{"id":128374,"date":"2026-02-23T17:09:00","date_gmt":"2026-02-23T15:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=128374"},"modified":"2026-02-23T08:08:40","modified_gmt":"2026-02-23T06:08:40","slug":"26-09-109","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=128374","title":{"rendered":"\u201eDla Was, niezapomnianych…\u201d – wystawa po\u015bwi\u0119cona \u017cydowskim rodzinom zwi\u0105zanym z P\u0142ockiem"},"content":{"rendered":"

W Archiwum Pa\u0144stwowym w P\u0142ocku (Mazowieckie) otwarto wystaw\u0119 \u201eDla Was, niezapomnianych…\u201d po\u015bwi\u0119con\u0105 \u017cydowskim rodzinom zwi\u0105zanym z tym miastem. Przygotowana przez Fundacj\u0119 Nobiscum ekspozycja upami\u0119tnia 85. rocznic\u0119 deportacji \u017byd\u00f3w z p\u0142ockiego getta<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>\u201eDla Was, niezapomnianych…\u201d – wystawa po\u015bwi\u0119cona \u017cydowskim rodzinom zwi\u0105zanym z P\u0142ockiem<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h3>\n

Archiwum Pa\u0144stwowe w P\u0142ocku<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

W Archiwum Pa\u0144stwowym w P\u0142ocku (Mazowieckie) otwarto w pi\u0105tek wystaw\u0119 \u201eDla Was, niezapomnianych…\u201d po\u015bwi\u0119con\u0105 \u017cydowskim rodzinom zwi\u0105zanym z tym miastem. Przygotowana przez Fundacj\u0119 Nobiscum ekspozycja upami\u0119tnia 85. rocznic\u0119 deportacji \u017byd\u00f3w z p\u0142ockiego getta.<\/strong><\/h4>\n
\n

W otwarciu wystawy uczestniczyli przybyli specjalnie na t\u0119 okazj\u0119 z zagranicy, razem z najbli\u017cszymi, potomkowie p\u0142ockich \u017byd\u00f3w, w tym z rodzin Bomzon\u00f3w, Brygart\u00f3w, Winogron\u00f3w i Minc\u00f3w. Na ekspozycji zobaczy\u0107 mo\u017cna w sumie 70 zdj\u0119\u0107, r\u00f3wnie\u017c z ich rodzinnych zbior\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wystawa prezentuje te\u017c dokumenty z zasob\u00f3w p\u0142ockiego Archiwum Pa\u0144stwowego, przybli\u017caj\u0105ce dzieje miejscowej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w latach 1939-1945. S\u0105 to m.in. archiwalia z zespo\u0142\u00f3w akt miasta, starostwa powiatowego i s\u0105du grodzkiego, zw\u0142aszcza z okresu II wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

– Jeste\u015bmy w P\u0142ocku, gdzie w 1941 r. ca\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w zosta\u0142a deportowana. To brutalnie przerwa\u0142o ich \u017cycie tutaj, ale nie wymaza\u0142o z historii tego miasta – powiedzia\u0142 dorastaj\u0105cy w RPA, a nast\u0119pnie mieszkaj\u0105cy w Izraelu Ze\u2019ev Bomzon, kt\u00f3rego dziadek Julius pochodzi\u0142 z P\u0142ocka.<\/span><\/p>\n

Podkre\u015bli\u0142, \u017ce rodzina Bomzon\u00f3w, spokrewniona z p\u0142ock\u0105 rodzin\u0105 Brygart\u00f3w, mieszka\u0142a w tym mie\u015bcie do II wojny \u015bwiatowej od sze\u015bciu pokole\u0144.<\/span><\/p>\n

– Jeste\u015bmy dumni z tak bogatego dziedzictwa. Jeste\u015bmy dumni z naszych polskich, \u017cydowskich korzeni. Mamy nadziej\u0119 sp\u0119dzi\u0107 tu jeszcze wiele czasu, pozna\u0107 nasz\u0105 rodzin\u0119 i nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 histori\u0119 – m\u00f3wi\u0142 nast\u0119pnie Robert Winogron, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 do P\u0142ocka z Kanady.<\/span><\/p>\n

