n![\"\"](\"https:\/\/pazdziernik56.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/20160914-sam-8797.jpg\")
<\/span><\/p>\n\n
\n