Dziel\u0105c si\u0119 histori\u0105 swojej rodziny, wspomina\u0142, \u017ce jego dziadek Jakub by\u0142 w P\u0142ocku lekarzem, kt\u00f3ry odpowiada\u0142 za opiek\u0119 medyczn\u0105 w tamtejszych szko\u0142ach, a ojciec Ryszard, urodzony w tym mie\u015bcie w 1922 r., w sierpniu 1939 r., maj\u0105c 17 lat, wst\u0105pi\u0142 jako ochotnik do wojska polskiego i w czasie walk z Niemcami trafi\u0142 do niewoli, a potem do kolejnych oboz\u00f3w jenieckich.<\/span><\/p>\n

Tytu\u0142 wystawy upami\u0119tniaj\u0105cej 85. rocznic\u0119 deportacji \u017byd\u00f3w z p\u0142ockiego getta – jak wyja\u015bni\u0142a wiceprezeska Fundacji Nobiscum Gabriela Nowak-D\u0105browska, zarazem historyczka, genealo\u017cka i badaczka historii lokalnej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej – nawi\u0105zuje do fotografii przedstawiaj\u0105cej Chaw\u0119 Papierczyk, z domu Lichtensztajn, z c\u00f3rk\u0105 Rachelk\u0105 i dziadkiem Ickiem Grosmanem, opatrzonej dat\u0105 13 czerwca 1940 r. i dedykacj\u0105: \u201eNa pami\u0105tk\u0119 dla rodze\u0144stwa i m\u0119\u017cowi, dla Was niezapomnianych…\u201d.<\/span><\/p>\n

Nowak-D\u0105browska zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119, \u017ce dzi\u015b w przestrzeni publicznej do g\u0142osu dochodz\u0105 osoby, kt\u00f3re zaprzeczaj\u0105 zbrodniom nazistowskim, kwestionuj\u0105 istnienie kom\u00f3r gazowych w Auschwitz, skal\u0119 zag\u0142ady \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej i g\u0142osz\u0105 antysemickie has\u0142a. Podkre\u015bli\u0142a jednocze\u015bnie, \u017ce s\u0142owa z fotografii Chawy Papierczyk, adresowane do najbli\u017cszych, staj\u0105 si\u0119 aktualnie czym\u015b wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n

– My wszyscy tu obecni chcemy i b\u0119dziemy pami\u0119ta\u0107. Sprzeciwiamy si\u0119 k\u0142amstwom i antysemityzmowi – powiedzia\u0142a Nowak-D\u0105browska. Jak zaznaczy\u0142a, przygotowana we wsp\u00f3\u0142pracy z p\u0142ockim Archiwum Pa\u0144stwowym wystawa jest przede wszystkim dla tych niezapomnianych 8,7 tys. p\u0142ockich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych imiona, a wraz z nimi pami\u0119\u0107 o nich Fundacja Nobiscum stara si\u0119 przywraca\u0107 od wielu lat.<\/span><\/p>\n

W czasie II wojny \u015bwiatowej, we wrze\u015bniu 1940 r., Niemcy utworzyli getto w P\u0142ocku, do kt\u00f3rego przesiedlali r\u00f3wnie\u017c \u017byd\u00f3w z okolicznych wsi i miasteczek. 21 lutego 1941 r. rozpocz\u0119li jego likwidacj\u0119, kt\u00f3ra trwa\u0142a do pocz\u0105tku marca. Prawie wszyscy deportowani zgin\u0119li w niemieckich obozach zag\u0142ady.<\/span><\/p>\n

Spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska w P\u0142ocku nale\u017ca\u0142a do najstarszych w Polsce. W 1939 r. p\u0142occy \u017bydzi obchodzili 700. rocznic\u0119 obecno\u015bci w tym mie\u015bcie – stanowili wtedy tam ok. 30 proc. ludno\u015bci. Holokaust prze\u017cy\u0142o kilkuset p\u0142ockich \u017byd\u00f3w. Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej zacz\u0119li wraca\u0107 do rodzinnego miasta, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich w kolejnych latach wyemigrowa\u0142a z Polski, g\u0142\u00f3wnie do Izraela i Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/span><\/p>\n

Projekt wystawy \u201eDla Was, niezapomnianych…\u201d po\u015bwi\u0119conej \u017cydowskim rodzinom zwi\u0105zanym z P\u0142ockiem otrzyma\u0142 dofinansowanie Stowarzyszenia \u017bydowski Instytut Historyczny w Polsce. Fundacja Nobiscum, dzi\u0119ki wsparciu Forum Dialogu, opracowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c okoliczno\u015bciow\u0105 broszur\u0119 i now\u0105 baz\u0119 danych, kt\u00f3ra zostanie udost\u0119pniona na stronie jewishplock.eu – zaktualizowana baza z imionami i nazwiskami p\u0142ockich \u017byd\u00f3w powsta\u0142a na podstawie dokument\u00f3w archiwalnych z okresu II wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

Fundacja Nobiscum powsta\u0142a w 2018 r. W 2019 r. uruchomi\u0142a portal jewishplock.eu, gdzie umieszczono kilkaset fotografii i reprodukcji dokument\u00f3w, w tym pochodz\u0105cych z rodzinnych archiw\u00f3w potomk\u00f3w p\u0142ockich \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych obecnie za granic\u0105, kt\u00f3re wcze\u015bniej nie by\u0142y publikowane. Tak\u017ce w 2019 r. zainicjowano projekt \u201ePami\u0119\u0107. P\u0142ock 1939\u201d, portalu upami\u0119tniaj\u0105cego imiennie \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych w tym mie\u015bcie do II wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

W 2023 r. Fundacja Nobiscum wyda\u0142a \u201eMa\u0142\u0105 ksi\u0119g\u0119 imion\u201d 1680. dzieci z p\u0142ockiego getta. W 82. rocznic\u0119 jego likwidacji przez Niemc\u00f3w wszystkie odczytano na tamtejszym Cmentarzu \u017bydowskim. Na pomniku po\u015bwi\u0119conym ofiarom Holokaustu z\u0142o\u017cono w\u00f3wczas kamyki z imionami dzieci z p\u0142ockiego getta.<\/span><\/p>\n

W ramach upami\u0119tnienia p\u0142ockich \u017byd\u00f3w, ofiar Holokaustu – jak zapowiedzia\u0142 tamtejszy samorz\u0105d – w sobot\u0119, 21 lutego, w po\u0142udnie na rogu ul. Bielskiej i ul. Kwiatka, w dawnym sercu historycznej dzielnicy \u017cydowskiej, odegrany zostanie uroczy\u015bcie hejna\u0142 miasta. (PAP)<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Archiwum Pa\u0144stwowym w P\u0142ocku (Mazowieckie) otwarto wystaw\u0119 \u201eDla Was, niezapomnianych…\u201d po\u015bwi\u0119con\u0105 \u017cydowskim rodzinom zwi\u0105zanym z tym miastem. Przygotowana przez Fundacj\u0119 Nobiscum ekspozycja upami\u0119tnia 85. rocznic\u0119 deportacji \u017byd\u00f3w z p\u0142ockiego getta \u201eDla Was, niezapomnianych…\u201d – wystawa po\u015bwi\u0119cona \u017cydowskim rodzinom zwi\u0105zanym z P\u0142ockiem Archiwum Pa\u0144stwowe w P\u0142ocku W Archiwum Pa\u0144stwowym w P\u0142ocku (Mazowieckie) otwarto w pi\u0105tek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[33,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/128374"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=128374"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/128374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":128383,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/128374\/revisions\/128383"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=128374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=128374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=128374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}